ଅଶ୍ରୁବିଂଦୁମତୀ ନାମ ରତିପୁତ୍ରୀ ନରୋତ୍ତମ । ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା ସୁଖଂ କୃତ୍ଵା ନିତ୍ଯଂ ଵର୍ତ୍ତେ ସମୀପଗା
ଏହାଙ୍କ ନାମ ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁମତୀ, ରତିଙ୍କ କନ୍ୟା, ହେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ତାଙ୍କର ପ୍ରେମରେ ସେ ସଦା ନିକଟରେ ରହି, ସୁଖ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ସଖୀଭାଵସ୍ଵଭାଵେନ ସଂହୃଷ୍ଟା ସର୍ଵଦା ଶୁଭା । ଵିଶାଲା ନାମ ମେ ଖ୍ଯାତଂ ଵରୁଣସ୍ଯ ସୁତା ନୃପ
ସଖୀଭାବ ଓ ସ୍ୱଭାବରେ ସେ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଶୁଭ୍ର; ତାଙ୍କୁ ବିଶାଳା ନାମରେ ଜଣାଯାଏ, ସେ ବରୁଣଙ୍କ କନ୍ୟା, ହେ ରାଜା।
ଅସ୍ଯାଶ୍ଚାଂତେ ପ୍ରଵର୍ତାମି ସ୍ନେହାତ୍ସ୍ନିଗ୍ଧାସ୍ମି ସର୍ଵଦା । ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତମସ୍ଯାଶ୍ଚାତ୍ମନ ଏଵ ତେ
ତାଙ୍କର କଥା ଶେଷରେ, ମୁଁ ସ୍ନେହରୁ ସଦା ସ୍ନିଗ୍ଧ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ; ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି, ତାଙ୍କ ଓ ତୁମ ସମ୍ବନ୍ଧରେ।
ତପଶ୍ଚଚାର ରାଜେଂଦ୍ର ପତିକାମା ଵରାନନା । ରାଜୋଵାଚ- ସର୍ଵମେଵ ତ୍ଵଯାଖ୍ଯାତଂ ମଯା ଜ୍ଞାତଂ ଶୁଭେ ଶୃଣୁ
ପତିକାମନାରେ, ସେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ ତପସ୍ୟା କଲେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର; ରାଜା କହିଲେ—ତୁମେ ସବୁ କଥା କହିଦେଲ, ମୁଁ ବୁଝିଲି, ଶୁଣ।
ମାମେଵଂ ହି ଭଜତ୍ଵେଷା ରତିପୁତ୍ରୀ ଵରାନନା । ଯମେଷା ଵାଂଛତେ ବାଲା ତତ୍ସର୍ଵଂ ତୁ ଦଦାମ୍ଯହମ୍
ଏହି ରତିଙ୍କ କନ୍ୟା, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ଏଭଳି ଭାବେ ମୋତେ ଭଜନ କରୁ; ଏହି କନ୍ୟା ଯାହା ଚାହେ, ମୁଁ ସେସବୁ ଦେବି।
ତଥା କୁରୁଷ୍ଵ କଲ୍ଯାଣି ଯଥା ମେ ଵଶ୍ଯତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଵିଶାଲୋଵାଚ- ଅସ୍ଯା ଵ୍ରତଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତଦାକର୍ଣଯ ଭୂପତେ
ଏଭଳି କର, ହେ ଶୁଭେ, ଯେପରି ସେ ମୋର ଅଧୀନରେ ଆସିପାରିବ; ବିଶାଳା କହିଲେ—ତାଙ୍କର ବ୍ରତ କହିବି, ଶୁଣ, ହେ ଭୂପତି।
ପୁରୁଷଂ ଯୌଵନୋପେତଂ ସର୍ଵଜ୍ଞଂ ଵୀରଲକ୍ଷଣମ୍ । ଦେଵରାଜସମଂ ରାଜନ୍ଧର୍ମାଚାରସମନ୍ଵିତମ୍
ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଥିବା, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଧାରକ, ବୀରତାର ଚିହ୍ନ ଥିବା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ସମାନ, ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ପୁରୁଷ, ହେ ରାଜା।
ତେଜସ୍ଵିନଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଂ ଦାତାରଂ ଯଜ୍ଵିନାଂ ଵରମ୍ । ଗୁଣାନାଂ ଧର୍ମଭାଵସ୍ଯ ଜ୍ଞାତାରଂ ପୁଣ୍ଯଭାଜନମ୍
ତେଜସ୍ବୀ, ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ଦାନଶୀଳ, ଯଜ୍ଞରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଗୁଣ ଓ ଧର୍ମର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା, ପୁଣ୍ୟର ପାତ୍ର।
ଲୋକ ଇଂଦ୍ରସମଂ ରାଜନ୍ସୁଯଜ୍ଞୈର୍ଧର୍ମତତ୍ପରମ୍ । ସର୍ଵୈଶ୍ଵର୍ଯସମୋପେତଂ ନାରାଯଣମିଵାପରମ୍
ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଜ୍ଞ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା, ସମସ୍ତ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟର ଧାରକ, ନାରାୟଣଙ୍କ ପରି ଅନ୍ୟଜଣ, ହେ ରାଜା।
ଦେଵାନାଂ ସୁପ୍ରିଯଂ ନିତ୍ଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାମତିପ୍ରିଯମ୍ । ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଂ ଵେଦତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଖ୍ଯାତଵିକ୍ରମମ୍
ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଦା ପ୍ରିୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତି ପ୍ରିୟ, ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ, ବେଦର ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୀରତା।
ଏଵଂଗୁଣୈଃ ସମୁପେତଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେନ ପ୍ରପୂଜିତମ୍ । ସୁମତିଂ ସୁପ୍ରିଯଂ କାଂତଂ ମନସା ଵରମୀପ୍ସତି
ଏପରି ଗୁଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ତିନି ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ, ସେ ମନରେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍, ଅତି ପ୍ରିୟ ଓ ସୁନ୍ଦର ପତି ଆଶା କରେ।
ଯଯାତିରୁଵାଚ- ଏଵଂ ଗୁଣୈଃ ସମୁପେତଂ ଵିଦ୍ଧି ମାମିହ ଚାଗତମ୍ । ଅସ୍ଯାନୁରୂପୋ ଭର୍ତ୍ତାହଂ ସୃଷ୍ଟୋ ଧାତ୍ରା ନ ସଂଶଯଃ
ଯୟାତି କହିଲେ—ଏପରି ଗୁଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ ମୋତେ ଏଠାରେ ଆସିଛି ବୋଲି ଜାଣ; ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ପତି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଵିଶାଲୋଵାଚ- ଭଵଂତଂ ପୁଣ୍ଯସଂଵୃଦ୍ଧଂ ଜାନେ ରାଜଞ୍ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ । ପୂର୍ଵୋକ୍ତା ଯେ ଗୁଣାଃ ସର୍ଵେ ମଯୋକ୍ତାଃ ସଂତି ତେ ତ୍ଵଯି
ବିଶାଳା କହିଲେ—ମୁଁ ତୁମକୁ ତିନି ଲୋକରେ ପୁଣ୍ୟରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବା ବୋଲି ଜାଣେ, ହେ ରାଜା; ଆଗରୁ ମୁଁ ଯେଉଁ ଗୁଣ କହିଥିଲି, ସେସବୁ ତୁମରେ ଅଛି।
ଏକେନାପି ଚ ଦୋଷେଣ ତ୍ଵାମେଷା ହି ନ ମନ୍ଯତେ । ଏଷ ମେ ସଂଶଯୋ ଜାତୋ ଭଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁମଯୋ ନୃପ
ତଥାପି, ଏକ ତ୍ରୁଟି ଦ୍ୱାରା ସେ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁନାହାନ୍ତି; ଏହି ମୋର ସନ୍ଦେହ ହେଉଛି, ହେ ରାଜା—ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ୱଭାବର।
ଯଯାତିରୁଵାଚ- ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ ମହାଦୋଷଂ ଯମେଷା ନାନୁମନ୍ଯତେ । ତତ୍ତ୍ଵେନ ଚାରୁସର୍ଵାଂଗୀ ପ୍ରସାଦସୁମୁଖୀ ଭଵ
ଯୟାତି କହିଲେ: ମୋତେ ସଫା ସଫା କହ, ଯେଉଁ ଦୋଷକୁ ଯମ ମାନିନଥିବେ, ସେଇ ମହାଦୋଷ କ'ଣ? ଏ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ମୋହନ, ଦୟାମୟୀ ହସ ଦେଖାଅ, ସତ୍ୟ କଥା କହ।
ଵିଶାଲୋଵାଚ- ଆତ୍ମଦୋଷଂ ନ ଜାନାସି କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଜଗତୀପତେ । ଜରଯା ଵ୍ଯାପ୍ତକାଯସ୍ତ୍ଵମନେନେଯଂ ନ ମନ୍ଯତେ
ବିଶାଳା କହିଲେ: ରାଜା, ତୁମେ ନିଜ ଦୋଷ ଜାଣନାହା, କାହିଁକି ଏପରି କହୁଛ? ବୟସରେ ତୁମ ଶରୀର ପୂରା ଭରିଯାଇଛି, ଏହି କାରଣରେ ସେ ତୁମକୁ ମାନିନଥିବେ।
ଏଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହଦ୍ଵାକ୍ଯମପ୍ରିଯଂ ଜଗତୀପତିଃ । ଦୁଃଖେନ ମହତାଵିଷ୍ଟସ୍ତାମୁଵାଚ ପୁନର୍ନୃପଃ
ଏହି ଅପ୍ରିୟ କଥା ଶୁଣି, ଭୂମିର ନାଥ ଭାରି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ରାଜା ପୁଣି ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଜରାଦୋଷୋ ନ ମେ ଭଦ୍ରେ ସଂସର୍ଗାତ୍କସ୍ଯଚିତ୍କଦା । ସମୁଦ୍ଭୂତଂ ମମାଂଗେ ଵୈ ତଂ ନ ଜାନେ ଜରାଗମମ୍
ଯୟାତି କହିଲେ: ମୋର ଶରୀରରେ ବୟସ ଆସିଥିବା କୌଣସି ଦୋଷକୁ ମୁଁ ଜାଣେନି, ଏହା କେଉଁଠୁ ଆସିଛି ମୁଁ ବୁଝିପାରୁନି।
ଯଂ ଯଂ ହି ଵାଂଛତେ ଚୈଷା ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଦୁର୍ଲଭଂ ଶୁଭେ । ତମସ୍ଯୈ ଦାତୁକାମୋହଂ ଵ୍ରିଯତାଂ ଵର ଉତ୍ତମଃ
ସେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହେ, ତିନି ଲୋକରେ ଯେଉଁଥିରେ ମିଳିବା କଷ୍ଟ, ମୁଁ ସେଠିପାଇଁ ମନରୁ ଦେବାକୁ ଚାହେଁ। ସେ ଉଚ୍ଚତମ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚୟନ କରୁ।
ଵିଶାଲୋଵାଚ- ଜରାହୀନୋ ଯଦା ସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଂ ତଦା ତେ ସୁପ୍ରିଯା ଭଵେତ୍ । ଏତଦ୍ଵିନିଶ୍ଚିତଂ ରାଜନ୍ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ବିଶାଳା କହିଲେ: ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ବୟସରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ, ସେତେବେଳେ ସେ ତୁମପ୍ରତି ସତ୍ୟ ସ୍ନେହ କରିବ। ଏହା ନିଶ୍ଚିତ, ରାଜା, ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି, ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ଶ୍ରୁତିରେଵଂ ଵଦେଦ୍ରାଜନ୍ପୁତ୍ରେ ଭ୍ରାତରି ଭୃତ୍ଯକେ । ଜରା ସଂକ୍ରାମ୍ଯତେ ଯସ୍ଯ ତସ୍ଯାଂଗେ ପରିସଂଚରେତ୍
ପୁରୁଣା କଥା ଏହିପରି କହେ, ରାଜା: ବୟସ ପୁଅ, ଭାଇ କିମ୍ବା ଦାସଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇପାରେ; ଯାହାକୁ ଦିଆଯିବ, ସେଠାରେ ବୟସ ଚଳିଯାଏ।
ତାରୁଣ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ଵୈ ଗୃହ୍ଯ ତସ୍ମୈ ଦତ୍ଵା ଜରାଂ ପୁନଃ । ଉଭଯୋଃ ପ୍ରୀତିସଂଵାଦଃ ସୁରୁଚ୍ଯା ଜାଯତେ ଶୁଭଃ
