ସସ୍ମାରିତୋ ମାତଲିନା ଵଜ୍ରେଣାଂଗଂ ଜଘାନ ତତ୍ । ତେନ ଵଜ୍ରପ୍ରହାରେଣ ବଲାଂଗଂ ତଦ୍ଵ୍ଯଶୀର୍ଯତ
ମାତଳିଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ବଳାଙ୍କ ଦେହକୁ ଆଘାତ କଲେ; ଏହି ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ବଳାଙ୍କ ଦେହ ଭାଗିଗଲା।
ବଲାଂଗସ୍ଯୈକଭାଗସ୍ତୁ ପପାତ କନକାଚଲେ । ତୁହିନାଦ୍ରୌ ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ତୁ ତୃତୀଯୋ ଗୋନଗେଽପତତ୍
ବଳାଙ୍କ ଦେହର ଏକ ଭାଗ ସୁନା ପାହାଡ଼ରେ ପଡିଲା; ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ ହିମପାହାଡ଼ରେ; ତୃତୀୟ ଭାଗ ଗୋଣଗ ପାହାଡ଼ରେ ପଡିଲା।
ଚତୁର୍ଥୋ ଦେଵନଦ୍ଯାଂ ଚ ପଂଚମୋ ମଂଦରେ ତଥା । ଵଜ୍ରାକରେ ପପାତାଂଶଃ ଷଷ୍ଠଶ୍ଚ ଵିଜଯାଂଗଜଃ
ଚତୁର୍ଥ ଭାଗ ଦେବନଦୀରେ ପଡିଲା, ପଞ୍ଚମ ମାଣ୍ଡର ପାହାଡ଼ରେ; ଏକ ଅଂଶ ବଜ୍ରାକରରେ ପଡିଲା; ଷଷ୍ଠ ଭାଗ ଭିଜୟାଙ୍ଗଜ ହେଲା।
ତସ୍ଯ ଜାତିଵିଶୁଦ୍ଧସ୍ଯ ପରିଶୁଦ୍ଧେନ କର୍ମଣା । କାଯସ୍ଯାଵଯଵାଃ ସର୍ଵେ ରତ୍ନବୀଜତ୍ଵମାଗତାଃ
ତାଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ଜନ୍ମ ଓ ପରିଶୁଦ୍ଧ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା, ବଳାଙ୍କ ଦେହର ସମସ୍ତ ଅଂଶ ରତ୍ନର ବୀଜ ହେଇଗଲା।
ଵଜ୍ରାଦସ୍ଥିକଣାଃ କୀର୍ଣାଃ ଷଟ୍କୋଣା ମଣଯୋଽଭଵନ୍ । ଅକ୍ଷିଭ୍ଯାମିନ୍ଦ୍ରନୀଲା ଵୈ ମାଣିକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତିସଂଭଵମ୍
ବଜ୍ରର ହାଡ଼ ଖଣ୍ଡ ଛଅ କୋଣା ରତ୍ନ ହେଲା; ତାଙ୍କ ଆଖିରୁ ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, କାନରୁ ମାଣିକ ଉପଜିଲା।
କ୍ଷତଜାତ୍ପଦ୍ମରାଗାଃ ସ୍ଯୁଃ ମେଦସୋ ମରକତାସ୍ତଥା । ପ୍ରଵାଲାନି ଚ ଜିହ୍ଵାତୋ ଦଂତା ମୁକ୍ତାସ୍ତଥାଭଵନ୍
ତାଙ୍କ ରକ୍ତରୁ ପଦ୍ମରାଗ ରତ୍ନ ହେଲା, ମେଦରୁ ମରକତ ଉପଜିଲା; ଜିହ୍ୱାରୁ ପ୍ରବାଳ ଓ ଦାନ୍ତରୁ ମୁକ୍ତା ହେଲା।
ମଜ୍ଜୋଦ୍ଭଵଂ ମରକତଂ ଗାରୁତ୍ମତମଭୂନ୍ନସା । କାଂସ୍ଯଂ ପୁରୀଷଂ ରଜତଂ ଵୀର୍ଯଂ ତାମ୍ରଂ ଚ ମୂତ୍ରଜମ୍
ମଜ୍ଜାରୁ ଉପଜିଥିବା ମରକତ ନାକରେ ଗାରୁତ୍ମତ ହେଲା; ପୂତିରୁ କାଂସା, ଶୁକ୍ରରୁ ଚାନ୍ଦି, ମୁତ୍ରରୁ ତାମ୍ବା ହେଲା।
ଅଂଗସ୍ଯୋଦ୍ଵର୍ତନାଜ୍ଜାତଂ ପିତ୍ତଲଂ ବ୍ରହ୍ମଵୀତିକାଃ । ନାଦାଦ୍ଵୈଦୂର୍ଯମୁତ୍ପନ୍ନଂ ରତ୍ନଂ ଚାରୁତରଂ ତଥା
ଦେହ ଉଘାଡ଼ିବାରୁ ପିତଳ ଓ ବ୍ରହ୍ମବୀତିକା ରତ୍ନ ଉପଜିଲା; ଶବ୍ଦରୁ ବୈଦୂର୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଏକ ସୁନ୍ଦର ରତ୍ନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ନଖେଭ୍ଯଃ କନକୋତ୍ପତ୍ତୀ ରୁଧିରାଚ୍ଚ ରସୋଦ୍ଭଵଃ । ମେଦସଃ ସ୍ଫଟିକଂ ଜାତଂ ପ୍ରଵାଲଂ ମାଂସସଂଭଵମ୍
ନଖରୁ ସୁନା ଉପଜିଲା, ରକ୍ତରୁ ରସ; ମେଦରୁ ସ୍ଫଟିକ ଉପଜିଲା, ମାଂସରୁ ପ୍ରବାଳ ହେଲା।
ବଲଦେହୋଦ୍ଭଵାନ୍ଯାସନ୍ରତ୍ନାନି ପୃଥିଵୀତଲେ । ପୁଣ୍ଯୋପଚଯସଂପତ୍ତ୍ଯା ଭୋକ୍ଷ୍ଯଂତେ ଵିମଲୈର୍ଜନୈଃ
ବଳାଙ୍କ ଦେହରୁ ଉପଜିଥିବା ରତ୍ନଗୁଡ଼ିକ ପୃଥିବୀରେ ଆସିଗଲା, ଶୁଦ୍ଧ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କର ସଞ୍ଚିତ ପୁଣ୍ୟର ଫଳ ଭୋଗ କରିପାରିବେ।
ଅତ୍ରାଂତରେ ହତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ବଲଂ ମଘଵତା ମୃଧେ । ପ୍ରଭାଵତୀ ନାମ ରାଜ୍ଞୀ ଯଯୌ ତଚ୍ଚରଣାଂତିକମ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ମଘବନ୍ ଦ୍ୱାରା ବଳାଙ୍କ ନିହତ ହେବା ଖବର ଶୁଣି, ପ୍ରଭାବତୀ ନାମକ ରାଣୀ ତାଙ୍କର ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଵିଲଲାପ ପତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିକୀର୍ଣାଵଯଵଂ ରଣେ । ପ୍ରଭାଵତ୍ଯଶ୍ରୁପୂର୍ଣାକ୍ଷୀ ମୁକ୍ତକେଶୀ ଘନସ୍ତନୀ
ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପତିଙ୍କ ଭାଗିଯାଇଥିବା ଦେହ ଦେଖି, ପ୍ରଭାବତୀ ଅଶ୍ରୁଭରା ଚକ୍ଷୁ, ଖୋଲା କେଶ ଓ ଭାରି ଅସ୍ତନ ନିଆଁ, ବିଲାପ କରିଲେ।
ହା ନାଥ ବଲଵିକ୍ରାଂତ କାଂତଦେହ ଜଗତ୍ପ୍ରିଯ । ମାଂ ତ୍ଵଂ ଵିହାଯ କିଂ ଚାତ୍ର କୈଵଲ୍ଯଂ ଗତଵାନସି
'ହା ନାଥ, ବଳବୀର, ପ୍ରିୟ ଦେହ, ଜଗତର ଆଦରଣୀୟ! ଆପଣ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଏହି ଏକାନ୍ତତାକୁ କାହିଁକି ପାଇଲେ?'
