ଇଂଦ୍ର ଉଵାଚ- ସତ୍ଯଧର୍ମେଣ କୋ ରାଜା ପ୍ରଜାଃ ପାଲଯତେ ସଦା । ସର୍ଵଧର୍ମସମାଯୁକ୍ତଃ ଶ୍ରୁତଵାଞ୍ଜ୍ଞାନଵାନ୍ଗୁଣୀ
ଇନ୍ଦ୍ର ପଚାରିଲେ — କିଏ ସେ ରାଜା, ଯିଏ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହି ସଦା ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରବାନ୍?
ପୃଥିଵ୍ଯାମସ୍ତି କୋ ରାଜା ଵେଦଜ୍ଞୋ ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରିଯଃ । ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯୋ ଵେଦଵିଚ୍ଛୂରୋ ଯଜ୍ଵା ଦାତା ସୁଭକ୍ତିମାନ୍
ପୃଥିବୀରେ କିଏ ସେ ରାଜା, ଯିଏ ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ, ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ଦକ୍ଷ, ଯଜ୍ଞ କରେ, ଦାନଶୀଳ ଓ ଭକ୍ତିମାନ୍?
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଏଭିର୍ଗୁଣୈସ୍ତୁ ସଂଯୁକ୍ତୋ ନହୁଷସ୍ଯାତ୍ମଜୋ ବଲୀ । ଯସ୍ଯ ସତ୍ଯେନ ଵୀର୍ଯେଣ ସର୍ଵେ ଲୋକାଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଃ
ନାରଦ କହିଲେ — ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ନାହୁଷଙ୍କ ପ୍ରବଳ ପୁଅ, ଯାହାଙ୍କ ସତ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅଟୁଟ ଅଛି।
ଭଵାଦୃଶୋ ହି ଭୂର୍ଲୋକେ ଯଯାତିର୍ନହୁଷାତ୍ମଜଃ । ଭଵାନ୍ସ୍ଵର୍ଗେ ସ ଚୈଵାସ୍ତି ଭୂତଲେ ଭୂତିଵର୍ଧନଃ
ଭୂଲୋକରେ ନାହୁଷଙ୍କ ପୁଅ ଯୟାତି ତୁମ ପରି, ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗରେ, ସେ ଭୂମିରେ ଅଛନ୍ତି, ସେ ଭୂମିର ଉନ୍ନତି କରନ୍ତି।
ପିତୁଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମହାରାଜ ହ୍ଯଶ୍ଵମେଧଶତଂ ତଥା । ଵାଜପେଯଶତଂ ଚକ୍ରେ ଯଯାତିଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ
ପିତାଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଏହି ମହାରାଜ ଯୟାତି, ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଶତ ଵାଜପେୟ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଦତ୍ତାନ୍ଯନେକରୂପାଣି ଦାନାନି ତେନ ଭକ୍ତିତଃ । ଗଵାଂ ଲକ୍ଷସହସ୍ରାଣି ଗଵାଂ କୋଟିଶତାନି ଚ
ସେ ଭକ୍ତି ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦାନ ଦେଇଥିଲେ — ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ ଗାଈ ଓ କୋଟି କୋଟି ଗାଈ ଦାନ କରିଥିଲେ।
କୋଟିହୋମାଂଶ୍ଚକାରାଥ ଲକ୍ଷହୋମାଂସ୍ତଥୈଵ ଚ । ଭୂମିଦାନାଦି ଦାନାନି ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋଦଦାଚ୍ଚ ଯଃ
ସେ କୋଟି କୋଟି ହୋମ କରିଥିଲେ, ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ ହୋମ କରିଥିଲେ, ଭୂମି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦେଇଥିଲେ।
ସର୍ଵଂ ଯେନ ସ୍ଵରୂପଂ ହି ଧର୍ମସ୍ଯ ପରିପାଲିତମ୍ । ଏଵଂ ଗୁଣୈଃ ସମାଯୁକ୍ତୋ ଯଯାତିର୍ନହୁଷାତ୍ମଜଃ
ଯୟାତି ନାହୁଷଙ୍କ ପୁଅ, ଏଭଳି ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ସ୍ୱରୂପକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।
ଵର୍ଷାଣାଂ ତୁ ସହସ୍ରାଣି ଅଶୀତିର୍ନୃପସତ୍ତମଃ । ରାଜ୍ଯଂ ଚକାର ସତ୍ଯେନ ଯଥା ଦିଵି ଭଵାନିହ
ହେ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଅସୀ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ସତ୍ୟରେ ରାଜ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଯେପରି ଦେବଲୋକରେ ଭବା ରାଜ୍ୟ କରନ୍ତି।
ସୁକର୍ମୋଵାଚ- ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ଦେଵେଂଦ୍ରୋ ନାରଦାତ୍ସ ମୁନୀଶ୍ଵରାତ୍ । ସମାଲୋଚ୍ଯ ସ ମେଧାଵୀ ସଂଭୀତୋ ଧର୍ମପାଲନାତ୍
ସୁକର୍ମା କହିଲେ— ଏପରି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରଦଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଚିନ୍ତାଶୀଳ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୋଇ, ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ନେଇ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ଶତଯଜ୍ଞପ୍ରଭାଵେଣ ନହୁଷୋ ହି ପୁରା ମମ । ଏଂଦ୍ରଂ ପଦଂ ଗତୋ ଵୀରୋ ଦେଵରାଜୋଭଵତ୍ପୁରା
ଶତାଯଜ୍ଞର ଶକ୍ତିରେ, ପୂର୍ବେ ମୋର ଅବସ୍ଥାକୁ ନହୁଷ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ହୋଇଥିଲେ।
ଶଚୀ ବୁଦ୍ଧିପ୍ରଭାଵେଣ ପଦଭ୍ରଷ୍ଟୋ ଵ୍ଯଜାଯତ । ତାଦୃଶୋଯଂ ମହାରାଜଃ ପିତୁସ୍ତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମଃ
ଶଚୀଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିର ଶକ୍ତିରେ ସେ ତାଙ୍କ ଅସ୍ଥାନରୁ ପଡିଯାଇଥିଲେ; ଏହି ମହାରାଜା ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପରାକ୍ରମରେ ସମାନ।
ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଦେହଃ ପଦମୈଂଦ୍ରଂ ନ ସଂଶଯଃ । ଯେନ କେନାପ୍ଯୁପାଯେନ ତଂ ଭୂପଂ ଦିଵମାନଯେ
ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରର ପଦବୀ ପାଇବେ— ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଯେଉଁଠି ଯେପରି ଉପାୟ ହେଉ, ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଆ।
ଇତ୍ଯେଵଂ ଚିଂତଯାମାସ ତସ୍ମାଦ୍ଭୀତଃ ସୁରେଶ୍ଵରଃ । ଭୂପାଲସ୍ଯ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଯାତେଃ ସୁମହଦ୍ଭଯାତ୍
ଏପରି ଭାବି, ଭୂପାଳ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୟାତିଙ୍କ ଭୟରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ତମାନେତୁଂ ତତୋ ଦୂତଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଦେଵରାଟ୍ । ନହୁଷସ୍ଯ ଵିମାନଂ ତୁ ସର୍ଵକାମସମନ୍ଵିତମ୍
ତାପରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଏକ ଦୂତକୁ ପଠାଇଲେ, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଦିବ୍ୟ ରଥ ସହିତ ନହୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଆଣିବା ପାଇଁ।
ସାରଥିଂ ମାତଲିଂ ନାମ ଵିମାନେନ ସମନ୍ଵିତମ୍ । ଗତୋ ହି ମାତଲିସ୍ତତ୍ର ଯତ୍ରାସ୍ତେ ନହୁଷାତ୍ମଜଃ
ମାତଳି ନାମକ ସାରଥି ଦିବ୍ୟ ରଥ ସହିତ ଯେଉଁଠି ନହୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ବସୁଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ।
ପ୍ରହିତଃ ସୁରରାଜେନ ସମାନେତୁଂ ମହାମତିମ୍ । ସଭାଯାଂ ଵର୍ତ୍ତମାନସ୍ତୁ ଯଥା ଇଂଦ୍ର ପ୍ରଃଶୋଭତେ
ଦେବରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇ, ମାତଳି ସେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ସଭାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠି ନହୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ।
ତଥା ଯଯାତିର୍ଧର୍ମାତ୍ମା ସ୍ଵସଭାଯାଂ ଵିରାଜତେ । ତମୁଵାଚ ମହାତ୍ମାନଂ ରାଜାନଂ ସତ୍ଯଭୂଷଣମ୍
ସେପରି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଯୟାତି ନିଜ ସଭାରେ ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ; ମାତଳି ସତ୍ୟର ଭୂଷଣ ଥିବା ଏହି ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ସାରଥିର୍ଦେଵରାଜସ୍ଯ ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ଵଚୋ ମମ । ପ୍ରହିତୋ ଦେଵରାଜେନ ସକାଶଂ ତଵ ସାଂପ୍ରତମ୍
ଦେବରାଜଙ୍କ ସାରଥି କହିଲେ— 'ହେ ରାଜନ୍, ମୋର କଥା ଶୁଣ; ମୁଁ ଏବେ ଦେବରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ନିକଟକୁ ପଠାଯାଇଛି।'
ଯଦ୍ବ୍ରୂତେ ଦେଵରାଜସ୍ତୁ ତତ୍ସର୍ଵଂ ସୁମନାଃ କୁରୁ । ଆଗଂତଵ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା ଦେଵ ଏଂଦ୍ରଂ ଲୋକଂ ହି ନାନ୍ଯଥା
'ଦେବରାଜ ଯାହା କହନ୍ତି, ସେ ସବୁ ଆନନ୍ଦରେ କର; ତୁମେ ଦେବଲୋକ, ଅର୍ଥାତ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଯିବାକୁ ହେବ, ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଉପାୟ ନାହିଁ।'
ପୁତ୍ରେ ରାଜ୍ଯଂ ଵିସୃଜ୍ଯୈଵ କୃତ୍ଵା ଚାଂତେଷ୍ଟିମୁତ୍ତମାମ୍ । ଇଲୋ ରାଜା ମହାତେଜା ଵସତେ ନହୁଷାତ୍ମଜ
ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ ଓ ଉତ୍ତମ ଅନ୍ତେଷ୍ଟି କରି, ନହୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏହି ମହାତେଜସ୍ବୀ ଇଲ ଏଠାରେ ବସୁଛନ୍ତି।
ପୁରୂରଵା ମହାଵୀର୍ଯୋ ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିର୍ମହାମନାଃ । ଶିବିର୍ଵସତି ତତ୍ରୈଵ ମନୁରିକ୍ଷ୍ଵାକୁ ଭୂପତିଃ
ପୁରୁରବା, ବିପ୍ରଚିତ୍ତି, ଶିବି, ମନୁ ଓ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ— ଏହି ସମସ୍ତ ଶୂରବୀର ଓ ଭୂପତିମାନେ ଏଠାରେ ବସୁଛନ୍ତି।
ସଗରୋ ନାମ ମେଧାଵୀ ନହୁଷଶ୍ଚ ପିତା ତଵ । ଋତଵୀର୍ଯଃ କୃତଜ୍ଞଶ୍ଚ ଶଂତନୁଶ୍ଚ ମହାମନାଃ
ମେଧାବୀ ସଗର, ତୁମ ପିତା ନହୁଷ, କୃତଜ୍ଞ ଋତବୀର୍ୟ ଓ ମହାମନା ଶନ୍ତନୁ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଭରତୋ ଯୁଵନାଶ୍ଵଶ୍ଚ କାର୍ତଵୀର୍ଯୋ ନରେଶ୍ଵରଃ । ଯଜ୍ଞାନାହୃତ୍ଯ ବହୁଧା ମୋଦଂତେ ଦିଵି ଭୂଭୃତଃ
ଭାରତ, ଯୁବନାଶ୍ୱ ଓ ନରେଶ୍ୱର କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ— ଏହି ଭୂପତିମାନେ ବହୁ ଯଜ୍ଞ କରି, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି।
ଅନ୍ଯେ ଚୈଵ ତୁ ରାଜାନୋ ଯଜ୍ଞକର୍ମସୁ ତତ୍ପରାଃ । ସର୍ଵେ ତେ ଦିଵି ଚେଂଦ୍ରେଣ ମୋଦଂତେ ସ୍ଵେନ କର୍ମଣା
ଅନ୍ୟ ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ କର୍ମରେ ଦେବରାଜ ସହ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି।
ତ୍ଵଂ ପୁନଃ ସର୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଧର୍ମେଷୁ ସଂସ୍ଥିତଃ । ଶକ୍ରେଣ ସହ ମୋଦସ୍ଵ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀପତେ
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଜାଣିଛ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଅଛ; ହେ ଭୂପତି, ଶକ୍ରଙ୍କ ସହ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ଆନନ୍ଦ କର।
ଯଯାତିରୁଵାଚ- କିଂ ମଯା ତତ୍କୃତଂ କର୍ମ ଯେନ ମଯ୍ଯର୍ଥିତା ତଵ । ଇଂଦ୍ରସ୍ଯ ଦେଵରାଜସ୍ଯ ତତ୍ସର୍ଵଂ ମେ ଵଦସ୍ଵ ଚ
ଯୟାତି କହିଲେ — ମୁଁ କଣ ଏମିତି କୌଣସି କାମ କରିଛି, ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛ? ଦୟାକରି ଇନ୍ଦ୍ର — ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା — ସଂପର୍କରେ ସବୁ କଥା ମୋତେ କହ।
ମାତଲିରୁଵାଚ- [http://www.angelfire.com/in4/vedastudy/pur_index23/matali.htm ମାତଲି ଉପରି ଟିପ୍ପଣୀ] ଯଦଶୀତିସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣାଂ ହି ତ୍ଵଯା ନୃପ । ଦାନପୁଣ୍ଯାଦିକଂ କର୍ମ ଯଜ୍ଞୈସ୍ତୁ ପରିସାଧିତମ୍
ମାତଲି କହିଲେ — ରାଜା, ତୁମେ ଅଠାଉଁ ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ, ତୁମର ଦାନ, ପୁଣ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା।
ଦିଵଂ ଗଚ୍ଛ ମହାରାଜ କର୍ମଣା ସ୍ଵେନ ଭୂପତେ । ସଖିତ୍ଵଂ ଦେଵରାଜେନ କୁରୁ ଗଚ୍ଛ ସୁରାଲଯମ୍
ମହାରାଜ, ତୁମର କର୍ମର ଫଳରେ ଆକାଶକୁ ଯାଉ, ପୃଥିବୀର ରାଜା। ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜାଙ୍କ ସହ ସଖା ହେଇ, ସୁରମଣ୍ଡଳକୁ ଯାଉ।
ପଂଚାତ୍ମକଂ ଶରୀରଂ ଚ ଭୂମୌ ତ୍ଯଜ ମହାମତେ । ଦିଵ୍ଯରୂପଂ ସମାସ୍ଥାଯ ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ଭୋଗାନ୍ମନୋନୁଗାନ୍
ମହାମତି, ପଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱର ଶରୀରକୁ ପୃଥିବୀରେ ଛାଡିଦିଅ। ଦିବ୍ୟ ରୂପ ନେଇ, ମନର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କର।