ତୂଲଂ ସୂକ୍ଷ୍ମାଣିଵସ୍ତ୍ରାଣି ଯେ ଲୋଭେନ ହରଂତି ଚ । ଏଵମାଦୀନି ଚାନ୍ଯାନି ଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ
କପାସ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ବସ୍ତ୍ର—ଯିଏ ଲୋଭରେ ଏମିତି ବସ୍ତୁ ନେଇଯାଏ, ଏହା ସହିତ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦ୍ରବ୍ୟ—
ନରକେଷୁ ଦ୍ରୁତଂ ଗଚ୍ଛେଦପହୃତ୍ଯାଲ୍ପକାନ୍ଯପି । ଯଦ୍ଵା ତଦ୍ଵା ପରଦ୍ରଵ୍ଯମପି ସର୍ଷପମାତ୍ରକମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ମଧ୍ୟରୁ ଅତି ସାନା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯିଏ ଚୋରି କରେ, ସେ ଶୀଘ୍ର ନରକକୁ ଯାଏ; ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଥିରେ, ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି ମସ୍ତର ଦାଣା ପରି ଛୋଟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ—
ଅପହୃତ୍ଯ ନରୋ ଯାତି ନରକେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ବହ୍ଵଲ୍ପକାଦ୍ଯପି ତଥା ପରସ୍ଯ ମମତାକୃତମ୍
ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିବା ଲୋକ ନରକକୁ ଯାଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ବେଶି କିମ୍ବା କମ୍, ଯଦି ନିଜର ଭାବେ ନେଇଥିବେ—
ଅପହୃତ୍ଯ ନରୋ ଯାତି ନରକେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ଏଵମାଦ୍ଯୈର୍ନରଃ ପାପୈରୁତ୍କ୍ରାଂତିସମନଂତରମ୍
ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିବା ଲୋକ ନରକକୁ ଯାଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏପରି ପାପ କରିଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସହଜରେ—
ଶରୀରଘାତନାର୍ଥାଯ ପୂର୍ଵାକାରମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଯମଲୋକଂ ଵ୍ରଜଂତ୍ଯେତେ ଶରୀରସ୍ଥା ଯମାଜ୍ଞଯା
ଦେହର କଷ୍ଟ ଦେବା ପାଇଁ, ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ଆକାର ପୁଣି ପାଇଥାଏ; ଏମାନେ ଦେହରେ ରହି, ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଯମଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି—
ଯମଦୂତୈର୍ମହାଘୋରୈର୍ନୀଯମାନାଃ ସୁଦୁଃଖିତାଃ । ଦେଵତିର୍ଯଙ୍ମନୁଷ୍ଯାଣାମଧର୍ମନିଯତାତ୍ମନାମ୍
ଯମଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଦୂତମାନେ ଏମାନେ ଦୁଃଖରେ ନେଇଯାନ୍ତି; ଦେବତା, ପଶୁ, ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ଅଧର୍ମରେ ମନ ଲଗାନ୍ତି—
ଧର୍ମରାଜଃ ସ୍ମୃତଃ ଶାସ୍ତା ସୁଘୋରୈର୍ଵିଵିଧୈର୍ଵଧୈଃ । ଵିନଯାଚାରଯୁକ୍ତାନାଂ ପ୍ରମାଦାନ୍ମଲିନାତ୍ମନାମ୍
ଧର୍ମରାଜା ନିୟମକ ଭାବେ ପରିଚିତ, ଭୟଙ୍କର ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଶାସ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ନିୟମ ଓ ଆଚରଣ ରହିଥାନ୍ତି ନାହିଁ, ମନ ମଳିନ—
ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତୈର୍ଗୁରୁଃ ଶାସ୍ତା ନ ଚ ତୈରୀକ୍ଷ୍ଯତେ ଯମଃ । ପାରଦାରିକଚୌରାଣାମନ୍ଯାଯଵ୍ଯଵହାରିଣାମ୍
