ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ମାତାପିତୃତୀର୍ଥଵର୍ଣନେ ଯଯାତିଚରିତ୍ରେ ଦ୍ଵ୍ଯଶୀତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନ, ମାତାପିତା ତୀର୍ଥ ବର୍ଣ୍ଣନ ଓ ଯୟାତି ଚରିତ୍ରର ବୟାସିଠ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ସୁକର୍ମୋଵାଚ- ସମାହୂଯ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵା ଦ୍ଵୀପାନାଂ ଵସୁଧାଧିପଃ । ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ସୁକର୍ମା କହିଲେ— ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଡାକି, ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କ ମହୀପତି ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଇଂଦ୍ରଲୋକଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ରୁଦ୍ରଲୋକମତଃ ପରମ୍ । ଵୈଷ୍ଣଵଂ ସର୍ଵପାପଘ୍ନଂ ପ୍ରାଣିନାଂ ଗତିଦାଯକମ୍
ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକ, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ, ରୁଦ୍ରଲୋକ ତାହାଠାରୁ ଉପରେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଗତି ଦେଇଥିବା ବିଷ୍ଣୁଲୋକ—
ଵ୍ରଜାମ୍ଯହଂ ନ ସଂଦେହୋ ହ୍ଯନଯା ସହ ସତ୍ତମାଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯାଃ ସଶୂଦ୍ରା ଶ୍ଚ ପ୍ରଜା ମମ
ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯାଉଛି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ସେଙ୍ଗଠି ଏହା ସହିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ମୋର ପ୍ରଜା।
ସୁଖେନାପି ସକୁଟୁଂବୈଃ ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ ତୁ ମହୀତଲେ । ପୂରୁରେଷ ମହାଭାଗୋ ଭଵତାଂ ପାଲକସ୍ତ୍ଵିହ
ତୁମେ ତୁମ ଗୋଟିଏ ପରିବାର ସହିତ ମହୀରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସ। ଏହି ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପୁରୁ ଏଠାରେ ତୁମମାନେଙ୍କ ରକ୍ଷା କରିବେ।
ସ୍ଥାପିତୋସ୍ତି ମଯା ଲୋକା ରାଜା ଧୀରଃ ସଦଂଡକଃ । ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ତାଃ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରଜା ରାଜାନମବ୍ରୁଵନ୍
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଲୋକମାନଙ୍କ ରାଜା ଭାବେ ନିୟୁକ୍ତ କରିଛି, ସେ ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଓ ସଦା ନ୍ୟାୟପରାୟଣ। ଏପରି କହିବା ପରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଶ୍ରୂଯତେ ସର୍ଵଵେଦେଷୁ ପୁରାଣେଷୁ ନୃପୋତ୍ତମ । ଧର୍ମ ଏଵଂ ଯତୋ ଲୋକେ ନ ଦୃଷ୍ଟଃ କେନ ଵୈ ପୁରା
ହେ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ପୁରାଣରେ ଏହି ଧର୍ମର କଥା ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ, କିନ୍ତୁ ଏପରି ଧର୍ମ ପୂର୍ବେ କେହି ଦେଖିନାହାନ୍ତି।
ଦୃଷ୍ଟୋସ୍ମାଭିରସୌ ଧର୍ମୋ ଦଶାଂଗଃ ସତ୍ଯଵଲ୍ଲଭଃ । ସୋମଵଂଶସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ନହୁଷସ୍ଯ ମହାଗୃହେ
ଆମେ ଏହି ସତ୍ୟପ୍ରିୟ ଦଶ ଅଂଗ ଧର୍ମକୁ ନଜରେ ଦେଖିଛୁ, ଯାହା ସୋମବଂଶରୁ ଜନ୍ମିଛି ଓ ନହୁଷଙ୍କ ବଡ଼ ଘରେ ବିକାଶ ପାଇଛି।
ହସ୍ତପାଦମୁଖୈର୍ଯୁକ୍ତଃ ସର୍ଵାଚାରପ୍ରଚାରକଃ । ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନସଂପନ୍ନଃ ପୁଣ୍ଯାନାଂ ଚ ମହାନିଧିଃ
ଏହି ଧର୍ମ ହାତ, ପାଉଁ ଓ ମୁଁହରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଆଚରଣ ଓ ଚରିତ୍ରକୁ ପ୍ରଚାର କରେ, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପୁଣ୍ୟର ଏକ ବଡ଼ ଭଣ୍ଡାର।
ଗୁଣାନାଂ ହି ମହାରାଜ ଆକରଃ ସତ୍ଯପଂଡିତଃ । କୁର୍ଵଂତି ଚ ମହାଧର୍ମଂ ସତ୍ଯଵଂତୋ ମହୌଜସଃ
