ଯସ୍ମାଦାଜ୍ଞାହତା ତ୍ଵଦ୍ଯ ତ୍ଵଯା ପାପି ସମୋପି ହି । ମାତୁରଂଶଂ ଭଜସ୍ଵ ତ୍ଵଂ ମଚ୍ଛାପକଲୁଷୀକୃତଃ
'ତୁମେ ଆଜି ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅମାନ୍ୟ କରିଛ, ଏହିପରି ପାପୀ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ମୋ ଶାପରେ ଦୂଷିତ ହୋଇ, ତୁମେ ତୁମ ମା'ଙ୍କ ଭାଗ୍ୟର ଅଂଶ ଭୋଗ କର।'
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଯଦୁଂ ପୁତ୍ରଂ ଯଯାତିଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ । ପୁତ୍ରଂ ଶପ୍ତ୍ଵା ମହାରାଜସ୍ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ମହାଯଶାଃ
ଏଭଳି କହି, ଯୟାତି ତାଙ୍କ ପୁଅ ଯଦୁଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ; ପୁଅକୁ ଶାପ ଦେଇ, ସେ ମହାନ୍ୟ ରାଜା—
ରମତେ ସୁଖଭୋଗେନ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଧ୍ଯାନେନ ତତ୍ପରଃ । ଅଶ୍ରୁବିଂଦୁମତୀସା ଚ ତେନ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସୁଲୋଚନା
—ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହୋଇ, ସେ ମହିଳା ସହିତ ସୁଖରେ ରହିଲେ; ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁମତୀ, ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ସେଥିରେ ସହ ଥିଲେ।
ବୁଭୁଜେ ଚାରୁସର୍ଵାଂଗୀ ପୁଣ୍ଯାନ୍ଭୋଗାନ୍ମନୋନୁଗାନ୍ । ଏଵଂ କାଲୋ ଗତସ୍ତସ୍ଯ ଯଯାତେସ୍ତୁ ମହାତ୍ମନଃ
ସେ ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗ ଥିବା ମହିଳା ପୁଣ୍ୟ ଓ ମନକୁ ଭଲ ଲାଗୁଥିବା ସୁଖ ଭୋଗ କଲେ; ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ଯୟାତିଙ୍କର ସମୟ କଟିଗଲା।
ଅକ୍ଷଯା ନିର୍ଜରାଃ ସର୍ଵା ଅପରାସ୍ତୁ ପ୍ରଜାସ୍ତଥା । ସର୍ଵେ ଲୋକା ମହାଭାଗ ଵିଷ୍ଣୁଧ୍ଯାନପରାଯଣାଃ
ସମସ୍ତ ଅମରମାନେ ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅଜର ହେଲେ, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାମାନେ ମଧ୍ୟ; ସମସ୍ତ ଲୋକ, ମହାଭାଗ, ବିଷ୍ଣୁ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହେଲେ।
ତପସା ସତ୍ଯଭାଵେନ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଧ୍ଯାନେନ ପିପ୍ପଲ । ସର୍ଵେ ଲୋକା ମହାଭାଗ ସୁଖିନଃ ସାଧୁସେଵକାଃ
ତପସ୍ୟା, ସତ୍ୟ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା, ହେ ପିପ୍ପଳ, ସମସ୍ତ ଲୋକ, ମହାଭାଗ, ସୁଖୀ ଓ ସାଧୁମାନେ ସେବନାରେ ଲାଗିଥିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ମାତାପିତୃତୀର୍ଥଵର୍ଣନେ ଯଯାତିଚରିତ୍ରେଽଶୀତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନରେ ମା'ବାପା ତୀର୍ଥ ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ଯୟାତିଙ୍କ ଚରିତ୍ରର ଅଷୀତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ସୁକର୍ମୋଵାଚ- ଯଥେଂଦ୍ରୋସୌ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସଦା ଭୀତୋ ମହାତ୍ମନଃ । ଯଯାତେର୍ଵିକ୍ରମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦାନପୁଣ୍ଯାଦିକଂ ବହୁ
ସୁକର୍ମା କହିଲେ— 'ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର, ସେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ଏବଂ ସଦା ଭୟଭିତ ଥିଲେ, ମହାତ୍ମା ଯୟାତିଙ୍କର ବହୁ ପ୍ରଭାବ, ଦାନ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଦେଖି—'
ମେନକାଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଅପ୍ସରାଂ ଦୂତକର୍ମଣି । ଗଚ୍ଛ ଭଦ୍ରେ ମହାଭାଗେ ମମାଦେଶଂ ଵଦସ୍ଵ ହି
ସେ ମେନକାଙ୍କୁ ଦୂତୀ କାମରେ ପଠାଇଲେ; 'ଯାଅ, ଭଦ୍ରା ଓ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ମୋ ଆଦେଶ କହିଦେବୁ.'
କାମକନ୍ଯାମିତୋ ଗତ୍ଵା ଦେଵରାଜଵଚୋ ଵଦ । ଯେନକେନାପ୍ଯୁପାଯେନ ରାଜାନଂ ତ୍ଵମିହାନଯ
'କାମନାର କନ୍ୟା, ଏଠାରୁ ଯାଇ ଦେବତାରାଜଙ୍କ କଥା କହିଦେବୁ; ଯେଭଳି ହେଉ, ରାଜାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଦେବୁ.'
ଏଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗତା ସା ଚ ମେନକା ତତ୍ର ପ୍ରେଷିତା । ସମାଚଷ୍ଟ ତୁ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଦେଵରାଜସ୍ଯ ଭାଷିତମ୍
ଏହିପରି ଶୁଣି, ପଠାଯାଇଥିବା ମେନକା ସେଠାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଦେବତାରାଜଙ୍କ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲେ.
ଏଵମୁକ୍ତା ଗତା ସା ଚ ମେନକା ତତ୍ପ୍ରଚୋଦିତା । ଗତାଯାଂ ମେନକାଯାଂ ତୁ ରତିପୁତ୍ରୀ ମନସ୍ଵିନୀ
ଏଭଳି କହି ଓ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ମେନକା ଚାଲିଗଲେ; ମେନକା ଯିବା ପରେ, ରତିଙ୍କ ଜ୍ଞାନବତୀ କନ୍ୟା—
ରାଜାନଂ ଧର୍ମସଂକେତଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଯଶସ୍ଵିନୀ । ରାଜଂସ୍ତ୍ଵଯାହମାନୀତା ସତ୍ଯଵାକ୍ଯେନ ଵୈ ପୁରା
ଧର୍ମସଭାରେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ରାଜା, ଆପଣ ପୂର୍ବେ ସତ୍ୟ କଥା କହି ମୋତେ ଏଠାକୁ ଆଣିଥିଲେ.'
ସ୍ଵକରଶ୍ଚାଂତରେ ଦତ୍ତୋ ଭଵନଂ ଚ ସମାହୃତା । ଯଦ୍ଯଦ୍ଵଦାମ୍ଯହଂ ରାଜଂସ୍ତତ୍ତତ୍କାର୍ଯଂ ହି ଵୈ ତ୍ଵଯା
'ଆପଣ ମୋ ହାତକୁ ନିଜ ହାତରେ ଧରି ଘରକୁ ଆଣିଥିଲେ; ମୁଁ ଯାହା କହିବି, ହେ ରାଜା, ତାହା ଆପଣ ନିଶ୍ଚିତ କରିବେ.'
ତଦେଵଂ ହି ତ୍ଵଯା ଵୀର ନ କୃତଂ ଭାଷିତଂ ମମ । ତ୍ଵାମେଵଂ ତୁ ପରିତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯେ ଯାସ୍ଯାମି ପିତୃମଂଦିରମ୍
'କିନ୍ତୁ, ହେ ବୀର, ଆପଣ ମୋ କଥା ମାନିନାହାନ୍ତି; ଏହିପରି ହେଉଥିବାରୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ମୋ ବାପାଘରକୁ ଯିବି.'
