ଅନ୍ଯଥା ନ ଭଵେତ୍ସାଧ୍ଯଂ ଯତ୍ତ୍ଵଯୋକ୍ତଂ ଵରାନନେ । ଅସାଧ୍ଯଂ ତୁ ଭଵତ୍ଯା ଵୈ ଭାଷିତଂ ପୁଣ୍ଯମିଶ୍ରିତମ୍
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହିଛ, ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ତାହା ପୁଣ୍ୟ ମିଶିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଅସମ୍ଭବ।
ମର୍ତ୍ଯଲୋକାଚ୍ଛରୀରେଣ ଅନେନାପି ଚ ମାନଵଃ । ଶ୍ରୁତୋ ଦୃଷ୍ଟୋ ନ ମେଦ୍ଯାପି ଗତଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ସୁପୁଣ୍ଯକୃତ୍
ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକରୁ, ଏହି ଦେହ ନେଇ, କେହି ଶ୍ରବଣ କିମ୍ବା ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହୋଇନାହାନ୍ତି ଯେ, ବହୁତ ପୁଣ୍ୟ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇପାରିଛନ୍ତି।
ତତୋଽସାଧ୍ଯଂ ଵରାରୋହେ ଯତ୍ତ୍ଵଯା ଭାଷିତଂ ମମ । ଅନ୍ଯଦେଵ କରିଷ୍ଯାମି ପ୍ରିଯଂ ତେ ତଦ୍ଵଦ ପ୍ରିଯେ
ତେଣୁ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ମୋତେ ଯାହା କହିଛ, ସେଠାରେ ଅସମ୍ଭବ। ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରିୟ ଅନ୍ୟ କିଛି କରିଦେବି, ତୁମେ ସେ କହ।
ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ- ଅନ୍ଯୈଶ୍ଚ ମାନୁଷୈ ରାଜନ୍ନ ସାଧ୍ଯଂ ସ୍ଯାନ୍ନ ସଂଶଯଃ । ତ୍ଵଯି ସାଧ୍ଯଂ ମହାରାଜ ସତ୍ଯଂସତ୍ଯଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ଦେବୀ କହିଲେ— ଅନ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଏହା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ, ହେ ମହାରାଜ, ତୁମ ପାଖରେ ଏହା ସମ୍ଭବ। ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି, ସତ୍ୟ।
ତପସା ଯଶସା କ୍ଷାତ୍ରୈ ର୍ଦାନୈର୍ଯଜ୍ଞୈଶ୍ଚ ଭୂପତେ । ନାସ୍ତି ଭଵାଦୃଶଶ୍ଚାନ୍ଯୋ ମର୍ତ୍ଯଲୋକେ ଚ ମାନଵଃ
ତପସ୍ୟା, କୀର୍ତ୍ତି, ରାଜଶକ୍ତି, ଦାନ ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା, ହେ ଭୂପତି, ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକରେ ତୁମ ପରି ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାନ୍ତି।
କ୍ଷାତ୍ରଂ ବଲଂ ସୁତେଜଶ୍ଚ ତ୍ଵଯି ସର୍ଵଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ । ତସ୍ମାଦେଵଂ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ମତ୍ପ୍ରିଯଂ ନହୁଷାତ୍ମଜ
ରାଜଶକ୍ତି, ଶକ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ତେଜ ତୁମ ଭିତରେ ଅଛି। ତେଣୁ, ହେ ନହୁଷ ପୁତ୍ର, ଏହି କାମ ମୋ ପାଇଁ କରିବା ଉଚିତ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ମାତାପିତୃତୀର୍ଥଵର୍ଣନେ ଯଯାତିଚରିତ୍ରେ ଏକୋନାଶୀତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି, ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡ, ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନ, ମାତାପିତା ତୀର୍ଥ ବର୍ଣ୍ଣନା ଏବଂ ଯୟାତି ଚରିତ୍ରର ଉନାଅଶୀତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ପିପ୍ପଲ ଉଵାଚ- କାମକନ୍ଯାଂ ଯଦା ରାଜା ଉପଯେମେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । କିଂ ଚକ୍ରାତେ ତଦା ତେ ଦ୍ଵେ ପୂର୍ଵଭାର୍ଯେ ସୁପୁଣ୍ଯକେ
ପିପ୍ପଳ କହିଲେ— ରାଜା ଯେତେବେଳେ ଇଚ୍ଛାକନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେତିବେଳେ ସେ ଦୁଇଜଣ ପୂର୍ବ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଅତି ପୁଣ୍ୟବତୀମାନେ, କଣ କଲେ?
