ସଂଜାତା ରାଜରାଜେଂଦ୍ର ଶଂକରଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରୁଵନ୍ । ଜୀଵଯସ୍ଵ ମହାଦେଵ ପୁନରେଵ ମନୋଭଵମ୍
ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କ ରାଜା, ସେମାନେ ଶିବଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ, 'ମହାଦେବ, ଦୟାକରି ମନୋଭାବଙ୍କୁ ପୁଣି ଜୀବନ ଦିଅ।'
ଵରାକୀଯଂ ମହାଭାଗ ଭର୍ତୃହୀନା ହି କୀଦୃଶୀ । କାମେନାପି ସମାଯୁକ୍ତାମସ୍ମତ୍ସ୍ନେହାତ୍କୁରୁଷ୍ଵ ହି
'ଏହି ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ନାରୀ ସ୍ୱାମୀହୀନ ହୋଇ କେତେ ଦୁଃଖିତ! ଆମ ପ୍ରେମରେ, ତାଙ୍କୁ ଏହି ଦୟା ଦିଅ।'
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ଵଚଃ ପ୍ରାହ ଜୀଵଯାମି ମନୋଭଵମ୍ । କାଯେନାପି ଵିହୀନୋଯଂ ପଂଚବାଣୋ ମନୋଭଵଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶିବ କହିଲେ, 'ମୁଁ ମନୋଭାବଙ୍କୁ ଜୀବନ ଦେଉଛି। ଦେହ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପଞ୍ଚବାଣୀ ମନୋଭାବ ବଞ୍ଚିବେ।'
ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଦେହୋ ମାଧଵସ୍ଯ ସଖା ପୁନଃ । ଦିଵ୍ଯେନାପି ଶରୀରେଣ ଵର୍ତଯିଷ୍ଯତି ନାନ୍ଯଥା
ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମାଧବଙ୍କ ସହ ଆଉଥରେ ସଙ୍ଗୀ ହେବେ; ଦିବ୍ୟ ଦେହରେ ରହିବେ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।
ମହାଦେଵପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ମୀନକେତୁଃ ସ ଜୀଵିତଃ । ଆଶୀର୍ଭିରଭିନଂଦ୍ଯୈଵଂ ଦେଵ୍ଯାଃ କାମଂ ନରୋତ୍ତମ
ମହାଦେବଙ୍କ ଦୟାରେ ମୀନକେତୁ ପୁଣି ଜୀବନ ପାଇଲେ; ଏଭଳି ଆଶୀର୍ବାଦ ସହ ଦେବୀ କାମରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ।
ଗଚ୍ଛ କାମ ପ୍ରଵର୍ତସ୍ଵ ପ୍ରିଯଯା ସହ ନିତ୍ଯଶଃ । ଏଵମାହ ମହାତେଜାଃ ସ୍ଥିତିସଂହାରକାରକଃ
'କାମ, ତୁମ ପ୍ରିୟା ସହ ସଦା ଏଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କର,' ଏଭଳି କହିଲେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ଓ ସଂହାର କରୁଥିବା ମହାପ୍ରଭୁ।
ପୁନଃ କାମଃ ସରଃପ୍ରାପ୍ତୋ ଯତ୍ରାସ୍ତେ ଦୁଃଖିତା ରତିଃ । ଇଦଂ କାମସରୋ ରାଜନ୍ରତିରତ୍ର ସୁସଂସ୍ଥିତା
ପୁଣି କାମ ସେଇ ସରୋବରକୁ ଫେରିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଃଖିତ ରତି ରହୁଥିଲେ; ଏହି କାମସର, ରାଜା, ଏଠି ରତି ଭଲଭାବେ ବସିଛନ୍ତି।
ଦଗ୍ଧେ ସତି ମହାଭାଗେ ମନ୍ମଥେ ଦୁଃଖଧର୍ଷିତା । ରତ୍ଯାଃ କୋପାତ୍ସମୁତ୍ପନ୍ନଃ ପାଵକୋ ଦାରୁଣାକୃତିଃ
ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ମନ୍ମଥ ଦଗ୍ଧ ହେବାବେଳେ, ଦୁଃଖରେ ଭାସିଥିବା ରତିଙ୍କ ରୋଷରୁ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଅତୀଵଦଗ୍ଧା ତେନାପି ସା ରତିର୍ମୋହମୂର୍ଛିତା । ଅଶ୍ରୁପାତଂ ମୁମୋଚାଥ ଭର୍ତୃହୀନା ନରୋତ୍ତମ
ସେ ଅଗ୍ନିରେ ରତି ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପୁଡ଼ିଗଲେ, ମନ ଭ୍ରମରେ ଡୁବି, ସ୍ୱାମୀହୀନ ହୋଇ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ।
ନେତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ହି ଜଲେ ତସ୍ଯାଃ ପତିତା ଅଶ୍ରୁବିଂଦଵଃ । ତେଭ୍ଯୋ ଜାତୋ ମହାଶୋକଃ ସର୍ଵସୌଖ୍ଯପ୍ରଣାଶକଃ
ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଚକୁଠାରୁ ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁ ଝରିଲା; ସେଠାରୁ ସମସ୍ତ ସୁଖକୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା ବଡ଼ ଶୋକ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ଜରା ପଶ୍ଚାତ୍ସମୁତ୍ପନ୍ନା ଅଶ୍ରୁଭ୍ଯୋ ନୃପସତ୍ତମ । ଵିଯୋଗୋ ନାମ ଦୁର୍ମେଧାସ୍ତେଭ୍ଯୋ ଜଜ୍ଞେ ପ୍ରଣାଶକଃ
ସେଇ ଅଶ୍ରୁଠାରୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ପରେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଏହିଠାରୁ 'ବିୟୋଗ' ନାମକ ବିନାଶକ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲା।
ଦୁଃଖସଂତାପକୌ ଚୋଭୌ ଜଜ୍ଞାତେ ଦାରୁଣୌ ତଦା । ମୂର୍ଛା ନାମ ତତୋ ଜଜ୍ଞେ ଦାରୁଣା ସୁଖନାଶିନୀ
ସେଠାରୁ ଦୁଇଟି ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଜନ୍ମିଲା; ପରେ 'ମୂର୍ଛା' ନାମକ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି, ସୁଖକୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା, ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଶୋକାଜ୍ଜଜ୍ଞେ ମହାରାଜ କାମଜ୍ଵରୋଥ ଵିଭ୍ରମଃ । ପ୍ରଲାପୋ ଵିହ୍ଵଲଶ୍ଚୈଵ ଉନ୍ମାଦୋ ମୃତ୍ଯୁରେଵ ଚ
ଶୋକରୁ, ମହାରାଜ, କାମଜ୍ୱର, ଭ୍ରମ, ପ୍ରଲାପ, ବିକଳତା, ମାତ୍ତଳତା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲା।
ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ଅଶ୍ରୁବିଂଦୁଭ୍ଯୋ ଜଜ୍ଞିରେ ଵିଶ୍ଵନାଶକାଃ । ରତ୍ଯାଃ ପାର୍ଶ୍ଵେ ସମୁତ୍ପନ୍ନାଃ ସର୍ଵେ ତାପାଂଗଧାରିଣଃ
ତାଙ୍କର ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁଠାରୁ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା, ଦୁଃଖର ଚିହ୍ନଧାରୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ରତିଙ୍କ ପାଖରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ମୂର୍ତିମଂତୋ ମହାରାଜ ସଦ୍ଭାଵଗୁଣସଂଯୁତାଃ । କାମ ଏଷ ସମାଯାତଃ କେନାପ୍ଯୁକ୍ତଂ ତଦା ନୃପ
ସେମାନେ ଦେହଧାରଣ କଲେ, ରାଜା, ସତ୍ୟ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ; ଏହି କାମ ଆସିଛନ୍ତି, ସେତିବେଳେ କେହି ଏହିପରି କହିଥିଲେ, ରାଜା।
ମହାନଂଦେନ ସଂଯୁକ୍ତା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାମଂ ସମାଗତମ୍ । ନେତ୍ରାଭ୍ଯାମଶ୍ରୁପୂର୍ଣାଭ୍ଯାଂ ପତିତା ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦଵଃ
କାମଙ୍କୁ ଫେରିଆସି ଦେଖି, ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ରତିଙ୍କ ଦୁଇ ଚକୁଠାରୁ ଅଶ୍ରୁ ଝରିଲା।
ଅପ୍ସୁ ମଧ୍ଯେ ମହାରାଜ ଚାପଲ୍ଯାଜ୍ଜଜ୍ଞିରେ ପ୍ରଜାଃ । ପ୍ରୀତିର୍ନାମ ତଦା ଜଜ୍ଞେ ଖ୍ଯାତିର୍ଲଜ୍ଜା ନରୋତ୍ତମ
ହେ ମହାରାଜ, ପାଣିର ମଧ୍ୟରେ ଅସ୍ଥିରତାରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ସେ ସମୟରେ ପ୍ରେମ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଲଜ୍ଜା ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲା, ହେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ତେଭ୍ଯୋ ଜଜ୍ଞେ ମହାନଂଦ ଶାଂତିଶ୍ଚାନ୍ଯା ନୃପୋତ୍ତମ । ଜଜ୍ଞାତେ ଦ୍ଵେ ଶୁଭେ କନ୍ଯେ ସୁଖସଂଭୋଗଦାଯିକେ
ସେମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ମହାନନ୍ଦ ଓ ଶାନ୍ତି ନାମକ ଦୁଇଜଣ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ହେ ରାଜା; ଦୁଇଜଣ ଶୁଭ୍ର କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ସୁଖ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଲୀଲାକ୍ରୀଡା ମନୋଭାଵ ସଂଯୋଗସ୍ତୁ ମହାନ୍ନୃପ । ରତ୍ଯାସ୍ତୁ ଵାମନେତ୍ରାଦ୍ଵୈ ଆନଂଦାଦଶ୍ରୁବିଂଦଵଃ
ଲୀଳା, କ୍ରୀଡ଼ା ଓ ମନର ସଂଯୋଗ ହେଲା, ହେ ମହାନ ରାଜା; ରତିଙ୍କ ବାମ ଚକ୍ଷୁଠାରୁ ଆନନ୍ଦର ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁ ଝରିଲା।
ଜଲାଂତେ ପତିତା ରାଜଂସ୍ତସ୍ମାଜ୍ଜଜ୍ଞେ ସୁପଂକଜମ୍ । ତସ୍ମାତ୍ସୁପଂକଜାଜ୍ଜାତା ଇଯଂ ନାରୀ ଵରାନନା
ପାଣିର କୂଳରେ, ହେ ରାଜା, ସେଠାରେ ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁ ପଡ଼ିଲା, ଏବଂ ସେଠାରୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପଦ୍ମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ସେହି ପଦ୍ମରୁ ଏହି ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ ନାରୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଅଶ୍ରୁବିଂଦୁମତୀ ନାମ ରତିପୁତ୍ରୀ ନରୋତ୍ତମ । ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା ସୁଖଂ କୃତ୍ଵା ନିତ୍ଯଂ ଵର୍ତ୍ତେ ସମୀପଗା
ଏହାଙ୍କ ନାମ ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁମତୀ, ରତିଙ୍କ କନ୍ୟା, ହେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ତାଙ୍କର ପ୍ରେମରେ ସେ ସଦା ନିକଟରେ ରହି, ସୁଖ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ସଖୀଭାଵସ୍ଵଭାଵେନ ସଂହୃଷ୍ଟା ସର୍ଵଦା ଶୁଭା । ଵିଶାଲା ନାମ ମେ ଖ୍ଯାତଂ ଵରୁଣସ୍ଯ ସୁତା ନୃପ
ସଖୀଭାବ ଓ ସ୍ୱଭାବରେ ସେ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଶୁଭ୍ର; ତାଙ୍କୁ ବିଶାଳା ନାମରେ ଜଣାଯାଏ, ସେ ବରୁଣଙ୍କ କନ୍ୟା, ହେ ରାଜା।
ଅସ୍ଯାଶ୍ଚାଂତେ ପ୍ରଵର୍ତାମି ସ୍ନେହାତ୍ସ୍ନିଗ୍ଧାସ୍ମି ସର୍ଵଦା । ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତମସ୍ଯାଶ୍ଚାତ୍ମନ ଏଵ ତେ
ତାଙ୍କର କଥା ଶେଷରେ, ମୁଁ ସ୍ନେହରୁ ସଦା ସ୍ନିଗ୍ଧ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ; ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି, ତାଙ୍କ ଓ ତୁମ ସମ୍ବନ୍ଧରେ।
ତପଶ୍ଚଚାର ରାଜେଂଦ୍ର ପତିକାମା ଵରାନନା । ରାଜୋଵାଚ- ସର୍ଵମେଵ ତ୍ଵଯାଖ୍ଯାତଂ ମଯା ଜ୍ଞାତଂ ଶୁଭେ ଶୃଣୁ
ପତିକାମନାରେ, ସେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ ତପସ୍ୟା କଲେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର; ରାଜା କହିଲେ—ତୁମେ ସବୁ କଥା କହିଦେଲ, ମୁଁ ବୁଝିଲି, ଶୁଣ।
ମାମେଵଂ ହି ଭଜତ୍ଵେଷା ରତିପୁତ୍ରୀ ଵରାନନା । ଯମେଷା ଵାଂଛତେ ବାଲା ତତ୍ସର୍ଵଂ ତୁ ଦଦାମ୍ଯହମ୍
ଏହି ରତିଙ୍କ କନ୍ୟା, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ଏଭଳି ଭାବେ ମୋତେ ଭଜନ କରୁ; ଏହି କନ୍ୟା ଯାହା ଚାହେ, ମୁଁ ସେସବୁ ଦେବି।
ତଥା କୁରୁଷ୍ଵ କଲ୍ଯାଣି ଯଥା ମେ ଵଶ୍ଯତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଵିଶାଲୋଵାଚ- ଅସ୍ଯା ଵ୍ରତଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତଦାକର୍ଣଯ ଭୂପତେ
ଏଭଳି କର, ହେ ଶୁଭେ, ଯେପରି ସେ ମୋର ଅଧୀନରେ ଆସିପାରିବ; ବିଶାଳା କହିଲେ—ତାଙ୍କର ବ୍ରତ କହିବି, ଶୁଣ, ହେ ଭୂପତି।
ପୁରୁଷଂ ଯୌଵନୋପେତଂ ସର୍ଵଜ୍ଞଂ ଵୀରଲକ୍ଷଣମ୍ । ଦେଵରାଜସମଂ ରାଜନ୍ଧର୍ମାଚାରସମନ୍ଵିତମ୍
ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଥିବା, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଧାରକ, ବୀରତାର ଚିହ୍ନ ଥିବା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ସମାନ, ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ପୁରୁଷ, ହେ ରାଜା।
ତେଜସ୍ଵିନଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଂ ଦାତାରଂ ଯଜ୍ଵିନାଂ ଵରମ୍ । ଗୁଣାନାଂ ଧର୍ମଭାଵସ୍ଯ ଜ୍ଞାତାରଂ ପୁଣ୍ଯଭାଜନମ୍
ତେଜସ୍ବୀ, ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ଦାନଶୀଳ, ଯଜ୍ଞରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଗୁଣ ଓ ଧର୍ମର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା, ପୁଣ୍ୟର ପାତ୍ର।
ଲୋକ ଇଂଦ୍ରସମଂ ରାଜନ୍ସୁଯଜ୍ଞୈର୍ଧର୍ମତତ୍ପରମ୍ । ସର୍ଵୈଶ୍ଵର୍ଯସମୋପେତଂ ନାରାଯଣମିଵାପରମ୍
ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଜ୍ଞ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା, ସମସ୍ତ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟର ଧାରକ, ନାରାୟଣଙ୍କ ପରି ଅନ୍ୟଜଣ, ହେ ରାଜା।
ଦେଵାନାଂ ସୁପ୍ରିଯଂ ନିତ୍ଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାମତିପ୍ରିଯମ୍ । ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଂ ଵେଦତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଖ୍ଯାତଵିକ୍ରମମ୍
ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଦା ପ୍ରିୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତି ପ୍ରିୟ, ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ, ବେଦର ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୀରତା।