ତେଷାଂ ନାମାନି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁଷ୍ଵୈକାଗ୍ରମାନସଃ । ତସ୍ଯାସୀଜ୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠପୁତ୍ରସ୍ତୁ ରୁରୁର୍ନାମ ମହାବଲଃ
ମୁଁ ଏବେ ସେମାନଙ୍କର ନାମ କହିବି, ତୁମେ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଶୁଣ। ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଅ ଥିଲେ ରୁରୁ, ଯିଏ ବହୁତ ପ୍ରବଳ ଥିଲେ।
ପୁରୁର୍ନାମ ଦ୍ଵିତୀଯୋଽଭୂତ୍କୁରୁଶ୍ଚାନ୍ଯସ୍ତୃତୀଯକଃ । ଯଦୁର୍ନାମ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ଚତୁର୍ଥୋ ନୃପତେଃ ସୁତଃ
ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁଅଙ୍କ ନାମ ପୁରୁ, ତୃତୀୟ ପୁଅଙ୍କ ନାମ କୁରୁ ଥିଲା। ଚତୁର୍ଥ ପୁଅ ଯଦୁ, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ନ୍ୟାୟବାନ୍ ଥିଲେ।
ଏଵଂ ଚତ୍ଵାରଃ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ଯଯାତେସ୍ତୁ ମହାତ୍ମନଃ । ତେଜସା ପୌରୁଷେଣାପି ପିତୃତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମାଃ
ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ଯୟାତିଙ୍କର ଚାରିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପରି ତେଜସ୍ବୀ, ସାହସୀ ଓ ପ୍ରତାପୀ ଥିଲେ।
ଏଵଂ ରାଜ୍ଯଂ କୃତଂ ତେନ ଧର୍ମେଣାପି ଯଯାତିନା । ତସ୍ଯ କୀର୍ତିର୍ଯଶୋ ଭାଵସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ପ୍ରଚୁରୋଭଵତ୍
ଏଭଳି ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ଯୟାତି ରାଜ୍ୟ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି, ଯଶ ଓ ସମ୍ମାନ ତିନି ଲୋକରେ ବ୍ୟାପି ଯାଇଥିଲା।
ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ- ଏକଦା ତୁ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ନାରଦୋ ବ୍ରହ୍ମନଂଦନଃ । ଏଂଦ୍ରଂ ଲୋକଂ ଗତୋ ରାଜନ୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଚୈଵ ପୁରଂଦରମ୍
ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ — ଏକଦିନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରଦ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ପୁରନ୍ଦରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ।
ସହସ୍ରାକ୍ଷସ୍ତତୋପଶ୍ଯଦ୍ଧୁତାଶନସମପ୍ରଭମ୍ । ଦେଵୋ ଵିପ୍ରଂ ସମାଯାଂତଂ ସର୍ଵଜ୍ଞଂ ଜ୍ଞାନପଂଡିତମ୍
ସେଠାରେ ହଜାର ଆଖି ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ଦେଖିଲେ, ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁନି ଆସୁଛନ୍ତି, ଯିଏ ସବୁ କିଛି ଜାଣନ୍ତି ଓ ଜ୍ଞାନୀ।
ପୂଜିତଂ ମଧୁପର୍କାଦ୍ଯୈର୍ଭକ୍ତ୍ଯା ନମିତକଂଧରଃ । ନିଵେଶ୍ଯ ଚାସନେ ପୁଣ୍ଯେ ପପ୍ରଚ୍ଛ ମୁନିପୁଂଗଵମ୍
ଭକ୍ତି ସହିତ ମଧୁପର୍କ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର ଦେଇ, ନମ୍ର ଗଳାରେ ନମସ୍କାର କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ଆସନରେ ବସାଇ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଇଂଦ୍ର ଉଵାଚ- କସ୍ମାଦାଗମନଂ ତେଦ୍ଯ କିମର୍ଥମିହ ଚାଗତଃ । କିଂ ତେ ହି ସୁପ୍ରିଯଂ ଵିପ୍ର କରୋମ୍ଯଦ୍ଯ ମହାମୁନେ
ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ — ଆଜି ତୁମେ କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆସିଛ? କେଉଁ କାମରେ ଆସିଛ? ମୁଁ କଣ କରିଦେଇଲେ ତୁମେ ସବୁଠୁ ଖୁସି ହେବ? କହ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଦେଵରାଜ କୃତଂ ସର୍ଵଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଯଚ୍ଚ ପ୍ରଭାଷିତମ୍ । ସଂତୁଷ୍ଟୋସ୍ମି ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତରଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ନାରଦ କହିଲେ — ଦେବରାଜ, ତୁମେ ଯେଉଁ ସବୁ କରିଛ, ଭକ୍ତି ସହ କରିଛ। ତୁମର କଥା ମଧୁର। ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏବେ ତୁମର ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଉଛି।
ମହୀଲୋକାତ୍ସୁସଂପ୍ରାପ୍ତଃ ସାଂପ୍ରତଂ ତଵ ମଂଦିରମ୍ । ତ୍ଵାମନ୍ଵେଷ୍ଟୁଂ ସମାଯାତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନାହୁଷମେଵ ଚ
ମୁଁ ମହୀ ଲୋକରୁ ଏଠାକୁ, ତୁମ ମନ୍ଦିରକୁ ଏସିଛି, ତୁମକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ, ଏବଂ ନାହୁଷଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଛି।
ଇଂଦ୍ର ଉଵାଚ- ସତ୍ଯଧର୍ମେଣ କୋ ରାଜା ପ୍ରଜାଃ ପାଲଯତେ ସଦା । ସର୍ଵଧର୍ମସମାଯୁକ୍ତଃ ଶ୍ରୁତଵାଞ୍ଜ୍ଞାନଵାନ୍ଗୁଣୀ
ଇନ୍ଦ୍ର ପଚାରିଲେ — କିଏ ସେ ରାଜା, ଯିଏ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହି ସଦା ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରବାନ୍?
ପୃଥିଵ୍ଯାମସ୍ତି କୋ ରାଜା ଵେଦଜ୍ଞୋ ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରିଯଃ । ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯୋ ଵେଦଵିଚ୍ଛୂରୋ ଯଜ୍ଵା ଦାତା ସୁଭକ୍ତିମାନ୍
ପୃଥିବୀରେ କିଏ ସେ ରାଜା, ଯିଏ ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ, ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ଦକ୍ଷ, ଯଜ୍ଞ କରେ, ଦାନଶୀଳ ଓ ଭକ୍ତିମାନ୍?
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଏଭିର୍ଗୁଣୈସ୍ତୁ ସଂଯୁକ୍ତୋ ନହୁଷସ୍ଯାତ୍ମଜୋ ବଲୀ । ଯସ୍ଯ ସତ୍ଯେନ ଵୀର୍ଯେଣ ସର୍ଵେ ଲୋକାଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଃ
ନାରଦ କହିଲେ — ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ନାହୁଷଙ୍କ ପ୍ରବଳ ପୁଅ, ଯାହାଙ୍କ ସତ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅଟୁଟ ଅଛି।
ଭଵାଦୃଶୋ ହି ଭୂର୍ଲୋକେ ଯଯାତିର୍ନହୁଷାତ୍ମଜଃ । ଭଵାନ୍ସ୍ଵର୍ଗେ ସ ଚୈଵାସ୍ତି ଭୂତଲେ ଭୂତିଵର୍ଧନଃ
ଭୂଲୋକରେ ନାହୁଷଙ୍କ ପୁଅ ଯୟାତି ତୁମ ପରି, ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗରେ, ସେ ଭୂମିରେ ଅଛନ୍ତି, ସେ ଭୂମିର ଉନ୍ନତି କରନ୍ତି।
ପିତୁଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମହାରାଜ ହ୍ଯଶ୍ଵମେଧଶତଂ ତଥା । ଵାଜପେଯଶତଂ ଚକ୍ରେ ଯଯାତିଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ
ପିତାଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଏହି ମହାରାଜ ଯୟାତି, ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଶତ ଵାଜପେୟ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଦତ୍ତାନ୍ଯନେକରୂପାଣି ଦାନାନି ତେନ ଭକ୍ତିତଃ । ଗଵାଂ ଲକ୍ଷସହସ୍ରାଣି ଗଵାଂ କୋଟିଶତାନି ଚ
ସେ ଭକ୍ତି ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦାନ ଦେଇଥିଲେ — ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ ଗାଈ ଓ କୋଟି କୋଟି ଗାଈ ଦାନ କରିଥିଲେ।
କୋଟିହୋମାଂଶ୍ଚକାରାଥ ଲକ୍ଷହୋମାଂସ୍ତଥୈଵ ଚ । ଭୂମିଦାନାଦି ଦାନାନି ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋଦଦାଚ୍ଚ ଯଃ
ସେ କୋଟି କୋଟି ହୋମ କରିଥିଲେ, ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ ହୋମ କରିଥିଲେ, ଭୂମି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦେଇଥିଲେ।
ସର୍ଵଂ ଯେନ ସ୍ଵରୂପଂ ହି ଧର୍ମସ୍ଯ ପରିପାଲିତମ୍ । ଏଵଂ ଗୁଣୈଃ ସମାଯୁକ୍ତୋ ଯଯାତିର୍ନହୁଷାତ୍ମଜଃ
ଯୟାତି ନାହୁଷଙ୍କ ପୁଅ, ଏଭଳି ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ସ୍ୱରୂପକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।
ଵର୍ଷାଣାଂ ତୁ ସହସ୍ରାଣି ଅଶୀତିର୍ନୃପସତ୍ତମଃ । ରାଜ୍ଯଂ ଚକାର ସତ୍ଯେନ ଯଥା ଦିଵି ଭଵାନିହ
ହେ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଅସୀ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ସତ୍ୟରେ ରାଜ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଯେପରି ଦେବଲୋକରେ ଭବା ରାଜ୍ୟ କରନ୍ତି।
ସୁକର୍ମୋଵାଚ- ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ଦେଵେଂଦ୍ରୋ ନାରଦାତ୍ସ ମୁନୀଶ୍ଵରାତ୍ । ସମାଲୋଚ୍ଯ ସ ମେଧାଵୀ ସଂଭୀତୋ ଧର୍ମପାଲନାତ୍
ସୁକର୍ମା କହିଲେ— ଏପରି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରଦଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଚିନ୍ତାଶୀଳ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୋଇ, ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ନେଇ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ଶତଯଜ୍ଞପ୍ରଭାଵେଣ ନହୁଷୋ ହି ପୁରା ମମ । ଏଂଦ୍ରଂ ପଦଂ ଗତୋ ଵୀରୋ ଦେଵରାଜୋଭଵତ୍ପୁରା
ଶତାଯଜ୍ଞର ଶକ୍ତିରେ, ପୂର୍ବେ ମୋର ଅବସ୍ଥାକୁ ନହୁଷ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ହୋଇଥିଲେ।
ଶଚୀ ବୁଦ୍ଧିପ୍ରଭାଵେଣ ପଦଭ୍ରଷ୍ଟୋ ଵ୍ଯଜାଯତ । ତାଦୃଶୋଯଂ ମହାରାଜଃ ପିତୁସ୍ତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମଃ
ଶଚୀଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିର ଶକ୍ତିରେ ସେ ତାଙ୍କ ଅସ୍ଥାନରୁ ପଡିଯାଇଥିଲେ; ଏହି ମହାରାଜା ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପରାକ୍ରମରେ ସମାନ।
ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଦେହଃ ପଦମୈଂଦ୍ରଂ ନ ସଂଶଯଃ । ଯେନ କେନାପ୍ଯୁପାଯେନ ତଂ ଭୂପଂ ଦିଵମାନଯେ
ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରର ପଦବୀ ପାଇବେ— ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଯେଉଁଠି ଯେପରି ଉପାୟ ହେଉ, ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଆ।
ଇତ୍ଯେଵଂ ଚିଂତଯାମାସ ତସ୍ମାଦ୍ଭୀତଃ ସୁରେଶ୍ଵରଃ । ଭୂପାଲସ୍ଯ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଯାତେଃ ସୁମହଦ୍ଭଯାତ୍
ଏପରି ଭାବି, ଭୂପାଳ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୟାତିଙ୍କ ଭୟରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ତମାନେତୁଂ ତତୋ ଦୂତଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଦେଵରାଟ୍ । ନହୁଷସ୍ଯ ଵିମାନଂ ତୁ ସର୍ଵକାମସମନ୍ଵିତମ୍
ତାପରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଏକ ଦୂତକୁ ପଠାଇଲେ, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଦିବ୍ୟ ରଥ ସହିତ ନହୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଆଣିବା ପାଇଁ।
ସାରଥିଂ ମାତଲିଂ ନାମ ଵିମାନେନ ସମନ୍ଵିତମ୍ । ଗତୋ ହି ମାତଲିସ୍ତତ୍ର ଯତ୍ରାସ୍ତେ ନହୁଷାତ୍ମଜଃ
ମାତଳି ନାମକ ସାରଥି ଦିବ୍ୟ ରଥ ସହିତ ଯେଉଁଠି ନହୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ବସୁଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ।
ପ୍ରହିତଃ ସୁରରାଜେନ ସମାନେତୁଂ ମହାମତିମ୍ । ସଭାଯାଂ ଵର୍ତ୍ତମାନସ୍ତୁ ଯଥା ଇଂଦ୍ର ପ୍ରଃଶୋଭତେ
ଦେବରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇ, ମାତଳି ସେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ସଭାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠି ନହୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ।
ତଥା ଯଯାତିର୍ଧର୍ମାତ୍ମା ସ୍ଵସଭାଯାଂ ଵିରାଜତେ । ତମୁଵାଚ ମହାତ୍ମାନଂ ରାଜାନଂ ସତ୍ଯଭୂଷଣମ୍
ସେପରି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଯୟାତି ନିଜ ସଭାରେ ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ; ମାତଳି ସତ୍ୟର ଭୂଷଣ ଥିବା ଏହି ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ସାରଥିର୍ଦେଵରାଜସ୍ଯ ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ଵଚୋ ମମ । ପ୍ରହିତୋ ଦେଵରାଜେନ ସକାଶଂ ତଵ ସାଂପ୍ରତମ୍
ଦେବରାଜଙ୍କ ସାରଥି କହିଲେ— 'ହେ ରାଜନ୍, ମୋର କଥା ଶୁଣ; ମୁଁ ଏବେ ଦେବରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ନିକଟକୁ ପଠାଯାଇଛି।'
ଯଦ୍ବ୍ରୂତେ ଦେଵରାଜସ୍ତୁ ତତ୍ସର୍ଵଂ ସୁମନାଃ କୁରୁ । ଆଗଂତଵ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା ଦେଵ ଏଂଦ୍ରଂ ଲୋକଂ ହି ନାନ୍ଯଥା
'ଦେବରାଜ ଯାହା କହନ୍ତି, ସେ ସବୁ ଆନନ୍ଦରେ କର; ତୁମେ ଦେବଲୋକ, ଅର୍ଥାତ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଯିବାକୁ ହେବ, ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଉପାୟ ନାହିଁ।'