ରୂପତେଜଃ ସମାଯୁକ୍ତଂ ସପତ୍ନୀସହିତଂ ପ୍ରିଯମ୍ । ନ ଵରଂ ତାଦୃଶଂ କାଂତଂ ସପତ୍ନୀଵିଷସଂଯୁତମ୍
'ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ତେଜରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରିୟଜନ, ସପତ୍ନୀମାନେ ସହିତ ଥିଲେ, ସେଠି ଭଲ ନୁହେଁ—ଏଭଳି ପ୍ରିୟ, ସପତ୍ନୀର ବିଷ ଲାଗିଥିଲେ, ଚାହିଁବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।'
ତସ୍ମାନ୍ନ ମନ୍ଯତେ କାଂତଂ ଭଵଂତଂ ଗୁଣସାଗରମ୍ । ରାଜୋଵାଚ- ଦେଵଯାନ୍ଯା ନ ମେ କାର୍ଯଂ ଶର୍ମିଷ୍ଠଯା ଵରାନନେ
'ସେଠିଏ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ତୁମେ ଗୁଣର ସାଗର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରିୟ ଭାବେ ମାନିନାହାନ୍ତି।' ରାଜା କହିଲେ—'ମୋତେ ଦେବୟାନୀ ସହିତ କିଛି କାମ ନାହିଁ, ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସହିତ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ହେ ଶୋଭାମୟ।'
ଇତ୍ଯର୍ଥଂ ପଶ୍ଯ ମେ କୋଶଂ ସତ୍ଵଧର୍ମସମନ୍ଵିତମ୍ । ଅଶ୍ରୁବିଂଦୁମତ୍ଯୁଵାଚ- ଅହଂ ରାଜ୍ଯସ୍ଯ ଭୋକ୍ତ୍ରୀ ଚ ତଵ କାଯସ୍ଯ ଭୂପତେ
'ଏହି କାରଣରୁ, ମୋର ଶକ୍ତି ଓ ଧର୍ମରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଧନଭଣ୍ଡାର ଦେଖ।' ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁମତୀ କହିଲେ—'ମୁଁ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଓ ତୁମ ଦେହର ଭୋଗିନୀ, ହେ ରାଜା।'
ଯଦ୍ଯଦ୍ଵଦାମ୍ଯହଂ ଭୂପ ତତ୍ତତ୍କାର୍ଯଂ ତ୍ଵଯା ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଇତ୍ଯର୍ଥେ ମମ ଦେହି ସ୍ଵଂ କରଂ ତ୍ଵଂ ଧର୍ମଵତ୍ସଲ
'ମୁଁ ଯାହା କହିବି, ହେ ଭୂପତି, ସେ ସବୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ; ଏହି କାରଣରୁ, ମୋତେ ତୁମ ହାତ ଦିଅ, ହେ ଧର୍ମପ୍ରିୟ।'
ବହୁଧର୍ମସମୋପେତଂ ଚାରୁଲକ୍ଷଣସଂଯୁତମ୍ । ରାଜୋଵାଚ- ଅନ୍ଯ ଭାର୍ଯାଂ ନ ଵିଂଦାମି ତ୍ଵାଂ ଵିନା ଵରଵର୍ଣିନି
ବହୁ ଧର୍ମ ଗୁଣ ଥିବା ଏବଂ ଶୋଭାମୟ ଲକ୍ଷଣ ଯୁକ୍ତ ତୁମେ, ରାଜା କହିଲେ— ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ମୁଁ ଆଉ କେହିଁକୁ ଜୀବନସଂଗିନୀ ବାଣିବି ନାହିଁ।
ରାଜ୍ଯଂ ଚ ସକଲାମୁର୍ଵୀଂ ମମ କାଯଂ ଵରାନନେ । ସକୋଶଂ ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ଚାର୍ଵଂଗି ଏଷ ଦତ୍ତଃ କରସ୍ତଵ
ହେ ମୋର ଚାନ୍ଦମୁହିଁ, ଏହି ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ, ପୃଥିବୀ ଏବଂ ମୋ ଦେହ ସହିତ, ତୁମେ ଏହାର ଭୋଗ କର; ଏହି ସମସ୍ତ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ସହିତ ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋର ହାତ ଦେଉଛି।
ଯଦେଵ ଭାଷସେ ଭଦ୍ରେ ତଦେଵଂ ତୁ କରୋମ୍ଯହମ୍ । ଅଶ୍ରୁବିଂଦୁମତ୍ଯୁଵାଚ- ଅନେନାପି ମହାଭାଗ ତଵ ଭାର୍ଯା ଭଵାମ୍ଯହମ୍
ମୁଁ ଯାହା କହିବୁ, ହେ ଶୁଭେ, ତୁମେ ତାହା ମାନିବା। ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁମତୀ କହିଲେ— ଏହି ଉପକାର ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମର ଜୀବନସଂଗିନୀ ହେଉଛି।
ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ରାଜେଂଦ୍ରୋ ହର୍ଷଵ୍ଯାକୁଲଲୋଚନଃ । ଗାଂଧର୍ଵେଣ ଵିଵାହେନ ଯଯାତିଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ରାଜାଙ୍କ ଆଖି ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲା; ପୃଥିବୀର ଶାସକ ଯୟାତି ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ।
ଉପଯେମେ ସୁତାଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ମନ୍ମଥସ୍ଯ ନରୋତ୍ତମ । ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ମହାତ୍ମା ଵୈ ରମତେ ନୃପନଂଦନଃ
ନରମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଣେ ମନ୍ମଥଙ୍କର ପବିତ୍ର କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ କଲେ; ରାଜପୁତ୍ର ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ତାଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ।
ସାଗରସ୍ଯ ଚ ତୀରେଷୁ ଵନେଷୂପଵନେଷୁ ଚ । ପର୍ଵତେଷୁ ଚ ରମ୍ଯେଷୁ ସରିତ୍ସୁ ଚ ତଯା ସହ
ସାଗର କୂଳ, ଜଙ୍ଗଲ ଏବଂ ଉପବନ, ଶୋଭାମୟ ପାହାଡ଼ ଓ ନଦୀ ପାଖରେ ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରିଲେ।
ରମତେ ରାଜରାଜେଂଦ୍ରସ୍ତାରୁଣ୍ଯେନ ମହୀପତିଃ । ଏଵଂ ଵିଂଶତ୍ସହସ୍ରାଣି ଗତାନି ନିରତସ୍ଯ ଚ
ରାଜାଙ୍କ ଯୌବନ ଆନନ୍ଦରେ, ସେ ରାଜାଧିରାଜ ତାଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରିଲେ; ଏଭଳି ଭାବେ ଦୁଇ ହଜାର ବର୍ଷ ଚାଲିଗଲା।
ଭୂପସ୍ଯ ତସ୍ଯ ରାଜେଂଦ୍ର ଯଯାତେସ୍ତୁ ମହାତ୍ମନଃ । ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ- ଏଵଂ ତଯା ମହାରାଜୋ ଯଯାତିର୍ମୋହିତସ୍ତଦା
ସେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ରାଜା ଯୟାତିଙ୍କ ପାଇଁ— ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ— ଏଭଳି ଭାବେ ମହାରାଜା ଯୟାତି ତାଙ୍କ ସହିତ ମୋହିତ ହୋଇଗଲେ।
କଂଦର୍ପସ୍ଯ ପ୍ରପଂଚେନ ଇଂଦ୍ରସ୍ଯାର୍ଥେ ମହାମତେ । ସୁକର୍ମୋଵାଚ- ଏଵଂ ପିପ୍ପଲ ରାଜାସୌ ଯଯାତିଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ
କାମଦେବଙ୍କ ଚତୁରତା ଦ୍ୱାରା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ, ହେ ପିପ୍ପଳ, ସୁକର୍ମା କହିଲେ— ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ରାଜା ଯୟାତି, ପୃଥିବୀର ଶାସକ—
ତସ୍ଯା ମୋହନକାମେନ ରତେନ ଲଲିତେନ ଚ । ନ ଜାନାତି ଦିନଂ ରାତ୍ରିଂ ମୁଗ୍ଧଃ କାମସ୍ଯ କନ୍ଯଯା
ତାଙ୍କର ମୋହନ ଇଚ୍ଛା ଓ ଖେଳମସ୍ତି ମଧୁର ମିଳନ ଦ୍ୱାରା, ସେ କାମର କନ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ଦିନ ରାତି ଭେଦ ବୁଝି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଏକଦା ମୋହିତଂ ଭୂପଂ ଯଯାତିଂ କାମନଂଦିନୀ । ଉଵାଚ ପ୍ରଣତଂ ନମ୍ରଂ ଵଶଗଂ ଚାରୁଲୋଚନା
ଏକଥର, ଯେତେବେଳେ ରାଜା ଯୟାତି ଏଭଳି ମୋହିତ ହେଉଥିଲେ, ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା କାମନନ୍ଦିନୀ ତାଙ୍କୁ ନମ୍ର ଭାବରେ, ଅଧୀନ କରି, କହିଲେ।
ଅଶ୍ରୁବିଂଦୁମତ୍ଯୁଵାଚ- ସଂଜାତଂ ଦୋହଦଂ କାଂତ ତନ୍ମେ କୁରୁ ମନୋରଥମ୍ । ଅଶ୍ଵମେଧମଖଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଯଜସ୍ଵ ପୃଥିଵୀପତେ
ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁମତୀ କହିଲେ— ମୋର ମନରେ ଏକ ଆକାଂକ୍ଷା ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ପ୍ରିୟ, ଏହି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର; ହେ ପୃଥିବୀର ଶାସକ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କର।
ରାଜୋଵାଚ- ଏଵମସ୍ତୁ ମହାଭାଗେ କରୋମି ତଵ ସୁପ୍ରିଯମ୍ । ସମାହୂଯ ସୁତଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ରାଜ୍ଯଭୋଗେ ଵିନିଃସ୍ପୃହମ୍
ରାଜା କହିଲେ— ତେଣୁ ଯାହା ତୁମକୁ ସବୁଠାରୁ ଭଲ ଲାଗେ, ମୁଁ ତାହା କରିବି, ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ; ରାଜ୍ୟ ଭୋଗରେ ଅସକ୍ତ ମୋର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅକୁ ଡାକିବି।
ସମାହୂତଃ ସମାଯାତୋ ଭକ୍ତ୍ଯାନମିତକଂଧରଃ । ବଦ୍ଧାଂଜଲିପୁଟୋ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରଣାମମକରୋତ୍ତଦା
ଡାକିବା ପରେ, ସେ ଭକ୍ତି ସହିତ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଆସିଲେ; ହାତ ଯୋଡି ନମସ୍କାର କଲେ।
ତସ୍ଯାଃ ପାଦୌ ନନାମାଥ ଭକ୍ତ୍ଯା ନମିତକଂଧରଃ । ଆଦେଶୋ ଦୀଯତାଂ ରାଜନ୍ଯେନାହୂତଃ ସମାଗତଃ
ସେ ଭକ୍ତି ସହିତ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ତାଙ୍କର ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ; 'ହେ ରାଜା, ଯେଉଁ କାରଣରେ ମୋତେ ଡାକିଛ, ଆଦେଶ ଦିଅ।'
କିଂ କରୋମି ମହାଭାଗ ଦାସସ୍ତେ ପ୍ରଣତୋସ୍ମି ଚ । ରାଜୋଵାଚ- ଅଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସଂଭାରଂ କୁରୁ ପୁତ୍ରକ
'ମୁଁ କଣ କରିବି, ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ? ମୁଁ ତୁମର ଦାସ ଏବଂ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି।' ରାଜା କହିଲେ— 'ପୁଅ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ତୟାରି କର।'
ସମାହୂଯ ଦ୍ଵିଜାନ୍ପୁଣ୍ଯାନୃତ୍ଵିଜୋ ଭୂମିପାଲକାନ୍ । ଏଵମୁକ୍ତୋ ମହାତେଜାଃ ପୂରୁଃ ପରମଧାର୍ମିକଃ
ପବିତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଋତ୍ବିଜ ଓ ଭୂମିର ଶାସକମାନେଙ୍କୁ ଡାକି; ଏପରି କହିବା ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁରୁ ସମସ୍ତ କାମ କଲେ।
ସର୍ଵଂ ଚକାର ସଂପୂର୍ଣଂ ଯଥୋକ୍ତଂ ତୁ ମହାତ୍ମନା । ତଯା ସାର୍ଧଂ ସ ଜଗ୍ରାହ ସୁଦୀକ୍ଷାଂ କାମକନ୍ଯଯା
ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ଯେଉଁପରି କହିଥିଲେ, ସେଠିପରି ସମସ୍ତ କାମ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ; ଏବଂ କାମକନ୍ୟା ସହିତ ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ଅଶ୍ଵମେଧଯଜ୍ଞଵାଟେ ଦତ୍ଵା ଦାନାନ୍ଯନେକଧା । ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ମହାରାଜ ଭୂରିଦାନମନଂତକମ୍
ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ସ୍ଥଳୀରେ, ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ବହୁତ ଦାନ ଦେଲେ, ହେ ମହାରାଜ, ସେଇ ଦାନ ଅପାର ଏବଂ ଅସୀମ ଥିଲା।
ଦୀନେଷୁ ଚ ଵିଶେଷେଣ ଯଯାତିଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ । ଯଜ୍ଞାଂତେ ଚ ମହାରାଜସ୍ତାମୁଵାଚ ଵରାନନାମ୍
ବିଶେଷ କରି ଦୁଃଖୀମାନେଙ୍କୁ, ପୃଥିବୀର ଏଇ ରାଜା ଯୟାତି, ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ ସେଇ ସୁନ୍ଦରୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅନ୍ଯତ୍ତେ ସୁପ୍ରିଯଂ ବାଲେ କିଂ କରୋମି ଵଦସ୍ଵ ମେ । ତତ୍ସର୍ଵଂ ଦେଵି କର୍ତାସ୍ମି ସାଧ୍ଯାସାଧ୍ଯଂ ଵରାନନେ
ହେ ପ୍ରିୟା, ତୁମେ ଯାହାକୁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଭଲପାଅ, ଆଉ କଣ କରିବି, ମୋତେ କୁହ। ହେ ଦେବୀ, ସମ୍ଭବ ହେଉ କିମ୍ବା ଅସମ୍ଭବ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ସେ ସବୁ କରିଦେବି।
ସୁକର୍ମୋଵାଚ- ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ତେନ ସା ରାଜ୍ଞା ଭୂପାଲଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହ । ଜାତୋ ମେ ଦୋହଦୋ ରାଜଂସ୍ତତ୍କୁରୁଷ୍ଵ ମମାନଘ
ସୁକର୍ମା କହିଲେ— ରାଜାଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ହେ ନିର୍ମଳ ରାଜନ୍, ମୋ ମନରେ ଏକ ଆଶା ଜନ୍ମିଛି, ଦୟାକରି ଏହା ପୂରଣ କର।
ଇଂଦ୍ରଲୋକଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଶିଵଲୋକଂ ତଥୈଵ ଚ । ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ମହାରାଜ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛାମି ସୁପ୍ରିଯମ୍
ହେ ମହାରାଜ, ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ଦେଖିବାକୁ, ହେ ପ୍ରିୟା।
ଦର୍ଶଯସ୍ଵ ମହାଭାଗ ଯଦହଂ ସୁପ୍ରିଯା ତଵ । ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଯାରାଜାତାମୁଵାଚସସୁପ୍ରିଯାମ୍
ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମ ପ୍ରିୟ ଯାହାକୁ ମୁଁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ, ତାହା ଦେଖାଅ। ଏପରି କଥା ସେ କହିଲାପରେ, ରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସାଧୁସାଧୁଵରାରୋହେପୁଣ୍ଯମେଵପ୍ରଭାଷସେ । ସ୍ତ୍ରୀସ୍ଵଭାଵାଚ୍ଚଚାପଲ୍ଯାତ୍କୌତୁକାଚ୍ଚଵରାନନେ
ବହୁତ ଭଲ କଥା କହିଲୁ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ପୁଣ୍ୟର କଥା କହୁଛ। କିନ୍ତୁ, ହେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ତି, ନାରୀ ସ୍ୱଭାବ, ଚଞ୍ଚଳତା ଏବଂ କୌତୁହଳରୁ ଏହି ଆଗ୍ରହ ହେଇଛି।
ଯତ୍ତଵୋକ୍ତଂ ମହାଭାଗେ ତଦସାଧ୍ଯଂ ଵିଭାତି ମେ । ତତ୍ସାଧ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯଦାନେନ ଯଜ୍ଞେନ ତପସାପି ଚ
ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ମୋତେ ଅସମ୍ଭବ ଲାଗୁଛି। କିନ୍ତୁ, ପୁଣ୍ୟ ଦାନ, ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏହା ସମ୍ଭବ ହେଇପାରେ।