ରାଜୋଵାଚ- ଯଥୋକ୍ତଂ ହି ତ୍ଵଯା ଭଦ୍ରେ ତତ୍ତେ କର୍ତ୍ତା ନ ସଂଶଯଃ । ଅସାଧ୍ଯଂ ତୁ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସାଧ୍ଯଂ ଦେଵି ଵଦସ୍ଵ ମେ
ରାଜା କହିଲେ— 'ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ସେଠିପାଇଁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ କରିବି; ଯାହା ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ତାହା ଛାଡ଼ି ମୋତେ କହ, ଦେବୀ.'
ଅଶ୍ରୁବିଂଦୁମତ୍ଯୁଵାଚ- ଏତଦର୍ଥେ ମହୀକାଂତ ଭଵାନିହ ମଯା ଵୃତଃ । ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନଃ ସର୍ଵଧର୍ମସମନ୍ଵିତଃ
ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁମତୀ କହିଲେ— 'ଏହି କାରଣରେ, ହେ ପୃଥିବୀର ପ୍ରିୟ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଚୟନ କରିଥିଲି; ଆପଣ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଓ ଧର୍ମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ.'
ସର୍ଵଂ ସାଧ୍ଯମିତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସର୍ଵଧର୍ତାରମେଵ ଚ । କର୍ତ୍ତାରଂ ସର୍ଵଧର୍ମାଣାଂ ସ୍ରଷ୍ଟାରଂ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣାମ୍
'ସମସ୍ତ କାମ ସମ୍ଭବ ବୋଲି ଜାଣି, ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଧର୍ମର କର୍ତ୍ତା ଏବଂ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା.'
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସାଧକଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେଽପ୍ରତିମଂ ଚ ଵୈ । ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତମହଂ ଜାନେ ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ମହାଵରମ୍
'ତିନି ଲୋକର କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ଏବଂ ତିନି ଲୋକରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ମୁଁ ଜାଣେ ଆପଣ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଓ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ.'
ଇତ୍ଯାଶଯା ମଯା ଭର୍ତ୍ତା ଭଵାନଂଗୀକୃତଃ ପୁରା । ଯସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁପ୍ରସାଦୋଽସ୍ତି ସ ସର୍ଵତ୍ର ପରିଵ୍ରଜେତ୍
'ଏହି ଭାବନାରେ, ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଆପଣଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲି; ଯାହାଙ୍କ ଉପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କୃପା ଅଛି, ସେଉଁଠିଏଉଁଠି ଯାଇପାରେ.'
ଦୁର୍ଲଭଂ ନାସ୍ତି ରାଜେଂଦ୍ର ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ସଚରାଚରେ । ସର୍ଵେଷ୍ଵେଵ ସୁଲୋକେଷୁ ଵିଦ୍ଯତେ ତଵ ସୁଵ୍ରତ
'ହେ ରାଜାଧିରାଜ, ତିନି ଲୋକରେ ଚଳାଚଳ ଯାହାକୁ ମିଳିବ ନାହିଁ, ଏମିତି କିଛି ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଲୋକରେ ତୁମ ପାଇଁ ସବୁ ମିଳିଥାଏ, ହେ ସୁବ୍ରତ.'
ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରସାଦେନ ଗଗନେ ଗତିରୁତ୍ତମା । ମର୍ତ୍ଯଲୋକଂ ସମାସାଦ୍ଯ ତ୍ଵଯୈଵ ଵସୁଧାଧିପ
'ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କୃପାରେ ଆକାଶରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାର୍ଗ ମିଳିଥାଏ; ମାନବ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି, ତୁମେ ଏକାକି, ହେ ପୃଥିବୀପତି—'
ଜରାପଲିତହୀନାସ୍ତୁ ମୃତ୍ଯୁହୀନା ଜନାଃ କୃତାଃ । ଗୃହଦ୍ଵାରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ମର୍ତ୍ଯାନାଂ ଚ ନରର୍ଷଭ
'ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ପକା କେଶ ହୀନ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ହୀନ ଲୋକମାନେ ତୁମେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ; ସମସ୍ତ ମାନବ ଘର ଦ୍ୱାରରେ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ.'
କଲ୍ପଦ୍ରୁମା ଅନେକାଶ୍ଚ ତ୍ଵଯୈଵ ପରିକଲ୍ପିତାଃ । ଯେଷାଂ ଗୃହେଷୁ ମର୍ତ୍ଯାନାଂ ମୁନଯଃ କାମଧେନଵଃ
'ତୁମେ ଅନେକ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ; ମାନବମାନଙ୍କ ଘରେ ମୁନିମାନେ ଓ କାମଧେନୁ ମିଳେ.'
ତ୍ଵଯୈଵ ପ୍ରେଷିତା ରାଜନ୍ସ୍ଥିରୀଭୂତାଃ ସଦା କୃତାଃ । ସୁଖିନଃ ସର୍ଵକାମୈଶ୍ଚ ମାନଵାଶ୍ଚ ତ୍ଵଯା କୃତାଃ
'ତୁମେ ଏହାମାନେକୁ ପଠାଇ ଏବଂ ସଦା ସ୍ଥିର କରିଛ; ତୁମେ ମାନବମାନେକୁ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରି ସୁଖୀ କରିଛ.'
ଗୃହୈକମଧ୍ଯେ ସାହସ୍ରଂ କୁଲୀନାନାଂ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ । ଏଵଂ ଵଂଶଵିଵୃଦ୍ଧିଶ୍ଚ ମାନଵାନାଂ ତ୍ଵଯା କୃତା
'ଏକ ଘର ମଧ୍ୟରେ ହଜାରଟି ଉଚ୍ଚବଂଶୀ ପରିବାର ଦେଖାଯାଏ; ଏଭଳି ମାନବମାନଙ୍କ ବଂଶ ବୃଦ୍ଧି ତୁମେ କରିଛ.'
ଯମସ୍ଯାପି ଵିରୋଧେନ ଇଂଦ୍ରସ୍ଯ ଚ ନରୋତ୍ତମ । ଵ୍ଯାଧିପାପଵିହୀନସ୍ତୁ ମର୍ତ୍ଯଲୋକସ୍ତ୍ଵଯା କୃତଃ
ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯମ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ମର୍ତ୍ୟ ଲୋକକୁ ରୋଗ ଓ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ କରିଛ।
ସ୍ଵତେଜସାହଂକାରେଣ ସ୍ଵର୍ଗରୂପଂ ତୁ ଭୂତଲମ୍ । ଦର୍ଶିତଂ ହି ମହାରାଜ ତ୍ଵତ୍ସମୋ ନାସ୍ତି ଭୂପତିଃ
ତୁମର ନିଜ ତେଜ ଓ ଗର୍ବରେ, ହେ ମହାରାଜ, ତୁମେ ପୃଥିବୀକୁ ସ୍ୱର୍ଗ ସଦୃଶ କରିଦେଖାଇଛ। ତୁମ ପରି ରାଜା ଆଉ କେହି ନାହିଁ।
ନରୋ ନୈଵ ପ୍ରସୂତୋ ହି ନୋତ୍ପତ୍ସ୍ଯତି ଭଵାଦୃଶଃ । ଭଵଂତମିତ୍ଯହଂ ଜାନେ ସର୍ଵଧର୍ମପ୍ରଭାକରମ୍
ତୁମ ପରି ମନୁଷ୍ୟ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜନ୍ମ ନେଇନାହାଁନ୍ତି, ଆଉ ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ହେବେ ନାହିଁ। ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଆଲୋକ ଭାବେ ଜାଣେ।
ତସ୍ମାନ୍ମଯା କୃତୋ ଭର୍ତା ଵଦସ୍ଵୈଵଂ ମମାଗ୍ରତଃ । ନର୍ମମୁକ୍ତ୍ଵା ନୃପେଂଦ୍ର ତ୍ଵଂ ଵଦ ସତ୍ଯଂ ମମାଗ୍ରତଃ
ସେହିପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋ ପତି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଛି—ଏହି କଥା ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ କହ। ହେ ରାଜା, ମଜା କରିନାହିଁ, ସତ୍ୟ କଥା ମୋ ଆଗରେ କହ।