ଦେଵଯାନୀ ମହାଭାଗା ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଵାର୍ଷପର୍ଵଣୀ । ତଯୋଶ୍ଚରିତ୍ରଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ କଥଯସ୍ଵ ମମାଗ୍ରତଃ
ଦେବୟାନୀ, ସେଇ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ଏବଂ ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ବୃଷପର୍ବାର କନ୍ୟା— ତାଙ୍କ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ସମସ୍ତ ଗଳ୍ପ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ କହ।
ସୁକର୍ମୋଵାଚ- ଯଦାନୀତା କାମକନ୍ଯା ସ୍ଵଗୃହଂ ତେନ ଭୂଭୁଜା । ଅତ୍ଯର୍ଥଂ ସ୍ପର୍ଧତେ ସା ତୁ ଦେଵଯାନୀ ମନସ୍ଵିନୀ
ସୁକର୍ମା କହିଲେ— ଯେତେବେଳେ ରାଜା ଇଚ୍ଛାକନ୍ୟାଙ୍କୁ ନିଜ ଘରକୁ ଆଣିଲେ, ଦେବୟାନୀ, ମନରେ ବୁଦ୍ଧିମତୀ, ବହୁତ ଇର୍ଷ୍ୟା କରିଲେ।
ତସ୍ଯାର୍ଥେ ତୁ ସୁତୌ ଶପ୍ତୌ କ୍ରୋଧେନାକୁଲିତାତ୍ମନା । ଶର୍ମିଷ୍ଠାଂ ଚ ସମାହୂଯ ଶବ୍ଦଂ ଚକ୍ରେ ଯଶସ୍ଵିନୀ
ସେହି କାରଣରେ, କ୍ରୋଧରେ ଓ ଅସ୍ଥିର ମନେ, ସେ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅକୁ ଶାପ ଦେଲେ; ଏବଂ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ଡାକି, ସେ ମହିଳା ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ।
ରୂପେଣ ତେଜସା ଦାନୈଃ ସତ୍ଯପୁଣ୍ଯଵ୍ରତୈସ୍ତଥା । ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଦେଵଯାନୀ ଚ ସ୍ପର୍ଧେତେ ସ୍ମ ତଯା ସହ
ରୂପ, ତେଜ, ଦାନ, ସତ୍ୟବାଦି ଓ ପୁଣ୍ୟବ୍ରତରେ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଓ ଦେବୟାନୀ ସେଠାରେ ଏକାପରି ଅନ୍ୟ ସହ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ କରୁଥିଲେ।
ଦୁଷ୍ଟଭାଵଂ ତଯୋଶ୍ଚାପି ସାଽଜ୍ଞାସୀତ୍କାମଜା ତଦା । ରାଜ୍ଞେ ସର୍ଵଂ ତଯା ଵିପ୍ର କଥିତଂ ତତ୍କ୍ଷଣାଦିହ
ତା'ପରେ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର କୁ-ମନୋଭାବ, ଯାହା କାମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ବୁଝିଲେ; ଏବଂ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସମସ୍ତ କଥା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଦେଲେ।
ଅଥ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମହାରାଜଃ ସମାହୂଯାବ୍ରଵୀଦ୍ଯଦୁମ୍ । ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଵଧ୍ଯତାଂ ଗତ୍ଵା ଶୁକ୍ରପୁତ୍ରୀ ତଥା ପୁନଃ
ତା'ପରେ ରାଗରେ ରାଜା ଯଦୁଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ: 'ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ମାର, ଏବଂ ଶୁକ୍ରଙ୍କର କନ୍ୟାକୁ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି କର।'
ସୁପ୍ରିଯଂ କୁରୁ ମେ ଵତ୍ସ ଯଦି ଶ୍ରେଯୋ ହି ମନ୍ଯସେ । ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ତତ୍ତସ୍ଯ ପିତୁର୍ଵାକ୍ଯଂ ଯଦୁସ୍ତଦା
