ଯାଵଜ୍ଜୀଵାମ୍ଯହଂ ତାତ ଜରାଂ ତାଵଦ୍ଧରାମ୍ଯହମ୍ । ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ତେନାପି ପୂରୁଣା ଜଗତୀପତିଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ବଞ୍ଚିବି, ବାପା, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଧାରିବି। ପୁରୁଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଜଗତ୍ ପତି କହିଲେ।
ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟସ୍ତଂ ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ସଃ । ଯସ୍ମାଦ୍ଵତ୍ସ ମମାଜ୍ଞା ଵୈ ନ ହତା କୃତଵାନିହ
ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ସେ ପୁଅକୁ କହିଲେ: ବେଟା, ତୁମେ ଏଠାରେ ମୋ ଆଦେଶ ଅମାନ୍ୟ କରିନାହ, ତେଣୁ—
ତସ୍ମାଦହଂ ଵିଧାସ୍ଯାମି ବହୁସୌଖ୍ଯପ୍ରଦାଯକମ୍ । ଯସ୍ମାଜ୍ଜରାଗୃହୀତା ମେ ଦତ୍ତଂ ତାରୁଣ୍ଯକଂ ସ୍ଵକମ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ବହୁ ସୁଖ ଦେବି। ତୁମେ ମୋ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରି, ତୁମ ତାରୁଣ୍ୟ ଦେଇଛ, ତେଣୁ—
ତେନ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ତ୍ଵଂ ମଯା ଦତ୍ତଂ ମହାମତେ । ଏଵମୁକ୍ତଃ ସୁପୂରୁଶ୍ଚ ତେନ ରାଜ୍ଞା ମହୀପତେ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଇଥିବା ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କର, ବୁଦ୍ଧିମାନ। ଏଭଳି ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁପୁରୁଙ୍କୁ କୁହାଗଲା, ମହୀପତି।
ତାରୁଣ୍ଯଂଦତ୍ତଵାନସ୍ମୈ ଜଗ୍ରାହାସ୍ମାଜ୍ଜରାଂ ନୃପ । ତତଃ କୃତେ ଵିନିମଯେ ଵଯସୋସ୍ତାତପୁତ୍ରଯୋଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ ତାରୁଣ୍ୟ ଦେଇ, ମୋରୁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ନେଲେ, ରାଜା। ଏଭଳି ପିତାପୁତ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୟସର ବଦଳ ହେଲା।
ତସ୍ମାଦ୍ଵୃଦ୍ଧତରଃ ପୂରୁଃ ସର୍ଵାଂଗେଷୁ ଵ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ । ନୂତନତ୍ଵଂ ଗତୋ ରାଜା ଯଥା ଷୋଡଶଵାର୍ଷିକଃ
ତେଣୁ ପୁରୁ ସମସ୍ତ ଅଂଗରେ ବଡ଼ ବୃଦ୍ଧ ଦେଖାଗଲେ; ରାଜା ନୂତନ ଯୁବକ ଭଳି, ଷୋଳ ଅବସ୍ଥାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ରୂପେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟୋ ଦ୍ଵିତୀଯ ଇଵ ମନ୍ମଥଃ । ଧନୂରାଜ୍ଯଂ ଚ ଛତ୍ରଂ ଚ ଵ୍ଯଜନଂ ଚାସନଂ ଗଜମ୍
ବଡ଼ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦ୍ୱିତୀୟ କାମଦେବ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ସେ, ରାଜ୍ୟ, ରାଜାସନ, ଛତା, ବିଶ୍ରାମ ପଙ୍କ୍ତି, ରାଜସିଂହାସନ ଓ ହାତୀ ପାଇଲେ।
କୋଶଂ ଦେଶଂ ବଲଂ ସର୍ଵଂ ଚାମରଂ ସ୍ଯଂଦନଂ ତଥା । ଦଦୌ ତସ୍ଯ ମହାରାଜଃ ପୂରୋଶ୍ଚୈଵ ମହାତ୍ମନଃ
ମହାରାଜା ତାଙ୍କୁ ଧନଭଣ୍ଡାର, ଦେଶ, ସମସ୍ତ ସେନା, ଚାମରା, ରଥ ଓ ପୁରୋହିତ ପଦବୀ ଦେଇଦେଲେ, ହେ ମହାତ୍ମା।
କାମାସକ୍ତଶ୍ଚ ଧର୍ମାତ୍ମା ତାଂ ନାରୀମନୁଚିଂତଯନ୍ । ତତ୍ସରଃ ସାଗରପ୍ରଖ୍ଯଂକାମାଖ୍ଯଂ ନହୁଷାତ୍ମଜଃ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ମହିଳାକୁ ଭାବି ଭାବି କାମନାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ; ନହୁଷଙ୍କ ପୁଅ କାମନାମକ ବିଶାଳ ଝିଅ ପାଖକୁ ଗଲେ, ଯାହା ସାଗର ପରି ବଡ଼।
ଅଶ୍ରୁବିଂଦୁମତୀ ଯତ୍ର ଜଗାମ ଲଘୁଵିକ୍ରମଃ । ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ଵିଶାଲାକ୍ଷୀଂ ଚାରୁପୀନପଯୋଧରାମ୍
ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁମତୀ ସେଠାକୁ ଦ୍ରୁତ ଚାଳରେ ଗଲେ; ସେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ବଡ଼ ଆଖି, ଶୋଭାମୟ ଓ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂକ ଥିବା।
ଵିଶାଲାଂ ଚ ମହାରାଜଃ କଂଦର୍ପାକୃଷ୍ଟମାନସଃ । ରାଜୋଵାଚ- ଆଗତୋଽସ୍ମି ମହାଭାଗେ ଵିଶାଲେ ଚାରୁଲୋଚନେ
ମହାରାଜା, କାମନାରେ ମନ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇ, ସେ ବଡ଼ ଜଣେକୁ ଦେଖି କହିଲେ—'ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଶୋଭାମୟ ଆଖିଥିବା, ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି।'
ଜରାତ୍ଯାଗଃକୃତୋ ଭଦ୍ରେ ତାରୁଣ୍ଯେନ ସମନ୍ଵିତଃ । ଯୁଵା ଭୂତ୍ଵା ସମାଯାତୋ ଭଵତ୍ଵେଷା ମମାଧୁନା
'ହେ ଶୁଭେ, ମୁଁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ଛାଡ଼ି, ଯୌବନରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି; ଏବେ ଯୁବକ ହୋଇ ଆସିଛି—ଏହି ସମୟ ମୋର ହେଉ।'
ଯଂଯଂ ହି ଵାଂଛତେ ଚୈଷା ତଂତଂ ଦଦ୍ମି ନ ସଂଶଯଃ । ଵିଶାଲୋଵାଚ- ଯଦା ଭଵାନ୍ସମାଯାତୋ ଜରାଂ ଦୁଷ୍ଟାଂ ଵିହାଯ ଚ
'ତୁମେ ଯାହା ଚାହାଅ, ମୁଁ ଦେବି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।' ବିଶାଳା କହିଲେ—'ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ଛାଡ଼ି ଆସିଛ, '
ଦୋଷେଣୈକେନଲିପ୍ତୋସି ଭଵଂତଂ ନୈଵ ମନ୍ଯତେ । ରାଜୋଵାଚ- ମମ ଦୋଷଂ ଵଦସ୍ଵ ତ୍ଵଂ ଯଦି ଜାନାସି ନିଶ୍ଚିତମ୍
'ତୁମେ ଗୋଟିଏ ଦୋଷରେ ଲିପ୍ତ; ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁନାହିଁ।' ରାଜା କହିଲେ—'ମୋ ଦୋଷ କଣ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଜାଣିଥିଲେ କହ।'
ତଂ ତୁ ଦୋଷଂ ପରିତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯେଗୁଣରୂପଂନସଂଶଯଃ
'ମୁଁ ସେଇ ଦୋଷକୁ ଛାଡ଼ିଦେବି, ଭଲ ଗୁଣ ଓ ରୂପ ଧାରଣ କରିବି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେଭୂମିଖଂଡେଵେନୋପାଖ୍ଯାନେମାତାପିତୃତୀର୍ଥଵର୍ଣନେ ଯଯାତିଚରିତେଽଷ୍ଟସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ, ମାତାପିତା ତୀର୍ଥ ବର୍ଣ୍ଣନା ଓ ଯୟାତି ଚରିତରେ, ଅଠାଉଁ ସପ୍ତତି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଵିଶାଲୋଵାଚ- ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଯସ୍ଯ ଵୈ ଭାର୍ଯା ଦେଵଯାନୀ ଵରାନନା । ସୌଭାଗ୍ଯଂ ତତ୍ର ଵୈ ଦୃଷ୍ଟମନ୍ଯଥା ନାସ୍ତି ଭୂପତେ
ବିଶାଳା କହିଲେ—'ଯାହାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଓ ଦେବୟାନୀ ଶୋଭାମୟ ମୁହଁ ଥିବା, ସେଠି ମାତ୍ର ଭାଗ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ, ହେ ରାଜା; ଅନ୍ୟଥା କେବେ ନୁହେଁ।'
ତତ୍କଥଂ ତ୍ଵଂ ମହାଭାଗ ଅସ୍ଯାଃ କାର୍ଯଵଶୋ ଭଵେଃ । ସପତ୍ନଜେନ ଭାଵେନ ଭଵାନ୍ଭର୍ତା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ
'ତେବେ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳି, କିପରି ତୁମେ ଏହାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଲିବ? ସପତ୍ନୀ ଭାବରେ ତୁମେ ପତି ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।'
ସସର୍ପୋସି ମହାରାଜ ଭୂତଲେ ଚଂଦନଂ ଯଥା । ସର୍ପୈଶ୍ଚ ଵେଷ୍ଟିତୋ ରାଜନ୍ମହାଚଂଦନ ଏଵ ହି
'ହେ ମହାରାଜା, ତୁମେ ପୃଥିବୀରେ ଚନ୍ଦନ ପରି, କିନ୍ତୁ ସାପମାନେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି; ଯେପରି ମହାଚନ୍ଦନ ସାପମାନେ ଘେରିଥାଏ।'
ତଥା ତ୍ଵଂ ଵେଷ୍ଟିତଃ ସର୍ପୈଃ ସପତ୍ନୀନାମସଂଜ୍ଞକୈଃ । ଵରମଗ୍ନିପ୍ରଵେଶଶ୍ଚ ଶିଖାଗ୍ରାତ୍ପତନଂ ଵରମ୍
'ଏଭଳି ତୁମେ ସେହି ସପତ୍ନୀମାନେ, ସାପ ଭଳି, ଘେରି ରହିଛ; ତେଣୁ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା କିମ୍ବା ଶିଖରରୁ ପଡ଼ିଯିବା ଭଲ।'
ରୂପତେଜଃ ସମାଯୁକ୍ତଂ ସପତ୍ନୀସହିତଂ ପ୍ରିଯମ୍ । ନ ଵରଂ ତାଦୃଶଂ କାଂତଂ ସପତ୍ନୀଵିଷସଂଯୁତମ୍
'ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ତେଜରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରିୟଜନ, ସପତ୍ନୀମାନେ ସହିତ ଥିଲେ, ସେଠି ଭଲ ନୁହେଁ—ଏଭଳି ପ୍ରିୟ, ସପତ୍ନୀର ବିଷ ଲାଗିଥିଲେ, ଚାହିଁବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।'
ତସ୍ମାନ୍ନ ମନ୍ଯତେ କାଂତଂ ଭଵଂତଂ ଗୁଣସାଗରମ୍ । ରାଜୋଵାଚ- ଦେଵଯାନ୍ଯା ନ ମେ କାର୍ଯଂ ଶର୍ମିଷ୍ଠଯା ଵରାନନେ
'ସେଠିଏ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ତୁମେ ଗୁଣର ସାଗର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରିୟ ଭାବେ ମାନିନାହାନ୍ତି।' ରାଜା କହିଲେ—'ମୋତେ ଦେବୟାନୀ ସହିତ କିଛି କାମ ନାହିଁ, ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସହିତ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ହେ ଶୋଭାମୟ।'
ଇତ୍ଯର୍ଥଂ ପଶ୍ଯ ମେ କୋଶଂ ସତ୍ଵଧର୍ମସମନ୍ଵିତମ୍ । ଅଶ୍ରୁବିଂଦୁମତ୍ଯୁଵାଚ- ଅହଂ ରାଜ୍ଯସ୍ଯ ଭୋକ୍ତ୍ରୀ ଚ ତଵ କାଯସ୍ଯ ଭୂପତେ
'ଏହି କାରଣରୁ, ମୋର ଶକ୍ତି ଓ ଧର୍ମରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଧନଭଣ୍ଡାର ଦେଖ।' ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁମତୀ କହିଲେ—'ମୁଁ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଓ ତୁମ ଦେହର ଭୋଗିନୀ, ହେ ରାଜା।'
ଯଦ୍ଯଦ୍ଵଦାମ୍ଯହଂ ଭୂପ ତତ୍ତତ୍କାର୍ଯଂ ତ୍ଵଯା ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଇତ୍ଯର୍ଥେ ମମ ଦେହି ସ୍ଵଂ କରଂ ତ୍ଵଂ ଧର୍ମଵତ୍ସଲ
'ମୁଁ ଯାହା କହିବି, ହେ ଭୂପତି, ସେ ସବୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ; ଏହି କାରଣରୁ, ମୋତେ ତୁମ ହାତ ଦିଅ, ହେ ଧର୍ମପ୍ରିୟ।'
ବହୁଧର୍ମସମୋପେତଂ ଚାରୁଲକ୍ଷଣସଂଯୁତମ୍ । ରାଜୋଵାଚ- ଅନ୍ଯ ଭାର୍ଯାଂ ନ ଵିଂଦାମି ତ୍ଵାଂ ଵିନା ଵରଵର୍ଣିନି
ବହୁ ଧର୍ମ ଗୁଣ ଥିବା ଏବଂ ଶୋଭାମୟ ଲକ୍ଷଣ ଯୁକ୍ତ ତୁମେ, ରାଜା କହିଲେ— ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ମୁଁ ଆଉ କେହିଁକୁ ଜୀବନସଂଗିନୀ ବାଣିବି ନାହିଁ।
ରାଜ୍ଯଂ ଚ ସକଲାମୁର୍ଵୀଂ ମମ କାଯଂ ଵରାନନେ । ସକୋଶଂ ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ଚାର୍ଵଂଗି ଏଷ ଦତ୍ତଃ କରସ୍ତଵ
ହେ ମୋର ଚାନ୍ଦମୁହିଁ, ଏହି ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ, ପୃଥିବୀ ଏବଂ ମୋ ଦେହ ସହିତ, ତୁମେ ଏହାର ଭୋଗ କର; ଏହି ସମସ୍ତ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ସହିତ ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋର ହାତ ଦେଉଛି।
ଯଦେଵ ଭାଷସେ ଭଦ୍ରେ ତଦେଵଂ ତୁ କରୋମ୍ଯହମ୍ । ଅଶ୍ରୁବିଂଦୁମତ୍ଯୁଵାଚ- ଅନେନାପି ମହାଭାଗ ତଵ ଭାର୍ଯା ଭଵାମ୍ଯହମ୍
ମୁଁ ଯାହା କହିବୁ, ହେ ଶୁଭେ, ତୁମେ ତାହା ମାନିବା। ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁମତୀ କହିଲେ— ଏହି ଉପକାର ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମର ଜୀବନସଂଗିନୀ ହେଉଛି।
ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ରାଜେଂଦ୍ରୋ ହର୍ଷଵ୍ଯାକୁଲଲୋଚନଃ । ଗାଂଧର୍ଵେଣ ଵିଵାହେନ ଯଯାତିଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ରାଜାଙ୍କ ଆଖି ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲା; ପୃଥିବୀର ଶାସକ ଯୟାତି ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ।
ଉପଯେମେ ସୁତାଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ମନ୍ମଥସ୍ଯ ନରୋତ୍ତମ । ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ମହାତ୍ମା ଵୈ ରମତେ ନୃପନଂଦନଃ
ନରମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଣେ ମନ୍ମଥଙ୍କର ପବିତ୍ର କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ କଲେ; ରାଜପୁତ୍ର ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ତାଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ।
ସାଗରସ୍ଯ ଚ ତୀରେଷୁ ଵନେଷୂପଵନେଷୁ ଚ । ପର୍ଵତେଷୁ ଚ ରମ୍ଯେଷୁ ସରିତ୍ସୁ ଚ ତଯା ସହ
ସାଗର କୂଳ, ଜଙ୍ଗଲ ଏବଂ ଉପବନ, ଶୋଭାମୟ ପାହାଡ଼ ଓ ନଦୀ ପାଖରେ ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରିଲେ।