ଶୂଦ୍ରୋ ଵିପ୍ରସ୍ଯ କ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ଯ ଆଚାରେଣ ଵର୍ତତେ । ଶିଲ୍ପିନଃ କାରଵୋ ଵୈଦ୍ଯାସ୍ତଥା ଦେଵଲକା ନରାଃ
ଯେଉଁ ଶୂଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଆଚରଣରେ ଚଲନ୍ତି, କଳାକୁଶଳୀ, କାମ୍ବାଡ଼ିଆ, ଡାକ୍ତର ଏବଂ ଦେଉଳର କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତାମାନେ—
ଭୃତକାମାତ୍ଯକର୍ମାଣଃ ସର୍ଵେ ନିରଯଗାମିନଃ । ଯଶ୍ଚୋଦିତମତିକ୍ରମ୍ଯ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ଆହରେତ୍କରମ୍
ଭୃତ୍ୟ, ମନ୍ତ୍ରୀ କିମ୍ବା ନିଯୁକ୍ତିପ୍ରାପ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତାମାନେ ସମସ୍ତେ ନରକକୁ ଯିବେ; ଏବଂ ଯେଉଁଜଣେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରି ଇଚ୍ଛାମତେ କର ଆଦାୟ କରନ୍ତି—
ନରକେଷୁ ସ ପଚ୍ଯେତ ଯଶ୍ଚ ଦଂଡଂ ଵୃଥା ନଯେତ୍ । ଉତ୍କୋଚକୈରଧିକୃତୈସ୍ତସ୍କରୈଶ୍ଚ ପ୍ରପୀଡ୍ଯତେ
ସେ ନରକରେ ପଚାଯିବେ; ଏବଂ ଯେଉଁଜଣେ ଅନ୍ୟାୟ ଭାବେ ଦଣ୍ଡ ଦିଅନ୍ତି, କିମ୍ବା ଘୁଷ ନେଇ, କର୍ମଚାରୀ କିମ୍ବା ଚୋରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟାଚାର କରନ୍ତି—
ଯସ୍ଯ ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରଜା ରାଜ୍ଯେ ପଚ୍ଯତେ ନରକେଷୁ ସଃ । ଯେ ଦ୍ଵିଜାଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣଂତି ନୃପସ୍ଯ ପାପଵର୍ତିନଃ
ଯେଉଁ ରାଜାଙ୍କ ଶାସନରେ ପ୍ରଜାମାନେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛନ୍ତି, ସେ ନରକରେ ପଚାଯିବେ; ଏବଂ ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପାପୀ ରାଜାଙ୍କୁ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି—
ପ୍ରଯାଂତି ତେପି ଘୋରେଷୁ ନରକେଷୁ ନ ସଂଶଯଃ । ପାରଦାରିକଚୌରାଣାଂ ଯତ୍ପାପଂ ପାର୍ଥିଵସ୍ଯ ଚ
ଅନ୍ୟର ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଅନ୍ୟାୟ କରୁଥିବା, ଚୋରି କରୁଥିବା, ଓ ରାଜାଙ୍କ ପାପ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଭଵତ୍ଯରକ୍ଷତୋ ଘୋରୋ ରାଜ୍ଞସ୍ତସ୍ଯ ପରିଗ୍ରହଃ । ଅଚୌରଂ ଚୌରଵଦ୍ଯଶ୍ଚ ଚୌରଂ ଚାଚୌରଵତ୍ପୁନଃ
ରାଜାଙ୍କ ଅସୁରକ୍ଷିତ ସମ୍ପତ୍ତି ଦୁଃଖଦାୟକ ହୋଇଯାଏ; ଯିଏ ଦୋଷୀକୁ ଦୋଷୀ ଭାବେ ଓ ଦୋଷୀ ନୁହେଁ ଥିବାକୁ ଦୋଷୀ ଭାବେ ଦେଖେ, କିମ୍ବା ଦୋଷୀକୁ ଦୋଷୀ ଭାବେ ନ ଦେଖେ—
ଅଵିଚାର୍ଯ ନୃପଃ କୁର୍ଯାତ୍ସୋଽପି ଵୈ ନରକଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଘୃତତୈଲାନ୍ନପାନାଦି ମଧୁମାଂସ ସୁରାସଵମ୍
ଯଦି ରାଜା ବିଚାର ବିନା କାମ କରେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଘିଅ, ତେଲ, ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ, ମଧୁ, ମାଂସ, ମଦ୍ୟ—
ଗୁଡେକ୍ଷୁକ୍ଷୀରଶାକାଦି ଦଧିମୂଲଫଲାନି ଚ । ତୃଣକାଷ୍ଠଂ ପୁଷ୍ପପତ୍ରଂ କାଂସ୍ଯଭାଜନମେଵ ଚ
ଗୁଡ଼, ଇଖ, ଦୁଧ, ଶାକ, ଦହି, ମୂଳ, ଫଳ, ଘାସ, କାଠ, ଫୁଲ, ପତ୍ର ଓ କାଂସ୍ୟ ପାତ୍ର—
ଉପାନଚ୍ଛତ୍ରକଟକ ଶିବିକାମାସନଂ ମୃଦୁ । ତାମ୍ରଂ ସୀସଂ ତ୍ରପୁକାଂସ୍ଯଂ ଶଂଖାଦ୍ଯଂ ଚ ଜଲୋଦ୍ଭଵମ୍
ଜୁତା, ଛତା, ବାହୁଡ଼ି, ପାଳଙ୍କି, ମୃଦୁ ଆସନ, ତାମ୍ବା, ସିସା, ତିନ୍, କାଂସ୍ୟ, ଶଂଖ ଓ ଜଳରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ବସ୍ତୁ—
ଵାଦିତ୍ରଂ ଵେଣୁଵଂଶାଦ୍ଯଂ ଗୃହୋପସ୍କରଣାନି ଚ । ଊର୍ଣାକାର୍ପାସକୌଶେଯ ରଂଗପଦ୍ମୋଦ୍ଭଵାନି ଚ
ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର, ବାଁଶୀ, ଘରେ ବ୍ୟବହୃତ ସାମଗ୍ରୀ, ଉନ, କପାସ, ପଟ, ରଙ୍ଗିନ ବା ପଦ୍ମର ତନ୍ତୁର ବସ୍ତୁ—
ତୂଲଂ ସୂକ୍ଷ୍ମାଣିଵସ୍ତ୍ରାଣି ଯେ ଲୋଭେନ ହରଂତି ଚ । ଏଵମାଦୀନି ଚାନ୍ଯାନି ଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ
କପାସ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ବସ୍ତ୍ର—ଯିଏ ଲୋଭରେ ଏମିତି ବସ୍ତୁ ନେଇଯାଏ, ଏହା ସହିତ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦ୍ରବ୍ୟ—
ନରକେଷୁ ଦ୍ରୁତଂ ଗଚ୍ଛେଦପହୃତ୍ଯାଲ୍ପକାନ୍ଯପି । ଯଦ୍ଵା ତଦ୍ଵା ପରଦ୍ରଵ୍ଯମପି ସର୍ଷପମାତ୍ରକମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ମଧ୍ୟରୁ ଅତି ସାନା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯିଏ ଚୋରି କରେ, ସେ ଶୀଘ୍ର ନରକକୁ ଯାଏ; ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଥିରେ, ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି ମସ୍ତର ଦାଣା ପରି ଛୋଟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ—
ଅପହୃତ୍ଯ ନରୋ ଯାତି ନରକେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ବହ୍ଵଲ୍ପକାଦ୍ଯପି ତଥା ପରସ୍ଯ ମମତାକୃତମ୍
ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିବା ଲୋକ ନରକକୁ ଯାଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ବେଶି କିମ୍ବା କମ୍, ଯଦି ନିଜର ଭାବେ ନେଇଥିବେ—
ଅପହୃତ୍ଯ ନରୋ ଯାତି ନରକେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ଏଵମାଦ୍ଯୈର୍ନରଃ ପାପୈରୁତ୍କ୍ରାଂତିସମନଂତରମ୍
ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିବା ଲୋକ ନରକକୁ ଯାଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏପରି ପାପ କରିଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସହଜରେ—
ଶରୀରଘାତନାର୍ଥାଯ ପୂର୍ଵାକାରମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଯମଲୋକଂ ଵ୍ରଜଂତ୍ଯେତେ ଶରୀରସ୍ଥା ଯମାଜ୍ଞଯା
ଦେହର କଷ୍ଟ ଦେବା ପାଇଁ, ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ଆକାର ପୁଣି ପାଇଥାଏ; ଏମାନେ ଦେହରେ ରହି, ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଯମଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି—
ଯମଦୂତୈର୍ମହାଘୋରୈର୍ନୀଯମାନାଃ ସୁଦୁଃଖିତାଃ । ଦେଵତିର୍ଯଙ୍ମନୁଷ୍ଯାଣାମଧର୍ମନିଯତାତ୍ମନାମ୍
ଯମଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଦୂତମାନେ ଏମାନେ ଦୁଃଖରେ ନେଇଯାନ୍ତି; ଦେବତା, ପଶୁ, ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ଅଧର୍ମରେ ମନ ଲଗାନ୍ତି—
ଧର୍ମରାଜଃ ସ୍ମୃତଃ ଶାସ୍ତା ସୁଘୋରୈର୍ଵିଵିଧୈର୍ଵଧୈଃ । ଵିନଯାଚାରଯୁକ୍ତାନାଂ ପ୍ରମାଦାନ୍ମଲିନାତ୍ମନାମ୍
ଧର୍ମରାଜା ନିୟମକ ଭାବେ ପରିଚିତ, ଭୟଙ୍କର ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଶାସ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ନିୟମ ଓ ଆଚରଣ ରହିଥାନ୍ତି ନାହିଁ, ମନ ମଳିନ—
ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତୈର୍ଗୁରୁଃ ଶାସ୍ତା ନ ଚ ତୈରୀକ୍ଷ୍ଯତେ ଯମଃ । ପାରଦାରିକଚୌରାଣାମନ୍ଯାଯଵ୍ଯଵହାରିଣାମ୍
ଏମାନେ ପାଇଁ ଗୁରୁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଶାସନ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଯମ ତାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ; ଅନ୍ୟର ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଅନ୍ୟାୟ କରୁଥିବା, ଚୋରି କରୁଥିବା, ଅନ୍ୟାୟ କାମ କରୁଥିବା—
ନୃପତିଃ ଶାସକଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନାନାଂ ଚ ଧର୍ମରାଟ୍ । ତସ୍ମାତ୍କୃତସ୍ଯ ପାପସ୍ଯ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ସମାଚରେତ୍
ରାଜା ଦଣ୍ଡଦାତା ଭାବେ କୁହାଯାନ୍ତି, ଲୁଚି କାମ କରୁଥିବା ପାଇଁ ଧର୍ମରାଜା; ତେଣୁ, କରାଯାଇଥିବା ପାପ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ—
ନାଭୁକ୍ତସ୍ଯାନ୍ଯଥା ନାଶଃ କଲ୍ପକୋଟିଶତୈରପି । ଯଃ କରୋତି ସ୍ଵଯଂ କର୍ମ କାରଯେଦ୍ଵାନୁମୋଦଯେତ୍
ଅନୁଭବ ନହୋଇଥିବା ପାପ ଶତ କୋଟି କଳ୍ପ ଯାଏଁ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ; ଯିଏ ନିଜେ କାମ କରେ, ଅନ୍ୟକୁ କରାଏ, କିମ୍ବା ସମ୍ମତି ଦେଏ—
କାଯେନ ମନସା ଵାଚା ତସ୍ଯ ଚାଧୋଗତିଃ ଫଲମ୍ । ଇତି ସଂକ୍ଷେପତଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ପାପଭେଦାସ୍ତ୍ରିଧାଧୁନା
ଦେହ, ମନ, କିମ୍ବା କଥା ଦ୍ୱାରା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଫଳ ଅଧମ ଗତି; ଏହିପରି ଭାବରେ ତିନି ପ୍ରକାର ପାପ ସଂକ୍ଷେପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି—
କଥ୍ଯଂତେ ଗତଯଶ୍ଚିତ୍ରା ନରାଣାଂ ପାପକର୍ମଣାମ୍ । ଏତତ୍ତେ ନୃପତେ ଧର୍ମ ଫଲଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସୁଵିସ୍ତରାତ୍
ପାପ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଗତି ବିବରଣ କରାଯାଉଛି; ଏହିପରି ରାଜା, ଧର୍ମର ଫଳ ତୁମକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି।
ଅନ୍ଯତ୍କିଂତେ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ନରୋତ୍ତମ । ଅଧର୍ମସ୍ଯ ଫଲଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଧର୍ମସ୍ଯାପି ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଉ କିଛି କହିବି, ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ କହ। ଅଧର୍ମର ଫଳ କହିଦିଆଯାଇଛି, ଏବେ ଧର୍ମର ଫଳ ବି କହିଦେବି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମାତଲିସ୍ତତ୍ର ରାଜାନଂ ସର୍ଵଵତ୍ସଲମ୍ । ତସ୍ମିନ୍ଧର୍ମପ୍ରସଂଗେନ ଇତ୍ଯାଖ୍ଯାତଂ ମହାତ୍ମନା
ଏଭଳି କହି, ମାତଳି ସେଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସ୍ନେହ କରୁଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କହିଲେ। ଧର୍ମ ଉପଲକ୍ଷେରେ ଏହି କଥା ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୁହାଯାଇଥିଲା।
ଯଯାତିରୁଵାଚ- ଅଧର୍ମସ୍ଯ ଫଲଂ ସୂତ ଶ୍ରୁତଂ ସର୍ଵଂ ମଯା ଵିଭୋ । ଧର୍ମସ୍ଯାପି ଫଲଂ ବ୍ରୂହି ଶ୍ରୋତୁଂ କୌତୂହଲଂ ମମ
ୟୟାତି କହିଲେ — ହେ ସାରଥି, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ଅଧର୍ମର ଫଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଣିଛି। ଏବେ ଧର୍ମର ଫଳ ବି କହ, ମୋତେ ଶୁଣିବାକୁ ବହୁତ ଇଚ୍ଛା।
ମାତଲିରୁଵାଚ- ଅଥ ପାପୈରିମେ ଯାଂତି ଯମଲୋକଂ ଚତୁର୍ଵିଧାଃ । ସଂତ୍ରାସଜନନଂ ଘୋରଂ ଵିଵଶାଃ ସର୍ଵଦେହିନଃ
ମାତଳି କହିଲେ — ଏହି ଚାରି ପ୍ରକାରର ପ୍ରାଣୀମାନେ ତାଙ୍କର ପାପ ଦ୍ୱାରା ଯମଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ସେଠା ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥାଏ, ସମସ୍ତ ଦେହୀ ନିରାଶ୍ରୟ ଭାବେ ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଗର୍ଭସ୍ଥୈର୍ଜାଯମାନୈଶ୍ଚ ବାଲୈସ୍ତରୁଣମଧ୍ଯମୈଃ । ପୁଂସ୍ତ୍ରୀନପୁଂସକୈର୍ଵୃଦ୍ଧୈର୍ଯାତଵ୍ଯଂ ଜଂତୁଭିସ୍ତତଃ
ଗର୍ଭରେ ଥିବା, ଜନ୍ମହେଉଥିବା, ଶିଶୁ, ଯୁବକ, ପ୍ରଉଢ, ପୁରୁଷ, ନାରୀ, ନ ପୁରୁଷ ନ ନାରୀ, ବୃଦ୍ଧ — ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼େ।
ଶୁଭାଶୁଭଫଲଂ ତତ୍ର ଦେହିନାଂ ପ୍ରଵିଚାର୍ଯତେ । ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତାଦିଭିଃ ସର୍ଵୈର୍ମଧ୍ଯସ୍ଥୈଃ ସର୍ଵଦର୍ଶିଭିଃ
ସେଠା ଦେହୀମାନଙ୍କର ଭଲ ଓ ଖରାପ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟ ନ୍ୟାୟବାନ୍ଦେ ନିଷ୍ପକ୍ଷ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି।
ନ ତେତ୍ର ପ୍ରାଣିନଃ ସଂତି ଯେ ନ ଯାଂତି ଯମକ୍ଷଯମ୍ । ଅଵଶ୍ଯଂ ହି କୃତଂ କର୍ମ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ତଦ୍ଵିଚାରିତମ୍
ଏଠାରେ କେହି ପ୍ରାଣୀ ନାହାନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ଯମଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହାନ୍ତି। ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇଛି, ନିଶ୍ଚୟ ତାହାର ଫଳ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଯେ ତତ୍ର ଶୁଭକର୍ମାଣଃ ସୌମ୍ଯଚିତ୍ତାଦଯାନ୍ଵିତାଃ । ତେ ନରା ଯାଂତି ସୌମ୍ଯେନ ପଥା ଯମନିକେତନମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଭଲ କାମ କରିଛନ୍ତି, ମନ ମୃଦୁ ଓ ଦୟାଶୀଳ, ସେମାନେ ସୁଖଦ ପଥରେ ଯମଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଆନ୍ତି।