'ମୋ ପ୍ରିୟ କର, ପୁଅ, ଯଦି ତୁମେ ଏହାକୁ ଭଲ ଭାବୁଛ।' ପିତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଯଦୁ ତା'ପରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ:
ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ନୃପେଂଦ୍ରଂ ତଂ ପିତରଂ ପ୍ରତି ମାନଦ । ନାହଂ ତୁ ଘାତଯେ ତାତ ମାତରୌ ଦୋଷଵର୍ଜିତେ
ସେ ରାଜା, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହ କହିଲେ: 'ପିତା, ମୁଁ ମାରିବି ନାହିଁ, କାରଣ ମୋର ମାଁ ଓ ଅନ୍ୟେ ଦୁଷ୍ଟ ନୁହନ୍ତି।'
ମାତୃଘାତେ ମହାଦୋଷଃ କଥିତୋ ଵେଦପଂଡିତୈଃ । ତସ୍ମାଦ୍ଘାତଂ ମହାରାଜ ଏତଯୋର୍ନ କରୋମ୍ଯହମ୍
'ମା'କୁ ମାରିବା ବେଦ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ବଡ଼ ପାପ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ମହାରାଜ, ମୁଁ ଏମାନେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ମାରିବି ନାହିଁ।'
ଦୋଷାଣାଂ ତୁ ସହସ୍ରେଣ ମାତା ଲିପ୍ତା ଯଦା ଭଵେତ୍ । ଭଗିନୀ ଚ ମହାରାଜ ଦୁହିତା ଚ ତଥା ପୁନଃ
'ମା' ହଜାର ଦୋଷରେ ଲିପ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମହାରାଜ, ଭଉଣୀ କିମ୍ବା ଝିଅ ମଧ୍ୟ—'
ପୁତ୍ରୈର୍ଵା ଭ୍ରାତୃଭିଶ୍ଚୈଵ ନୈଵ ଵଧ୍ଯା ଭଵେତ୍କଦା । ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମହାରାଜ ମାତରୌ ନୈଵ ଘାତଯେ
'—ପୁଅ କିମ୍ବା ଭାଇମାନେ କେବେ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି କଥା ଜାଣି, ମହାରାଜ, ମୁଁ ମୋ ମା'କୁ ମାରିବି ନାହିଁ।'
ଯଦୋର୍ଵାକ୍ଯଂ ତଦା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜା କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ବଭୂଵ ହ । ଶଶାପ ତଂ ସୁତଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ଯଯାତିଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ
ଯଦୁଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ରାଗିଗଲେ ଓ ପରେ, ପୃଥିବୀର ରାଜା ଯୟାତି ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଶାପ ଦେଲେ।
ଯସ୍ମାଦାଜ୍ଞାହତା ତ୍ଵଦ୍ଯ ତ୍ଵଯା ପାପି ସମୋପି ହି । ମାତୁରଂଶଂ ଭଜସ୍ଵ ତ୍ଵଂ ମଚ୍ଛାପକଲୁଷୀକୃତଃ
'ତୁମେ ଆଜି ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅମାନ୍ୟ କରିଛ, ଏହିପରି ପାପୀ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ମୋ ଶାପରେ ଦୂଷିତ ହୋଇ, ତୁମେ ତୁମ ମା'ଙ୍କ ଭାଗ୍ୟର ଅଂଶ ଭୋଗ କର।'
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଯଦୁଂ ପୁତ୍ରଂ ଯଯାତିଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ । ପୁତ୍ରଂ ଶପ୍ତ୍ଵା ମହାରାଜସ୍ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ମହାଯଶାଃ
ଏଭଳି କହି, ଯୟାତି ତାଙ୍କ ପୁଅ ଯଦୁଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ; ପୁଅକୁ ଶାପ ଦେଇ, ସେ ମହାନ୍ୟ ରାଜା—
ରମତେ ସୁଖଭୋଗେନ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଧ୍ଯାନେନ ତତ୍ପରଃ । ଅଶ୍ରୁବିଂଦୁମତୀସା ଚ ତେନ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସୁଲୋଚନା
—ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହୋଇ, ସେ ମହିଳା ସହିତ ସୁଖରେ ରହିଲେ; ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁମତୀ, ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ସେଥିରେ ସହ ଥିଲେ।
ବୁଭୁଜେ ଚାରୁସର୍ଵାଂଗୀ ପୁଣ୍ଯାନ୍ଭୋଗାନ୍ମନୋନୁଗାନ୍ । ଏଵଂ କାଲୋ ଗତସ୍ତସ୍ଯ ଯଯାତେସ୍ତୁ ମହାତ୍ମନଃ
ସେ ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗ ଥିବା ମହିଳା ପୁଣ୍ୟ ଓ ମନକୁ ଭଲ ଲାଗୁଥିବା ସୁଖ ଭୋଗ କଲେ; ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ଯୟାତିଙ୍କର ସମୟ କଟିଗଲା।
ଅକ୍ଷଯା ନିର୍ଜରାଃ ସର୍ଵା ଅପରାସ୍ତୁ ପ୍ରଜାସ୍ତଥା । ସର୍ଵେ ଲୋକା ମହାଭାଗ ଵିଷ୍ଣୁଧ୍ଯାନପରାଯଣାଃ
ସମସ୍ତ ଅମରମାନେ ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅଜର ହେଲେ, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାମାନେ ମଧ୍ୟ; ସମସ୍ତ ଲୋକ, ମହାଭାଗ, ବିଷ୍ଣୁ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହେଲେ।
ତପସା ସତ୍ଯଭାଵେନ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଧ୍ଯାନେନ ପିପ୍ପଲ । ସର୍ଵେ ଲୋକା ମହାଭାଗ ସୁଖିନଃ ସାଧୁସେଵକାଃ
ତପସ୍ୟା, ସତ୍ୟ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା, ହେ ପିପ୍ପଳ, ସମସ୍ତ ଲୋକ, ମହାଭାଗ, ସୁଖୀ ଓ ସାଧୁମାନେ ସେବନାରେ ଲାଗିଥିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ମାତାପିତୃତୀର୍ଥଵର୍ଣନେ ଯଯାତିଚରିତ୍ରେଽଶୀତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନରେ ମା'ବାପା ତୀର୍ଥ ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ଯୟାତିଙ୍କ ଚରିତ୍ରର ଅଷୀତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ସୁକର୍ମୋଵାଚ- ଯଥେଂଦ୍ରୋସୌ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସଦା ଭୀତୋ ମହାତ୍ମନଃ । ଯଯାତେର୍ଵିକ୍ରମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦାନପୁଣ୍ଯାଦିକଂ ବହୁ
ସୁକର୍ମା କହିଲେ— 'ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର, ସେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ଏବଂ ସଦା ଭୟଭିତ ଥିଲେ, ମହାତ୍ମା ଯୟାତିଙ୍କର ବହୁ ପ୍ରଭାବ, ଦାନ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଦେଖି—'
ମେନକାଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଅପ୍ସରାଂ ଦୂତକର୍ମଣି । ଗଚ୍ଛ ଭଦ୍ରେ ମହାଭାଗେ ମମାଦେଶଂ ଵଦସ୍ଵ ହି
ସେ ମେନକାଙ୍କୁ ଦୂତୀ କାମରେ ପଠାଇଲେ; 'ଯାଅ, ଭଦ୍ରା ଓ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ମୋ ଆଦେଶ କହିଦେବୁ.'
କାମକନ୍ଯାମିତୋ ଗତ୍ଵା ଦେଵରାଜଵଚୋ ଵଦ । ଯେନକେନାପ୍ଯୁପାଯେନ ରାଜାନଂ ତ୍ଵମିହାନଯ
'କାମନାର କନ୍ୟା, ଏଠାରୁ ଯାଇ ଦେବତାରାଜଙ୍କ କଥା କହିଦେବୁ; ଯେଭଳି ହେଉ, ରାଜାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଦେବୁ.'