ଯାହା ପାଖରୁ ତାରୁଣ୍ୟ ନିଆଯାଏ, ସେଠାରେ ବୟସ ଦିଆଯାଏ; ଏହିପରି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମତି ହୁଏ, ଦୁହେଁ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।
ଯଥାତ୍ମଦାନପୁଣ୍ଯସ୍ଯ କୃପଯା ଯୋ ଦଦାତି ଚ । ଫଲଂ ରାଜନ୍ହି ତତ୍ତସ୍ଯ ଜାଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଯେମିତି ଜଣେ ଦୟାବଶତଃ ନିଜର ସୁକର୍ମର ଫଳ ଅନ୍ୟକୁ ଦେଇଥାଏ, ରାଜା, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ସେହି ଫଳ ମିଳେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଦୁଃଖେନୋପାର୍ଜିତଂ ପୁଣ୍ଯମନ୍ଯସ୍ମୈ ହି ପ୍ରଦୀଯତେ । ସୁପୁଣ୍ଯଂ ତଦ୍ଭଵେତ୍ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ଫଲମଶ୍ନୁତେ
ଯେ ସଂଘର୍ଷରେ ଅର୍ଜିତ ପୁଣ୍ୟ ଅନ୍ୟକୁ ଦେଇଥାଏ, ସେହି ପୁଣ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଏ, ସେ ତାହାର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରେ।
ପୁତ୍ରାଯ ଦୀଯତାଂ ରାଜଂସ୍ତସ୍ମାତ୍ତାରୁଣ୍ଯମେଵ ଚ । ପ୍ରଗୃହ୍ଯୈଵ ସମାଗଚ୍ଛ ସୁଂଦରତ୍ଵେନ ଭୂପତେ
ତୁମର ତାରୁଣ୍ୟ, ରାଜା, ପୁଅକୁ ଦିଅ; ତାଙ୍କୁ ଧରି ନେଇ, ତୁମେ ପୁନି ସୁନ୍ଦର ହୋଇ ଆସ।
ଯଦା ତ୍ଵମିଚ୍ଛସେ ଭୋକ୍ତୁଂ ତଦା ତ୍ଵଂ କୁରୁଭୂପତେ । ଏଵମାଭାଷ୍ଯ ସା ଭୂପଂ ଵିଶାଲା ଵିରରାମ ହ
କୁରୁ ରାଜା, ଯେତେବେଳେ ଚାହିବ, ସେତେବେଳେ ଉପଭୋଗ କରିପାରିବ। ଏପରି କହି ବିଶାଳା ଚୁପ ହେଲେ।
ସୁକର୍ମୋଵାଚ- ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ରାଜେଂଦ୍ରୋ ଵିଶାଲାମଵଦତ୍ତଦା । ରାଜୋଵାଚ- ଏଵମସ୍ତୁ ମହାଭାଗେ କରିଷ୍ଯେ ଵଚନଂ ତଵ
ସୁକର୍ମା କହିଲେ: ଏହିପରି ଶୁଣି, ରାଜା ବିଶାଳାଙ୍କୁ କହିଲେ। ରାଜା କହିଲେ: ଏହିପରି ହେଉ, ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ମୁଁ ତୁମ କଥା ମାନିବି।
କାମାସକ୍ତଃ ସମୂଢସ୍ତୁ ଯଯାତିଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ । ଗୃହଂ ଗତ୍ଵା ସମାହୂଯ ସୁତାନ୍ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ହ
କାମରେ ଆସକ୍ତ ଏବଂ ଭ୍ରମିତ ଯୟାତି ରାଜା ଘରକୁ ଗଲେ, ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ଡାକି, ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ତୁରୁଂ ପୂରୁଂ କୁରୁଂ ରାଜା ଯଦୁଂ ଚ ପିତୃଵତ୍ସଲମ୍ । କୁରୁଧ୍ଵଂ ପୁତ୍ରକାଃ ସୌଖ୍ଯଂ ଯୂଯଂ ହି ମମ ଶାସନାତ୍
ତୁରୁ, ପୁରୁ, କୁରୁ ଏବଂ ଯଦୁ, ଯେଉଁମାନେ ପିତାଙ୍କୁ ଭଲପାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ: ପୁଅମାନେ, ମୋ ଆଦେଶ ମାନି ସୁଖ ଦିଅ।
ପୁତ୍ରା ଊଚୁଃ- ପିତୃଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ପୁତ୍ରୈଶ୍ଚାପି ଶୁଭାଶୁଭମ୍ । ଉଚ୍ଯତାଂ ତାତ ତଚ୍ଛୀଘ୍ରଂ କୃତଂ ଵିଦ୍ଧି ନ ସଂଶଯଃ
ପୁଅମାନେ କହିଲେ: ପିତାଙ୍କ କଥା ସଦା ପୁଅମାନେ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ, ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ। ତୁରନ୍ତ କହ, ବାପା, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ହେବ।