ସୋମଵଂଶପ୍ରସୂତୋହଂ ସପ୍ତଦ୍ଵୀପାଧିପଃ ଶୁଭେ । ଯଯାତିର୍ନାମ ମେ ଦେଵି ଖ୍ଯାତୋହଂ ଭୁଵନତ୍ରଯେ
'ମୁଁ ସୋମବଂଶର ସନ୍ତାନ, ସପ୍ତଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି, ଶୁଭେ। ମୋର ନାମ ଯୟାତି, ମୁଁ ତିନି ଭୁବନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।'
ତଵ ସଂଗମନେ ଚେତୋ ଭାଵମେଵଂ ପ୍ରଵାଂଛତେ । ଦେହି ମେ ସଂଗମଂ ଭଦ୍ରେ କୁରୁ ସୁପ୍ରିଯମେଵ ହି
'ତୁମ ସହ ଏକତ୍ରିତ ହେବାକୁ ମୋର ମନ ଆକାଂକ୍ଷା କରେ; ମୋତେ ଏହି ସଂଯୋଗ ଦିଅ, ଭଦ୍ରେ, ମୋତେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ କାମ କର।'
ଯଂ ଯଂ ହି ଵାଂଛସେ ଭଦ୍ରେ ତଦ୍ଦଦାମି ନ ସଂଶଯଃ । ଦୁର୍ଜଯେନାପି କାମେନ ହତୋହଂ ଵରଵର୍ଣିନି
'ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ଭଦ୍ରେ, ମୁଁ ଦେବି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଅପରାଜିତ କାମରେ ପରାଜିତ ହୋଇଛି, ଶୋଭାମୟୀ।'
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ରାହି ସୁଦୀନଂ ମାଂ ପ୍ରପନ୍ନଂ ଶରଣଂ ତଵ । ରାଜ୍ଯଂ ଚ ସକଲାମୁର୍ଵୀଂ ଶରୀରମପି ଚାତ୍ମନଃ
'ତେଣୁ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ମୁଁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛି। ମୋର ରାଜ୍ୟ, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ, ଏବଂ ମୋ ଦେହ ମଧ୍ୟ—'
ସଂଗମେ ତଵ ଦାସ୍ଯାମି ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମିଦମେଵ ତେ । ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସା ସ୍ତ୍ରୀ ପଦ୍ମନିଭାନନା
'ତୁମ ସହ ସଂଯୋଗ ପାଇଁ, ଏହି ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଦେଇଦେବି।' ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ପଦ୍ମମୁଖୀ ନାରୀ—
ଵିଶାଲାଂ ସ୍ଵସଖୀଂ ପ୍ରାହ ବ୍ରୂହି ରାଜାନମାଗତମ୍ । ନାମ ଚୋତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥାନଂ ଚ ପିତରଂ ମାତରଂ ଶୁଭେ
ତାଙ୍କ ସଖୀ ବିଶାଳାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏଇ ଆସିଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ତୁମ ନାମ, ଜନ୍ମସ୍ଥାନ, ବାପା, ମାଆ ଏସବୁ କୁହ, ଶୁଭେ।'
ମମାପି ଭାଵମେକାଗ୍ରମସ୍ଯାଗ୍ରେ ଚ ନିଵେଦଯ । ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ଵାଂଛିତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵିଶାଲା ଭୂପତିଂ ତଦା
'ମୋର ଏକାଗ୍ର ଭାବ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଆଗରେ ଉପସ୍ଥାପନ କର। ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଜାଣି ବିଶାଳା ସେତେବେଳେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—'
ଉଵାଚ ମଧୁରାଲାପୈଃ ଶ୍ରୂଯତାଂ ନୃପନଂଦନ । ଵିଶାଲୋଵାଚ- କାମ ଏଷ ପୁରା ଦଗ୍ଧୋ ଦେଵଦେଵେନ ଶଂଭୁନା
ସେ ମଧୁର କଥାରେ କହିଲେ: 'ଶୁଣ, ରାଜପୁତ୍ର।' ବିଶାଳା କହିଲେ— 'ଏହି କାମ ପୂର୍ବରୁ ଦେବଦେବ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦହିଯାଇଥିଲା।'
ରୁରୋଦ ସା ରତିର୍ଦୁଃଖାଦ୍ଭର୍ତ୍ରାହୀନାପି ସୁସ୍ଵରମ୍ । ଅସ୍ମିନ୍ସରସି ରାଜେଂଦ୍ର ସା ରତିର୍ନ୍ଯଵସତ୍ତଦା
ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ହରାଇ ଦୁଃଖରେ ରତି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲେ, ରାଜା, ସେଇ ସରୋବରରେ ରତି ରହିଗଲେ।
ତସ୍ଯ ପ୍ରଲାପମେଵଂ ସା ସୁସ୍ଵରଂ କରୁଣାନ୍ଵିତମ୍ । ସମାକର୍ଣ୍ଯ ତତୋ ଦେଵାଃ କୃପଯା ପରଯାନ୍ଵିତାଃ
ତାଙ୍କର କରୁଣାଭରା ଏବଂ ମଧୁର କାନ୍ଦଣି ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ଦୟାରେ ଭରିଯାଇଲେ।
ସଂଜାତା ରାଜରାଜେଂଦ୍ର ଶଂକରଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରୁଵନ୍ । ଜୀଵଯସ୍ଵ ମହାଦେଵ ପୁନରେଵ ମନୋଭଵମ୍
ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କ ରାଜା, ସେମାନେ ଶିବଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ, 'ମହାଦେବ, ଦୟାକରି ମନୋଭାବଙ୍କୁ ପୁଣି ଜୀବନ ଦିଅ।'
ଵରାକୀଯଂ ମହାଭାଗ ଭର୍ତୃହୀନା ହି କୀଦୃଶୀ । କାମେନାପି ସମାଯୁକ୍ତାମସ୍ମତ୍ସ୍ନେହାତ୍କୁରୁଷ୍ଵ ହି
'ଏହି ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ନାରୀ ସ୍ୱାମୀହୀନ ହୋଇ କେତେ ଦୁଃଖିତ! ଆମ ପ୍ରେମରେ, ତାଙ୍କୁ ଏହି ଦୟା ଦିଅ।'
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ଵଚଃ ପ୍ରାହ ଜୀଵଯାମି ମନୋଭଵମ୍ । କାଯେନାପି ଵିହୀନୋଯଂ ପଂଚବାଣୋ ମନୋଭଵଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶିବ କହିଲେ, 'ମୁଁ ମନୋଭାବଙ୍କୁ ଜୀବନ ଦେଉଛି। ଦେହ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପଞ୍ଚବାଣୀ ମନୋଭାବ ବଞ୍ଚିବେ।'
ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଦେହୋ ମାଧଵସ୍ଯ ସଖା ପୁନଃ । ଦିଵ୍ଯେନାପି ଶରୀରେଣ ଵର୍ତଯିଷ୍ଯତି ନାନ୍ଯଥା
ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମାଧବଙ୍କ ସହ ଆଉଥରେ ସଙ୍ଗୀ ହେବେ; ଦିବ୍ୟ ଦେହରେ ରହିବେ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।
ମହାଦେଵପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ମୀନକେତୁଃ ସ ଜୀଵିତଃ । ଆଶୀର୍ଭିରଭିନଂଦ୍ଯୈଵଂ ଦେଵ୍ଯାଃ କାମଂ ନରୋତ୍ତମ
ମହାଦେବଙ୍କ ଦୟାରେ ମୀନକେତୁ ପୁଣି ଜୀବନ ପାଇଲେ; ଏଭଳି ଆଶୀର୍ବାଦ ସହ ଦେବୀ କାମରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ।
ଗଚ୍ଛ କାମ ପ୍ରଵର୍ତସ୍ଵ ପ୍ରିଯଯା ସହ ନିତ୍ଯଶଃ । ଏଵମାହ ମହାତେଜାଃ ସ୍ଥିତିସଂହାରକାରକଃ
'କାମ, ତୁମ ପ୍ରିୟା ସହ ସଦା ଏଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କର,' ଏଭଳି କହିଲେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ଓ ସଂହାର କରୁଥିବା ମହାପ୍ରଭୁ।
ପୁନଃ କାମଃ ସରଃପ୍ରାପ୍ତୋ ଯତ୍ରାସ୍ତେ ଦୁଃଖିତା ରତିଃ । ଇଦଂ କାମସରୋ ରାଜନ୍ରତିରତ୍ର ସୁସଂସ୍ଥିତା
ପୁଣି କାମ ସେଇ ସରୋବରକୁ ଫେରିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଃଖିତ ରତି ରହୁଥିଲେ; ଏହି କାମସର, ରାଜା, ଏଠି ରତି ଭଲଭାବେ ବସିଛନ୍ତି।
ଦଗ୍ଧେ ସତି ମହାଭାଗେ ମନ୍ମଥେ ଦୁଃଖଧର୍ଷିତା । ରତ୍ଯାଃ କୋପାତ୍ସମୁତ୍ପନ୍ନଃ ପାଵକୋ ଦାରୁଣାକୃତିଃ
ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ମନ୍ମଥ ଦଗ୍ଧ ହେବାବେଳେ, ଦୁଃଖରେ ଭାସିଥିବା ରତିଙ୍କ ରୋଷରୁ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଅତୀଵଦଗ୍ଧା ତେନାପି ସା ରତିର୍ମୋହମୂର୍ଛିତା । ଅଶ୍ରୁପାତଂ ମୁମୋଚାଥ ଭର୍ତୃହୀନା ନରୋତ୍ତମ
ସେ ଅଗ୍ନିରେ ରତି ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପୁଡ଼ିଗଲେ, ମନ ଭ୍ରମରେ ଡୁବି, ସ୍ୱାମୀହୀନ ହୋଇ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ।
ନେତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ହି ଜଲେ ତସ୍ଯାଃ ପତିତା ଅଶ୍ରୁବିଂଦଵଃ । ତେଭ୍ଯୋ ଜାତୋ ମହାଶୋକଃ ସର୍ଵସୌଖ୍ଯପ୍ରଣାଶକଃ
ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଚକୁଠାରୁ ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁ ଝରିଲା; ସେଠାରୁ ସମସ୍ତ ସୁଖକୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା ବଡ଼ ଶୋକ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ଜରା ପଶ୍ଚାତ୍ସମୁତ୍ପନ୍ନା ଅଶ୍ରୁଭ୍ଯୋ ନୃପସତ୍ତମ । ଵିଯୋଗୋ ନାମ ଦୁର୍ମେଧାସ୍ତେଭ୍ଯୋ ଜଜ୍ଞେ ପ୍ରଣାଶକଃ
ସେଇ ଅଶ୍ରୁଠାରୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ପରେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଏହିଠାରୁ 'ବିୟୋଗ' ନାମକ ବିନାଶକ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲା।
ଦୁଃଖସଂତାପକୌ ଚୋଭୌ ଜଜ୍ଞାତେ ଦାରୁଣୌ ତଦା । ମୂର୍ଛା ନାମ ତତୋ ଜଜ୍ଞେ ଦାରୁଣା ସୁଖନାଶିନୀ
ସେଠାରୁ ଦୁଇଟି ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଜନ୍ମିଲା; ପରେ 'ମୂର୍ଛା' ନାମକ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି, ସୁଖକୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା, ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଶୋକାଜ୍ଜଜ୍ଞେ ମହାରାଜ କାମଜ୍ଵରୋଥ ଵିଭ୍ରମଃ । ପ୍ରଲାପୋ ଵିହ୍ଵଲଶ୍ଚୈଵ ଉନ୍ମାଦୋ ମୃତ୍ଯୁରେଵ ଚ
ଶୋକରୁ, ମହାରାଜ, କାମଜ୍ୱର, ଭ୍ରମ, ପ୍ରଲାପ, ବିକଳତା, ମାତ୍ତଳତା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲା।
ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ଅଶ୍ରୁବିଂଦୁଭ୍ଯୋ ଜଜ୍ଞିରେ ଵିଶ୍ଵନାଶକାଃ । ରତ୍ଯାଃ ପାର୍ଶ୍ଵେ ସମୁତ୍ପନ୍ନାଃ ସର୍ଵେ ତାପାଂଗଧାରିଣଃ
ତାଙ୍କର ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁଠାରୁ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା, ଦୁଃଖର ଚିହ୍ନଧାରୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ରତିଙ୍କ ପାଖରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ମୂର୍ତିମଂତୋ ମହାରାଜ ସଦ୍ଭାଵଗୁଣସଂଯୁତାଃ । କାମ ଏଷ ସମାଯାତଃ କେନାପ୍ଯୁକ୍ତଂ ତଦା ନୃପ
ସେମାନେ ଦେହଧାରଣ କଲେ, ରାଜା, ସତ୍ୟ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ; ଏହି କାମ ଆସିଛନ୍ତି, ସେତିବେଳେ କେହି ଏହିପରି କହିଥିଲେ, ରାଜା।
ମହାନଂଦେନ ସଂଯୁକ୍ତା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାମଂ ସମାଗତମ୍ । ନେତ୍ରାଭ୍ଯାମଶ୍ରୁପୂର୍ଣାଭ୍ଯାଂ ପତିତା ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦଵଃ
କାମଙ୍କୁ ଫେରିଆସି ଦେଖି, ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ରତିଙ୍କ ଦୁଇ ଚକୁଠାରୁ ଅଶ୍ରୁ ଝରିଲା।
ଅପ୍ସୁ ମଧ୍ଯେ ମହାରାଜ ଚାପଲ୍ଯାଜ୍ଜଜ୍ଞିରେ ପ୍ରଜାଃ । ପ୍ରୀତିର୍ନାମ ତଦା ଜଜ୍ଞେ ଖ୍ଯାତିର୍ଲଜ୍ଜା ନରୋତ୍ତମ
ହେ ମହାରାଜ, ପାଣିର ମଧ୍ୟରେ ଅସ୍ଥିରତାରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ସେ ସମୟରେ ପ୍ରେମ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଲଜ୍ଜା ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲା, ହେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ତେଭ୍ଯୋ ଜଜ୍ଞେ ମହାନଂଦ ଶାଂତିଶ୍ଚାନ୍ଯା ନୃପୋତ୍ତମ । ଜଜ୍ଞାତେ ଦ୍ଵେ ଶୁଭେ କନ୍ଯେ ସୁଖସଂଭୋଗଦାଯିକେ
ସେମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ମହାନନ୍ଦ ଓ ଶାନ୍ତି ନାମକ ଦୁଇଜଣ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ହେ ରାଜା; ଦୁଇଜଣ ଶୁଭ୍ର କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ସୁଖ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଲୀଲାକ୍ରୀଡା ମନୋଭାଵ ସଂଯୋଗସ୍ତୁ ମହାନ୍ନୃପ । ରତ୍ଯାସ୍ତୁ ଵାମନେତ୍ରାଦ୍ଵୈ ଆନଂଦାଦଶ୍ରୁବିଂଦଵଃ
ଲୀଳା, କ୍ରୀଡ଼ା ଓ ମନର ସଂଯୋଗ ହେଲା, ହେ ମହାନ ରାଜା; ରତିଙ୍କ ବାମ ଚକ୍ଷୁଠାରୁ ଆନନ୍ଦର ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁ ଝରିଲା।
ଜଲାଂତେ ପତିତା ରାଜଂସ୍ତସ୍ମାଜ୍ଜଜ୍ଞେ ସୁପଂକଜମ୍ । ତସ୍ମାତ୍ସୁପଂକଜାଜ୍ଜାତା ଇଯଂ ନାରୀ ଵରାନନା
ପାଣିର କୂଳରେ, ହେ ରାଜା, ସେଠାରେ ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁ ପଡ଼ିଲା, ଏବଂ ସେଠାରୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପଦ୍ମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ସେହି ପଦ୍ମରୁ ଏହି ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ ନାରୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ।