ସ ଚ ପାପୀ ଭଵେଦ୍ଵ୍ଯାଘ୍ରଃ ପଶ୍ଚାଦୃକ୍ଷଃ ପ୍ରଜାଯତେ । ମାତରଂପିତରଂ ପୁତ୍ରୋ ଯୋ ନ ମନ୍ଯେତ ଦୁଷ୍ଟଧୀଃ
ଯେ ସନ୍ତାନ ଦୁଷ୍ଟ ମନେ ମାଆ ବାପାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉନାହିଁ, ସେ ପ୍ରଥମେ ବାଘ ଏବଂ ପରେ ଭାଲୁ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
କୁଂଭୀପାକେ ଵସେତ୍ତାଵଦ୍ଯାଵଦ୍ଯୁଗସହସ୍ରକମ୍ । ନାସ୍ତି ମାତୃସମଂ ତୀର୍ଥଂ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଚ ପିତୁଃ ସମମ୍
ସେ ଏହି ପାପୀ ହଜାର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକରେ ରହିଥାଏ। ସନ୍ତାନଙ୍କ ପାଇଁ ମାଆ ସମାନ କୌଣସି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ନାହିଁ, ବାପା ସମାନ କୌଣସି ନାହିଁ।
ତାରଣାଯ ହିତାଯୈଵ ଇହୈଵ ଚ ପରତ୍ର ଚ । ତସ୍ମାଦହଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ପିତୃଦେଵଂ ପ୍ରପୂଜଯେ
ଏହି ଲୋକରେ ଓ ପରଲୋକରେ ମୁକ୍ତି ଓ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ କହୁଛି—ମୁଁ ବାପାଙ୍କୁ ଦେବତା ଭାବେ ପୂଜା କରେ।
ମାତୃଦେଵଂ ସର୍ଵଦେଵ ଯୋଗଯୋଗୀ ତଥାଭଵମ୍ । ମାତୃପିତୃପ୍ରସାଦେନ ସଂଜାତଂ ଜ୍ଞାନମୁତ୍ତମମ୍
ମୁଁ ମାଆଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଭଳି ଦେବତା ଭାବେ ଦେଖି ଯୋଗୀ ହୋଇଥିଲି। ମାଆ ବାପାଙ୍କର କୃପାରେ ମୋର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।
ତ୍ରିଲୋକୀଯଂ ସମସ୍ତା ତୁ ସଂଯାତା ମମ ଵଶ୍ଯତାମ୍ । ଅର୍ଵାଚୀନଗତିଂ ଜାନେ ଦେଵସ୍ଯାସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ତିନି ଲୋକ ସମସ୍ତେ ଏବେ ମୋର ଅଧୀନରେ ଆସିଛନ୍ତି। ଏହି ମହାତ୍ମା ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଯିବା ପଥ ମୁଁ ଜାଣେ।
ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ତସ୍ଯୈଵ ପରାଚୀନାଂ ମହାମତେ । ସର୍ଵଂ ଜ୍ଞାନଂ ସମୁଦ୍ଭୂତଂ ପିତୃମାତୃପ୍ରସାଦତଃ
ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ବାସୁଦେବଙ୍କ ବିଷୟରେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ—ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଓ ପରୋକ୍ଷ—ମୋରେ ବାପା ଓ ମାଆଙ୍କର କୃପାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।
କୋ ନ ପୂଜଯତେ ଵିଦ୍ଵାନ୍ପିତରଂ ମାତରଂ ତଥା । ସାଂଗୋପାଂଗୈରଧୀତୈସ୍ତୈଃ ଶ୍ରୁତିଶାସ୍ତ୍ରସମନ୍ଵିତୈଃ
ଯେ ଶିକ୍ଷିତ ଲୋକ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛି, ସେ କିପରି ବାପା ଓ ମାଆଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେନାହିଁ?
