ନ ଦଦେଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧକର୍ତା ଯୋ ଗୋହତ୍ଯାଦି ସମଂ ଭଵେତ୍ । ଦ୍ଵାଵେତୌ ପୂଜଯେତ୍ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧଯା ନୃପସତ୍ତମ
ଯେଉଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ତ୍ତା ଦାନ ଦେଉନାହାଁନ୍ତି, ସେ ଗୋହତ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟ ପାପ ସମାନ ହୁଏ; ତେଣୁ, ରାଜା, ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ନିର୍ଦ୍ଧନତ୍ଵ ପ୍ରଭାଵାଦ୍ଵୈ ତମେକଂ ହି ପ୍ରପୂଜଯେତ୍ । ଵ୍ଯତୀପାତେପି ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଵୈଧୃତୌ ଚ ନୃପୋତ୍ତମ
ଦରିଦ୍ରତାର କାରଣରେ, କେବଳ ଜଣେକୁ ସମ୍ମାନ କରିପାରିବେ; ଅନୁଚିତ କିମ୍ବା ଅନିୟମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ରାଜା, ଏହିପରି ହେବ।
ଅମାଵାସ୍ଯାଂ ତଥା ରାଜନ୍କ୍ଷଯାହେ ପରପକ୍ଷକେ । ଶ୍ରାଦ୍ଧମେଵଂ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଦି ତ୍ରିଵର୍ଣକୈଃ
ହେ ରାଜା, ଏହିପରି ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନରେ, କ୍ଷୟ ତିଥିରେ ଏବଂ ପରପକ୍ଷରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଦି ତିନି ଜାତିର ଲୋକମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଯଜ୍ଞେ ତଥା ମହାରାଜ ଋତ୍ଵିଜଶ୍ଚ ପ୍ରକାରଯେତ୍ । ତଥା ଵିପ୍ରାଃ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯାଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାନାଯ ସର୍ଵଦା
ଯଜ୍ଞରେ, ହେ ମହାରାଜ, ଉପଧାନ କରୁଥିବା ପୁରୋହିତମାନେ ଏହିପରି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସବୁବେଳେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦାନ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ ହେବା ଦରକାର।
ଅଵିଜ୍ଞାତଃ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ନୈଵ ଜାନତା । ଯସ୍ଯାପି ଜ୍ଞାଯତେ ଵଂଶଃ କୁଲଂ ତ୍ରିପୁରୁଷଂ ତଥା
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ବଂଶ ପରିଚୟ ଅଜଣା, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଯୁକ୍ତ ହେଇପାରିବେ; ଯଦି କାହାର ବଂଶ, କୁଳ ଓ ତିନି ପିଢିର ପରିଚୟ ଜଣାଯାଏ,
ଆଚାରଶ୍ଚ ତଥା ରାଜଂସ୍ତଂ ଵିପ୍ରଂ ସନ୍ନିମଂତ୍ରଯେତ୍ । କୁଲଂ ନ ଜ୍ଞାଯତେ ଯସ୍ଯ ଆଚାରେଣ ଵିଚାରଯେତ୍
ତାଙ୍କର ଆଚରଣ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଭଲ ଥାଏ, ତେବେ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯଦି ବଂଶ ଜଣାଯାଏନାହିଁ, ତେବେ ତାଙ୍କର ଆଚରଣ ଦେଖି ନିଷ୍ପତ୍ତି କରିବା ଉଚିତ୍।
ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାନେ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯେ ଵିଶୁଦ୍ଧୋ ମୂର୍ଖ ଏଵ ହି । ଅଵିଜ୍ଞାତୋ ଭଵେଦ୍ଵିପ୍ରୋ ଵେଦଵେଦାଂଗପାରଗଃ
ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦାନ କରିବାବେଳେ, ଯଦିଓ ଅଜ୍ଞାନୀ କିନ୍ତୁ ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥାଏ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଯୁକ୍ତ ହେଇପାରିବେ। ଅଜଣା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ।
ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାନଂ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ତସ୍ମାଦ୍ଵିପ୍ରଂ ନିମଂତ୍ରଯେତ୍ । ଆତିଥ୍ଯଂ ତୁ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯମପୂର୍ଵଂ ନୃପସତ୍ତମ
ଏହିପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍, ତେଣୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଦରକାର। ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ଅପରିଚିତ ଲୋକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆତିଥ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍।
ଅନ୍ଯଥା କୁରୁତେ ପାପୀ ସ ଯାତି ନରକଂ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ତସ୍ମାଦ୍ଵିପ୍ରଃ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯୋ ଦାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଚ ପର୍ଵସୁ
ଯଦି କେହି ଏହା ଅନ୍ୟଥା କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପାପୀ ଏବଂ ନରକକୁ ଯାଏ। ତେଣୁ, ଦାନ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଦରକାର।
ଆଦୌ ପରୀକ୍ଷଯେଦ୍ଵିପ୍ରଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଦାନେ ପ୍ରକାରଯେତ୍ । ନାଶ୍ନଂତି ତସ୍ଯ ଵୈ ଗେହେ ପିତରୋ ଵିପ୍ରଵର୍ଜିତାଃ
ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରି, ତାପରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଦାନ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁ ଘରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନାହାନ୍ତି, ସେଠାରେ ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ଭୋଗ କରନ୍ତିନାହିଁ।
ଶାପଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତତୋ ଯାଂତି ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦ୍ଵିପ୍ରଵିଵର୍ଜିତାତ୍ । ମହାପାପୀ ଭଵେତ୍ସୋପି ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସଦୃଶୋ ଯଦି
ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନଥିଲେ, ପିତୃମାନେ ଶାପ ଦେଇ ଚାଲିଯାନ୍ତି। ଯଦିଓ ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସଦୃଶ, ତଥାପି ସେ ବଡ଼ ପାପୀ ହୁଏ।
ପୈତ୍ରାଚାରଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଯୋ ଵର୍ତେତ ନରୋତ୍ତମ । ମହାପାପୀ ସ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ସର୍ଵଧର୍ମବହିଷ୍କୃତଃ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ଯେ କେହି ପୈତୃକ ଆଚରଣ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଭଳି ଚଳିଥାଏ, ସେ ବଡ଼ ପାପୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧର୍ମରୁ ବାହାରିଯାଇଥାଏ।
ଯେ ତ୍ଯଜଂତି ଶିଵାଚାରଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଭୋଗଦାଯକମ୍ । ନିଂଦଂତି ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଧର୍ମଂ ଵିଜ୍ଞେଯାଃ ପାପଵର୍ଦ୍ଧନାଃ
ଯେମାନେ ଶିବଙ୍କ ଆଚରଣ ଛାଡ଼ନ୍ତି, ଭୋଗଦାୟକ ବୈଷ୍ଣବ ମାର୍ଗକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଧର୍ମକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପକୁ ବଢ଼ାନ୍ତି।
ଯେ ତ୍ଯଜଂତି ଶିଵାଚାରଂ ଶିଵଭକ୍ତାନ୍ଦ୍ଵିଷଂତି ଚ । ହରିଂ ନିଂଦଂତି ଯେ ପାପା ବ୍ରହ୍ମଦ୍ଵେଷକରାଃ ସଦା
ଯେମାନେ ଶିବଙ୍କ ଆଚରଣ ଛାଡ଼ନ୍ତି ଏବଂ ଶିବଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରନ୍ତି, ଯେମାନେ ହରିଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି ଓ ସଦା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଭାବେ କାମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପୀ।
ଆଚାରନିଂଦକା ଯେ ତେ ମହାପାତକକୃତ୍ତମାଃ । ଆଦ୍ଯଂ ପୂଜ୍ଯଂ ପରଂ ଜ୍ଞାନଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଭାଗଵତଂ ତଥା
ଯେମାନେ ଆଚରଣକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବଡ଼ ପାପ କରୁଥିବା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ। ପ୍ରଥମ ପୂଜ୍ୟ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ ଓ ପବିତ୍ର ଭାଗବତକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଵୈଷ୍ଣଵଂ ହରିଵଂଶଂ ଵା ମତ୍ସ୍ଯଂ ଵା କୂର୍ମମେଵ ଚ । ପାଦ୍ମଂ ଵା ଯେ ପୂଜଯଂତି ତେଷାଂ ଶ୍ରେଯୋ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ଯେମାନେ ବୈଷ୍ଣବ, ହରିବଂଶ, ମତ୍ସ୍ୟ, କୂର୍ମ ବା ପଦ୍ମ ପୁରାଣକୁ ପୂଜନ୍ତି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରେ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ତେନ ଵୈ ଦେଵଃ ପୂଜିତୋ ମଧୁସୂଦନଃ । ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରପୂଜଯେଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଵିଷ୍ଣୁଵଲ୍ଲଭମ୍
ଏହିପରି କରିବା ଦ୍ୱାରା ଦେବତା ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ପୂଜା ହୁଏ। ତେଣୁ ବୈଷ୍ଣବ ଜ୍ଞାନ, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ତାହାକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଦେଵସ୍ଥାନେ ଚ ନିତ୍ଯଂ ଵୈ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପୁସ୍ତକଂ ନୃପ । ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରପୂଜିତେ ଵିପ୍ର ପୂଜିତଃ କମଲାପତିଃ
ହେ ରାଜା, ଦେବମନ୍ଦିରରେ ସଦା ବୈଷ୍ଣବ ପୁସ୍ତକ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ଏହାକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୂଜିତ ହୁଏ ଏବଂ କମଳାପତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ଅସଂପୂଜ୍ଯ ହରେର୍ଜ୍ଞାନଂ ଯେ ଗାଯଂତି ଲିଖଂତି ଚ । ଅଜ୍ଞାଯ ତତ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛଂତି ଶୃଣ୍ଵଂତ୍ଯୁଚ୍ଚାରଯଂତି ଚ
ଯେମାନେ ହରିଙ୍କ ଜ୍ଞାନକୁ ସମ୍ମାନ ନକରି ଗାନ, ଲେଖନ, ଦାନ, ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ତାହାକୁ ବୁଝିନାହାନ୍ତି,
ଵିକ୍ରୀଡଂତି ଚ ଲୋଭେନ କୁଜ୍ଞାନ ନିଯମେନ ଚ । ଅସଂସ୍କୃତପ୍ରଦେଶେଷୁ ଯଥେଷ୍ଟଂ ସ୍ଥାପଯଂତି ଚ
ଲୋଭ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଖେଳନ୍ତି, ଭୁଲ୍ ଜ୍ଞାନ ଓ ଅନୁଶାସନ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧିହୀନ ସ୍ଥାନରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ରଖନ୍ତି।
ହରିଜ୍ଞାନଂ ଯଥାକ୍ଷେମଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷାଚ୍ଚ ପ୍ରକାଶଯେତ୍ । ଅଧୀତେ ଚ ସମର୍ଥଶ୍ଚ ଯଃ ପ୍ରମାଦଂ କରୋତି ଚ
ଯେଉଁଠି ହରିଙ୍କ ଜ୍ଞାନକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଉଦ୍ଘାଟନ କରିପାରିବା ସାମର୍ଥ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଅସାବଧାନ ହୁଏ—
ଅଶୁଚିଶ୍ଚାଶୁଚୌ ସ୍ଥାନେ ଯଃ ପ୍ରଵକ୍ତି ଶୃଣୋତି ଚ । ଇତି ସର୍ଵଂ ସମାସେନ ଜ୍ଞାନନିଂଦା ସମଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଯେଉଁଠି ଅପବିତ୍ର ଅବସ୍ଥାରେ କିମ୍ବା ଅପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ କେହି କଥା କହେ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ କଥାକୁ ସାର ଭାବେ ଜ୍ଞାନକୁ ଅବମାନ କରିବା ସମାନ ମନାଯାଏ।
ଗୁରୁପୂଜାମକୃତ୍ଵୈଵ ଯଃ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛତି । ନ କରୋତି ଚ ଶୁଶ୍ରୂଷାମାଜ୍ଞାଭଂଗଂ ଚ ଭାଵତଃ
ଯେଉଁଠି ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ସମ୍ମାନ ନଦେଇ, କେହି ଶାସ୍ତ୍ର ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେ, ଗୁରୁଙ୍କୁ ସେବା କରେନାହିଁ, ଆଜ୍ଞା ଭଙ୍ଗ କରେ—
ନାଭିନଂଦତି ତଦ୍ଵାକ୍ଯମୁତ୍ତରଂ ସଂପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ଗୁରୁକର୍ମଣି ସାଧ୍ଯେ ଚ ତଦୁପେକ୍ଷାଂ କରୋତି ଚ
ଯେଉଁଠି ଗୁରୁଙ୍କ କଥାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରେନାହିଁ, ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଇଥାଏ, ଗୁରୁଙ୍କ ଦିଆ କାମକୁ ଅବହେଳା କରେ—
ଗୁରୁମାର୍ତମଶକ୍ତଂ ଚ ଵିଦେଶଂ ପ୍ରସ୍ଥିତଂ ତଥା । ଅରିଭିଃ ପରିଭୂତଂ ଵା ଯଃ ସଂତ୍ଯଜତି ପାପକୃତ୍
ଯେଉଁଠି ଗୁରୁ ଦୁଃଖରେ, ଅଶକ୍ତ ଅଟେ, ଦେଶଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାଉଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପହାସ କରୁଛନ୍ତି, ସେପରି ସମୟରେ ଯିଏ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।
ପଠମାନଂ ପୁରାଣଂ ତୁ ତସ୍ଯ ପାପଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍ । କୁଂଭୀପାକେ ଵସେତ୍ତାଵଦ୍ଯାଵଦିଂଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
ମୁଁ କହୁଛି, ଯିଏ ଗୁରୁ ପୁରାଣ ପଢ଼ୁଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରେ, ସେ ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ର ରାଜ କରିଥିବା ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକରେ ରହିବ।
ପଠମାନଂ ଗୁରୁଂ ଯୋ ହି ଉପେକ୍ଷଯତି ପାପଧୀଃ । ତସ୍ଯାପି ପାତକଂ ଘୋରଂ ଚିରଂ ନରକଦାଯକମ୍
ଯିଏ ଦୁଷ୍ଟ ମନେ ଗୁରୁ ପଢ଼ୁଥିବାକୁ ଅବହେଳା କରେ, ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ପାପ ହୁଏ, ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଭାର୍ଯାପୁତ୍ରେଷୁ ମିତ୍ରେଷୁ ଯଶ୍ଚାଵଜ୍ଞାଂ କରୋତି ଚ । ଇତ୍ଯେତତ୍ପାତକଂ ଜ୍ଞେଯଂ ଗୁରୁନିନ୍ଦାସମଂ ମହତ୍
ଯିଏ ଜଣେ ଜଣେ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ପୁଅ କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଅବମାନ କରେ, ସେପରି ପାପ ମହାନ ଏବଂ ଗୁରୁ ନିନ୍ଦା ସମାନ ମନାଯିବ।
ବ୍ରହ୍ମହା ସ୍ଵର୍ଣସ୍ତେଯୀ ଚ ସୁରାପୀ ଗୁରୁତଲ୍ପଗଃ । ମହାପାତକିନଶ୍ଚୈତେ ତତ୍ସଂଯୋଗୀ ଚ ପଂଚମଃ
ଯେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନ କରେ, ସୁନା ଚୋରି କରେ, ମଦ୍ୟପାନ କରେ, ଗୁରୁଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଅପରାଧ କରେ, ସେମାନେ ବଡ଼ ପାପୀ । ଏମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ପଞ୍ଚମ ପାପୀ ।
କ୍ରୋଧାଦ୍ଦ୍ଵେଷାଦ୍ଭଯାଲ୍ଲୋଭାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ । ମର୍ମାତିକୃନ୍ତକୋ ଯଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନଃ ସ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ
କ୍ରୋଧ, ଦ୍ୱେଷ, ଭୟ କିମ୍ବା ଲୋଭ ଦ୍ୱାରା, ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଅଂଶକୁ ଆଘାତ କରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନ କରିଥାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।