ସମାହୂଯ ଦ୍ଵିଜାନ୍ପୁଣ୍ଯାନୃତ୍ଵିଜୋ ଭୂମିପାଲକାନ୍ । ଏଵମୁକ୍ତୋ ମହାତେଜାଃ ପୂରୁଃ ପରମଧାର୍ମିକଃ
ପବିତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଋତ୍ବିଜ ଓ ଭୂମିର ଶାସକମାନେଙ୍କୁ ଡାକି; ଏପରି କହିବା ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁରୁ ସମସ୍ତ କାମ କଲେ।
ସର୍ଵଂ ଚକାର ସଂପୂର୍ଣଂ ଯଥୋକ୍ତଂ ତୁ ମହାତ୍ମନା । ତଯା ସାର୍ଧଂ ସ ଜଗ୍ରାହ ସୁଦୀକ୍ଷାଂ କାମକନ୍ଯଯା
ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ଯେଉଁପରି କହିଥିଲେ, ସେଠିପରି ସମସ୍ତ କାମ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ; ଏବଂ କାମକନ୍ୟା ସହିତ ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ଅଶ୍ଵମେଧଯଜ୍ଞଵାଟେ ଦତ୍ଵା ଦାନାନ୍ଯନେକଧା । ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ମହାରାଜ ଭୂରିଦାନମନଂତକମ୍
ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ସ୍ଥଳୀରେ, ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ବହୁତ ଦାନ ଦେଲେ, ହେ ମହାରାଜ, ସେଇ ଦାନ ଅପାର ଏବଂ ଅସୀମ ଥିଲା।
ଦୀନେଷୁ ଚ ଵିଶେଷେଣ ଯଯାତିଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ । ଯଜ୍ଞାଂତେ ଚ ମହାରାଜସ୍ତାମୁଵାଚ ଵରାନନାମ୍
ବିଶେଷ କରି ଦୁଃଖୀମାନେଙ୍କୁ, ପୃଥିବୀର ଏଇ ରାଜା ଯୟାତି, ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ ସେଇ ସୁନ୍ଦରୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅନ୍ଯତ୍ତେ ସୁପ୍ରିଯଂ ବାଲେ କିଂ କରୋମି ଵଦସ୍ଵ ମେ । ତତ୍ସର୍ଵଂ ଦେଵି କର୍ତାସ୍ମି ସାଧ୍ଯାସାଧ୍ଯଂ ଵରାନନେ
ହେ ପ୍ରିୟା, ତୁମେ ଯାହାକୁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଭଲପାଅ, ଆଉ କଣ କରିବି, ମୋତେ କୁହ। ହେ ଦେବୀ, ସମ୍ଭବ ହେଉ କିମ୍ବା ଅସମ୍ଭବ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ସେ ସବୁ କରିଦେବି।
ସୁକର୍ମୋଵାଚ- ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ତେନ ସା ରାଜ୍ଞା ଭୂପାଲଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହ । ଜାତୋ ମେ ଦୋହଦୋ ରାଜଂସ୍ତତ୍କୁରୁଷ୍ଵ ମମାନଘ
ସୁକର୍ମା କହିଲେ— ରାଜାଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ହେ ନିର୍ମଳ ରାଜନ୍, ମୋ ମନରେ ଏକ ଆଶା ଜନ୍ମିଛି, ଦୟାକରି ଏହା ପୂରଣ କର।
ଇଂଦ୍ରଲୋକଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଶିଵଲୋକଂ ତଥୈଵ ଚ । ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ମହାରାଜ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛାମି ସୁପ୍ରିଯମ୍
ହେ ମହାରାଜ, ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ଦେଖିବାକୁ, ହେ ପ୍ରିୟା।
ଦର୍ଶଯସ୍ଵ ମହାଭାଗ ଯଦହଂ ସୁପ୍ରିଯା ତଵ । ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଯାରାଜାତାମୁଵାଚସସୁପ୍ରିଯାମ୍
ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମ ପ୍ରିୟ ଯାହାକୁ ମୁଁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ, ତାହା ଦେଖାଅ। ଏପରି କଥା ସେ କହିଲାପରେ, ରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସାଧୁସାଧୁଵରାରୋହେପୁଣ୍ଯମେଵପ୍ରଭାଷସେ । ସ୍ତ୍ରୀସ୍ଵଭାଵାଚ୍ଚଚାପଲ୍ଯାତ୍କୌତୁକାଚ୍ଚଵରାନନେ
ବହୁତ ଭଲ କଥା କହିଲୁ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ପୁଣ୍ୟର କଥା କହୁଛ। କିନ୍ତୁ, ହେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ତି, ନାରୀ ସ୍ୱଭାବ, ଚଞ୍ଚଳତା ଏବଂ କୌତୁହଳରୁ ଏହି ଆଗ୍ରହ ହେଇଛି।
ଯତ୍ତଵୋକ୍ତଂ ମହାଭାଗେ ତଦସାଧ୍ଯଂ ଵିଭାତି ମେ । ତତ୍ସାଧ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯଦାନେନ ଯଜ୍ଞେନ ତପସାପି ଚ
ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ମୋତେ ଅସମ୍ଭବ ଲାଗୁଛି। କିନ୍ତୁ, ପୁଣ୍ୟ ଦାନ, ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏହା ସମ୍ଭବ ହେଇପାରେ।
ଅନ୍ଯଥା ନ ଭଵେତ୍ସାଧ୍ଯଂ ଯତ୍ତ୍ଵଯୋକ୍ତଂ ଵରାନନେ । ଅସାଧ୍ଯଂ ତୁ ଭଵତ୍ଯା ଵୈ ଭାଷିତଂ ପୁଣ୍ଯମିଶ୍ରିତମ୍
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହିଛ, ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ତାହା ପୁଣ୍ୟ ମିଶିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଅସମ୍ଭବ।
ମର୍ତ୍ଯଲୋକାଚ୍ଛରୀରେଣ ଅନେନାପି ଚ ମାନଵଃ । ଶ୍ରୁତୋ ଦୃଷ୍ଟୋ ନ ମେଦ୍ଯାପି ଗତଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ସୁପୁଣ୍ଯକୃତ୍
ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକରୁ, ଏହି ଦେହ ନେଇ, କେହି ଶ୍ରବଣ କିମ୍ବା ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହୋଇନାହାନ୍ତି ଯେ, ବହୁତ ପୁଣ୍ୟ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇପାରିଛନ୍ତି।
ତତୋଽସାଧ୍ଯଂ ଵରାରୋହେ ଯତ୍ତ୍ଵଯା ଭାଷିତଂ ମମ । ଅନ୍ଯଦେଵ କରିଷ୍ଯାମି ପ୍ରିଯଂ ତେ ତଦ୍ଵଦ ପ୍ରିଯେ
ତେଣୁ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ମୋତେ ଯାହା କହିଛ, ସେଠାରେ ଅସମ୍ଭବ। ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରିୟ ଅନ୍ୟ କିଛି କରିଦେବି, ତୁମେ ସେ କହ।
ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ- ଅନ୍ଯୈଶ୍ଚ ମାନୁଷୈ ରାଜନ୍ନ ସାଧ୍ଯଂ ସ୍ଯାନ୍ନ ସଂଶଯଃ । ତ୍ଵଯି ସାଧ୍ଯଂ ମହାରାଜ ସତ୍ଯଂସତ୍ଯଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ଦେବୀ କହିଲେ— ଅନ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଏହା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ, ହେ ମହାରାଜ, ତୁମ ପାଖରେ ଏହା ସମ୍ଭବ। ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି, ସତ୍ୟ।
ତପସା ଯଶସା କ୍ଷାତ୍ରୈ ର୍ଦାନୈର୍ଯଜ୍ଞୈଶ୍ଚ ଭୂପତେ । ନାସ୍ତି ଭଵାଦୃଶଶ୍ଚାନ୍ଯୋ ମର୍ତ୍ଯଲୋକେ ଚ ମାନଵଃ
ତପସ୍ୟା, କୀର୍ତ୍ତି, ରାଜଶକ୍ତି, ଦାନ ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା, ହେ ଭୂପତି, ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକରେ ତୁମ ପରି ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାନ୍ତି।
କ୍ଷାତ୍ରଂ ବଲଂ ସୁତେଜଶ୍ଚ ତ୍ଵଯି ସର୍ଵଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ । ତସ୍ମାଦେଵଂ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ମତ୍ପ୍ରିଯଂ ନହୁଷାତ୍ମଜ
ରାଜଶକ୍ତି, ଶକ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ତେଜ ତୁମ ଭିତରେ ଅଛି। ତେଣୁ, ହେ ନହୁଷ ପୁତ୍ର, ଏହି କାମ ମୋ ପାଇଁ କରିବା ଉଚିତ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ମାତାପିତୃତୀର୍ଥଵର୍ଣନେ ଯଯାତିଚରିତ୍ରେ ଏକୋନାଶୀତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି, ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡ, ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନ, ମାତାପିତା ତୀର୍ଥ ବର୍ଣ୍ଣନା ଏବଂ ଯୟାତି ଚରିତ୍ରର ଉନାଅଶୀତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ପିପ୍ପଲ ଉଵାଚ- କାମକନ୍ଯାଂ ଯଦା ରାଜା ଉପଯେମେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । କିଂ ଚକ୍ରାତେ ତଦା ତେ ଦ୍ଵେ ପୂର୍ଵଭାର୍ଯେ ସୁପୁଣ୍ଯକେ
ପିପ୍ପଳ କହିଲେ— ରାଜା ଯେତେବେଳେ ଇଚ୍ଛାକନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେତିବେଳେ ସେ ଦୁଇଜଣ ପୂର୍ବ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଅତି ପୁଣ୍ୟବତୀମାନେ, କଣ କଲେ?
ଦେଵଯାନୀ ମହାଭାଗା ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଵାର୍ଷପର୍ଵଣୀ । ତଯୋଶ୍ଚରିତ୍ରଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ କଥଯସ୍ଵ ମମାଗ୍ରତଃ
ଦେବୟାନୀ, ସେଇ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ଏବଂ ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ବୃଷପର୍ବାର କନ୍ୟା— ତାଙ୍କ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ସମସ୍ତ ଗଳ୍ପ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ କହ।
ସୁକର୍ମୋଵାଚ- ଯଦାନୀତା କାମକନ୍ଯା ସ୍ଵଗୃହଂ ତେନ ଭୂଭୁଜା । ଅତ୍ଯର୍ଥଂ ସ୍ପର୍ଧତେ ସା ତୁ ଦେଵଯାନୀ ମନସ୍ଵିନୀ
ସୁକର୍ମା କହିଲେ— ଯେତେବେଳେ ରାଜା ଇଚ୍ଛାକନ୍ୟାଙ୍କୁ ନିଜ ଘରକୁ ଆଣିଲେ, ଦେବୟାନୀ, ମନରେ ବୁଦ୍ଧିମତୀ, ବହୁତ ଇର୍ଷ୍ୟା କରିଲେ।
ତସ୍ଯାର୍ଥେ ତୁ ସୁତୌ ଶପ୍ତୌ କ୍ରୋଧେନାକୁଲିତାତ୍ମନା । ଶର୍ମିଷ୍ଠାଂ ଚ ସମାହୂଯ ଶବ୍ଦଂ ଚକ୍ରେ ଯଶସ୍ଵିନୀ
ସେହି କାରଣରେ, କ୍ରୋଧରେ ଓ ଅସ୍ଥିର ମନେ, ସେ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅକୁ ଶାପ ଦେଲେ; ଏବଂ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ଡାକି, ସେ ମହିଳା ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ।
ରୂପେଣ ତେଜସା ଦାନୈଃ ସତ୍ଯପୁଣ୍ଯଵ୍ରତୈସ୍ତଥା । ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଦେଵଯାନୀ ଚ ସ୍ପର୍ଧେତେ ସ୍ମ ତଯା ସହ
ରୂପ, ତେଜ, ଦାନ, ସତ୍ୟବାଦି ଓ ପୁଣ୍ୟବ୍ରତରେ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଓ ଦେବୟାନୀ ସେଠାରେ ଏକାପରି ଅନ୍ୟ ସହ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ କରୁଥିଲେ।
ଦୁଷ୍ଟଭାଵଂ ତଯୋଶ୍ଚାପି ସାଽଜ୍ଞାସୀତ୍କାମଜା ତଦା । ରାଜ୍ଞେ ସର୍ଵଂ ତଯା ଵିପ୍ର କଥିତଂ ତତ୍କ୍ଷଣାଦିହ
ତା'ପରେ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର କୁ-ମନୋଭାବ, ଯାହା କାମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ବୁଝିଲେ; ଏବଂ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସମସ୍ତ କଥା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଦେଲେ।
ଅଥ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମହାରାଜଃ ସମାହୂଯାବ୍ରଵୀଦ୍ଯଦୁମ୍ । ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଵଧ୍ଯତାଂ ଗତ୍ଵା ଶୁକ୍ରପୁତ୍ରୀ ତଥା ପୁନଃ
ତା'ପରେ ରାଗରେ ରାଜା ଯଦୁଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ: 'ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ମାର, ଏବଂ ଶୁକ୍ରଙ୍କର କନ୍ୟାକୁ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି କର।'
ସୁପ୍ରିଯଂ କୁରୁ ମେ ଵତ୍ସ ଯଦି ଶ୍ରେଯୋ ହି ମନ୍ଯସେ । ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ତତ୍ତସ୍ଯ ପିତୁର୍ଵାକ୍ଯଂ ଯଦୁସ୍ତଦା
'ମୋ ପ୍ରିୟ କର, ପୁଅ, ଯଦି ତୁମେ ଏହାକୁ ଭଲ ଭାବୁଛ।' ପିତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଯଦୁ ତା'ପରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ:
ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ନୃପେଂଦ୍ରଂ ତଂ ପିତରଂ ପ୍ରତି ମାନଦ । ନାହଂ ତୁ ଘାତଯେ ତାତ ମାତରୌ ଦୋଷଵର୍ଜିତେ
ସେ ରାଜା, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହ କହିଲେ: 'ପିତା, ମୁଁ ମାରିବି ନାହିଁ, କାରଣ ମୋର ମାଁ ଓ ଅନ୍ୟେ ଦୁଷ୍ଟ ନୁହନ୍ତି।'
ମାତୃଘାତେ ମହାଦୋଷଃ କଥିତୋ ଵେଦପଂଡିତୈଃ । ତସ୍ମାଦ୍ଘାତଂ ମହାରାଜ ଏତଯୋର୍ନ କରୋମ୍ଯହମ୍
'ମା'କୁ ମାରିବା ବେଦ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ବଡ଼ ପାପ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ମହାରାଜ, ମୁଁ ଏମାନେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ମାରିବି ନାହିଁ।'
ଦୋଷାଣାଂ ତୁ ସହସ୍ରେଣ ମାତା ଲିପ୍ତା ଯଦା ଭଵେତ୍ । ଭଗିନୀ ଚ ମହାରାଜ ଦୁହିତା ଚ ତଥା ପୁନଃ
'ମା' ହଜାର ଦୋଷରେ ଲିପ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମହାରାଜ, ଭଉଣୀ କିମ୍ବା ଝିଅ ମଧ୍ୟ—'
ପୁତ୍ରୈର୍ଵା ଭ୍ରାତୃଭିଶ୍ଚୈଵ ନୈଵ ଵଧ୍ଯା ଭଵେତ୍କଦା । ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମହାରାଜ ମାତରୌ ନୈଵ ଘାତଯେ
'—ପୁଅ କିମ୍ବା ଭାଇମାନେ କେବେ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି କଥା ଜାଣି, ମହାରାଜ, ମୁଁ ମୋ ମା'କୁ ମାରିବି ନାହିଁ।'
ଯଦୋର୍ଵାକ୍ଯଂ ତଦା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜା କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ବଭୂଵ ହ । ଶଶାପ ତଂ ସୁତଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ଯଯାତିଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ
ଯଦୁଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ରାଗିଗଲେ ଓ ପରେ, ପୃଥିବୀର ରାଜା ଯୟାତି ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଶାପ ଦେଲେ।