ସର୍ଵାଂଗସୁଂଦରୋ ରାଜନ୍ହେମରୂପତନୂରୁହଃ । ରତ୍ନଜ୍ଯୋତିଃ ସୁଚିତ୍ରାଂଗୋ ଦର୍ଶନୀଯୋ ମନୋହରଃ
ହେ ରାଜା, ସେ ମୃଗଟି ଶରୀରରେ ସୁନ୍ଦର, ସୁନା ରଙ୍ଗର ଲୋମ, ମାଣିକ୍ୟ ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ଅଦ୍ଭୁତ ଆକୃତିର, ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆନନ୍ଦ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଥିଲା।
ଅଭ୍ଯଧାଵତ୍ସ ଵେଗେନ ବାଣପାଣିର୍ଧନୁର୍ଦ୍ଧରଃ । ଇତ୍ଯମନ୍ଯତ ମେଧାଵୀ କୋପି ଦୈତ୍ଯଃ ସମାଗତଃ
ଧନୁ ଓ ବାଣ ହାତରେ ନେଇ, ସେ ତାହାକୁ ଦ୍ରୁତ ଦେଖି ଦୌଡ଼ିଲେ, ଭାବିଲେ—'ନିଶ୍ଚୟ କୌଣସି ଚତୁର ଦାନବ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।'
ମୃଗେଣ ଚ ସ ତେନାପି ଦୂରମାକର୍ଷିତୋ ନୃପଃ । ଗତଃ ସରଥଵେଗେନ ଶ୍ରମେଣ ପରିଖେଦିତଃ
ସେ ମୃଗ ଦ୍ୱାରା ଦୂରକୁ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ, ରାଜା ରଥର ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଚାଲିଗଲେ, ଶ୍ରମରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇପଡ଼ିଲେ।
ଵୀକ୍ଷମାଣସ୍ଯ ତସ୍ଯାପି ମୃଗଶ୍ଚାଂତରଧୀଯତ । ସ ପଶ୍ଯତି ଵନଂ ତତ୍ର ନଂଦଂନୋପମମଦ୍ଭୁତମ୍
ସେ ଚାରିପଟେ ଦେଖିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ମୃଗଟି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା; ସେଠାରେ ସେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଆନନ୍ଦ ଦାୟକ ନନ୍ଦନ ଭଳି ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖିଲେ।
ଚାରୁଵୃକ୍ଷସମାକୀର୍ଣଂ ଭୂତପଂଚକଶୋଭିତମ୍ । ଗୁରୁଭିଶ୍ଚଂଦନୈଃ ପୁଣ୍ଯୈଃ କଦଲୀଖଂଡମଂଡିତୈଃ
ସେଠାରେ ଚାରିପଟେ ସୁନ୍ଦର ଗଛ, ପଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱର ଶୋଭା, ମହାନ ଚନ୍ଦନ ଓ କଦଳୀ ଗଛର ଗୁଛ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ବକୁଲାଶୋକପୁଂନାଗୈର୍ନାଲିକେରୈଶ୍ଚ ତିଂଦୁକୈଃ । ପୂଗୀଫଲୈଶ୍ଚ ଖର୍ଜୂରୈଃ କୁମୁଦୈଃ ସପ୍ତପର୍ଣକୈଃ
ସେଠାରେ ବକୁଳ, ଅଶୋକ, ପୁନ୍ନାଗ, ନାଡ଼ିଆ, ତିନ୍ଦୁକ, ଗୁଆ, ଖଜୁରୀ, କମୁଦ ଓ ସପ୍ତପର୍ଣ୍ଣ ଗଛ ଥିଲା।
ପୁଷ୍ପିତୈଃ କର୍ଣିକାରୈଶ୍ଚ ନାନାଵୃକ୍ଷୈଃ ସଦାଫଲୈଃ । ପୁଷ୍ପିତାମୋଦସଂଯୁକ୍ତୈଃ କେତକୈଃ ପାଟଲୈସ୍ତତଃ
ଫୁଲିଥିବା କର୍ଣ୍ଣିକାର ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସଦାଫଳ ଗଛ, ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କେତକୀ ଓ ପାଟଳ ଗଛ ସେଠାରେ ଥିଲା।
ଵୀକ୍ଷମାଣୋ ମହାରାଜ ଦଦର୍ଶ ସର ଉତ୍ତମମ୍ । ପୁଣ୍ଯୋଦକେନ ସଂପୂର୍ଣଂ ଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ପଂଚଯୋଜନମ୍
ସେ ମହାରାଜା ଦେଖିଲେ ଏକ ଉତ୍ତମ ଝିଲିକ, ପବିତ୍ର ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିସ୍ତୃତ ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା।
ହଂସକାରଂଡଵାକୀର୍ଣଂ ଜଲପକ୍ଷିଵିନାଦିତମ୍ । କମଲୈଶ୍ଚାପି ମୁଦିତଂ ଶ୍ଵେତୋତ୍ପଲଵିରାଜିତମ୍
ସେଠାରେ ହଂସ, କାରଣ୍ଡବ ଭରିଥିଲା, ଜଳପକ୍ଷୀର ଶବ୍ଦରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା, କମଳ ଓ ଧଳା ଉତ୍ପଳ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ରକ୍ତୋତ୍ପଲୈଃ ଶୋଭମାନଂ ହାଟକୋତ୍ପଲମଂଡିତମ୍ । ନୀଲୋତ୍ପଲୈଃ ପ୍ରକାଶିତଂ କଲ୍ହାରୈରତିଶୋଭିତମ୍
ଲାଲ କମଳରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା, ସୁନା କମଳରେ ଶୁଭ୍ର ହୋଇଥିଲା, ନୀଳ କମଳ ଓ କଳହାର ଫୁଲରେ ଅତି ଶୁଭ୍ର ଲାଗୁଥିଲା।
ମତ୍ତୈର୍ମଧୁକରୈଶ୍ଚପି ସର୍ଵତ୍ର ପରିନାଦିତମ୍ । ଏଵଂ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତଂ ଦଦର୍ଶ ସର ଉତ୍ତମମ୍
ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷୀର ଗୁଞ୍ଜନରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଗୁଞ୍ଜିଉଥିଲା; ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଉତ୍ତମ ଝିଲିକ ଦେଖିଲେ।
ପଂଚଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଦଶଯୋଜନଦୀର୍ଘକମ୍ । ତଡାଗଂ ସର୍ଵତୋଭଦ୍ରଂ ଦିଵ୍ଯଭାଵୈରଲଂକୃତମ୍
ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ଦଶ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶୁଭ୍ର ଏହି ଝିଲିକ ଦିବ୍ୟ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ରଥଵେଗେନ ସଂଖିନ୍ନଃ କିଂଚିଚ୍ଛ୍ରମନିପୀଡିତଃ । ନିଷସାଦ ତଟେ ତସ୍ଯ ଚୂତଚ୍ଛାଯାଂ ସୁଶୀତଲାମ୍
ରଥର ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ, କିଛି କ୍ଲାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରି, ସେ ନଦୀ କୂଳରେ ଏକ ଆମ୍ବ ଗଛର ଢେପ ଛାୟାରେ ବସିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ହଳକା ଠଣ୍ଡା ହାଲୁକା ପବନ ବହୁଥିଲା।
ସ୍ନାତ୍ଵା ପୀତ୍ଵା ଜଲଂ ଶୀତଂ ପଦ୍ମସୌଗଂଧ୍ଯଵାସିତମ୍ । ସର୍ଵଶ୍ରମୋପଶମନମମୃତୋପମମେଵ ତତ୍
ସେ ଏଠାରେ ନହାଇ, ଠଣ୍ଡା ଓ ପଦ୍ମର ସୁଗନ୍ଧ ଲାଗିଥିବା ପାଣି ପିଇଲେ। ଏହାରେ ସେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର ହେଲା, ମନେ ହେଲା ଯେଉଁଠି ଅମୃତ ପିଇଥିବେ।
ଵୃକ୍ଷଚ୍ଛାଯେ ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ନୁପଵିଷ୍ଟେନ ଭୂଭୃତା । ଗୀତଧ୍ଵନିଃ ସମାକର୍ଣି ଗୀଯମାନୋ ଯଥା ତଥା
ତାପରେ, ସେ ଗଛର ଛାୟାରେ ବସିଥିବା ବେଳେ, ରାଜାଙ୍କ କାନକୁ ଗୀତର ଧ୍ୱନି ଆସିଲା, ଯେଉଁପରି ଅନ୍ୟେ ଗାଇଁଥିଲେ।
ଯଥା ସ୍ତ୍ରୀ ଗାଯତେ ଦିଵ୍ଯା ତଥାଯଂ ଶ୍ରୂଯତେ ଧ୍ଵନିଃ । ଗୀତପ୍ରିଯୋ ମହାରାଜ ଏଵ ଚିଂତାଂ ପରାଂ ଗତଃ
ସେ ଧ୍ୱନି ଏମିତି ଶୁଣାଗଲା, ଯେପରି ଦେବୀ ଗାଇଁଥିବେ। ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରେମୀ ମହାରାଜା ଏହା ଶୁଣି ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ ହେଲେ।
ଚିଂତାକୁଲସ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ଯାଵଚ୍ଚିଂତଯତେ କ୍ଷଣମ୍ । ତାଵନ୍ନାରୀ ଵରା କାଚିତ୍ପୀନଶ୍ରୋଣୀ ପଯୋଧରା
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଥିବା ବେଳେ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଭିତରେ, ଏକ ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀ, ମୋଟ ନିତମ୍ଭ ଓ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଉରୁ ନେଇ, ସେଠାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ନୃପତେଃ ପଶ୍ଯତସ୍ତସ୍ଯ ଵନେ ତସ୍ମିନ୍ସମାଗତା । ସର୍ଵାଭରଣଶୋଭାଂଗୀ ଶୀଲଲକ୍ଷଣସଂପଦା
ରାଜା ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ସେ ନାରୀ ସେଇ ଜଙ୍ଗଲରେ ଆସିଲେ, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଓ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଲକ୍ଷଣରେ ଅଳଙ୍କୃତ।
ତସ୍ମିନ୍ଵନେ ସମାଯାତା ନୃପତେଃ ପୁରତଃ ସ୍ଥିତା । ତାମୁଵାଚ ମହାରାଜଃ କା ହି କସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯସି
ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଆସି, ରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ। ରାଜା ପଚାରିଲେ, 'ତୁମେ କିଏ? କାହାର ହେବୁ?'
କିମର୍ଥଂ ହି ସମାଯାତା ତନ୍ମେ ତ୍ଵଂ କାରଣଂ ଵଦ । ପୃଷ୍ଟା ସତୀ ତଦା ତେନ ନ କିଂଚିଦପି ପିପ୍ପଲ
'କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ମୋତେ ତୁମର କାରଣ କହିଦିଅ।' ଏପରି ପଚାରାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ସେ ନାରୀ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ହେ ପିପ୍ପଳ।
ଶୁଭାଶୁଭଂ ଚ ଭୂପାଲଂ ପ୍ରତ୍ଯଵୋଚଦ୍ଵରାନନା । ପ୍ରହସ୍ଯୈଵ ଗତା ଶୀଘ୍ରଂ ଵୀଣାଦଂଡକରାଽବଲା
ସୁନ୍ଦର ମୁହଁରେ ହସି, ସେ ନାରୀ ରାଜାଙ୍କୁ ଭଲ ଓ ଖରାପ ବିଷୟରେ କହିଲେ। ତାପରେ, ହସି ହସି, ବୀଣା ଧରିଥିବା ସେ ଜଣେ ଜଳ୍ଦି ଚାଲିଗଲେ।
ଵିସ୍ମଯେନାପି ରାଜେଂଦ୍ରୋ ମହତା ଵ୍ଯାପିତସ୍ତଦା । ମଯା ସଂଭାଷିତା ଚେଯଂ ମାଂ ନ ବ୍ରୂତେ ସ୍ମ ସୋତ୍ତରମ୍
ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ରାଜା ଭରିଗଲେ, କାରଣ ମୁଁ ସେଠାରେ କଥା ହେଲି, କିନ୍ତୁ ସେ ମୋତେ କୌଣସି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ।
ପୁନଶ୍ଚିଂତାଂ ସମାପେଦେ ଯଯାତିଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ । ଯୋ ଵୈ ମୃଗୋ ମଯା ଦୃଷ୍ଟଶ୍ଚତୁଃଶୃଂଗଃ ସୁଵର୍ଣକଃ
ପୁଣି ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଗଲେ ରାଜା ଯୟାତି—'ମୁଁ ଯେଉଁ ସୁନା ରଙ୍ଗର ଚାରି ଶିଙ୍ଗ ଥିବା ପଶୁ ଦେଖିଥିଲି—'
ତସ୍ମାନ୍ନାରୀ ସମୁଦ୍ଭୂତା ତତ୍ସତ୍ଯଂ ପ୍ରତିଭାତି ମେ । ମାଯାରୂପମିଦଂ ସତ୍ଯଂ ଦାନଵାନାଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
'ସେଠାରୁ ଏହି ନାରୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି; ଏହା ମୋତେ ସତ୍ୟ ଲାଗୁଛି। ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଦାନବମାନଙ୍କର ମାୟା ରୂପ।'
ଚିଂତଯିତ୍ଵା କ୍ଷଣଂ ରାଜା ଯଯାତିର୍ନହୁଷାତ୍ମଜଃ । ଯାଵଚ୍ଚିଂତଯତେ ରାଜା ତାଵନ୍ନାରୀ ମହାଵନେ
କିଛି ଖଣ୍ଡ ଚିନ୍ତା କରି, ନହୁଷ ପୁତ୍ର ରାଜା ଯୟାତି ଏଉଁ ଭାବିଥିଲେ, ଏହି ମହାବନରେ ନାରୀ—
ଅଂତର୍ଧାନଂ ଗତା ଵିପ୍ର ପ୍ରହସ୍ଯ ନୃପନଂଦନମ୍ । ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଗୀତଂ ସୁସ୍ଵରଂ ପୁନରେଵ ତତ୍
—ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ହସି ହସି ଦେଖି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହଠାତ୍ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ପୁଣି ମଧୁର ଗୀତ ଶୁଣାଗଲା।
ଶୁଶ୍ରୁଵେ ପରମଂ ଦିଵ୍ଯଂ ମୂର୍ଛନାତାନସଂଯୁତମ୍ । ଜଗାମ ସତ୍ଵରଂ ରାଜା ଯତ୍ର ଗୀତଧ୍ଵନିର୍ମହାନ୍
ସେ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଦିବ୍ୟ ଗୀତ ଶୁଣିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ରାଗ ଓ ତାନର ମିଶ୍ରଣ ଥିଲା; ରାଜା ତୁରନ୍ତ ସେଠାକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମହାନ ଗୀତ ଧ୍ୱନି ହେଉଥିଲା।
ଜଲାଂତେ ପୁଷ୍କରଂ ଚୈଵ ସହସ୍ରଦଲମୁତ୍ତମମ୍ । ତସ୍ଯୋପରି ଵରା ନାରୀ ଶୀଲରୂପଗୁଣାନ୍ଵିତା
ପାଣିର କୂଳରେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହଜାର ପାତର ଥିବା ପଦ୍ମ ଥିଲା, ଏହା ଉପରେ ଏକ ଉତ୍ତମ ଗୁଣ, ଶୀଳ ଓ ରୂପରେ ଶୋଭିତ ନାରୀ ବସିଥିଲେ।
ଦିଵ୍ଯଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନା ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତା । ଦିଵ୍ଯୈର୍ଭାଵୈଃ ପ୍ରଭାତ୍ଯେକା ଵୀଣାଦଂଡକରାଵିଲା
ସେ ଦିବ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ଓ ଦିବ୍ୟ ଆଭୂଷଣରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଏକା ଅପୂର୍ବ ଅଭା ରେ ଚମକୁଥିଲେ, ବୀଣା ଧରିଥିଲେ।
ଗାଯଂତୀ ସୁସ୍ଵରଂ ଗୀତଂ ତାଲମାନଲଯାନ୍ଵିତମ୍ । ତେନ ଗୀତପ୍ରଭାଵେଣ ମୋହଯଂତୀ ଚରାଚରାନ୍
ସେ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ତାଳ ଓ ଲୟ ସହିତ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ସଙ୍ଗୀତ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜୀବକୁ ମୋହିତ କରୁଥିଲେ।