ଵେଦୈରପି ଚ କିଂ ଵିପ୍ରା ପିତା ଯେନ ନ ପୂଜିତଃ । ମାତା ନ ପୂଜିତା ଯେନ ତସ୍ଯ ଵେଦା ନିରର୍ଥକାଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବାପାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିନଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ବେଦ କଣ କାମର? ଯେଉଁଠାରେ ମାଆ ସମ୍ମାନିତ ନୁହଁନ୍ତି, ସେଠାରେ ବେଦ ବ୍ୟର୍ଥ।
ଯଜ୍ଞୈଶ୍ଚ ତପସା ଵିପ୍ର କିଂ ଦାନୈଃ କିଂ ଚ ପୂଜନୈଃ । ପ୍ରଯାତି ତସ୍ଯ ଵୈଫଲ୍ଯଂ ନ ମାତା ଯେନ ପୂଜିତା
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁଠାରେ ମାଆ ସମ୍ମାନିତ ନୁହଁନ୍ତି, ସେଠାରେ ଯଜ୍ଞ, ତପ, ଦାନ କିମ୍ବା ପୂଜା କଣ କାମର? ସେ ସବୁ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଯାଏ।
ନ ପିତା ପୂଜିତୋ ଯେନ ଜୀଵମାନୋ ଗୃହେ ସ୍ଥିତଃ । ଏଷ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵୈ ଧର୍ମସ୍ତଥା ତୀର୍ଥଂ ନରେଷ୍ଵିହ
ଯେଉଁଠି ବାପା ଜୀବିତ ଓ ଘରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରାଯାଏନି, ଏହିଠାରେ ପୁଅଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ଧର୍ମ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ଏହି।
ଏଷ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵୈ ମୋକ୍ଷସ୍ତଥା ଜନ୍ମଫଲଂ ଶୁଭମ୍ । ଏଷ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵୈ ଯଜ୍ଞୋ ଦାନମେଵ ନ ସଂଶଯଃ
ଏହିଠାରେ ପୁଅଙ୍କର ମୋକ୍ଷ, ଶୁଭ ଜନ୍ମଫଳ, ଏହିଠାରେ ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ପିତରଂ ପୂଜଯେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଭାଵେନ ତତ୍ପରଃ । ତସ୍ଯ ଜାତଂ ସମସ୍ତଂ ତଦ୍ଯଦୁକ୍ତଂ ପୂର୍ଵମେଵ ହି
ପୁଅ ସଦା ବାପାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଓ ନିଷ୍ଠାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବରୁ ଯାହା କୁହାଯାଇଛି, ସେ ସବୁ ଏହାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ଦାନସ୍ଯାପି ଫଲଂ ତେନ ତୀର୍ଥସ୍ଯାପି ନ ସଂଶଯଃ । ଯଜ୍ଞସ୍ଯାପି ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ମାତା ଯେନାପ୍ଯୁପାସିତା
ମାଆଙ୍କୁ ସେବା କଲେ, ଦାନ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଓ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମିଳେ।
ପିତା ଯେନ ସୁଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ନିତ୍ଯମେଵାପ୍ଯୁପାସିତଃ । ତସ୍ଯ ସର୍ଵା ସୁସଂସିଦ୍ଧା ଯଜ୍ଞାଦ୍ଯାଃ ପୁଣ୍ଯଦାଃ କ୍ରିଯାଃ
ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ ବାପାଙ୍କୁ ସେବା କରେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କର୍ମ ସଫଳ ହୁଏ।
ଏତଦର୍ଥଂ ସମାଜ୍ଞାତଂ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରଂ ଶ୍ରୁତଂ ମଯା । ପିତୃଭକ୍ତିପରୋ ନିତ୍ଯଂ ଭଵେତ୍ପୁତ୍ରୋ ହି ପିପ୍ପଲ
ଏହି କଥା ପାଇଁ ମୁଁ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରରୁ ଶିଖିଛି, ପିପ୍ପଳ, ପୁଅ ସଦା ବାପାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ମନେଇବା ଉଚିତ।
ତୁଷ୍ଟେ ପିତରି ସଂପ୍ରାପ୍ତଂ ଯଦୁରାଜ୍ଞା ପୁରା ସୁଖମ୍ । ରୁଷ୍ଟେ ପିତରି ଚ ପ୍ରାପ୍ତଂ ମହତ୍ପାପଂ ପୁରା ଶୃଣୁ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ ୟଦୁ ରାଜା ବାପାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଥିଲେ ସେ ଶୁଭ ଫଳ ପାଇଥିଲେ; ବାପା ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ମହାପାପ ହୁଏ—ଏହା ଶୁଣ।
ରୁରୁଣା ପୌରଵେଣାପି ପିତ୍ରା ଶପ୍ତେନ ଭୂତଲେ । ଏଵଂ ଜ୍ଞାନଂ ମଯା ଚାପ୍ତଂ ଦ୍ଵାଵେତୌ ଯଦୁପାସିତୌ
ପୌରବ ବଂଶର ରୁରୁ ମଧ୍ୟ ବାପାଙ୍କ ଶାପ ପାଇଥିଲେ; ଏପରି ଜ୍ଞାନ ମୁଁ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସେବା କରି ଅନୁଭବ କରିଛି।
ଏତଯୋଶ୍ଚ ପ୍ରସାଦେନ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଫଲମନୁତ୍ତମମ୍
ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଦୟାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଫଳ ମିଳିଥିଲା।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ମାତାପିତୃତୀର୍ଥ-ମାହାତ୍ମ୍ଯେ ତ୍ରିଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନରେ ମାଆ ବାପାଙ୍କୁ ତୀର୍ଥ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିବା ତିରଷଷ୍ଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ପିପ୍ପଲଉଵାଚ- ପିତୁଃପ୍ରସାଦଭାଵାଦ୍ଵୈ ଯଦୁନା ସୁଖମୁତ୍ତମମ୍ । କଥଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ସୁଭୁକ୍ତଂ ଚ ତନ୍ମେ ଵିସ୍ତରତୋ ଵଦ
ପିପ୍ପଳ କହିଲେ: ବାପାଙ୍କ ଦୟାରେ ୟଦୁ କିପରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୁଖ ପାଇଲେ ଓ ଉପଭୋଗ କଲେ? ଏହା ମୋତେ ଏକେକ୍ ଭଳି କହ।
କସ୍ମାତ୍ପାପପ୍ରଭାଵଂ ଚ ରୁରୁର୍ଭୁଂକ୍ତେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ସକଲଂ ଵିସ୍ତରେଣାପି ଵଦ ମେ କୁଂଡଲାତ୍ମଜ
ଓ କୁଣ୍ଡଳପୁତ୍ର, ରୁରୁ କିଏଁକି ପାପର ଫଳ ଭୋଗ କଲେ? ସବୁ କଥା ଭଲଭାବରେ ମୋତେ କହ।
ସୁକର୍ମୋଵାଚ- ଶ୍ରୂଯତାମଭିଧାସ୍ଯାମି ଚରିତ୍ରଂ ପାପନାଶନମ୍ । ନହୁଷସ୍ଯ ସୁପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ଯଯାତେଶ୍ଚ ମହାତ୍ମନଃ
ସୁକର୍ମ କହିଲେ: ଶୁଣ, ମୁଁ ଏହି ଚରିତ୍ର କହିବି—ଏହା ପାପ ନାଶ କରେ; ଏହା ହେଉଛି ପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ନହୁଷ ଓ ମହାତ୍ମା ଯୟାତିଙ୍କ କଥା।
ସୋମଵଂଶାତ୍ପ୍ରଭୂତୋ ହି ନହୁଷୋ ମେଦିନୀପତିଃ । ଦାନଧର୍ମାନନେକାଂଶ୍ଚ ଚକା ରହ୍ଯତୁଲାନପି
ସୋମବଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ନହୁଷ ପୃଥିବୀର ରାଜା ହେଲେ; ସେ ଅନେକ ଦାନ ଓ ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଯାହା ସହଜରେ ହୁଏନି।
ମଖାନାମଶ୍ଵମେଧାନାମିଯାଜ ଶତମୁତ୍ତମମ୍ । ଵାଜପେଯଶତଂ ଚାପି ଅନ୍ଯାନ୍ଯଜ୍ଞାନନେକଧା
ସେ ଶତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ, ଶତ ଭାଜପେୟ ଯଜ୍ଞ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଆତ୍ମନଃ ପୁଣ୍ଯଭାଵେନ ଇଂଦ୍ରଲୋକମଵାପ ସଃ । ପୁତ୍ରଂ ଧର୍ମଗୁଣୋପେତଂ ପ୍ରଜାପାଲଂ ଚକାର ସଃ
ନିଜ ପୁଣ୍ୟର ଫଳରେ ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକ ପାଇଥିଲେ; ଧର୍ମ ଓ ଗୁଣରେ ଯୋଗ୍ୟ ପୁଅଙ୍କୁ ସେ ପ୍ରଜାଙ୍କ ରକ୍ଷକ କରିଥିଲେ।
ଯଯାତିଂ ସତ୍ଯସଂପନ୍ନଂ ଧର୍ମଵୀର୍ଯଂ ମହାମତିମ୍ । ଏଂଦ୍ରଂ ପଦଂ ଗତୋ ରାଜା ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ପଦେ ସ୍ଵକେ
ସେଇ ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ଯୟାତି, ଯିଏ ସତ୍ୟ, ଧର୍ମ, ଶକ୍ତି ଓ ମହାବୁଦ୍ଧିରେ ଯୋଗ୍ୟ; ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର ପଦ ପାଇଥିଲେ, ପୁଅ ତାଙ୍କର ନିଜ ପଦରେ ରହିଥିଲେ।
ଯଯାତିଃ ସତ୍ଯସଂପନ୍ନଃ ପ୍ରଜା ଧର୍ମେଣ ପାଲଯେତ୍ । ସ୍ଵଯମେଵ ପ୍ରପଶ୍ଯେତ୍ସ ପ୍ରଜାକର୍ମାଣି ତାନ୍ଯପି
ଯୟାତି ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ଼, ଧର୍ମରେ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ; ସେ ନିଜେ ପ୍ରଜାଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖୁଥିଲେ।
ଯାଜଯାମାସ ଧର୍ମଜ୍ଞଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧର୍ମମନୁତ୍ତମମ୍ । ଯଜ୍ଞତୀର୍ଥାଦିକଂ ସର୍ଵଂ ଦାନପୁଣ୍ଯଂ ଚକାର ସଃ
ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ ଶୁଣି ଯଜ୍ଞ କରାଇଥିଲେ; ଯଜ୍ଞ, ତୀର୍ଥ, ଦାନ ଓ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ରାଜ୍ଯଂ ଚକାର ମେଧାଵୀ ସତ୍ଯଧର୍ମେଣ ଵୈ ତଦା । ଯାଵଦଶୀତିସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣାଂ ନୃପନଂଦନଃ
ସେ ମହାବୁଦ୍ଧି ରାଜା ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ରାଜ୍ୟ ଚଲାଇଥିଲେ, ରାଜାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ, ଅଶୀ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ତାଵତ୍କାଲଂ ଗତଂ ତସ୍ଯ ଯଯାତେସ୍ତୁ ମହାତ୍ମନଃ । ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ଚତ୍ଵାରସ୍ତଦ୍ଵୀର୍ଯବଲଵିକ୍ରମାଃ
ଏହିପରି ଯୟାତିଙ୍କ ଆୟୁ ଥିଲା; ତାଙ୍କର ଚାରିଜଣ ପୁଅ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି, ବଳ ଓ ପ୍ରତାପରେ ଯୋଗ୍ୟ ଥିଲେ।