ଏମାନେ ପାଇଁ ଗୁରୁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଶାସନ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଯମ ତାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ; ଅନ୍ୟର ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଅନ୍ୟାୟ କରୁଥିବା, ଚୋରି କରୁଥିବା, ଅନ୍ୟାୟ କାମ କରୁଥିବା—
ନୃପତିଃ ଶାସକଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନାନାଂ ଚ ଧର୍ମରାଟ୍ । ତସ୍ମାତ୍କୃତସ୍ଯ ପାପସ୍ଯ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ସମାଚରେତ୍
ରାଜା ଦଣ୍ଡଦାତା ଭାବେ କୁହାଯାନ୍ତି, ଲୁଚି କାମ କରୁଥିବା ପାଇଁ ଧର୍ମରାଜା; ତେଣୁ, କରାଯାଇଥିବା ପାପ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ—
ନାଭୁକ୍ତସ୍ଯାନ୍ଯଥା ନାଶଃ କଲ୍ପକୋଟିଶତୈରପି । ଯଃ କରୋତି ସ୍ଵଯଂ କର୍ମ କାରଯେଦ୍ଵାନୁମୋଦଯେତ୍
ଅନୁଭବ ନହୋଇଥିବା ପାପ ଶତ କୋଟି କଳ୍ପ ଯାଏଁ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ; ଯିଏ ନିଜେ କାମ କରେ, ଅନ୍ୟକୁ କରାଏ, କିମ୍ବା ସମ୍ମତି ଦେଏ—
କାଯେନ ମନସା ଵାଚା ତସ୍ଯ ଚାଧୋଗତିଃ ଫଲମ୍ । ଇତି ସଂକ୍ଷେପତଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ପାପଭେଦାସ୍ତ୍ରିଧାଧୁନା
ଦେହ, ମନ, କିମ୍ବା କଥା ଦ୍ୱାରା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଫଳ ଅଧମ ଗତି; ଏହିପରି ଭାବରେ ତିନି ପ୍ରକାର ପାପ ସଂକ୍ଷେପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି—
କଥ୍ଯଂତେ ଗତଯଶ୍ଚିତ୍ରା ନରାଣାଂ ପାପକର୍ମଣାମ୍ । ଏତତ୍ତେ ନୃପତେ ଧର୍ମ ଫଲଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସୁଵିସ୍ତରାତ୍
ପାପ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଗତି ବିବରଣ କରାଯାଉଛି; ଏହିପରି ରାଜା, ଧର୍ମର ଫଳ ତୁମକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି।
ଅନ୍ଯତ୍କିଂତେ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ନରୋତ୍ତମ । ଅଧର୍ମସ୍ଯ ଫଲଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଧର୍ମସ୍ଯାପି ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଉ କିଛି କହିବି, ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ କହ। ଅଧର୍ମର ଫଳ କହିଦିଆଯାଇଛି, ଏବେ ଧର୍ମର ଫଳ ବି କହିଦେବି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମାତଲିସ୍ତତ୍ର ରାଜାନଂ ସର୍ଵଵତ୍ସଲମ୍ । ତସ୍ମିନ୍ଧର୍ମପ୍ରସଂଗେନ ଇତ୍ଯାଖ୍ଯାତଂ ମହାତ୍ମନା
ଏଭଳି କହି, ମାତଳି ସେଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସ୍ନେହ କରୁଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କହିଲେ। ଧର୍ମ ଉପଲକ୍ଷେରେ ଏହି କଥା ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୁହାଯାଇଥିଲା।
ଯଯାତିରୁଵାଚ- ଅଧର୍ମସ୍ଯ ଫଲଂ ସୂତ ଶ୍ରୁତଂ ସର୍ଵଂ ମଯା ଵିଭୋ । ଧର୍ମସ୍ଯାପି ଫଲଂ ବ୍ରୂହି ଶ୍ରୋତୁଂ କୌତୂହଲଂ ମମ
ୟୟାତି କହିଲେ — ହେ ସାରଥି, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ଅଧର୍ମର ଫଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଣିଛି। ଏବେ ଧର୍ମର ଫଳ ବି କହ, ମୋତେ ଶୁଣିବାକୁ ବହୁତ ଇଚ୍ଛା।
ମାତଲିରୁଵାଚ- ଅଥ ପାପୈରିମେ ଯାଂତି ଯମଲୋକଂ ଚତୁର୍ଵିଧାଃ । ସଂତ୍ରାସଜନନଂ ଘୋରଂ ଵିଵଶାଃ ସର୍ଵଦେହିନଃ
ମାତଳି କହିଲେ — ଏହି ଚାରି ପ୍ରକାରର ପ୍ରାଣୀମାନେ ତାଙ୍କର ପାପ ଦ୍ୱାରା ଯମଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ସେଠା ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥାଏ, ସମସ୍ତ ଦେହୀ ନିରାଶ୍ରୟ ଭାବେ ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଗର୍ଭସ୍ଥୈର୍ଜାଯମାନୈଶ୍ଚ ବାଲୈସ୍ତରୁଣମଧ୍ଯମୈଃ । ପୁଂସ୍ତ୍ରୀନପୁଂସକୈର୍ଵୃଦ୍ଧୈର୍ଯାତଵ୍ଯଂ ଜଂତୁଭିସ୍ତତଃ
ଗର୍ଭରେ ଥିବା, ଜନ୍ମହେଉଥିବା, ଶିଶୁ, ଯୁବକ, ପ୍ରଉଢ, ପୁରୁଷ, ନାରୀ, ନ ପୁରୁଷ ନ ନାରୀ, ବୃଦ୍ଧ — ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼େ।
ଶୁଭାଶୁଭଫଲଂ ତତ୍ର ଦେହିନାଂ ପ୍ରଵିଚାର୍ଯତେ । ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତାଦିଭିଃ ସର୍ଵୈର୍ମଧ୍ଯସ୍ଥୈଃ ସର୍ଵଦର୍ଶିଭିଃ
ସେଠା ଦେହୀମାନଙ୍କର ଭଲ ଓ ଖରାପ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟ ନ୍ୟାୟବାନ୍ଦେ ନିଷ୍ପକ୍ଷ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି।
ନ ତେତ୍ର ପ୍ରାଣିନଃ ସଂତି ଯେ ନ ଯାଂତି ଯମକ୍ଷଯମ୍ । ଅଵଶ୍ଯଂ ହି କୃତଂ କର୍ମ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ତଦ୍ଵିଚାରିତମ୍
ଏଠାରେ କେହି ପ୍ରାଣୀ ନାହାନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ଯମଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହାନ୍ତି। ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇଛି, ନିଶ୍ଚୟ ତାହାର ଫଳ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଯେ ତତ୍ର ଶୁଭକର୍ମାଣଃ ସୌମ୍ଯଚିତ୍ତାଦଯାନ୍ଵିତାଃ । ତେ ନରା ଯାଂତି ସୌମ୍ଯେନ ପଥା ଯମନିକେତନମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଭଲ କାମ କରିଛନ୍ତି, ମନ ମୃଦୁ ଓ ଦୟାଶୀଳ, ସେମାନେ ସୁଖଦ ପଥରେ ଯମଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଯଃ ପ୍ରଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ଵିପ୍ରାଣାମୁପାନତ୍କାଷ୍ଠପାଦୁକେ । ସ ଵିମାନେନ ମହତା ସୁଖଂ ଯାତି ଯମାଲଯମ୍
ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ କାଠର ଚପ୍ପଲ ଦେଉଛି, ସେ ବଡ଼ ଦେବୀୟ ଯାନରେ ବସି ସୁଖରେ ଯମଲୋକକୁ ଯାଏ।
ଛତ୍ରଦାନେନ ଗଚ୍ଛଂତି ପଥା ସାଭ୍ରେଣ ଦେହିନଃ । ଦିଵ୍ଯଵସ୍ତ୍ରପରୀଧାନା ଯାଂତି ଵସ୍ତ୍ରପ୍ରଦାଯିନଃ
ଛତା ଦାନ କଲେ ମଣିଷମାନେ ମେଘର ଛାୟା ଥିବା ପଥରେ ଯାଆନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ବସ୍ତ୍ର ଦେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ପରି ଦେବୀୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଯାଆନ୍ତି।
ଶିବିକାଯାଃ ପ୍ରଦାନେନ ଵିମାନେନ ସୁଖଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ସୁଖାସନପ୍ରଦାନେନ ସୁଖଂ ଯାଂତି ଯମାଲଯମ୍
ପାଳଙ୍କି ଦାନ କଲେ ବଡ଼ ସୁଖରେ ଦେବୀୟ ଯାନରେ ଯିବେ। ସୁଖଦ ଆସନ ଦେଲେ ସେମାନେ ସୁଖରେ ଯମଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଆରାମକର୍ତା ଛାଯାସୁ ଶୀତଲାସୁ ସୁଖଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଯାଂତି ପୁଷ୍ପକଯାନେନ ପୁଷ୍ପାରାମପ୍ରଦାଯିନଃ
ଯିଏ ବଗିଚା ତିଆରି କରେ, ସେ ଛାୟା ଓ ଠଣ୍ଡା ସ୍ଥାନରେ ସୁଖରେ ଯାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଫୁଲର ବଗିଚା ଦେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ଯାଆନ୍ତି।
ଦେଵାଯତନକର୍ତା ଚ ଯତୀନାମାଶ୍ରମସ୍ଯ ଚ । ଅନାଥମଂଡପାନାଂ ଚ କ୍ରୀଡନ୍ଯାତି ଗୃହୋତ୍ତମୈଃ
ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ମନ୍ଦିର, ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନେ ପାଇଁ ଆଶ୍ରମ, କିମ୍ବା ଅନାଥମାନେ ପାଇଁ ଶେଉଁଘର ତିଆରି କରୁଥିବା ଲୋକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଘରରେ ଖୁସିରେ ଯାଏ।
ଦେଵାଗ୍ନିଗୁରୁଵିପ୍ରାଣାଂ ମାତାପିତ୍ରୋଶ୍ଚ ପୂଜକଃ
ଯିଏ ଦେବତା, ଅଗ୍ନି, ଗୁରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଓ ମାତାପିତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ—
ଵିପ୍ରେଷୁ ଦୀନେଷୁ ଗୁଣାନ୍ଵିତେଷୁ ଯଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧଯା ସ୍ଵଲ୍ପମପି ପ୍ରଦତ୍ତମ୍ । ତତ୍ସର୍ଵକାମାନ୍ସମୁପୈତି ଲୋକେ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଚ ଦାନଂ ପ୍ରଵଦଂତି ସଂତଃ
ଦୟାଳୁ ଓ ଗୁଣବାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଯେଉଁଠି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ କିଛି ଦିଆଯାଏ, ତାହା ଅତି ଛୋଟ ହେଲେ ବି, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି, ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଦାନ ହେଉଛି ସତ୍ୟ ଦାନ।
ଶ୍ରଦ୍ଧାଦାନେନ ଵିଜ୍ଞେଯମପି ଵାଲାଗ୍ରମାତ୍ରକମ୍ । ଯତ୍ପାତ୍ରାଦି ଚତୁଷ୍ଟଯଂ ଶ୍ରଦ୍ଧା ତେଷୁ ସଦା ମମ
ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅତି ଛୋଟ ଦାନ ବି ମୂଲ୍ୟବାନ। ଯେଉଁ ଚାରି ପ୍ରକାରର ପାତ୍ର ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଦିଆଯାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ ସବୁବେଳେ ମୋର।
ଶ୍ରଦ୍ଧୀଯତେ ସଦା ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧାଯାସ୍ତତ୍ଫଲଂ ଭଵେତ୍ । ଗୁଣାନ୍ଵିତେଷୁ ଦୀନେଷୁ ଯଚ୍ଛତ୍ଯାଵସଥାନ୍ଯପି
ତେଣୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସବୁବେଳେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଶ୍ରଦ୍ଧାର ଫଳ ମିଳେ। ଦୟାଳୁ ଓ ଦରିଦ୍ରମାନେ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଲେ ବି ସେଇ ଫଳ ମିଳେ।
ସ ପ୍ରଯାତି ସର୍ଵକାମଂ ସ୍ଥାନଂ ପୈତାମହଂ ନୃପ । ଶ୍ରଦ୍ଧଯାଯେନ ଵିପ୍ରାଯ ଦତ୍ତଂ କାକିଣିମାତ୍ରକମ୍
ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏକ କାନ୍ସା ପଇସା ଦେଇଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ ହେଉଥିବା ପିତୃଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ, ରାଜା।