ଜରାକୁଷ୍ଠାଦିଭିର୍ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଦେହଂ ତ୍ଯଜଂତି ନ । ଦେହିନୋଽନ୍ଯେ ପରଂ କାଂତଂ ତ୍ଵଯା ଦେହୋ ଵୃଥୋଜ୍ଝିତଃ
'ଅନ୍ୟମାନେ ଜରା, କୁଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟ ରୋଗରେ ଦେହ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେବାକୁ ଜାଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେହ ଛାଡ଼ନାହାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଆପଣ, ପ୍ରିୟ, ଦେହକୁ ଅପରିଗ୍ରହ ଭାବରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।'
ତଵ ଦେହେନ ଦିଵ୍ଯେନ ହାରକଂ ଭୂଷ୍ଯତେ ପ୍ରିଯ । ରଣୋତ୍ସୁକେନ ଭଵତା ଯା ଵେଣୀ ଗ୍ରଥିତା ମମ
'ଆପଣଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରିୟ, ମୋ ହାର ଶୋଭା ପାଉଛି; ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆପଣ ଯେଉଁ ବେଣୀ ଗଠିତ କରିଥିଲେ, ସେହି—'
ତାମୁଦ୍ଗ୍ରଥଯ ଵୈଧଵ୍ଯଦୁଃଖାର୍ତ୍ତାଯାଃ ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରିଯ । ଏଵଂ ଵିଲପତୀଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ବଲରାଜ୍ଞୀଂ ସମୁଦ୍ରଜଃ । ଦୁଃଖିତଃ ଶୁକ୍ରମିତ୍ଯାହ ବଲଂ ଜୀଵଯ ଭାର୍ଗଵ
'ସେହି ବେଣୀକୁ ଆପଣ ନିଜେ ଖୋଲନ୍ତୁ, ବିଧବା ଦୁଃଖରେ ଅତିବ୍ୟାକୁଳ ମୋ ପାଇଁ, ପ୍ରିୟ।' ଏଭଳି ବିଲାପ କରୁଥିବା ବଳାଙ୍କ ରାଣୀକୁ ଦେଖି, ସମୁଦ୍ରଜ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଭାର୍ଗବ, ବଳାଙ୍କୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦିଅ।'
ଶୁକ୍ର ଉଵାଚ-। ଇଚ୍ଛଯାମରଣଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ତଂ କଥଂ ଜୀଵଯାମ୍ଯହମ୍ । ତଥାପି ମଂତ୍ରସାମର୍ଥ୍ଯାଦ୍ଵାଚମୁଚ୍ଚାରଯିଷ୍ଯତି
ଶୁକ୍ର କହିଲେ— ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପାଇଛି, ମୁଁ କିପରି ତାଙ୍କୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଇପାରିବି? ତଥାପି, ମୋ ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ, ସେ କଥା କହିବ।
ଜାଲଂଧର ଉଵାଚ-। ବଲସ୍ଯ ରୂପ ଵଚନଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଭାର୍ଗଵ । ଜାଲଂଧରେଣୈଵମୁକ୍ତଃ କ୍ଷଣଂ ଧ୍ଯାନପରୋଽଭଵତ୍
ଜାଲନ୍ଧର କହିଲେ— ଭାର୍ଗବ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ରୂପ, ଶକ୍ତି ଓ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ଏପରି ଜାଲନ୍ଧର କହିବା ପରେ, ସେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହେଲେ।
ଅଥୋଦତିଷ୍ଠଦ୍ଵଦନାତ୍ସ୍ଵନଃ ଶ୍ରୋତ୍ରମନୋରମଃ । ପ୍ରଭାଵତୀଂ ପ୍ରତି ଵ୍ଯକ୍ତଂ ଵାଦ୍ଯଭାଂଡା ଦିଵୋତ୍ଥିତଃ
ତାପରେ, ତାଙ୍କର ମୁଁହରୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଶବ୍ଦ ଉପଜିଲା, ଯାହା କାନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲା; ପ୍ରଭାବତୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହି ଶବ୍ଦ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲା, ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ସଙ୍ଗୀତ ଉପକରଣ ମନୋରମ ଭାବେ ଚାଲିଗଲା।
ପ୍ରଭାଵତି ସ୍ଵଦେହଂ ତ୍ଵଂ ମମାଂଗେଷୁ ଲଯଂ ନଯ । ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନଦୀ ଜାତା ପ୍ରଭାଵତୀ
“ପ୍ରଭାବତୀ, ତୁମ ଦେହକୁ ମୋ ଅଙ୍ଗରେ ଏକତା କର।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ପ୍ରଭାବତୀ ଏକ ନଦୀରୂପେ ପରିଣତ ହେଲେ।
ବଲାଙ୍ଗେଷ୍ଵେଵ ଲୀନା ସା ସୁମେରୋଃ ପୂର୍ଵଵାହିନୀ । ଯସ୍ଯାସ୍ତୋଯେନ ସଂଜାତା ରତ୍ନାନାଂ କାଂତିରୁତ୍ତମା
ସେ, ବଳଙ୍ଗରେ ଏକତା ହୋଇ, ସୁମେରୁ ପାହାଡ଼ରୁ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ବହିଲେ; ତାଙ୍କର ଜଳରୁ ରତ୍ନମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚମକ ଉପଜିଲା।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଅତ୍ରୋତ୍ତରେ ମଯା ଗତ୍ଵା କଥିତଂ ସିଂଧୁସୂନଵେ । ତ୍ଵାଂ ହଂତୁ ସର୍ଵଵୀରେଶ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶଂଭୁନା କୃତା । ଶ୍ରୁତ୍ଵେତ୍ଥଂ ମଦ୍ଵଚୋ ରାଜଂସ୍ତତଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ସୋଽସୁରଃ
ନାରଦ କହିଲେ— ଏଠାରେ, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାଇ, ମୁଁ ସିନ୍ଧୁପୁତ୍ରକୁ କହିଲି— “ଶମ୍ଭୁ ସମସ୍ତ ବୀରମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ତୁମକୁ ହଂତିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛନ୍ତି।” ଏପରି ମୋର କଥା ଶୁଣି, ରାଜା, ସେ ଅସୁର ମୋତେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଜାଲଂଧର ଉଵାଚ-। କିମସ୍ତି ଶୂଲିନୋ ଗେହେ ରତ୍ନଜାତଂ ମହାମୁନେ । ତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ସକଲଂ ନାସ୍ତି ଯୁଦ୍ଧଂ ନିରାମିଷମ୍
ଜାଲନ୍ଧର କହିଲେ— ମହାମୁନି, ଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଘରେ କିଛି ରତ୍ନ ରହିଛି କି? ସବୁ କଥା ମୋତେ କହ, କାରଣ ଉପହାର ନଥିଲେ ଯୁଦ୍ଧ ହେବା ନାହିଁ।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ଭୂତିର୍ଗାତ୍ରେ ଵୃଷୋ ଜୀର୍ଣଃ ଫଣିନୋଂଽଗେ ଗଲେ ଵିଷମ୍ । ଭିକ୍ଷାପାତ୍ରଂ କରେ ପୁତ୍ରୌ ଗଜାନନ ଷଡାନନୌ
ନାରଦ କହିଲେ— ତାଙ୍କର ଧନ ହେଉଛି ଦେହରେ ଭସ୍ମ, ଏକ ପୁରୁଣା ବୃଷ, ଗଳାରେ ସାପ, ଗଳାରେ ବିଷ, ହାତରେ ଭିକ୍ଷାପାତ୍ର; ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଗଜମୁଖ ଓ ଷଡମୁଖ।
ଇତ୍ଯାଦି ଵିଭଵସ୍ତସ୍ଯ ଯଦନ୍ଯତ୍ତନ୍ନିବୋଧ ମେ । ତନଯା ଗିରିରାଜସ୍ଯ ଵିଶାଲା ହ୍ଯୁନ୍ନତସ୍ତନୀ
ଏପରି ତାଙ୍କର ସମ୍ପଦ; ଆଉ କିଛି ଅଛି, ଶୁଣ। ତାଙ୍କର ଜୀବନୀ ସେ ପାହାଡ଼ର ରାଜାର କନ୍ୟା, ଚଉଡ଼ା କଟି ଓ ଉଚ୍ଚ ଉରୁ।
ଦଗ୍ଧସ୍ମରୋଽପି ଭଗଵାନ୍ଯସ୍ଯାରୂପେଣ ମୋହିତଃ । ମହେଶୋ ଯଦ୍ଵିନୋଦାଯ କୁରୁତେ ନିତ୍ଯ କୌତୁକମ୍
ଯଦିଓ କାମଦେବ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ, ତଥାପି ସେ ତାଙ୍କ ରୂପରେ ମୋହିତ ହେଲେ। ମହେଶ୍ଵର ନିଜ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ସଦା ଅଦ୍ଭୁତ କୌତୁକ କରନ୍ତି।
ନୃତ୍ଯନ୍ଗାଯଂଶ୍ଚ ତାଞ୍ଛଂଭୁଃ ସ୍ଵଯଂ ଭଵତି ହାସକଃ । ସା ପାର୍ଵତୀତି ଵିଖ୍ଯାତା ସୌଂଦର୍ଯାଵଧି ଦୈଵତମ୍
ନୃତ୍ୟ ଓ ଗାନ ପାଇଁ ଶମ୍ଭୁ ନିଜେ ହସାନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ହସାଇବାକୁ। ସେ ପାର୍ବତୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଦେବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ସୀମା।
ଵୃଂଦା ଵରାଂଗନା ରାଜନ୍ନିମାଶ୍ଚାପ୍ସରସଃ ଶୁଭାଃ । ନ ଚାପ୍ନୁଵଂତି ପାର୍ଵତ୍ଯାଃ ଷୋଡଶୀମପି ତାଂ କଲାମ୍
ରାଜା, ବୃନ୍ଦା ସର୍ବୋତ୍ତମ ନାରୀ, ଏହି ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ସୁନ୍ଦର; କିନ୍ତୁ ପାର୍ବତୀଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ୟର ଏକ ଶୋଡ଼ଶି ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ପାଇପାରିନାହାନ୍ତି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାହଂ ମହୀପାଲ ଜାଲଂଧରମମର୍ଷଣମ୍ । ପଶ୍ଯତାଂ ସର୍ଵଦୈତ୍ଯାନାମଂତର୍ଧାନଂ ଗତଃ କ୍ଷଣାତ୍
ଏପରି କହି, ମୁଁ, ମହୀପତି, ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କୁ ଅବିଚଳ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲି।
ଅଥ ସ ପ୍ରେଷଯଦ୍ଦୂତଂ ସିଂଧୁଜଃ ସିଂହିକାସୁତମ୍ । କ୍ଷଣେନାସାଦ୍ଯ କୈଲାସଂ ଦେଵାଵାସମପଶ୍ଯତ
ତାପରେ ସିନ୍ଧୁପୁତ୍ର ସିଂହିକାର ପୁଅକୁ ଦୂତ ଭାବେ ପଠାଇଲେ। ସେ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ କୈଳାସକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦେବମାନଙ୍କର ନିବାସ ଦେଖିଲେ।