ଏଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗତା ସା ଚ ମେନକା ତତ୍ର ପ୍ରେଷିତା । ସମାଚଷ୍ଟ ତୁ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଦେଵରାଜସ୍ଯ ଭାଷିତମ୍
ଏହିପରି ଶୁଣି, ପଠାଯାଇଥିବା ମେନକା ସେଠାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଦେବତାରାଜଙ୍କ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲେ.
ଏଵମୁକ୍ତା ଗତା ସା ଚ ମେନକା ତତ୍ପ୍ରଚୋଦିତା । ଗତାଯାଂ ମେନକାଯାଂ ତୁ ରତିପୁତ୍ରୀ ମନସ୍ଵିନୀ
ଏଭଳି କହି ଓ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ମେନକା ଚାଲିଗଲେ; ମେନକା ଯିବା ପରେ, ରତିଙ୍କ ଜ୍ଞାନବତୀ କନ୍ୟା—
ରାଜାନଂ ଧର୍ମସଂକେତଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଯଶସ୍ଵିନୀ । ରାଜଂସ୍ତ୍ଵଯାହମାନୀତା ସତ୍ଯଵାକ୍ଯେନ ଵୈ ପୁରା
ଧର୍ମସଭାରେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ରାଜା, ଆପଣ ପୂର୍ବେ ସତ୍ୟ କଥା କହି ମୋତେ ଏଠାକୁ ଆଣିଥିଲେ.'
ସ୍ଵକରଶ୍ଚାଂତରେ ଦତ୍ତୋ ଭଵନଂ ଚ ସମାହୃତା । ଯଦ୍ଯଦ୍ଵଦାମ୍ଯହଂ ରାଜଂସ୍ତତ୍ତତ୍କାର୍ଯଂ ହି ଵୈ ତ୍ଵଯା
'ଆପଣ ମୋ ହାତକୁ ନିଜ ହାତରେ ଧରି ଘରକୁ ଆଣିଥିଲେ; ମୁଁ ଯାହା କହିବି, ହେ ରାଜା, ତାହା ଆପଣ ନିଶ୍ଚିତ କରିବେ.'
ତଦେଵଂ ହି ତ୍ଵଯା ଵୀର ନ କୃତଂ ଭାଷିତଂ ମମ । ତ୍ଵାମେଵଂ ତୁ ପରିତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯେ ଯାସ୍ଯାମି ପିତୃମଂଦିରମ୍
'କିନ୍ତୁ, ହେ ବୀର, ଆପଣ ମୋ କଥା ମାନିନାହାନ୍ତି; ଏହିପରି ହେଉଥିବାରୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ମୋ ବାପାଘରକୁ ଯିବି.'
ରାଜୋଵାଚ- ଯଥୋକ୍ତଂ ହି ତ୍ଵଯା ଭଦ୍ରେ ତତ୍ତେ କର୍ତ୍ତା ନ ସଂଶଯଃ । ଅସାଧ୍ଯଂ ତୁ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସାଧ୍ଯଂ ଦେଵି ଵଦସ୍ଵ ମେ
ରାଜା କହିଲେ— 'ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ସେଠିପାଇଁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ କରିବି; ଯାହା ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ତାହା ଛାଡ଼ି ମୋତେ କହ, ଦେବୀ.'
ଅଶ୍ରୁବିଂଦୁମତ୍ଯୁଵାଚ- ଏତଦର୍ଥେ ମହୀକାଂତ ଭଵାନିହ ମଯା ଵୃତଃ । ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନଃ ସର୍ଵଧର୍ମସମନ୍ଵିତଃ
ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁମତୀ କହିଲେ— 'ଏହି କାରଣରେ, ହେ ପୃଥିବୀର ପ୍ରିୟ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଚୟନ କରିଥିଲି; ଆପଣ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଓ ଧର୍ମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ.'
ସର୍ଵଂ ସାଧ୍ଯମିତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସର୍ଵଧର୍ତାରମେଵ ଚ । କର୍ତ୍ତାରଂ ସର୍ଵଧର୍ମାଣାଂ ସ୍ରଷ୍ଟାରଂ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣାମ୍
'ସମସ୍ତ କାମ ସମ୍ଭବ ବୋଲି ଜାଣି, ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଧର୍ମର କର୍ତ୍ତା ଏବଂ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା.'
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସାଧକଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେଽପ୍ରତିମଂ ଚ ଵୈ । ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତମହଂ ଜାନେ ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ମହାଵରମ୍
'ତିନି ଲୋକର କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ଏବଂ ତିନି ଲୋକରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ମୁଁ ଜାଣେ ଆପଣ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଓ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ.'
ଇତ୍ଯାଶଯା ମଯା ଭର୍ତ୍ତା ଭଵାନଂଗୀକୃତଃ ପୁରା । ଯସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁପ୍ରସାଦୋଽସ୍ତି ସ ସର୍ଵତ୍ର ପରିଵ୍ରଜେତ୍
'ଏହି ଭାବନାରେ, ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଆପଣଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲି; ଯାହାଙ୍କ ଉପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କୃପା ଅଛି, ସେଉଁଠିଏଉଁଠି ଯାଇପାରେ.'
ଦୁର୍ଲଭଂ ନାସ୍ତି ରାଜେଂଦ୍ର ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ସଚରାଚରେ । ସର୍ଵେଷ୍ଵେଵ ସୁଲୋକେଷୁ ଵିଦ୍ଯତେ ତଵ ସୁଵ୍ରତ
'ହେ ରାଜାଧିରାଜ, ତିନି ଲୋକରେ ଚଳାଚଳ ଯାହାକୁ ମିଳିବ ନାହିଁ, ଏମିତି କିଛି ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଲୋକରେ ତୁମ ପାଇଁ ସବୁ ମିଳିଥାଏ, ହେ ସୁବ୍ରତ.'
ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରସାଦେନ ଗଗନେ ଗତିରୁତ୍ତମା । ମର୍ତ୍ଯଲୋକଂ ସମାସାଦ୍ଯ ତ୍ଵଯୈଵ ଵସୁଧାଧିପ
'ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କୃପାରେ ଆକାଶରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାର୍ଗ ମିଳିଥାଏ; ମାନବ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି, ତୁମେ ଏକାକି, ହେ ପୃଥିବୀପତି—'
ଜରାପଲିତହୀନାସ୍ତୁ ମୃତ୍ଯୁହୀନା ଜନାଃ କୃତାଃ । ଗୃହଦ୍ଵାରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ମର୍ତ୍ଯାନାଂ ଚ ନରର୍ଷଭ
'ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ପକା କେଶ ହୀନ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ହୀନ ଲୋକମାନେ ତୁମେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ; ସମସ୍ତ ମାନବ ଘର ଦ୍ୱାରରେ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ.'
କଲ୍ପଦ୍ରୁମା ଅନେକାଶ୍ଚ ତ୍ଵଯୈଵ ପରିକଲ୍ପିତାଃ । ଯେଷାଂ ଗୃହେଷୁ ମର୍ତ୍ଯାନାଂ ମୁନଯଃ କାମଧେନଵଃ
'ତୁମେ ଅନେକ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ; ମାନବମାନଙ୍କ ଘରେ ମୁନିମାନେ ଓ କାମଧେନୁ ମିଳେ.'
ତ୍ଵଯୈଵ ପ୍ରେଷିତା ରାଜନ୍ସ୍ଥିରୀଭୂତାଃ ସଦା କୃତାଃ । ସୁଖିନଃ ସର୍ଵକାମୈଶ୍ଚ ମାନଵାଶ୍ଚ ତ୍ଵଯା କୃତାଃ
'ତୁମେ ଏହାମାନେକୁ ପଠାଇ ଏବଂ ସଦା ସ୍ଥିର କରିଛ; ତୁମେ ମାନବମାନେକୁ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରି ସୁଖୀ କରିଛ.'
ଗୃହୈକମଧ୍ଯେ ସାହସ୍ରଂ କୁଲୀନାନାଂ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ । ଏଵଂ ଵଂଶଵିଵୃଦ୍ଧିଶ୍ଚ ମାନଵାନାଂ ତ୍ଵଯା କୃତା
'ଏକ ଘର ମଧ୍ୟରେ ହଜାରଟି ଉଚ୍ଚବଂଶୀ ପରିବାର ଦେଖାଯାଏ; ଏଭଳି ମାନବମାନଙ୍କ ବଂଶ ବୃଦ୍ଧି ତୁମେ କରିଛ.'
ଯମସ୍ଯାପି ଵିରୋଧେନ ଇଂଦ୍ରସ୍ଯ ଚ ନରୋତ୍ତମ । ଵ୍ଯାଧିପାପଵିହୀନସ୍ତୁ ମର୍ତ୍ଯଲୋକସ୍ତ୍ଵଯା କୃତଃ
ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯମ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ମର୍ତ୍ୟ ଲୋକକୁ ରୋଗ ଓ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ କରିଛ।
ସ୍ଵତେଜସାହଂକାରେଣ ସ୍ଵର୍ଗରୂପଂ ତୁ ଭୂତଲମ୍ । ଦର୍ଶିତଂ ହି ମହାରାଜ ତ୍ଵତ୍ସମୋ ନାସ୍ତି ଭୂପତିଃ
ତୁମର ନିଜ ତେଜ ଓ ଗର୍ବରେ, ହେ ମହାରାଜ, ତୁମେ ପୃଥିବୀକୁ ସ୍ୱର୍ଗ ସଦୃଶ କରିଦେଖାଇଛ। ତୁମ ପରି ରାଜା ଆଉ କେହି ନାହିଁ।
ନରୋ ନୈଵ ପ୍ରସୂତୋ ହି ନୋତ୍ପତ୍ସ୍ଯତି ଭଵାଦୃଶଃ । ଭଵଂତମିତ୍ଯହଂ ଜାନେ ସର୍ଵଧର୍ମପ୍ରଭାକରମ୍
ତୁମ ପରି ମନୁଷ୍ୟ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜନ୍ମ ନେଇନାହାଁନ୍ତି, ଆଉ ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ହେବେ ନାହିଁ। ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଆଲୋକ ଭାବେ ଜାଣେ।
ତସ୍ମାନ୍ମଯା କୃତୋ ଭର୍ତା ଵଦସ୍ଵୈଵଂ ମମାଗ୍ରତଃ । ନର୍ମମୁକ୍ତ୍ଵା ନୃପେଂଦ୍ର ତ୍ଵଂ ଵଦ ସତ୍ଯଂ ମମାଗ୍ରତଃ
ସେହିପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋ ପତି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଛି—ଏହି କଥା ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ କହ। ହେ ରାଜା, ମଜା କରିନାହିଁ, ସତ୍ୟ କଥା ମୋ ଆଗରେ କହ।
ଯଦି ତେ ସତ୍ଯମସ୍ତୀହ ଧର୍ମମସ୍ତି ନରାଧିପ । ଦେଵଲୋକେଷୁ ମେ ନାସ୍ତି ଗଗନେ ଗତିରୁତ୍ତମା
ଯଦି ଏଠାରେ ତୁମର ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମ ଅଛି, ହେ ରାଜା, ତେବେ ମୋ ପାଇଁ ଦେବଲୋକ କିମ୍ବା ଆକାଶରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଥ ନାହିଁ।
ସତ୍ଯଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଯଦା ଚ ତ୍ଵଂ ନୈଵ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗମିଷ୍ଯସି । ତଦା କୂଟଂ ତଵ ଵଚୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ଯଦି ତୁମେ ସତ୍ୟକୁ ଛାଡ଼ିଦେଉଛ, ତେବେ ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବନାହଁ। ତାହାପରେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମର କଥା ମିଥ୍ୟା ହେବ।
ପୂର୍ଵଂକୃତଂ ହି ଯଚ୍ଛ୍ରେଯୋ ଭସ୍ମୀଭୂତଂ ଭଵିଷ୍ଯତି । ରାଜୋଵାଚ- ସତ୍ଯମୁକ୍ତଂ ତ୍ଵଯା ଭଦ୍ରେ ସାଧ୍ଯାସାଧ୍ଯଂ ନ ଚାସ୍ତି ମେ
ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ଭଲ କାମ ହୋଇଥିଲା, ସେସବୁ ଆଗୁନିରେ ପଡ଼ି ଭସ୍ମ ହେଇଯିବ। ରାଜା କହିଲେ—ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ହେ ସୁମଧୁରା, ସେଟା ସତ୍ୟ। ମୋ ପାଇଁ କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନାହିଁ।
