କାଚିଦ୍ଦୃଷ୍ଟା ମଯା ନାରୀ ଦିଵ୍ଯରୂପା ଵରାନନା । ମଯା ସଂଭାଷିତା ପୁତ୍ରାଃ କିଂଚିନ୍ନୋଵାଚ ମେ ସତୀ
ମୁଁ ଜଣେ ଦିବ୍ୟ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁହଁଥିବା ଜଣେ ନାରୀକୁ ଦେଖିଥିଲି; ପୁଅମାନେ, ମୁଁ ସେଠାରେ କିଛି କହିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ସେ ସତୀ ନାରୀ ମୋତେ ଅତି କମ କଥା କହିଥିଲେ ।
ଵିଶାଲାନାମ ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ସଖୀ ଚାରୁଵିଚକ୍ଷଣା । ସା ମାମାହ ଶୁଭଂ ଵାକ୍ଯଂ ମମ ସୌଖ୍ଯପ୍ରଦାଯକମ୍
ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁନୀ, ନାମ ଥିଲା ବିଶାଳା, ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁ ଓ ବୁଦ୍ଧିମତୀ; ସେ ମୋତେ ଭଲ ଓ ଶୁଭ କଥା କହିଥିଲେ, ଯାହା ମୋ ପାଇଁ ସୁଖ ଦେବ ।
ଜରାହୀନୋ ଯଦା ସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଂ ତଦା ତେ ସୁପ୍ରିଯା ଭଵେତ୍ । ଏଵମଂଗୀକୃତଂ ଵାକ୍ଯଂ ତଯୋକ୍ତଂ ଗୃହମାଗତଃ
ସେ କହିଲେ, 'ତୁମେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ସେ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ ସ୍ନେହ କରିବେ' । ଏହି କଥାକୁ ମୁଁ ମନେ ରଖି ଘରକୁ ଫେରିଲି ।
ମଯା ଜରାପନୋଦାର୍ଥଂ ତଦେଵଂ ସମୁଦାହୃତମ୍ । ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ମତ୍ସୁଖଂ ହି ସୁପୁତ୍ରକାଃ
ଏହିପରି ମୁଁ ମୋର ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଅନୁରୋଧ କରିଛି; ଏହା ଜାଣି, ମୋର ସୁଖ ପାଇଁ ତୁମେ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କର ।
ତୁରୁରୁଵାଚ- ଶରୀରଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ପୁତ୍ରୈଃ ପିତୁର୍ମାତୁଃ ପ୍ରସାଦତଃ । ଧର୍ମଶ୍ଚ କ୍ରିଯତେ ରାଜଞ୍ଶରୀରେଣ ଵିପଶ୍ଚିତା
ତୁରୁ କହିଲେ — ପିତା ଓ ମାଆଙ୍କର କୃପାରେ ପୁଅମାନେ ଏହି ଶରୀର ପାଆନ୍ତି; ଏବଂ ଏହି ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଧର୍ମ କରନ୍ତି, ରାଜା ।
ପିତ୍ରୋଃ ଶୁଶ୍ରୂଷଣଂ କାର୍ଯଂ ପୁତ୍ରୈଶ୍ଚାପି ଵିଶେଷତଃ । ନ ଚ ଯୌଵନଦାନସ୍ଯ କାଲୋଽଯଂ ମେ ନରାଧିପ
ପିତାମାତାଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ପୁଅମାନେର ମୁଖ୍ୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ; କିନ୍ତୁ ଏହି ସମୟ ମୋ ପାଇଁ ଯୌବନ ଦେବା ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ, ରାଜା ।
ପ୍ରଥମେ ଵଯସି ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ଵିଷଯଂ ମାନଵୈର୍ନୃପ । ଇଦାନୀଂ ତନ୍ନ କାଲୋଯଂ ଵର୍ତତେ ତଵ ସାଂପ୍ରତମ୍
ପ୍ରଥମ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ମାନବମାନେ ଭୋଗବିଲାସ କରିଥାନ୍ତି, ରାଜା; ଏବେ ତୁମେ ଏହି କାମ କରିବାର ସମୟ ନୁହେଁ ।
ଜରାଂ ତାତ ପ୍ରଦତ୍ଵା ଵୈ ପୁତ୍ରେ ତାତ ମହଦ୍ଗତାମ୍ । ପଶ୍ଚାତ୍ସୁଖଂ ପ୍ରଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ନ ତୁ ସ୍ଯାତ୍ତଵ ଜୀଵିତମ୍
ବଡ଼ ପିତା, ଯଦି ଆପଣ ଏହି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ପୁଅକୁ ଦେଇଦେବେ, ତେବେ ପରେ ଆପଣ ସୁଖ ଭୋଗ କରିପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କ ଜୀବନ ରହିବ ନାହିଁ ।
ତସ୍ମାଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ମହାରାଜ କରିଷ୍ଯେ ନୈଵ ତେ ପୁନଃ । ଏଵମାଭାଷତ ନୃପଂ ତୁରୁର୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠସୁତସ୍ତଦା
ତେଣୁ, ମହାରାଜ, ମୁଁ ଆଉ ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଳନ କରିବିନାହିଁ; ଏଭଳି ତୁରୁ, ବଡ଼ ପୁଅ, ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ତୁରୋର୍ଵାକ୍ଯଂ ତୁ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାଜା ବଭୂଵ ସଃ । ତୁରୁଂ ଶଶାପ ଧର୍ମାତ୍ମା କ୍ରୋଧେନାରୁଣଲୋଚନଃ
ତୁରୁଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଜା କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ତୁରୁଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ ।
ଅପଧ୍ଵସ୍ତସ୍ତ୍ଵଯାଽଦେଶୋ ମମାଯଂ ପାପଚେତନ । ତସ୍ମାତ୍ପାପୀ ଭଵ ସ୍ଵତ୍ଵଂ ସର୍ଵଧର୍ମବହିଷ୍କୃତଃ
ହେ ପାପମନା, ତୁମେ ମୋର ଆଦେଶ ଭଙ୍ଗ କରିଛ, ଏହିପାଇଁ ସମସ୍ତ ଧର୍ମରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଇ, ପାପୀ ହେବା।
ଶିଖଯା ତ୍ଵଂ ଵିହୀନଶ୍ଚ ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରଵିଵର୍ଜିତଃ । ସର୍ଵାଚାରଵିହୀନସ୍ତ୍ଵଂ ଭଵିଷ୍ଯସି ନ ସଂଶଯଃ
ତୁମେ ଶିଖା ବିନା, ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ହୀନ, ସମସ୍ତ ଆଚରଣରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେବ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନସ୍ତ୍ଵଂ ଦେଵଦୁଷ୍ଟଃ ସୁରାପଃ ସତ୍ଯଵର୍ଜିତଃ । ଚଂଡକର୍ମପ୍ରକର୍ତା ତ୍ଵଂ ଭଵିଷ୍ଯସି ନରାଧମଃ
ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା, ଦେବତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରୁଥିବା, ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିବା, ସତ୍ୟହୀନ ଓ କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ ହେବ।
ସୁରାଲୀନଃ କ୍ଷୁଧୀ ପାପୀ ଗୋଘ୍ନଶ୍ଚ ତ୍ଵଂ ଭଵିଷ୍ଯସି । ଦୁଶ୍ଚର୍ମା ମୁକ୍ତକଚ୍ଛଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଦ୍ଵେଷ୍ଟା ନିରାକୃତିଃ
ତୁମେ ମଦ୍ୟପାନରେ ଆସକ୍ତ, ଭୁଖା, ପାପୀ, ଗାଈ ହନ୍ତା, ଅଶୁଦ୍ଧ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଢିଲା ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱେଷୀ ଓ ଅସ୍ଥିର ଆକୃତି ହେବ।
ପରଦାରାଭିଗାମୀ ତ୍ଵଂ ମହାଚଂଡଃ ପ୍ରଲଂପଟଃ । ସର୍ଵଭକ୍ଷଶ୍ଚ ଦୁର୍ମେଧାଃ ସଦାତ୍ଵଂ ଚ ଭଵିଷ୍ଯସି
ତୁମେ ପରସ୍ତ୍ରୀ ସମ୍ପର୍କ କରିବ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୂର, ଠକେଇବା, ମନ ଖରାପ, ସବୁକିଛି ଖାଇବା ଓ ସଦା ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ହେବ।
ସଗୋତ୍ରାଂ ରମସେ ନାରୀଂ ସର୍ଵଧର୍ମପ୍ରଣାଶକଃ । ପୁଣ୍ଯଜ୍ଞାନଵିହୀନାତ୍ମା କୁଷ୍ଠଵାଂଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯସି
ତୁମେ ନିଜ ଗୋତ୍ରର ଜନନୀ ସହ ରମଣ କରିବ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ନାଶ କରିବ, ପୁଣ୍ୟ ଓ ଜ୍ଞାନ ହୀନ ହେବ, ଏବଂ କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ହେବ।
ତଵ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପୌତ୍ରାଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯଂତି ନ ସଂଶଯଃ । ଈଦୃଶାଃ ସର୍ଵପୁଣ୍ଯଘ୍ନା ମ୍ଲେଚ୍ଛାଃ ସୁକଲୁଷୀକୃତାଃ
ତୁମର ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ହେବେ—ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ନାଶ କରିବା, ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ହେବେ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଏଵଂ ତୁରୁଂ ସୁଶପ୍ତ୍ଵୈଵ ଯଦୁଂ ପୁତ୍ରମଥାବ୍ରଵୀତ୍ । ଜରାଂ ଵୈ ଧାରଯସ୍ଵେହ ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ରାଜ୍ଯମକଂଟକମ୍
ଏଭଳି ତୁର୍ବସୁଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇ, ସେ ତାହାପରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଯଦୁଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏଠାରେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କର, ଏବଂ ଅନାୟାସରେ ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କର।'
ବଦ୍ଧାଞ୍ଜଲିପୁଟୋ ଭୂତ୍ଵା ଯଦୂ ରାଜାନମବ୍ରଵୀତ୍ । ଯଦୁରୁଵାଚ- ଜରାଭାରଂ ନ ଶକ୍ନୋମି ଵୋଢୁଂ ତାତ କୃପାଂ କୁରୁ
ଯଦୁ ହାତ ଜୋଡି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୁଁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାର ଭାର ବହିପାରୁନି, ବାପା, ଦୟା କର।'
ଶୀତମଧ୍ଵା କଦନ୍ନଂ ଚ ଵଯୋତୀତାଶ୍ଚ ଯୋଷିତଃ । ମନସଃ ପ୍ରାତିକୂଲ୍ଯଂ ଚ ଜରାଯାଃ ପଂଚହେତଵଃ
ଶୀତ, ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରା, ମାନ୍ଦ ଖାଦ୍ୟ, ବୟସ୍କ ନାରୀମାନେ, ଏବଂ ମନର ଅସନ୍ତୋଷ—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାର ଦୁଃଖର କାରଣ।
ଜରାଦୁଃଖଂ ନ ଶକ୍ନୋମି ନଵେ ଵଯସି ଭୂପତେ । କଃ ସମର୍ଥୋ ହି ଵୈ ଧର୍ତୁଂ କ୍ଷମସ୍ଵ ତ୍ଵଂ ମମାଧୁନା
ମୁଁ ନବଯୁବକ ଅବସ୍ଥାରେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାର ଦୁଃଖ ସହିପାରୁନି, ରାଜା; କିଏ ଏହା ବହିପାରିବ? ଏବେ ମୋତେ ଖ୍ଷମା କର।
ଯଦୁଂ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମହାରାଜଃ ଶଶାପ ଦ୍ଵିଜନଂଦନ । ରାଜ୍ଯାର୍ହୋ ନ ଚ ତେ ଵଂଶଃ କଦାଚିଦ୍ଵୈ ଭଵିଷ୍ଯତି
ମହାରାଜ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଦ୍ୱିଜମଣ୍ଡଳର ଆନନ୍ଦ ଯଦୁଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ: 'ତୁମର ବଂଶ କେବେ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।'
ବଲତେଜଃ କ୍ଷମାହୀନଃ କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମଵିଵର୍ଜିତଃ । ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଦେହୋ ମଚ୍ଛାସନପରାଙ୍ମୁଖଃ
ତୁମେ ଶକ୍ତି, ତେଜ, ଛମା ହୀନ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ବିନା, ମୋର ଆଦେଶରୁ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚାଇବା—ଏଭଳି ହେବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଯଦୁରୁଵାଚ- ନିର୍ଦୋଷୋହଂ ମହାରାଜ କସ୍ମାଚ୍ଛପ୍ତସ୍ତ୍ଵଯାଧୁନା । କୃପାଂ କୁରୁଷ୍ଵ ଦୀନସ୍ଯ ପ୍ରସାଦସୁମୁଖୋ ଭଵ
ଯଦୁ କହିଲେ: 'ମୁଁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ମହାରାଜ; ତେବେ ଆପଣ ମୋତେ କାହିଁକି ଶାପ ଦେଲେ? ଦୁଃଖିତ ଉପରେ ଦୟା କରନ୍ତୁ, ଦୟାଳୁ ହୁଅନ୍ତୁ।'
ରାଜୋଵାଚ- ମହାଦେଵଃ କୁଲେ ତେ ଵୈ ସ୍ଵାଂଶେନାପି ହି ପୁତ୍ରକ । କରିଷ୍ଯତି ଵିସୃଷ୍ଟିଂ ଚ ତଦା ପୂତଂ କୁଲଂ ତଵ
ରାଜା କହିଲେ: 'ପୁଅ, ତୁମର ବଂଶରେ ମହାଦେବ ନିଜ ଅଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେବେ; ତେବେ ତୁମର କୁଳ ପବିତ୍ର ହେବ।'
ଯଦୁରୁଵାଚ- ଅହଂ ପୁତ୍ରୋ ମହାରାଜ ନିର୍ଦୋଷଃ ଶାପିତସ୍ତ୍ଵଯା । ଅନୁଗ୍ରହୋ ଦୀଯତାଂ ମେ ଯଦି ମେ ଵର୍ତ୍ତତେ ଦଯା
ଯଦୁ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପୁଅ, ମହାରାଜ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ମୋତେ ଶାପ ଦେଲେ; ମୋପାଇଁ ଦୟା ଥିଲେ ଦୟା କରନ୍ତୁ।'
ରାଜୋଵାଚ- ଯୋ ଭଵେଜ୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠପୁତ୍ରସ୍ତୁ ପିତୁର୍ଦୁଃଖାପହାରକଃ । ରାଜ୍ଯଦାଯଂ ସୁଭୁଂକ୍ତେ ଚ ଭାରଵୋଢା ଭଵେତ୍ସ ହି
ରାଜା କହିଲେ: 'ଯିଏ ପିତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ, ବଡ ପୁଅ ହୁଏ, ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରେ, ଭାର ବହେ—ସେଠାରେ ଯୋଗ୍ୟତା ଥାଏ।'
ତ୍ଵଯା ଧର୍ମଂ ନ ପ୍ରଵୃତ୍ତମଭାଷ୍ଯୋସି ନ ସଂଶଯଃ । ଭଵତା ନାଶିତାଜ୍ଞା ମେ ମହାଦଂଡେନ ଘାତିନଃ
ତୁମେ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ କାମ କରିନାହ, ଯଥାଯଥ କଥା କହିନାହ; ନିଶ୍ଚୟ, ତୁମେ ମୋର ଆଦେଶ ନାଶ କରିଛ, ବଡ ଦଣ୍ଡ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।
ତସ୍ମାଦନୁଗ୍ରହୋ ନାସ୍ତି ଯଥେଷ୍ଟଂ ଚ ତଥା କୁରୁ । ଯଦୁରୁଵାଚ- ଯସ୍ମାନ୍ମେ ନାଶିତଂ ରାଜ୍ଯଂ କୁଲଂ ରୂପଂ ତ୍ଵଯା ନୃପ
ତେଣୁ ଏଠାରେ କୌଣସି କୃପା ନାହିଁ; ତୁମେ ଯେମିତି ଚାହଁ, ସେମିତି କର। ଯଦୁ କହିଲେ: ରାଜା, ତୁମେ ମୋର ରାଜ୍ୟ, ବଂଶ ଓ ରୂପ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲା।
ତସ୍ମାଦ୍ଦୁଷ୍ଟୋ ଭଵିଷ୍ଯାମି ତଵ ଵଂଶପତିର୍ନୃପ । ତଵ ଵଂଶେ ଭଵିଷ୍ଯଂତି ନାନାଭେଦାସ୍ତୁ କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯାଃ
ସେଠାରୁ ମୁଁ ତୁମ ବଂଶର ମୁଖ୍ୟ ହୋଇ ଦୁଷ୍ଟ ହେବି, ରାଜା। ତୁମ ବଂଶରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜନ୍ମ ନେବେ।