ହରିଜ୍ଞାନଂ ଯଥାକ୍ଷେମଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷାଚ୍ଚ ପ୍ରକାଶଯେତ୍ । ଅଧୀତେ ଚ ସମର୍ଥଶ୍ଚ ଯଃ ପ୍ରମାଦଂ କରୋତି ଚ
ଯେଉଁଠି ହରିଙ୍କ ଜ୍ଞାନକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଉଦ୍ଘାଟନ କରିପାରିବା ସାମର୍ଥ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଅସାବଧାନ ହୁଏ—
ଅଶୁଚିଶ୍ଚାଶୁଚୌ ସ୍ଥାନେ ଯଃ ପ୍ରଵକ୍ତି ଶୃଣୋତି ଚ । ଇତି ସର୍ଵଂ ସମାସେନ ଜ୍ଞାନନିଂଦା ସମଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଯେଉଁଠି ଅପବିତ୍ର ଅବସ୍ଥାରେ କିମ୍ବା ଅପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ କେହି କଥା କହେ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ କଥାକୁ ସାର ଭାବେ ଜ୍ଞାନକୁ ଅବମାନ କରିବା ସମାନ ମନାଯାଏ।
ଗୁରୁପୂଜାମକୃତ୍ଵୈଵ ଯଃ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛତି । ନ କରୋତି ଚ ଶୁଶ୍ରୂଷାମାଜ୍ଞାଭଂଗଂ ଚ ଭାଵତଃ
ଯେଉଁଠି ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ସମ୍ମାନ ନଦେଇ, କେହି ଶାସ୍ତ୍ର ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେ, ଗୁରୁଙ୍କୁ ସେବା କରେନାହିଁ, ଆଜ୍ଞା ଭଙ୍ଗ କରେ—
ନାଭିନଂଦତି ତଦ୍ଵାକ୍ଯମୁତ୍ତରଂ ସଂପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ଗୁରୁକର୍ମଣି ସାଧ୍ଯେ ଚ ତଦୁପେକ୍ଷାଂ କରୋତି ଚ
ଯେଉଁଠି ଗୁରୁଙ୍କ କଥାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରେନାହିଁ, ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଇଥାଏ, ଗୁରୁଙ୍କ ଦିଆ କାମକୁ ଅବହେଳା କରେ—
ଗୁରୁମାର୍ତମଶକ୍ତଂ ଚ ଵିଦେଶଂ ପ୍ରସ୍ଥିତଂ ତଥା । ଅରିଭିଃ ପରିଭୂତଂ ଵା ଯଃ ସଂତ୍ଯଜତି ପାପକୃତ୍
ଯେଉଁଠି ଗୁରୁ ଦୁଃଖରେ, ଅଶକ୍ତ ଅଟେ, ଦେଶଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାଉଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପହାସ କରୁଛନ୍ତି, ସେପରି ସମୟରେ ଯିଏ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।
ପଠମାନଂ ପୁରାଣଂ ତୁ ତସ୍ଯ ପାପଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍ । କୁଂଭୀପାକେ ଵସେତ୍ତାଵଦ୍ଯାଵଦିଂଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
ମୁଁ କହୁଛି, ଯିଏ ଗୁରୁ ପୁରାଣ ପଢ଼ୁଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରେ, ସେ ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ର ରାଜ କରିଥିବା ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକରେ ରହିବ।
ପଠମାନଂ ଗୁରୁଂ ଯୋ ହି ଉପେକ୍ଷଯତି ପାପଧୀଃ । ତସ୍ଯାପି ପାତକଂ ଘୋରଂ ଚିରଂ ନରକଦାଯକମ୍
ଯିଏ ଦୁଷ୍ଟ ମନେ ଗୁରୁ ପଢ଼ୁଥିବାକୁ ଅବହେଳା କରେ, ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ପାପ ହୁଏ, ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଭାର୍ଯାପୁତ୍ରେଷୁ ମିତ୍ରେଷୁ ଯଶ୍ଚାଵଜ୍ଞାଂ କରୋତି ଚ । ଇତ୍ଯେତତ୍ପାତକଂ ଜ୍ଞେଯଂ ଗୁରୁନିନ୍ଦାସମଂ ମହତ୍
ଯିଏ ଜଣେ ଜଣେ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ପୁଅ କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଅବମାନ କରେ, ସେପରି ପାପ ମହାନ ଏବଂ ଗୁରୁ ନିନ୍ଦା ସମାନ ମନାଯିବ।
ବ୍ରହ୍ମହା ସ୍ଵର୍ଣସ୍ତେଯୀ ଚ ସୁରାପୀ ଗୁରୁତଲ୍ପଗଃ । ମହାପାତକିନଶ୍ଚୈତେ ତତ୍ସଂଯୋଗୀ ଚ ପଂଚମଃ
ଯେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନ କରେ, ସୁନା ଚୋରି କରେ, ମଦ୍ୟପାନ କରେ, ଗୁରୁଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଅପରାଧ କରେ, ସେମାନେ ବଡ଼ ପାପୀ । ଏମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ପଞ୍ଚମ ପାପୀ ।
କ୍ରୋଧାଦ୍ଦ୍ଵେଷାଦ୍ଭଯାଲ୍ଲୋଭାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ । ମର୍ମାତିକୃନ୍ତକୋ ଯଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନଃ ସ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ
କ୍ରୋଧ, ଦ୍ୱେଷ, ଭୟ କିମ୍ବା ଲୋଭ ଦ୍ୱାରା, ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଅଂଶକୁ ଆଘାତ କରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନ କରିଥାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଯଃ ସମାହୂଯ ଯାଚମାନମକିଂଚନମ୍ । ପଶ୍ଚାନ୍ନାସ୍ତୀତି ଯୋ ବ୍ରୂଯାତ୍ସ ଚ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମହା ନୃପ
ଯିଏ ଏକ ଦରିଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଡାକି, ସେ ଭିକ୍ଷା ଚାହିଲେ, ପରେ କହିଦିଏ — 'କିଛି ନାହିଁ', ଏହି ଲୋକ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନ କରିଥାଏ, ରାଜନ ।
ଯସ୍ତୁ ଵିଦ୍ଯାଭିମାନେନ ନିସ୍ତେଜଯତି ଵୈ ଦ୍ଵିଜମ୍ । ଉଦାସୀନଂ ସଭାମଧ୍ଯେ ବ୍ରହ୍ମହା ସ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ
ଯିଏ ଶିକ୍ଷାର ଗର୍ବରେ, ସଭା ମଧ୍ୟରେ ଉଦାସୀନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅପମାନ କରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନ କରିଥାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ମିଥ୍ଯାଗୁଣୈରଥାତ୍ମାନଂ ନଯତ୍ଯୁତ୍କର୍ଷତାଂ ପୁନଃ । ଗୁରୁଂ ଵିରୋଧଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ସ ଚ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମହା ସ୍ମୃତଃ
ଯେଉଁମାନେ ନିଜକୁ ଭୁଲ ଗୁଣ ଦେଇ ଅତିରିକ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠତାରେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କ ବିପକ୍ଷରେ ଚାଲନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି।
କ୍ଷୁତ୍ତୃଷାତପ୍ତଦେହାନାମନ୍ନଭୋଜନମିଚ୍ଛତାମ୍ । ଯଃ ସମାଚରତେ ଵିଘ୍ନଂ ତମାହୁର୍ବ୍ରହ୍ମଘାତକମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଭୋକ ଓ ତିଆରିରେ ପୀଡିତ ଲୋକମାନେ ଖାଇବାକୁ ଚାହିଁଲେ ତାଙ୍କର ଭୋଜନରେ ବାଧା ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ।
ପିଶୁନଃ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ରଂଧ୍ରାନ୍ଵେଷଣତତ୍ପରଃ । ଉଦ୍ଵେଜନକରଃ କ୍ରୂରଃ ସ ଚ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମହା ସ୍ମୃତଃ
ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦୋଷ ଖୋଜିବାରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅସ୍ଥିର କରନ୍ତି ଓ ନିର୍ଦୟ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି।
ଦେଵଦ୍ଵିଜ ଗଵାଂ ଭୂମିଂ ପୂର୍ଵଦତ୍ତାଂ ହରେତ୍ତୁ ଯଃ । ପ୍ରନଷ୍ଟାମପି କାଲେନ ତମାହୁର୍ବ୍ରହ୍ମଘାତକମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗାଈଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଜମିକୁ ନେଇଯାନ୍ତି, ସେଠାରେ ଏହା ଦୀର୍ଘ ସମୟରେ ହରାଇଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ।
ଦ୍ଵିଜଵିତ୍ତାପହରଣଂ ନ୍ଯାସେନ ସମୁପାର୍ଜିତମ୍ । ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାସମଂ ଜ୍ଞେଯଂ ତସ୍ଯ ପାତକମୁତ୍ତମମ୍
ଯେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଧନ ଭରସାରେ ରଖି ନେଇଯିବାକୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେଇ ଧନକୁ ଚୁରି କରିବା ବଡ଼ ଅପରାଧ ଅଟୁଟ ଭାବରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ସମାନ ପାପ ବୋଲି ଜଣାଯିବ।
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପଂଚଯଜ୍ଞୀଯକର୍ମଣି । ମାତାପିତ୍ରୋର୍ଗୁରୂଣାଂ ଚ କୂଟସାକ୍ଷ୍ଯଂ ଚ ଯଶ୍ଚରେତ୍
ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଓ ପାଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞର କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି, କିମ୍ବା ମାଆ, ବାପା ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ମିଛ ସାକ୍ଷ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି—
ଅପ୍ରିଯଂ ଶିଵଭକ୍ତାନାମଭକ୍ଷ୍ଯାଣାଂ ଚ ଭକ୍ଷଣମ୍ । ଵନେ ନିରପରାଧାନାଂ ପ୍ରାଣିନାଂ ଚ ପ୍ରମାରଣମ୍
ଶିବଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେବା, ଅନୁଚିତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲରେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପ୍ରାଣୀମାନେଂକୁ ମାରିଦେବା—ଏହାମାନେ ମହାପାପ।
ଗଵାଂ ଗୋଷ୍ଠେ ଵନେ ଚାଗ୍ନେଃ ପୁରେ ଗ୍ରାମେ ଚ ଦୀପନମ୍ । ଇତି ପାପାନି ଘୋରାଣି ସୁରାପାନସମାନି ତୁ
ଗାଁର ଗୋଶାଳା, ଜଙ୍ଗଲ, ଘର, ସହର କିମ୍ବା ଗାଁକୁ ଆଗୁନ ଲଗାଇବା—ଏହି ଭୟଙ୍କର ପାପମାନେ ମଦପାନ ସମାନ।
ଦୀନସର୍ଵସ୍ଵହରଣଂ ପରସ୍ତ୍ରୀଗଜଵାଜିନାମ୍ । ଗୋଭୂରଜତଵସ୍ତ୍ରାଣାମୋଷଧୀନାଂ ରସସ୍ଯ ଚ
ଗରିବଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ହରିବା, ଅନ୍ୟର ଜଣେ ଜଣାଣୀ, ହାତୀ କିମ୍ବା ଘୋଡ଼ା ଦଖଳ କରିବା, ଗାଈ, ଜମି, ଚାଁଦି, କପଡ଼ା, ଔଷଧି କିମ୍ବା ତାହାର ରସ ଚୋରି କରିବା—ଏହାମାନେ ମହାପାପ।
ଚଂଦନାଗୁରୁକର୍ପୂର କସ୍ତୂରୀ ପଟ୍ଟ ଵାସସାମ୍ । ପରନ୍ଯାସାପହରଣଂ ରୁକ୍ମସ୍ତେଯସମଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ, କପୁର, କଷ୍ଟୁରୀ, ପଟ୍ଟ କପଡ଼ା ଚୋରି କରିବା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟର ଭରସାର ସମ୍ପତ୍ତି ହରିବା—ଏହା ସୁନା ଚୋରି ସମାନ ପାପ।
କନ୍ଯାଯା ଵରଯୋଗ୍ଯାଯା ଅଦାନଂ ସଦୃଶେ ଵରେ । ପୁତ୍ରମିତ୍ରକଲତ୍ରେଷୁ ଗମନଂ ଭଗିନୀଷୁ ଚ
ଯୋଗ୍ୟ ବର ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ କନ୍ୟା ଦେଉନଥିବା, ପୁଅ, ବନ୍ଧୁ, ଜଣାଣୀ କିମ୍ବା ଭଉଣୀ ସହ ଅନୁଚିତ ସମ୍ପର୍କ—ଏହା ମହାପାପ।
କୁମାରୀସାହସଂ ଘୋରମଂତ୍ଯଜସ୍ତ୍ରୀନିଷେଵଣମ୍ । ସଵର୍ଣାଯାଶ୍ଚ ଗମନଂ ଗୁରୁତଲ୍ପସମଂ ସ୍ମୃତମ୍
କୁମାରୀ ଝିଅ ଉପରେ ଅତ୍ୟାଚାର, ଚୁତ୍ତି ମହିଳାଙ୍କ ସହ ଅନୁଚିତ ସମ୍ପର୍କ, ଏବଂ ସ୍ବଜାତି ମହିଳା ସହ ଅନୁଚିତ ଆଚରଣ—ଏହିମାନେ ଗୁରୁଙ୍କ ଜଣାଣୀ ସହ ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ପାପ।
ମହାପାତକତୁଲ୍ଯାନି ପାପାନ୍ଯୁକ୍ତାନି ଯାନି ତୁ । ତାନି ପାତକସଂଜ୍ଞାନି ତନ୍ନ୍ଯୂନମୁପପାତକମ୍
ଏଠାରେ ଯେଉଁ ପାପମାନେ ମହାପାପ ସମାନ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ 'ପାପ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏଠାରୁ କମ୍ ଯାହା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ 'ଉପପାପ' କୁହାଯାଏ।
ଦ୍ଵିଜାଯାର୍ଥଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ନ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ଯଃ ପୁନଃ । ତତ୍ର ଵିସ୍ମରତେ ଵିପ୍ରସ୍ତୁଲ୍ଯଂ ତଦୁପପାତକମ୍
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କିଛି ଦେବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇ ଦେଇନାହାନ୍ତି, କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେଥିରେ ଭୁଲିଯାନ୍ତି, ଦୁଇଜଣେ ମଧ୍ୟ ଉପପାପ କରନ୍ତି।
ଦ୍ଵିଜଦ୍ରଵ୍ଯାପହରଣଂ ମର୍ଯାଦାଯା ଵ୍ଯତିକ୍ରମମ୍ । ଅତିମାନାତିକୋପଶ୍ଚ ଦାଂଭିକତ୍ଵଂ କୃତଘ୍ନତା
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରି କରିବା, ସୀମା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବା, ଅତି ଗର୍ବ କିମ୍ବା ରୋଷ, ଢୋଙ୍ଗ କରିବା ଏବଂ କୃତଘ୍ନତା—ଏମାନେ ଉପପାପ।
ଅନ୍ଯତ୍ର ଵିଷଯାସକ୍ତିଃ କାର୍ପର୍ଣ୍ଯଂ ଶାଠ୍ଯମତ୍ସରମ୍ । ପରଦାରାଭିଗମନଂ ସାଧ୍ଵୀକନ୍ଯାଭିଦୂଷଣମ୍
ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖରେ ଆସକ୍ତି, କଞ୍ଜୁସି, ଚତୁରି, ଇର୍ଷ୍ୟା, ଅନ୍ୟର ଜଣାଣୀ ସହ ଅନୁଚିତ ସମ୍ପର୍କ, ଏବଂ ଭଲ ଝିଅଙ୍କ ନାମ ଖରାପ କରିବା—ଏହିମାନେ ଉପପାପ।
ପରିଵିତ୍ତିଃ ପରିଵେତ୍ତା ଯଯା ଚ ପରିଵିଦ୍ଯତେ । ତଯୋର୍ଦାନଂ ଚ କନ୍ଯାଯାସ୍ତଯୋରେଵ ଚ ଯାଜନମ୍
ପରିବିତ୍ତି (ପାପୀଙ୍କ ହାତରୁ ଖାଇବା), ପରିବେତ୍ତା (ଯିଏ ଦେଉଛି), ଏବଂ ଯିଏ ଏହିପରି ହେଉଛି; ସେମାନଙ୍କୁ କନ୍ୟା ଦେବା କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୃତ୍ୟ କରିବା—ଏହା ଉପପାପ।
ପୁତ୍ରମିତ୍ରକଲତ୍ରାଣାମଭାଵେ ସ୍ଵାମିନସ୍ତଥା । ଭାର୍ଯାଣାଂ ଚ ପରିତ୍ଯାଗଃ ସାଧୂନାଂ ଚ ତପସ୍ଵିନାମ୍
ପୁଅ, ବନ୍ଧୁ, ଜଣାଣୀ କିମ୍ବା ମାଲିକ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେବା, ଏବଂ ମହାପୁରୁଷ କିମ୍ବା ତପସ୍ବୀଙ୍କ ଜଣାଣୀଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା—ଏହିମାନେ ଉପପାପ।