ସୁକର୍ମୋଵାଚ- ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୌନଵାନ୍ମାତଲିସ୍ତଦା । ରାଜାନଂ ଧର୍ମତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞଂ ଯଯାତିଂ ନହୁଷାତ୍ମଜମ୍
ସୁକର୍ମାନ୍ କହିଲେ— ଏଭଳି କହି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମାତଲି ଶାନ୍ତ ହେଲେ; ତାପରେ ଧର୍ମର ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀ ରାଜା ଯୟାତି, ନହୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ର—
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ମାତାପିତୃତୀର୍ଥଵର୍ଣନେ ଯଯାତିଚରିତ୍ରେ ଏକସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନ, ମାତାପିତା ତୀର୍ଥ ବର୍ଣ୍ଣନା ଓ ଯୟାତି ଚରିତ୍ରର ସତରିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା ।
ପିପ୍ପଲ ଉଵାଚ- ମାତଲେଶ୍ଚ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ରାଜା ନହୁଷାତ୍ମଜଃ । କିଂ ଚକାର ମହାପ୍ରାଜ୍ଞସ୍ତନ୍ମେ ଵିସ୍ତରତୋ ଵଦ
ପିପ୍ପଳ କହିଲେ— ମାତଲିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ନହୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା କଣ କଲେ? ସେଥିରେ ସବୁ ଖୁବ ଭଲଭାବେ କହ ।
ସର୍ଵପୁଣ୍ଯମଯୀ ପୁଣ୍ଯା କଥେଯଂ ପାପନାଶିନୀ । ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ପ୍ରାଜ୍ଞ ନୈଵ ତୃପ୍ଯାମି ସର୍ଵଦା
ଏହି କଥା ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ପାପ ନାଶକ; ମୁଁ ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ହେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍, କାରଣ ମୁଁ କେବେ ତୃପ୍ତି ହେଉନାହିଁ ।
ସୁକର୍ମୋଵାଚ- ସର୍ଵଧର୍ମଭୃତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଯଯାତିର୍ନୃପସତ୍ତମଃ । ତମୁଵାଚାଗତଂ ଦୂତଂ ମାତଲିଂ ଶକ୍ରସାରଥିମ୍
ସୁକର୍ମାନ୍ କହିଲେ— ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଅନୁସରଣକାରୀ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୟାତି ରାଜା, ଶକ୍ରଙ୍କ ସାରଥି ମାତଲି ଯେଉଁ ଦୂତ ଆସିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—
ଯଯାତିରୁଵାଚ- ଶରୀରଂ ନୈଵ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯାମି ଗମିଷ୍ଯେ ନ ଦିଵଂ ପୁନଃ । ଶରୀରେଣ ଵିନା ଦୂତ ପାର୍ଥିଵେନ ନ ସଂଶଯଃ
ଯୟାତି କହିଲେ— ମୁଁ ମୋ ଶରୀରକୁ ଛାଡ଼ିବି ନାହିଁ, ମୁଁ ପୁନି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବି ନାହିଁ; ରାଜା ପାଇଁ ଶରୀର ବିନା ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ।
ଯଦ୍ଯପ୍ଯେଵଂ ମହାଦୋଷାଃ କାଯସ୍ଯୈଵ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ । ପୂର୍ଵଂ ଚାପି ସମାଖ୍ଯାତଂ ତ୍ଵଯା ସର୍ଵଂ ଗୁଣାଗୁଣମ୍
ଯଦ୍ୟପି ଶରୀରର ବଡ଼ ବଡ଼ ଦୋଷ ଆଗରୁ କୁହାଯାଇଛି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଏହାର ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଓ ଦୋଷ ପୂର୍ବରୁ ବୁଝାଇଛ ।
ନାହଂ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯେ ଶରୀରଂ ଵୈ ନାଗମିଷ୍ଯେ ଦିଵଂ ପୁନଃ । ଇତ୍ଯାଚକ୍ଷ୍ଵ ଇତୋ ଗତ୍ଵା ଦେଵଦେଵଂ ପୁରଂଦରମ୍
ତଥାପି, ମୁଁ ମୋ ଶରୀରକୁ ଛାଡ଼ିବି ନାହିଁ, ମୁଁ ପୁନି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବି ନାହିଁ; ଏହି କଥା ଯାଇ ଦେବଦେବ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କୁହ ।
ଏକାକିନା ହି ଜୀଵେନ କାଯେନାପି ମହାମତେ । ନୈଵ ସିଦ୍ଧିଂ ପ୍ରଯାତ୍ଯେଵଂ ସାଂସାରିକମିହୈଵ ହି
ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ଏକାକି ଜୀବ ବା କେବଳ ଶରୀର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କେବେ ମୁକ୍ତି ମିଳେନାହିଁ; ଏହି ସଂସାରର ଏହି ନିୟମ ।
ନୈଵ ପ୍ରାଣଂ ଵିନା କାଯୋ ଜୀଵଃ କାଯଂ ଵିନା ନହି । ଉଭଯୋଶ୍ଚାପି ମିତ୍ରତ୍ଵଂ ନଯିଷ୍ଯେ ନାଶମିଂଦ୍ର ନ
ପ୍ରାଣ ବିନା ଶରୀର ନାହିଁ, ଶରୀର ବିନା ଜୀବ ନାହିଁ; ଏହି ଦୁଇଁ ମଧ୍ୟର ମିତ୍ରତାକୁ ମୁଁ କେବେ ଭଙ୍ଗ କରିବି ନାହିଁ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର ।
ଯସ୍ଯ ପ୍ରସାଦଭାଵାଦ୍ଵୈ ସୁଖମଶ୍ନାତି କେଵଲମ୍ । ଶରୀରସ୍ଯାପ୍ଯଯଂ ପ୍ରାଣୋ ଭୋଗାନନ୍ଯାନ୍ମନୋନୁଗାନ୍
ଯାହାଙ୍କର କୃପା ଦ୍ୱାରା ମାନେ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ଶରୀରର ପ୍ରାଣ ମଧ୍ୟ ମନର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ବିଭିନ୍ନ ଭୋଗ ଅନୁଭବ କରେ।
ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗଭୋଗ୍ଯଂ ନ ଭୋଜ୍ଯଂ ଦେଵଦୂତକ । ସଂଭଵଂତି ମହାଦୁଷ୍ଟା ଵ୍ଯାଧଯୋ ଦୁଃଖଦାଯକାଃ
ଏହିପରି ଜାଣି, ହେ ଦେବଦୂତ, ସ୍ୱର୍ଗର ସୁଖ ଉପଭୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ଦୁଷ୍ଟ ରୋଗ, ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।
ମାତଲେ କିଲ୍ବିଷାଚ୍ଚୈଵ ଜରାଦୋଷାତ୍ପ୍ରଜାଯତେ । ପଶ୍ଯ ମେ ପୁଣ୍ଯସଂଯୁକ୍ତଂ କାଯଂ ଷୋଡଶଵାର୍ଷିକମ୍
ହେ ମାତଲି, ପାପ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାର ଦୋଷରୁ ନୂତନ ଜନ୍ମ ହୁଏ; ମୋ ପୁଣ୍ୟ ଯୁକ୍ତ ଶରୀରକୁ ଦେଖ, ଯାହା ଷୋଳ ବର୍ଷର ଯୁବକ ପରି ଦେଖାଯାଏ।
ଜନ୍ମପ୍ରଭୃତି ମେ କାଯଃ ଶତାର୍ଧାବ୍ଦଂ ପ୍ରଯାତି ଚ । ତଥାପି ନୂତନୋ ଭାଵଃ କାଯସ୍ଯାପି ପ୍ରଜାଯତେ
ଜନ୍ମରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମୋର ଶରୀର ଏକଶେ ପଚାଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟିକିଥାଏ, ତଥାପି ଏହି ଶରୀରର ନୂତନ ଅବସ୍ଥା ହୁଏ।
ମମ କାଲୋ ଗତୋ ଦୂତ ଅବ୍ଦା ପ୍ରନଂତ୍ଯମନୁତ୍ତମମ୍ । ଯଥା ଷୋଡଶଵର୍ଷସ୍ଯ କାଯଃ ପୁଂସଃ ପ୍ରଶୋଭତେ
ମୋର ସମୟ ଚାଲିଗଲା, ହେ ଦୂତ, ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ବିତିଗଲା; ଯେପରି ଷୋଳ ବର୍ଷର ଯୁବକଙ୍କର ଶରୀର ଦେଖିବାକୁ ଉଜ୍ୱଳ ଲାଗେ।
ତଥା ମେ ଶୋଭତେ ଦେହୋ ବଲଵୀର୍ଯସମନ୍ଵିତଃ । ନୈଵ ଗ୍ଲାନିର୍ନ ମେ ହାନିର୍ନ ଶ୍ରମୋ ଵ୍ଯାଧଯୋ ଜରା
ସେପରି ମୋର ଦେହ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଚମକେ; ମୋ ପାଖରେ କେବେ କ୍ଲାନ୍ତି, ହାନି, ଶ୍ରମ, ରୋଗ କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ନାହିଁ।
ମାତଲେ ମମ କାଯେପି ଧର୍ମୋତ୍ସାହେନ ଵର୍ଦ୍ଧତେ । ସର୍ଵାମୃତମଯଂ ଦିଵ୍ଯମୌଷଧଂ ପରମୌଷଧମ୍
ହେ ମାତଲି, ଧର୍ମ ପ୍ରତି ଉତ୍ସାହ ଦ୍ୱାରା ମୋର ଶରୀର ବଢ଼େ; ସମସ୍ତ କିଛି ଅମୃତ ମୟ, ଦିବ୍ୟ ଔଷଧ ଓ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଔଷଧ ଅଟୁଟ ଅଛି।
ପାପଵ୍ଯାଧିପ୍ରଣାଶାର୍ଥଂ ଧର୍ମାଖ୍ଯଂ ହି କୃତମ୍ପୁରା । ତେନ ମେ ଶୋଧିତଃ କାଯୋ ଗତଦୋଷସ୍ତୁ ଜାଯତେ
ପାପ ଓ ରୋଗ ନାଶ ପାଇଁ ପୁରୁଣା କାଳରୁ ଧର୍ମ ନାମକ ଆଚରଣ ହୋଇଛି; ଏହି ଦ୍ୱାରା ମୋର ଶରୀର ପବିତ୍ର ହୋଇ ଦୋଷ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
ହୃଷୀକେଶସ୍ଯ ସଂଧ୍ଯାନଂ ନାମୋଚ୍ଚାରଣମୁତ୍ତମମ୍ । ଏତଦ୍ରସାଯନଂ ଦୂତ ନିତ୍ଯମେଵଂ କରୋମ୍ଯହମ୍
ହୃଷୀକେଶଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଓ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ—ଏହି ହେଉଛି ରସାୟନ, ହେ ଦୂତ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ସବୁବେଳେ କରେ।
ତେନ ମେ ଵ୍ଯାଧଯୋ ଦୋଷାଃ ପାପାଦ୍ଯାଃ ପ୍ରଲଯଂ ଗତାଃ । ଵିଦ୍ଯମାନେ ହି ସଂସାରେ କୃଷ୍ଣନାମ୍ନି ମହୌଷଧେ
ଏହି ଦ୍ୱାରା ମୋର ରୋଗ, ଦୋଷ ଓ ପାପ ସବୁ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି; କାରଣ, ଏହି ସଂସାରରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାମ ହେଉଛି ମହାଔଷଧ।
ମାନଵା ମରଣଂ ଯାଂତି ପାପଵ୍ଯାଧି ପ୍ରପୀଡିତାଃ । ନ ପିବଂତି ମହାମୂଢାଃ କୃଷ୍ଣ ନାମ ରସାଯନମ୍
ପାପ ଓ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ମଣିଷ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ବଡ଼ ମୂଢ଼ ଲୋକେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାମର ରସାୟନ ପିଉନ୍ତି ନାହିଁ।
ତେନ ଧ୍ଯାନେନ ଜ୍ଞାନେନ ପୂଜାଭାଵେନ ମାତଲେ । ସତ୍ଯେନ ଦାନପୁଣ୍ଯେନ ମମ କାଯୋ ନିରାମଯଃ
ସେଇ ଧ୍ୟାନ, ଜ୍ଞାନ, ପୂଜାଭାବ, ସତ୍ୟ ଓ ଦାନର ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ହେ ମାତଲି, ମୋର ଶରୀର ରୋଗ ମୁକ୍ତ ରହିଛି।
ପାପର୍ଦ୍ଧେରାମଯାଃ ପୀଡାଃ ପ୍ରଭଵଂତି ଶରୀରିଣଃ । ପୀଡାଭ୍ଯୋ ଜାଯତେ ମୃତ୍ଯୁଃ ପ୍ରାଣିନାଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ପାପ ବଢ଼ିଲେ ଶରୀରରେ ବିଭିନ୍ନ ରୋଗ ଓ ପୀଡ଼ା ଆସେ; ସେହି ପୀଡ଼ାରୁ ଜୀବମାନେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତସ୍ମାଦ୍ଧର୍ମଃ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଃ ପୁଣ୍ଯସତ୍ଯାଶ୍ରଯୈର୍ନରୈଃ । ପଂଚଭୂତାତ୍ମକଃ କାଯଃ ଶିରାସଂଧିଵିଜର୍ଜରଃ
ସେହିପାଇଁ ଲୋକେ ପୁଣ୍ୟ ଓ ସତ୍ୟର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ଧର୍ମ କରିବା ଉଚିତ; ପାଞ୍ଚ ଭୂତରେ ଗଠିତ ଏହି ଶରୀର ଜୋଡ଼ା ଓ ସନ୍ଧିରେ କ୍ଷୟ ହୁଏ।
ଏଵଂ ସଂଧୀକୃତୋ ମର୍ତ୍ଯୋ ହେମକାରୀଵ ଟଂକଣୈଃ । ତତ୍ର ଭାତି ମହାନଗ୍ନିର୍ଦ୍ଧାତୁରେଵ ଚରଃ ସଦା
ଏପରି ମର୍ତ୍ୟ ମଣିଷ, ସୁନା କାମ କରୁଥିବା କାରିଗର ପରି ଅନେକ ସାଧନା ଦ୍ୱାରା ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ; ସେଠାରେ ଏକ ବଡ଼ ଅଗ୍ନି ଧାତୁ ଭିତରେ ସଦା ଚଳିତା ରହେ।
ଶତଖଂଡମଯେ ଵିପ୍ର ଯଃ ସଂଧତ୍ତେ ସବୁଦ୍ଧିମାନ୍ । ହରେର୍ନାମ୍ନା ଚ ଦିଵ୍ଯେନ ସୌଭାଗ୍ଯେନାପି ପିପ୍ପଲ
ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଯେପରି ଶତଟି ଧାତୁ ଖଣ୍ଡକୁ ଏକତ୍ର କରାଯାଏ, ସେପରି, ହେ ପିପ୍ପଳ, ହରିଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ନାମ ଓ ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏହି ଶରୀର ଏକତ୍ର ହୁଏ।
ପଂଚାତ୍ମକା ହି ଯେ ଖଂଡାଃ ଶତସଂଧିଵିଜର୍ଜରାଃ । ତେନ ସଂଧାରିତାଃ ସର୍ଵେ କାଯୋ ଧାତୁସମୋ ଭଵେତ୍
ଏହି ଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାରର, ଶତସନ୍ଧିରେ କ୍ଷୟ ହୋଇଥାଏ; ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏକତ୍ର କଲେ ଶରୀର ଧାତୁ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ।
ହରେଃ ପୂଜୋପଚାରେଣ ଧ୍ଯାନେନ ନିଯମେନ ଚ । ସତ୍ଯଭାଵେନ ଦାନେନ ନୂତ୍ନଃ କାଯୋ ଵିଜାଯତେ
ହରିଙ୍କ ପୂଜା, ଧ୍ୟାନ, ନିୟମ, ସତ୍ୟ ଭାବ ଓ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ନୂତନ ଶରୀର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଦୋଷା ନଶ୍ଯଂତି କାଯସ୍ଯ ଵ୍ଯାଧଯଃ ଶୃଣୁ ମାତଲେ । ବାହ୍ଯାଭ୍ଯଂତରଶୌଚଂ ହି ଦୁର୍ଗଂଧିର୍ନୈଵ ଜାଯତେ
ମାତଳି, ଶୁଣ, ଶରୀରର ଦୋଷ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ରୋଗ ମିଟିଯାଏ; ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ପବିତ୍ରତା ରଖିଲେ କେବେ ମନ୍ଦଗନ୍ଧ ହୁଏନାହିଁ।
ଶୁଚିସ୍ତତୋ ଭଵେତ୍ସୂତ ପ୍ରସାଦାତ୍ତସ୍ଯ ଚକ୍ରିଣଃ । ନାହଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ସ୍ଵର୍ଗମତ୍ର କରୋମ୍ଯହମ୍
ଏଭଳି ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁଁ ପବିତ୍ର ହେବି; ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବିନାହିଁ—ଏଠି ଏହିଠାରେ ସ୍ୱର୍ଗ ତିଆରି କରିବି।