ସର୍ଵଂସାଧ୍ଯଂ ସୁଲୋକଂ ମେ ସୁପ୍ରସାଦାଜ୍ଜଗତ୍ପତେ । ସ୍ଵର୍ଗଂ ଦେଵି ଯତୋ ନୈମି ତତ୍ର ମେ କାରଣଂ ଶୃଣୁ
ଏହି ସଂସାରରେ ସମସ୍ତ କିଛି ମୋ ପାଇଁ ସମ୍ଭବ, ଯେହେତୁ ଜଗତ୍ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର କୃପା ମୋ ପରେ ଅଛି। ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ କାହିଁକି ଯାଉନାହିଁ, ସେ କାରଣ ଶୁଣ।
ଆଗଂତୁଂ ତୁ ନ ଦାସ୍ଯଂତି ଲୋକେ ମର୍ତ୍ଯେ ଚ ଦେଵତାଃ । ତତୋ ମେ ମାନଵାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵା ଵରାନନେ
ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ଏହି ମର୍ତ୍ୟ ଲୋକକୁ ଆସିବାକୁ ଦେବେନାହଁ। ତେଣୁ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୋ ସମସ୍ତ ମାନବ ପ୍ରଜାମାନେ ମୋ ସହିତ ଥିବେନାହଁ।
ମୃତ୍ଯୁଯୁକ୍ତା ଭଵିଷ୍ଯଂତି ମଯା ହୀନା ନ ସଂଶଯଃ । ଗଂତୁଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ନ ଵାଞ୍ଛାମି ସତ୍ଯମୁକ୍ତଂ ଵରାନନେ
ମୋ ବିନା ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ମୃତ୍ୟୁରେ ପଡ଼ିବେ। ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁନି—ଏହି କଥା ସତ୍ୟ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ-। ଲୋକାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାରାଜ ଆଗମିଷ୍ଯସି ଵୈ ପୁନଃ । ପୂରଯସ୍ଵ ମମାଦ୍ଯତ୍ଵଂ ଜାତାଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାଂ ମହାତୁଲାମ୍
ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ମହାରାଜ, ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଦେଖି, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ପୁଣି ଫେରିଆସିବ। ଏବେ ମୋ ମନରେ ଉପଜିଥିବା ବିଶ୍ୱାସକୁ ପୂରଣ କର।
ରାଜୋଵାଚ-। ସର୍ଵମେଵଂ କରିଷ୍ଯାମି ଯତ୍ତ୍ଵଯୋକ୍ତଂ ନ ସଂଶଯଃ । ସମାଲୋକ୍ଯ ମହାତେଜା ଯଯାତିର୍ନହୁଷାତ୍ମଜଃ
ରାଜା କହିଲେ—ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ସେସବୁ ନିଶ୍ଚୟ କରିବି। ମହାତେଜସ୍ବୀ ନହୁଷପୁତ୍ର ଯୟାତି ସମସ୍ତ କଥା ଦେଖି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରିଯାଂ ରାଜା ଚିଂତଯାମାସ ଵୈ ତଦା । ଅଂତର୍ଜଲଚରୋ ମତ୍ସ୍ଯଃ ସୋପି ଜାଲେ ନ ବଧ୍ଯତେ
ଏଭଳି ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ କହି, ରାଜା ସେତେବେଳେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ। ଜଳ ଭିତରେ ରହୁଥିବା ମାଛଟି ମଧ୍ୟ ଜାଳରେ ଧରାପଡ଼େନାହିଁ।
ମରୁତ୍ସମାନଵେଗୋପି ମୃଗଃ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ବଂଧନମ୍ । ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରସ୍ଥମାମିଷଂ ଵୀକ୍ଷତେ ଖଗଃ
ବାୟୁ ସମାନ ତେଜ ଥିବା ହରିଣ ମଧ୍ୟ ଧରାପଡ଼ିଯାଏ। ପକ୍ଷୀ ହଜାର ଯୋଜନ ଦୂରରୁ ମାଂସ ଦେଖିପାରେ।