ହେ ମହାରାଜା, ସେ ଗୁଣର ଖଜାନା, ସତ୍ୟରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିବା; ସତ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ବଳିୟା ଲୋକେ ଏହି ମହାଧର୍ମ କରନ୍ତି।
ତଂ ଧର୍ମଂ ଦୃଷ୍ଟଵଂତଃ ସ୍ମ ଭଵଂତଂ କାମରୂପିଣମ୍ । ଭଵଂତଂ କାମକର୍ତାରମୀଦୃଶଂ ସତ୍ଯଵାଦିନମ୍
ଏହି ଧର୍ମକୁ ଦେଖି, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଛୁ, ଯିଏ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ କାମ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସତ୍ୟ କହନ୍ତି।
କର୍ମଣା ତ୍ରିଵିଧେନାପି ଵଯଂ ତ୍ଯକ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ନୁମଃ । ଯତ୍ର ତ୍ଵଂ ତତ୍ର ଗଚ୍ଛାମଃ ସୁସୁଖଂ ପୁଣ୍ଯମେଵ ଚ
ତିନି ପ୍ରକାର କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ କେବେ ଛାଡ଼ିପାରିବୁ ନାହିଁ; ଆପଣ ଯେଉଁଠିକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଆମେ ସେଉଁଠିକୁ ଯାଉ, ସୁଖ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରି।
ନରକେପି ଭଵାନ୍ଯତ୍ର ଵଯଂ ତତ୍ର ନ ସଂଶଯଃ । କିଂ ଦାରୈର୍ଧନଭୋଗୈଶ୍ଚ କିଂ ଜୀଵୈର୍ଜୀଵିତେନ ଚ
ଆପଣ ନରକରେ ମଧ୍ୟ ଥାଇଥିଲେ, ଆମେ ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠି ଥିବାକୁ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଜୀବନ, ଝିଅ, ଧନ ଓ ଭୋଗ କ’ଣ କାମରେ ଆସିବ?
ତ୍ଵାଂ ଵିନାସୁମହାରାଜ ତେନ ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର କାରଣମ୍ । ତ୍ଵଯୈଵ ସହ ରାଜେଂଦ୍ର ଵଯଂ ଯାସ୍ଯାମ ନାନ୍ଯଥା
ଆପଣ ବିନା, ହେ ମହାରାଜା, ଏହି ସବୁର କୌଣସି ଅର୍ଥ ନାହିଁ; ଆମେ କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ସହିତ ଯିବୁ, ଅନ୍ୟଥା କେବେ ନୁହେଁ।
ଏଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ତାସାଂ ପ୍ରଜାନାଂ ପୃଥିଵୀପତିଃ । ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟଃ ପ୍ରଜାଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ହ
ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପୃଥିବୀର ରାଜା ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଭାବିତ ହେଲେ ଓ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଆଗଚ୍ଛଂତୁ ମଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସର୍ଵେ ଲୋକାଃ ସୁପୁଣ୍ଯକାଃ । ନୃପୋ ରଥଂ ସମାରୁହ୍ଯ ତଯା ଵୈ କାମକନ୍ଯଯା
ମୋ ସହିତ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ଲୋକମାନେ ଆସନ୍ତୁ; ରାଜା ସେଇ ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ କନ୍ୟା ସହ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ରଥେନ ହଂସଵର୍ଣେନ ଚଂଦ୍ରବିଂବାନୁକାରିଣା । ଚାମରୈର୍ଵ୍ଯଜନୈଶ୍ଚାପି ଵୀଜ୍ଯମାନୋ ଗତଵ୍ଯଥଃ
ହଂସ ରଙ୍ଗର, ଚାନ୍ଦ୍ରବଦଳ ସଦୃଶ ରଥରେ, ଚାମର ଓ ପଙ୍ଖାରେ ବିଲୋଇତ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ।
କେତୁନା ତେନ ପୁଣ୍ଯେନ ଶୁଭ୍ରେଣାପି ମହୀଯସା । ଶୋଭମାନୋ ଯଥା ଦେଵୋ ଦେଵରାଜଃ ପୁରଂଦରଃ
ସେ ଶୁଭ୍ର ଓ ପୁଣ୍ୟମୟ ପତାକାରେ ଶୋଭିତ, ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଋଷିଭିଃ ସ୍ତୂଯମାନସ୍ତୁ ବଂଦିଭିଶ୍ଚାରଣୈସ୍ତଥା । ପ୍ରଜାଭିଃ ସ୍ତୂଯମାନଶ୍ଚ ଯଯାତିର୍ନହୁଷାତ୍ମଜଃ
ଋଷିମାନେ, ବଂଦୀ ଓ ଚାରଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ; ପ୍ରଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ, ସେ ନହୁଷଙ୍କ ପୁଅ ଯୟାତି।
ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵାସ୍ତତୋ ଯାନୈଃ ସମାଯାତା ନରେଶ୍ଵରମ୍ । ଗଜୈରଶ୍ଵୈ ରଥୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈଃ ପ୍ରସ୍ଥିତାଶ୍ଚ ଦିଵଂ ପ୍ରତି
ତା’ପରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯାନରେ ବସି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯାଃ ଶୂଦ୍ରାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ପୃଥଗ୍ଜନାଃ । ସର୍ଵେ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵା ଲୋକା ଵିଷ୍ଣୁଧ୍ଯାନପରାଯଣାଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ; ସମସ୍ତେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଓ ବିଷ୍ଣୁଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ।
ତେଷାଂ ତୁ କେତଵଃ ଶୁକ୍ଲା ହେମଦଂଡୈରଲଂକୃତାଃ । ଶଂଖଚକ୍ରାଂକିତାଃ ସର୍ଵେ ସଦଂଡାଃ ସପତାକିନଃ
ସେମାନଙ୍କର ପତାକା ସବୁ ଧଳା, ସୁନାର ଦଣ୍ଡରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତେ ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ର ଚିହ୍ନିତ, ଦଣ୍ଡ ଓ ପତାକା ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ପ୍ରଜାଵୃଂଦେଷୁ ଭାସଂତେ ପତାକା ମାରୁତେରିତାଃ । ଦିଵ୍ଯମାଲାଧରାସ୍ସର୍ଵେ ଶୋଭିତାସ୍ତୁଲସୀଦଲୈଃ
ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ଭିଡ଼ରେ ପତାକାଗୁଡ଼ିକ ବାତାସରେ ଡାହା ହେଉଥିଲା, ସମସ୍ତେ ଦିବ୍ୟ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ତୁଳସୀ ଦଳରେ ଶୋଭିତ।
ଦିଵ୍ଯଚଂଦନଦିଗ୍ଧାଂଗା ଦିଵ୍ଯଗଂଧାନୁଲେପନାଃ । ଦିଵ୍ଯଵସ୍ତ୍ରକୃତା ଶୋଭା ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତାଃ
ସେମାନଙ୍କ ଦେହ ଦିବ୍ୟ ଚନ୍ଦନ ଲେପା, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଲଗାଇଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଗହନାରେ ଶୋଭିତ।
ସର୍ଵେ ଲୋକାଃ ସୁରୂପାସ୍ତେ ରାଜାନମୁପଜଗ୍ମିରେ । ପ୍ରଜାଶତସହସ୍ରାଣି ଲକ୍ଷକୋଟିଶତାନି ଚ
ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଦେହରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ । ଶତଶତ ପ୍ରଜା, ଲକ୍ଷ, କୋଟି ଏବଂ ଶତକୋଟି ପ୍ରଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସିଥିଲେ ।
ଅର୍ଵଖର୍ଵସହସ୍ରାଣି ତେ ଜନାଃ ପ୍ରତିଜଗ୍ମିରେ । ତେ ତୁ ରାଜ୍ଞା ସମଂ ସର୍ଵେ ଵୈଷ୍ଣଵାଃ ପୁଣ୍ଯକାରିଣଃ
ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ସେଉଁଠି ଯାଉଥିଲେ । ସମସ୍ତ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବୈଷ୍ଣବମାନେ ରାଜାଙ୍କ ସହ ଯାଉଥିଲେ ।
ଵିଷ୍ଣୁଧ୍ଯାନପରାଃ ସର୍ଵେ ଜପଦାନପରାଯଣାଃ । ସୁକର୍ମୋଵାଚ- ଏଵଂ ତେ ପ୍ରସ୍ଥିତାଃ ସର୍ଵେ ହର୍ଷେଣ ମହତାନ୍ଵିତାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବିଷ୍ଣୁ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗିଥିଲେ, ଜପ ଓ ଦାନରେ ନିଷ୍ଠା ଥିଲେ । ସେମାନେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ ।
ପୂରୁଂ ପୁତ୍ରଂ ମହାରାଜ ସ୍ଵରାଜ୍ଯେ ପରିଷିଚ୍ଯ ତମ୍ । ଐଂଦ୍ରଂ ଲୋକଂ ଜଗାମାଥ ଯଯାତିଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ
ମହାରାଜା, ତାଙ୍କ ପୁଅ ପୁରୁଙ୍କୁ ସ୍ୱରାଜ୍ୟରେ ବସାଇ, ପୃଥିବୀର ରାଜା ଯୟାତି ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋକକୁ ଗଲେ ।
ତେଜସା ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯେନ ଧର୍ମେଣ ତପସା ତଦା । ତେ ଜନାଃ ପ୍ରସ୍ଥିତାଃ ସର୍ଵେ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଲୋକମୁତ୍ତମମ୍
ତାଙ୍କର ତପ, ଧର୍ମ, ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ତେଜରେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ଯାଇଥିଲେ ।
ତତୋ ଦେଵାଃ ସଗଂଧର୍ଵାଃ କିନ୍ନରାଶ୍ଚାରଣାସ୍ତଥା । ସହିତା ଦେଵରାଜେନ ଆଗତାଃ ସଂମୁଖଂ ତଦା
ତାପରେ ଦେବମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର ଓ ଚାରଣମାନେ ଦେବରାଜ ସହିତ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ ।