ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ପୁତ୍ରାଣାଂ ପୃଥିଵୀପତିଃ । ଆଚଚକ୍ଷେ ପୁନସ୍ତେଷୁ ହର୍ଷେଣାକୁଲମାନସଃ
ପୁଅମାନଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭୂମିର ନାଥ ଖୁସିରେ ଭରିଯାଇ, ପୁଣି ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା ଖୋଲି କହିଲେ।
ଯଯାତିରୁଵାଚ- ଏକେନ ଗୃହ୍ଯତାଂ ପୁତ୍ରା ଜରା ମେ ଦୁଃଖଦାଯିନୀ । ଧୀରେଣ ଭଵତାଂ ମଧ୍ଯେ ତାରୁଣ୍ଯଂ ମମ ଦୀଯତାମ୍
ଯୟାତି କହିଲେ: ପୁଅମାନେ, ତୁମେ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ମୋର ଦୁଃଖଦାୟକ ବୟସ ନେଉ, ଏବଂ ଜଣେ ଧୈର୍ୟଶୀଳ ତାରୁଣ୍ୟ ଦିଅ।
ସ୍ଵକୀଯଂ ହି ମହାଭାଗାଃ ସ୍ଵରୂପମିଦମୁତ୍ତମମ୍ । ସଂତପ୍ତଂ ମାନସଂ ମେଦ୍ଯ ସ୍ତ୍ରିଯାଂ ସକ୍ତଂ ସୁଚଂଚଲମ୍
ମୋର ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଏହିପରି — ମୋର ମନ ଅତି ଅସ୍ଥିର ଓ ଅନ୍ୟ ଜଣା ଜନନୀଙ୍କୁ ଆସକ୍ତ ହୋଇ ଅନେକ ଦୁଃଖରେ ଦହିଯାଉଛି ।
ଭାଜନସ୍ଥା ଯଥା ଆପ ଆଵର୍ତ୍ତଯତି ପାଵକଃ । ତଥା ମେ ମାନସଂ ପୁତ୍ରାଃ କାମାନଲସୁଚାଲିତମ୍
ପିଲାମାନେ, ଯେପରି ଏକ ପାତ୍ରରେ ପାଣିକୁ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ତେଜିତ କରେ, ସେହିପରି ମୋର ମନ ମଧ୍ୟ କାମନାର ଅଗ୍ନିରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଉଛି ।
ଏକୋ ଗୃହ୍ଣାତୁ ମେ ପୁତ୍ରା ଜରାଂ ଦୁଃଖପ୍ରଦାଯିନୀମ୍ । ସ୍ଵକଂ ଦଦାତୁ ତାରୁଣ୍ଯଂ ଯଥାକାମଂ ଚରାମ୍ଯହମ୍
ମୋର ଏହି ଦୁଃଖଦାୟକ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ତୁମେ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ନେଉ, ଏବଂ ତୁମର ଯୌବନ ମୋତେ ଦେଉ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଇଚ୍ଛାମତେ ଜୀବନ କଟାଇପାରିବି ।
ଯୋ ମେ ଜରାପସରଣଂ କରିଷ୍ଯତି ସୁତୋତ୍ତମଃ । ସ ଚ ମେ ଭୋକ୍ଷ୍ଯତେ ରାଜ୍ଯଂ ଧନୁର୍ଵଂଶଂ ଧରିଷ୍ଯତି
ମୋର ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ଯିଏ ମୋର ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଦୂର କରିବ, ସେ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କରିବ ଓ ରାଜବଂଶକୁ ରକ୍ଷା କରିବ ।
ତସ୍ଯ ସୌଖ୍ଯଂ ସୁସଂପତ୍ତିର୍ଧନଂ ଧାନ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଵିପୁଲା ସଂତତିସ୍ତସ୍ଯ ଯଶଃ କୀର୍ତିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେ ଅନେକ ସୁଖ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇବ; ତାଙ୍କର ବଂଶ ବଢ଼ିବ ଓ ତାଙ୍କର ଯଶ ଦେଶେ ଦେଶେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ହେବ ।
ପୁତ୍ରା ଊଚୁଃ- ଭଵାନ୍ଧର୍ମପରୋ ରାଜନ୍ପ୍ରଜାଃ ସତ୍ଯେନ ପାଲକଃ । କସ୍ମାତ୍ତେ ହୀଦୃଶୋ ଭାଵୋ ଜାତଃ ପ୍ରକୃତିଚାପଲଃ
ପୁଅମାନେ କହିଲେ — ରାଜା, ଆପଣ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି ଓ ପ୍ରଜାମାନେକୁ ସତ୍ୟରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ତେବେ ଏପରି ଅସ୍ଥିର ମନୋଭାବ କିପରି ଆସିଲା ?
ରାଜୋଵାଚ- ଆଗତା ନର୍ତକାଃ ପୂର୍ଵଂ ପୁରଂ ମେ ହି ପ୍ରନର୍ତକାଃ । ତେଭ୍ଯୋ ମେ କାମସଂମୋହେ ଜାତୋ ମୋହଶ୍ଚ ଈଦୃଶଃ
ରାଜା କହିଲେ — ପୂର୍ବରୁ ମୋ ନଗରକୁ ନୃତ୍ୟଙ୍ଗନାମାନେ ଆସିଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କାମନାର ମୋହରେ ଏପରି ଭ୍ରମ ହୋଇଯାଇଛି ।
ଜରଯା ଵ୍ଯାପିତଃ କାଯୋ ମନ୍ମଥାଵିଷ୍ଟମାନସଃ । ସଂବଭୂଵ ସୁତଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ କାମେନାକୁଲଵ୍ଯାକୁଲଃ
ମୋ ଦେହ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଅକ୍ଷମ ହୋଇଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ମୋର ମନ କାମରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ; ଏହିପରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅମାନେ, ମୁଁ କାମନାରେ ବହୁତ ଅସ୍ଥିର ଓ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି ।
କାଚିଦ୍ଦୃଷ୍ଟା ମଯା ନାରୀ ଦିଵ୍ଯରୂପା ଵରାନନା । ମଯା ସଂଭାଷିତା ପୁତ୍ରାଃ କିଂଚିନ୍ନୋଵାଚ ମେ ସତୀ
ମୁଁ ଜଣେ ଦିବ୍ୟ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁହଁଥିବା ଜଣେ ନାରୀକୁ ଦେଖିଥିଲି; ପୁଅମାନେ, ମୁଁ ସେଠାରେ କିଛି କହିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ସେ ସତୀ ନାରୀ ମୋତେ ଅତି କମ କଥା କହିଥିଲେ ।
ଵିଶାଲାନାମ ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ସଖୀ ଚାରୁଵିଚକ୍ଷଣା । ସା ମାମାହ ଶୁଭଂ ଵାକ୍ଯଂ ମମ ସୌଖ୍ଯପ୍ରଦାଯକମ୍
ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁନୀ, ନାମ ଥିଲା ବିଶାଳା, ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁ ଓ ବୁଦ୍ଧିମତୀ; ସେ ମୋତେ ଭଲ ଓ ଶୁଭ କଥା କହିଥିଲେ, ଯାହା ମୋ ପାଇଁ ସୁଖ ଦେବ ।
ଜରାହୀନୋ ଯଦା ସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଂ ତଦା ତେ ସୁପ୍ରିଯା ଭଵେତ୍ । ଏଵମଂଗୀକୃତଂ ଵାକ୍ଯଂ ତଯୋକ୍ତଂ ଗୃହମାଗତଃ
ସେ କହିଲେ, 'ତୁମେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ସେ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ ସ୍ନେହ କରିବେ' । ଏହି କଥାକୁ ମୁଁ ମନେ ରଖି ଘରକୁ ଫେରିଲି ।
ମଯା ଜରାପନୋଦାର୍ଥଂ ତଦେଵଂ ସମୁଦାହୃତମ୍ । ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ମତ୍ସୁଖଂ ହି ସୁପୁତ୍ରକାଃ
ଏହିପରି ମୁଁ ମୋର ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଅନୁରୋଧ କରିଛି; ଏହା ଜାଣି, ମୋର ସୁଖ ପାଇଁ ତୁମେ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କର ।
ତୁରୁରୁଵାଚ- ଶରୀରଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ପୁତ୍ରୈଃ ପିତୁର୍ମାତୁଃ ପ୍ରସାଦତଃ । ଧର୍ମଶ୍ଚ କ୍ରିଯତେ ରାଜଞ୍ଶରୀରେଣ ଵିପଶ୍ଚିତା
ତୁରୁ କହିଲେ — ପିତା ଓ ମାଆଙ୍କର କୃପାରେ ପୁଅମାନେ ଏହି ଶରୀର ପାଆନ୍ତି; ଏବଂ ଏହି ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଧର୍ମ କରନ୍ତି, ରାଜା ।
ପିତ୍ରୋଃ ଶୁଶ୍ରୂଷଣଂ କାର୍ଯଂ ପୁତ୍ରୈଶ୍ଚାପି ଵିଶେଷତଃ । ନ ଚ ଯୌଵନଦାନସ୍ଯ କାଲୋଽଯଂ ମେ ନରାଧିପ
ପିତାମାତାଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ପୁଅମାନେର ମୁଖ୍ୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ; କିନ୍ତୁ ଏହି ସମୟ ମୋ ପାଇଁ ଯୌବନ ଦେବା ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ, ରାଜା ।
ପ୍ରଥମେ ଵଯସି ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ଵିଷଯଂ ମାନଵୈର୍ନୃପ । ଇଦାନୀଂ ତନ୍ନ କାଲୋଯଂ ଵର୍ତତେ ତଵ ସାଂପ୍ରତମ୍
ପ୍ରଥମ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ମାନବମାନେ ଭୋଗବିଲାସ କରିଥାନ୍ତି, ରାଜା; ଏବେ ତୁମେ ଏହି କାମ କରିବାର ସମୟ ନୁହେଁ ।
ଜରାଂ ତାତ ପ୍ରଦତ୍ଵା ଵୈ ପୁତ୍ରେ ତାତ ମହଦ୍ଗତାମ୍ । ପଶ୍ଚାତ୍ସୁଖଂ ପ୍ରଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ନ ତୁ ସ୍ଯାତ୍ତଵ ଜୀଵିତମ୍
ବଡ଼ ପିତା, ଯଦି ଆପଣ ଏହି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ପୁଅକୁ ଦେଇଦେବେ, ତେବେ ପରେ ଆପଣ ସୁଖ ଭୋଗ କରିପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କ ଜୀବନ ରହିବ ନାହିଁ ।
ତସ୍ମାଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ମହାରାଜ କରିଷ୍ଯେ ନୈଵ ତେ ପୁନଃ । ଏଵମାଭାଷତ ନୃପଂ ତୁରୁର୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠସୁତସ୍ତଦା
ତେଣୁ, ମହାରାଜ, ମୁଁ ଆଉ ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଳନ କରିବିନାହିଁ; ଏଭଳି ତୁରୁ, ବଡ଼ ପୁଅ, ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ତୁରୋର୍ଵାକ୍ଯଂ ତୁ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାଜା ବଭୂଵ ସଃ । ତୁରୁଂ ଶଶାପ ଧର୍ମାତ୍ମା କ୍ରୋଧେନାରୁଣଲୋଚନଃ
ତୁରୁଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଜା କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ତୁରୁଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ ।
ଅପଧ୍ଵସ୍ତସ୍ତ୍ଵଯାଽଦେଶୋ ମମାଯଂ ପାପଚେତନ । ତସ୍ମାତ୍ପାପୀ ଭଵ ସ୍ଵତ୍ଵଂ ସର୍ଵଧର୍ମବହିଷ୍କୃତଃ
ହେ ପାପମନା, ତୁମେ ମୋର ଆଦେଶ ଭଙ୍ଗ କରିଛ, ଏହିପାଇଁ ସମସ୍ତ ଧର୍ମରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଇ, ପାପୀ ହେବା।
ଶିଖଯା ତ୍ଵଂ ଵିହୀନଶ୍ଚ ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରଵିଵର୍ଜିତଃ । ସର୍ଵାଚାରଵିହୀନସ୍ତ୍ଵଂ ଭଵିଷ୍ଯସି ନ ସଂଶଯଃ
ତୁମେ ଶିଖା ବିନା, ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ହୀନ, ସମସ୍ତ ଆଚରଣରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେବ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନସ୍ତ୍ଵଂ ଦେଵଦୁଷ୍ଟଃ ସୁରାପଃ ସତ୍ଯଵର୍ଜିତଃ । ଚଂଡକର୍ମପ୍ରକର୍ତା ତ୍ଵଂ ଭଵିଷ୍ଯସି ନରାଧମଃ
ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା, ଦେବତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରୁଥିବା, ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିବା, ସତ୍ୟହୀନ ଓ କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ ହେବ।
ସୁରାଲୀନଃ କ୍ଷୁଧୀ ପାପୀ ଗୋଘ୍ନଶ୍ଚ ତ୍ଵଂ ଭଵିଷ୍ଯସି । ଦୁଶ୍ଚର୍ମା ମୁକ୍ତକଚ୍ଛଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଦ୍ଵେଷ୍ଟା ନିରାକୃତିଃ
ତୁମେ ମଦ୍ୟପାନରେ ଆସକ୍ତ, ଭୁଖା, ପାପୀ, ଗାଈ ହନ୍ତା, ଅଶୁଦ୍ଧ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଢିଲା ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱେଷୀ ଓ ଅସ୍ଥିର ଆକୃତି ହେବ।
ପରଦାରାଭିଗାମୀ ତ୍ଵଂ ମହାଚଂଡଃ ପ୍ରଲଂପଟଃ । ସର୍ଵଭକ୍ଷଶ୍ଚ ଦୁର୍ମେଧାଃ ସଦାତ୍ଵଂ ଚ ଭଵିଷ୍ଯସି
ତୁମେ ପରସ୍ତ୍ରୀ ସମ୍ପର୍କ କରିବ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୂର, ଠକେଇବା, ମନ ଖରାପ, ସବୁକିଛି ଖାଇବା ଓ ସଦା ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ହେବ।
ସଗୋତ୍ରାଂ ରମସେ ନାରୀଂ ସର୍ଵଧର୍ମପ୍ରଣାଶକଃ । ପୁଣ୍ଯଜ୍ଞାନଵିହୀନାତ୍ମା କୁଷ୍ଠଵାଂଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯସି
ତୁମେ ନିଜ ଗୋତ୍ରର ଜନନୀ ସହ ରମଣ କରିବ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ନାଶ କରିବ, ପୁଣ୍ୟ ଓ ଜ୍ଞାନ ହୀନ ହେବ, ଏବଂ କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ହେବ।
ତଵ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପୌତ୍ରାଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯଂତି ନ ସଂଶଯଃ । ଈଦୃଶାଃ ସର୍ଵପୁଣ୍ଯଘ୍ନା ମ୍ଲେଚ୍ଛାଃ ସୁକଲୁଷୀକୃତାଃ
ତୁମର ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ହେବେ—ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ନାଶ କରିବା, ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ହେବେ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଏଵଂ ତୁରୁଂ ସୁଶପ୍ତ୍ଵୈଵ ଯଦୁଂ ପୁତ୍ରମଥାବ୍ରଵୀତ୍ । ଜରାଂ ଵୈ ଧାରଯସ୍ଵେହ ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ରାଜ୍ଯମକଂଟକମ୍
ଏଭଳି ତୁର୍ବସୁଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇ, ସେ ତାହାପରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଯଦୁଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏଠାରେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କର, ଏବଂ ଅନାୟାସରେ ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କର।'
ବଦ୍ଧାଞ୍ଜଲିପୁଟୋ ଭୂତ୍ଵା ଯଦୂ ରାଜାନମବ୍ରଵୀତ୍ । ଯଦୁରୁଵାଚ- ଜରାଭାରଂ ନ ଶକ୍ନୋମି ଵୋଢୁଂ ତାତ କୃପାଂ କୁରୁ
ଯଦୁ ହାତ ଜୋଡି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୁଁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାର ଭାର ବହିପାରୁନି, ବାପା, ଦୟା କର।'
ଶୀତମଧ୍ଵା କଦନ୍ନଂ ଚ ଵଯୋତୀତାଶ୍ଚ ଯୋଷିତଃ । ମନସଃ ପ୍ରାତିକୂଲ୍ଯଂ ଚ ଜରାଯାଃ ପଂଚହେତଵଃ
ଶୀତ, ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରା, ମାନ୍ଦ ଖାଦ୍ୟ, ବୟସ୍କ ନାରୀମାନେ, ଏବଂ ମନର ଅସନ୍ତୋଷ—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାର ଦୁଃଖର କାରଣ।