ଅମାଵାସ୍ଯାଦିନେ ସମ୍ଯକ୍ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାନେ ଚ ଯତ୍ଫଲମ୍ । ନରସ୍ତତ୍ଫଲମାପ୍ନୋତି ସାଭ୍ରମତ୍ଯାଵଗାହନାତ୍
ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନରେ କିମ୍ବା ଠିକ୍ଭାବେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସେହି ପୁଣ୍ୟ ସାଭ୍ରମତୀରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଲୋକ ପାଇଥାନ୍ତି।
କାର୍ତିକ୍ଯାଂ କୃତ୍ତିକାଯୋଗେ ଶ୍ରୀସ୍ଥଲେ ମାଧଵାଗ୍ରତଃ । ତତ୍ଫଲଂ ଲଭତେ ମର୍ତ୍ଯୋ ସାଭ୍ରମତ୍ଯାଵଗାହନାତ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ କୃତ୍ତିକା ନକ୍ଷତ୍ର ଯୋଗ ଥିଲେ, ଶ୍ରୀସ୍ଥଳରେ ମାଧବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସେହି ପୁଣ୍ୟ ସାଭ୍ରମତୀରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମଣିଷ ପାଇଥାଏ।
ଏଷା ଶ୍ରେଷ୍ଠତମା ଦେଵି ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ପାଵନୀ । ଇଯଂ ଧନ୍ଯତମା ଦେଵି ପଵିତ୍ରା ହ୍ଯଘନାଶିନୀ
ଏହି ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପବିତ୍ର, ହେ ଦେବୀ। ଏହା ସବୁଠାରୁ ଧନ୍ୟ, ନିର୍ମଳ ଓ ପାପ ନାଶ କରିଥିବା।
ଯସ୍ଯାଂ ଵୈ ସାଭ୍ରମତ୍ଯାଂ ଚ ଏତେ ତିଷ୍ଠଂତି ନିତ୍ଯଶଃ । ପୂର୍ଵଂ ସଂବଂଧିନୋ ଯେ ଚ ଉତ୍ତରେ ଯେ ତଥା ପୁନଃ
ଏହି ସାଭ୍ରମତୀ ତୀରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗର ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଏବଂ ଉତ୍ତର ଦିଗର ଲୋକମାନେ ସଦା ରହନ୍ତି।
ପାଶ୍ଚାତ୍ଯା ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ଯାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ଯାଂତି ଚ ନିତ୍ଯଶଃ । ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାମିଷେଣୈଵ ଖେଟକେ ବ୍ରହ୍ମସନ୍ନିଧୌ
ପଶ୍ଚିମ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ସଦା ଏଠାକୁ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ପାଇଁ, ଖେଟକରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ, ଆସନ୍ତି।
ଆଯାଂତି ସର୍ଵଦା ଦେଵି କାର୍ତିକ୍ଯାଂ ଚ ନ ସଂଶଯଃ । ତତ୍ର ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପ୍ରକୁର୍ଵଂତି ତଥା ଵୈ ଵିପ୍ରଭୋଜନମ୍
ଲୋକେ ସବୁବେଳେ, ବିଶେଷ କରି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତି; ସେଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଖାଇବାକୁ ଦିଅନ୍ତି।
ନାନା ଧର୍ମାନ୍ପ୍ରକୁର୍ଵଂତି ନାନାଯଜ୍ଞାଂଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଶଃ । ଵିଵିଧାନି ଚ ଦାନାନି ପ୍ରକୁର୍ଵଂତି ଜନାଃ ସଦା
ଲୋକେ ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଅନେକ ପୂଜା-ଯଜ୍ଞ ସଦା କରନ୍ତି; ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦାନ ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି।
ଚତୁର୍ଯୁଗେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା । ଯଵକ୍ରୀତୋଽଥ ରୈଭ୍ଯଶ୍ଚ କାକ୍ଷୀଵାନୁଶିଜସ୍ତଥା
ଚାରିଯୁଗରେ ଏହି କଥା ନେଇ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯବକୃତ, ରୈଭ୍ୟ ଏବଂ କାକ୍ଷୀବାନ୍ ଉଶିଜ,
ଭୃଗ୍ଵଂଗିରାସ୍ତଥା କଣ୍ଵୋ ମେଧାଵୀ ଚ ପୁନର୍ଵସୁଃ । ବଂଦୀ ଚ ଗୁଣସଂପନ୍ନଃ ପ୍ରାଚ୍ଯାଂ ଦିଶି ଉପଶ୍ରିତାଃ
ଭୃଗୁ, ଅଙ୍ଗିରା, କଣ୍ବ, ପୁନର୍ବସୁ ଏବଂ ଗୁଣମୟ ବନ୍ଦୀ, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି।
ଉଦୀଚ୍ଯାଂ ଯେ ମହାଭାଗା ମଧୁମତ୍ପ୍ରମୁଖାସ୍ତଥା । ସୁବଂଧୁଶ୍ଚ ମହାଭାଗୋ ଦତ୍ତାତ୍ରେଯଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମଧୁମତ୍ ଓ ତାଙ୍କ ସହ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାନ୍ ଋଷିମାନେ, ସୁବନ୍ଦୁ ଏବଂ ପ୍ରବଳ ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଶିଖୀ ଦୀର୍ଘତମାଶ୍ଚୈଵ ଗୌତମଃ କଶ୍ଯପସ୍ତଥା । ଶ୍ଵେତକେତୁଃ କହୋଡଶ୍ଚ ପୁଲହୋ ଦେଵଲସ୍ତଥା
ଶିଖୀ, ଦୀର୍ଘତମା, ଗୌତମ, କଶ୍ୟପ, ଶ୍ୱେତକେତୁ, କହୋଡ, ପୁଲହ, ଦେବଳ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ର ଭରଦ୍ଵାଜୌ ଜମଦଗ୍ନିଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ଋଚୀକପୁତ୍ରୋ ଗର୍ଗଶ୍ଚ ଋଷିରୁଦ୍ଦାଲକସ୍ତଥା
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଭରଦ୍ୱାଜ, ପ୍ରବଳ ଜମଦଗ୍ନି, ଋଚୀକଙ୍କ ପୁଅ ଗର୍ଗ, ଏବଂ ଋଷି ଉଦ୍ଦାଳକ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଦେଵଶର୍ମାଽଥ ଧୌମ୍ଯଶ୍ଚ ଆସ୍ତୀକଃ କଶ୍ଯପସ୍ତଥା । ଲୋମଶୋ ନାଭିକେତୁଶ୍ଚ ଲୋମହର୍ଷଣ ଏଵ ଚ
ଦେବଶର୍ମା, ଧୌମ୍ୟ, ଆସ୍ତୀକ, କଶ୍ୟପ, ଲୋମଶ, ନାଭିକେତୁ ଏବଂ ଲୋମହର୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଋଷିରୁଗ୍ରଶ୍ରଵାଶ୍ଚୈଵ ଭାର୍ଗଵଶ୍ଚ୍ଯଵନସ୍ତଥା । ଵାଲଖିଲ୍ଯାଦଯୋ ଯେ ଚ ସର୍ଵେ ଗଚ୍ଛଂତି ତତ୍ର ଵୈ
ଋଷି ଉଗ୍ରଶ୍ରବା, ଭାର୍ଗବ ଚ୍ୟବନ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବାଳଖିଲ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏଠାକୁ ଯାଆନ୍ତି।
କୃତସ୍ନାନା ନିରାହାରାଃ ସଦା ଵିଷ୍ଣୁପରାଯଣାଃ । ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରାସ୍ତଟେ ତିଷ୍ଠଂତି ନିତ୍ଯଶଃ
ସ୍ନାନ କରି ଉପବାସ ରହି, ସଦା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ସଦା ନଦୀ କୂଳରେ ଉଭା ରହନ୍ତି।
ପିତୃତୀର୍ଥଂ ଗଯାନାମ ସର୍ଵତୀର୍ଥଵରଂ ଶୁଭମ୍ । ଯତ୍ରାସ୍ତେ ଦେଵଦେଵେଶଃ ସ୍ଵଯମେଵ ପିତାମହଃ
ପିତୃତୀର୍ଥ ନାମକ ଗୟା, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଶୁଭ, ସେଠାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମା ବସିଛନ୍ତି।
ଗୀତାଯାଃ ପିତୃଭିର୍ଗାଥା ଶ୍ରାଦ୍ଧଭାଗମପୀପ୍ସୁଭିଃ । ଏଷ୍ଟଵ୍ଯା ବହଵଃ ପୁତ୍ରା ଯଦ୍ଯେକୋଽପି ଗଯାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଗୀତାରେ ପିତୃମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଅଂଶ ପାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି; ବହୁ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ଏକ ପୁଅ ମଧ୍ୟ ଗୟାକୁ ଯାଏ ହେଲେ, ସେଥିରେ ସମସ୍ତ କାମ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।
ଯଜେତ ଵାଶ୍ଵମେଧେନ ନୀଲଂ ଵା ଵୃଷମୁତ୍ସୃଜେତ୍ । ତଥା ଵାରାଣସୀ ପୁଣ୍ଯା ପିତୄଣାଂ ଵଲ୍ଲଭା ସଦା
ଯେଉଁମାନେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ନୀଳ ବୃଷଭ ଛାଡନ୍ତି, ସେପରି ବାରାଣସୀ ସଦା ପବିତ୍ର ଓ ପିତୃମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ।
ଯା ଚୈଵ ମମ ସାଂନିଧ୍ଯାଦ୍ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଫଲପ୍ରଦା । ମମାଜ୍ଞଯା ତୁ ଦେଵେଶୋ ବିଂଦୁମାଧଵସଂଜ୍ଞକଃ
ମୋର ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ, ଏଠାରେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ, ଦେବମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବିନ୍ଦୁମାଧବ ବୋଲି ଡାକାଯାଏ।
ନିତ୍ଯଂ ତିଷ୍ଠତି ଦେଵେଶି ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ଵିଶେଷତଃ । ଅତୋ ଧନ୍ଯତମା ଶ୍ରେଷ୍ଠା ପୁରୀଯଂ ମମ ସର୍ଵଦା
ହେ ଦେବୀ, ଦେବମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ବିଶେଷ କରି ବାରାଣସୀରେ ସଦା ବସିଛନ୍ତି; ଏହିପରି, ଏହି ସହର ସବୁବେଳେ ମୋର ସବୁଠାରୁ ଧନ୍ୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପିତୄଣାଂ ଵଲ୍ଲଭଂ ତୀର୍ଥଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଵୈ ଵିମଲେଶ୍ଵରମ୍ । ପିତୃତୀର୍ଥଂ ପ୍ରଯାଗଂ ଚ ସର୍ଵତୀର୍ଥସମନ୍ଵିତମ୍ 6.135.
ପିତୃମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଓ ପବିତ୍ର ବିମଳେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥ, ଏବଂ ପିତୃତୀର୍ଥ ପ୍ରୟାଗ, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ଗୁଣ ଥିବା।
ସାଭ୍ରମତ୍ଯୁଦକେ ଦେଵି ଆଯାଂତି ଵଚନାନ୍ମମ । ଵଟେଶ୍ଵରଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ମାଧଵେନ ସମନ୍ଵିତଃ
ହେ ଦେବୀ, ମୋର ଆଜ୍ଞାରେ ସେମାନେ ସାବ୍ରମତୀ ନଦୀରେ ଆସନ୍ତି; ଏଠି ଭଗବାନ ବଟେଶ୍ୱର ମାଧବ ସହିତ ବସିଛନ୍ତି।
ଦଶାଶ୍ଵମେଧକଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଗଂଗାଦ୍ଵାରଂ ତଥୈଵ ଚ । ମନ୍ନିଯୋଗାଚ୍ଚ ଦେଵେଶି ସାଭ୍ରମତ୍ଯାଂ ଵସଂତି ହି
ଦଶ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାର ମଧ୍ୟ, ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ, ହେ ଦେବୀ, ସେମାନେ ସାବ୍ରମତୀରେ ବସିଛନ୍ତି।
ନଦାଥ ଲଲିତାଦେଵୀ ତୀର୍ଥଂ ଯତ୍ସପ୍ତଧାରକମ୍ । ତଥା ମିତ୍ରପଦଂ ନାମ କେଦାରଂ ଶଂକରାଲଯମ୍
ଲଳିତାଦେବୀ ନଦୀ, ସାତ ଧାରା ବିଶିଷ୍ଟ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ, ଏହିପରି ମିତ୍ରପଦ ଓ କେଦାର, ଯେଉଁଠାରେ ଶଙ୍କର ବସିଛନ୍ତି।
ଗଂଗାସାଗରମିତ୍ଯାହୁଃ ସର୍ଵତୀର୍ଥମଯଂ ଶୁଭମ୍ । ତୀର୍ଥଂ ବ୍ରହ୍ମସରସ୍ତଦ୍ଵଚ୍ଛତଦ୍ରୁ ସଲିଲେ ହ୍ରଦେ
ଏହାକୁ ଗଙ୍ଗାସାଗର ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ମିଶିଥିବା ଶୁଭ ତୀର୍ଥ; ଏହିପରି ବ୍ରହ୍ମସରସ୍ ଓ ଶତଦ୍ରୁ ନଦୀର ଜଳ ଥିବା ହ୍ରଦ।
ତୀର୍ଥଂ ତୁ ନୈମିଷଂ ନାମ ଆଜ୍ଞଯା ମମ ସର୍ଵଦା । ସାଭ୍ରମତ୍ଯୁଦକେ ଦେଵି ନିଵସଂତି ନ ସଂଶଯଃ
ନୈମିଷ ନାମକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ସଦା ମୋର ଆଜ୍ଞାରେ; ହେ ଦେବୀ, ସେମାନେ ସାବ୍ରମତୀ ଜଳରେ ବସିଛନ୍ତି, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଶ୍ଵେତା ଵଲ୍କଲିନୀ ପୁଣ୍ଯା ତତଃ ଶ୍ଵେତା ହିରଣ୍ମଯୀ । ହସ୍ତିମତ୍ଯଥଵାର୍ତ୍ତଘ୍ନୀ ନଦୀ ସାଗରଗାମିନୀ
ଶ୍ୱେତା, ଚିରା ପିନ୍ଧିଥିବା ପବିତ୍ର ନଦୀ, ପୁନି ଶ୍ୱେତା ହିରା ଭଳି ଜଳ ଥିବା; ହସ୍ତିମତୀ ଓ ବାର୍ତ୍ତଘ୍ନୀ, ଏହି ନଦୀମାନେ ସମୁଦ୍ରକୁ ବହିଯାଉଛନ୍ତି।
ପିତୄଣାଂ ଵଲ୍ଲଭା ହ୍ଯେତାଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୋଟିଫଲପ୍ରଦଃ । ତତ୍ର ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ଦେଯାନି ପୁତ୍ରୈଃ ପିତୃହିତାଯ ଵୈ
ଏହି ନଦୀମାନେ ପିତୃମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଅନେକ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଫଳ ଦେଉଛନ୍ତି; ସେଠାରେ ପୁଅମାନେ ପିତୃଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବା ଉଚିତ।
ପାଟଲଂ ଵାଡଵାଖ୍ଯଂ ଚ ନଗରଂ ତତ୍ର ସୁଂଦରି । ସାଭ୍ରମତ୍ଯାଂ ସଦା ଏତାଃ ପ୍ରାପ୍ତା ନଦ୍ଯୋ ଵିଶେଷତଃ
ପାଟଳ ଓ ବାଡ଼ବ ନାମକ ସହର, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହି ନଦୀମାନେ ବିଶେଷ କରି ସଦା ସାବ୍ରମତୀକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।
ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ଚ ଦାନଂ ଚ ଯେ କୁର୍ଵଂତି ନରା ଭୁଵି । ଇହଲୋକେ ସୁଖଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଯାଂତି ଵିଷ୍ଣୋଃ ସନାତନମ୍
ଏଠାରେ ଯେମାନେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଲୋକରେ ସୁଖ ଭୋଗ କରି, ପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶାଶ୍ୱତ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।