ତ୍ରିକାଲେଧ୍ଯାନସଂଲୀନଃ ସାଧଯାମି ଦିନେଦିନେ । ପାଦୋଦକଂ ତଯୋଶ୍ଚୈଵ ମାତାପିତ୍ରୋର୍ଦିନେଦିନେ
ମୁଁ ପ୍ରତିଦିନ ତିନିବେଳେ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ରହି, ମାତାପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଦିନ ପାଦପାନୀୟ ଦେଇଥାଏ।
ଭକ୍ତିଭାଵେନ ଵିଂଦାମି ପୂଜଯାମି ସୁଭାଵତଃ । ଗୁରୂ ମେ ଜୀଵମାନୌ ତୁ ଯାଵତ୍କାଲଂ ହି ପିପ୍ପଲ
ମୁଁ ଭକ୍ତିଭାବରେ, ସତ୍ସ୍ୱଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ ଓ ସେବା କରେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ ଗୁରୁମାନେ ଜୀବନ୍ତ। ହେ ପିପ୍ପଳ।
ତାଵତ୍କାଲଂ ହି ମେ ଲାଭୋ ହ୍ଯତୁଲଶ୍ଚ ପ୍ରଜାଯତେ । ତ୍ରିକାଲଂ ପୂଜଯାମ୍ଯେତୌ ଶୁଦ୍ଧଭାଵେନ ଚେତସା
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋର ଲାଭ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ; ମୁଁ ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ତିନିବେଳେ ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ପୂଜା କରେ।
ସ୍ଵଚ୍ଛଂଦଲୀଲାସଂଚାରୀ ଵର୍ତାମ୍ଯେଵ ହି ପିପ୍ପଲ । କିଂ ମେ ଚାନ୍ଯେନ ତପସା କିଂ ମେ କାଯସ୍ଯ ଶୋଷଣୈଃ
ମୁଁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବେ ଚଲିବା ଓ ରହିବା କରେ, ହେ ପିପ୍ପଳ; ମୋତେ ଅନ୍ୟ ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଦେହକୁ କଷ୍ଟ ଦେବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।
କିଂ ମେ ସୁତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଭିରନ୍ଯୈଃ ପୁଣ୍ଯୈଶ୍ଚ ସାଂପ୍ରତମ୍ । ମଖାନାମେଵ ସର୍ଵେଷାଂ ଯତ୍ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଦ୍ଵିଜ
ଏବେ ମୋତେ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁଣ୍ୟ କାମର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଯେତେଟିକି ମିଳେ,
ତତ୍ଫଲଂ ତୁ ମଯା ଦୃଷ୍ଟଂ ପିତୁଃ ଶୁଶ୍ରୂଷଣାଦପି । ମାତୁଃ ଶୁଶ୍ରୂଷଣଂ ତଦ୍ଵତ୍ପୁତ୍ରାଣାଂ ଗତିଦାଯକମ୍
ସେଇ ଫଳ ମୁଁ ପିତାଙ୍କୁ ସେବା କରି ଦେଖିଛି; ଏହିପରି ମାତାଙ୍କୁ ସେବା କରିଲେ ସନ୍ତାନମାନେ ମୁକ୍ତିର ପଥ ପାଆନ୍ତି।
ସର୍ଵକର୍ମସୁସର୍ଵସ୍ଵଂ ସାରଭୂତଂ ଜଗତ୍ରଯେ । ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଜାଯତେ ଲୋକୋ ମାତୁଃ ଶୁଶ୍ରୂଷଣାଦପି
ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଏହି ତିନି ଜଗତରେ, ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମୂଲ୍ୟ ଏହି ଅଟୁଟ ସତ୍ୟ — ପୁଅ ଜଣେ ନିଜ ମାଆଙ୍କୁ ସେବା କଲେ, ସେଠାରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ପିତୁଃ ଶୁଶ୍ରୂଷଣେ ତଦ୍ଵନ୍ମହତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରଜାଯତେ । ତତ୍ର ଗଂଗା ଗଯାତୀର୍ଥଂ ତତ୍ର ପୁଷ୍କରମେଵ ଚ
ପିତାଙ୍କୁ ସେବା କଲେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ସେଠାରେ ଗଙ୍ଗା, ଗୟା ଏବଂ ପୁଷ୍କର ତୀର୍ଥର ପବିତ୍ରତା ଥାଏ।
ଯତ୍ର ମାତାପିତା ତିଷ୍ଠେତ୍ପୁତ୍ରସ୍ଯାପି ନ ସଂଶଯଃ । ଅନ୍ଯାନି ତତ୍ର ତୀର୍ଥାନି ପୁଣ୍ଯାନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ଯେଉଁଠି ମାଆ ଓ ପିତା ରହନ୍ତି, ସେଠାରେ ପୁଅ ପାଇଁ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ — ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପୁଣ୍ୟ ତାହାଁରେ ମିଳିଯାଏ।
ଭଵଂତ୍ଯେତାନି ପୁତ୍ରସ୍ଯ ପିତୁଃ ଶୁଶ୍ରୂଷଣାଦପି । ପିତୁଃ ଶୁଶ୍ରୂଷଣାତ୍ତସ୍ଯ ଦାନସ୍ଯ ତପସଃ ଫଲମ୍
ପିତାଙ୍କୁ ସେବା କଲେ ମଧ୍ୟ ପୁଅ ପାଇଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଫଳ ମିଳେ; ପିତାଙ୍କୁ ସେବା କରିଲେ, ଦାନ ଓ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ମିଳିଯାଏ।
ସତ୍ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଭଵେଦ୍ଵିପ୍ର ଅନ୍ଯ ଧର୍ମଃ ଶ୍ରମାଯତେ । ପିତୁଃ ଶୁଶ୍ରୂଷଣାତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ପୁତ୍ରଃ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯନୁତ୍ତମମ୍
ଯେଉଁ ପୁଅ ସତ୍ପୁତ୍ର, ସେ ଏହି ଫଳ ପାଏ; ଅନ୍ୟ କର୍ମଗୁଡ଼ିକ ଦୁଃସାଧ୍ୟ ହୋଇଯାଏ। ପିତାଙ୍କୁ ସେବା କରି, ପୁଅ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।
ସ୍ଵକର୍ମଣସ୍ତୁ ସର୍ଵସ୍ଵମିହୈଵ ଚ ପରତ୍ର ଚ । ଜୀଵମାନୌ ଗୁରୂତ୍ଵେତୌ ସ୍ଵମାତାପିତରୌ ତଥା
ଏହି ଜନ୍ମରେ ଓ ପରଲୋକରେ, ନିଜର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ସମ୍ପତ୍ତି, ମାଆ ପିତା ଜୀବିତ ଥିବାବେଳେ, ଗୁରୁଙ୍କ ପରି ସମ୍ମାନ ସହ ତାଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ଶୁଶ୍ରୂଷତେ ସୁତୋ ଭୂତ୍ଵା ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଶୃଣୁ । ଦେଵାସ୍ତସ୍ଯାପି ତୁଷ୍ଯଂତି ଋଷଯଃ ପୁଣ୍ଯଵତ୍ସଲାଃ
ପୁଅ ଭକ୍ତି ସହ ମାଆ ପିତାଙ୍କୁ ସେବା କରିଲେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ଫଳ କଣ ହୁଏ ଶୁଣ; ଦେବତାମାନେ ଓ ପୁଣ୍ୟକୁ ପ୍ରେମ କରୁଥିବା ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ତାହାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ତ୍ରଯୋଲୋକାସ୍ତୁ ତୁଷ୍ଯଂତି ପିତୁଃ ଶୁଶ୍ରୂଷଣାଦିହ । ମାତାପିତ୍ରୋସ୍ତୁ ଯଃ ପାଦୌ ନିତ୍ଯମେଵ ହି କ୍ଷାଲଯେତ୍
ପିତାଙ୍କୁ ସେବା କରିଲେ ଏଠାରେ ତିନି ଜଗତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ଯେଉଁଠି ପୁଅ ସଦା ମାଆ ପିତାଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇଥାଏ—
ତସ୍ଯ ଭାଗୀରଥୀସ୍ନାନମହନ୍ଯହନି ଜାଯତେ । ପୁଣ୍ଯୈର୍ମିଷ୍ଟାନ୍ନପାନୈର୍ଯଃ ପିତରଂ ମାତରଂ ତଥା
ତାହା ପାଇଁ ପ୍ରତିଦିନ ଭାଗୀରଥୀରେ ସ୍ନାନ କରିବାର ଫଳ ମିଳେ; ଯେଉଁଠି ପୁଅ ପବିତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଦେଇ ମାଆ ପିତାଙ୍କୁ ମାନେଇଥାଏ—
ଭକ୍ତ୍ଯା ଭୋଜଯତେ ନିତ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍ । ଅଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଫଲଂ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଜାଯତେ
ଭକ୍ତି ସହିତ ପ୍ରତିଦିନ ମାଆ ପିତାଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ, ମୁଁ କହୁଛି, ସେ ପୁଅ ପାଇଁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ତାଂବୂଲୈଶ୍ଛାଦନୈଶ୍ଚୈଵ ପାନୈଶ୍ଚାଶନକୈସ୍ତଥା । ଭକ୍ତ୍ଯା ଚାନ୍ନେନ ପୁଣ୍ଯେନ ଗୁରୂ ଯେନାଭିପୂଜିତୌ
ତାମ୍ବୁଳ, ବସ୍ତ୍ର, ପାନୀୟ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ, ଭକ୍ତି ଓ ପବିତ୍ର ଭାବରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଯେଉଁଠି ସମ୍ମାନ କରାଯାଏ—
ସର୍ଵଜ୍ଞାନୀ ଭଵେତ୍ସୋପି ଯଶଃକୀର୍ତିମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ମାତରଂ ପିତରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହର୍ଷାତ୍ସଂଭାଷଯେତ୍ସୁତଃ
ସେ ଅନ୍ତେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରେ ଓ ଯଶ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ପାଏ; ପୁଅ ମାଆ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସମ୍ମାନ ଓ ଆନନ୍ଦ ସହ କଥା ହେବା ଉଚିତ।
ନିଧଯସ୍ତସ୍ଯ ସଂତୁଷ୍ଟାସ୍ତସ୍ଯ ଗେହେ ଵସଂତି ତେ । ଗାଵଃ ସୌହୃଦ୍ଯମାଯାଂତି ପୁତ୍ରସ୍ଯ ସୁଖଦାଃ ସଦା
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଧନ ତୃପ୍ତି ହୋଇ ଘରେ ବସିଥାଏ; ଗାଈମାନେ ମିଳନସାର ହୋଇ ସଦା ପୁଅଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ସୁକର୍ମୋଵାଚ- ତଯୋଶ୍ଚାପି ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାତାପିତ୍ରୋଶ୍ଚ ସ୍ନାତଯୋଃ । ପୁତ୍ରସ୍ଯାପି ହି ସର୍ଵାଂଗେ ପତଂତ୍ଯଂବୁକଣା ଯଦା
ସୁକର୍ମ କହିଲେ— ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେବେ ମାଆ ଓ ପିତା ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେବେ ତାଙ୍କର ଜଳବିନ୍ଦୁ ପୁଅଙ୍କ ସରା ଦେହରେ ପଡ଼ିଲେ—
ସର୍ଵତୀର୍ଥସମଂ ସ୍ନାନଂ ପୁତ୍ରସ୍ଯାପି ସୁଜାଯତେ । ପତିତଂ ଵିକଲଂ ଵୃଦ୍ଧମଶକ୍ତଂ ସର୍ଵକର୍ମସୁ
ସେଇ ସ୍ନାନ ପୁଅ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ସ୍ନାନ ସମାନ ହୁଏ; ଯଦି ମାଆ ପିତା ଅସହାୟ, ଅସ୍ୱସ୍ଥ, ବୃଦ୍ଧ ଓ କୌଣସି କାମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ—
ଵ୍ଯାଧିତଂ କୁଷ୍ଠିନଂ ତାତଂ ମାତରଂ ଚ ତଥାଵିଧାମ୍ । ଉପାଚରତି ଯଃ ପୁତ୍ରସ୍ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ପିତା ଯଦି ରୋଗୀ, କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ଓ ମାଆ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁ ପୁଅ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରେ— ମୁଁ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ବିଷୟରେ କହୁଛି।
ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ଜାଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ପ୍ରଯାତି ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଲୋକଂ ଯଦପ୍ରାପ୍ଯଂ ହି ଯୋଗିଭିଃ
ଏହାରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ସେ ଏମିତି ଏକ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଯାହାକୁ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ପିତରୌ ଵିକଲୌ ଦୀନୌ ଵୃଦ୍ଧାଵେତୌ ଗୁରୂ ସୁତଃ । ମହାଗଦେନ ସଂପ୍ରାପ୍ତୌ ପରିତ୍ଯଜତି ପାପଧୀଃ
ମାଆ ପିତା ଯଦି ଅସହାୟ, ଦୁଃଖିତ ଓ ବୃଦ୍ଧ, ଏବଂ ପୁଅ ତାଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ରୋଗରେ ପଡ଼ିଥିବାବେଳେ ଛାଡ଼ିଦେଏ, ସେ ଅପବିତ୍ର ମନର ହୁଏ।
ପୁତ୍ରୋ ନରକମାପ୍ନୋତି ଦାରୁଣଂ କୃମିସଂକୁଲମ୍ । ଵୃଦ୍ଧାଭ୍ଯାଂ ଚ ସମାହୂତୋ ଗୁରୂଭ୍ଯାମିହ ସାଂପ୍ରତମ୍
ଯେ ସନ୍ତାନ ବୃଦ୍ଧ ପିତାମାତା ଓ ଗୁରୁଙ୍କର ଡାକକୁ ଶୁଣି ବି ତୁରନ୍ତ ନ ଆସେ, ସେ ଭୟଙ୍କର କୀଟପୂର୍ଣ୍ଣ ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ନ ପ୍ରଯାତି ସୁତୋ ଭୂତ୍ଵା ତସ୍ଯ ପାପଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍ । ଵିଷ୍ଠାଶୀ ଜାଯତେ ମୂଢୋ ଗ୍ରାମଘ୍ରୋଣୀ ନ ସଂଶଯଃ
ଏମିତି ସନ୍ତାନ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଯେ ଆସେନି, ତାଙ୍କର ପାପ ମୁଁ କହୁଛି—ସେ ମୂର୍ଖ ଭାବରେ ମଳ ଖାଇଥିବା ଏବଂ ଗ୍ରାମର ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ଭଳି ଘୃଣିତ ନାକ ଥିବା ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଯାଵଜ୍ଜନ୍ମସହସ୍ରଂ ତୁ ପୁନଃ ଶ୍ଵା ଚାଭିଜାଯତେ । ପୁତ୍ରଗେହେସ୍ଥିତୌ ଵୃଦ୍ଧୌ ମାତା ଚ ଜନକସ୍ତଥା
ଏମିତି ସନ୍ତାନ ହଜାର ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁନିପୁନି କୁକୁର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ଯେଉଁବେଳେ ବୃଦ୍ଧ ପିତା ଓ ମାଆ ସେହି ପୁଅଙ୍କ ଘରେ ରହିଥାନ୍ତି।
ଅଭୋଜଯିତ୍ଵା ତାଵନ୍ନଂ ସ୍ଵଯମତ୍ତି ଚ ଯଃ ସୁତଃ । ମୂତ୍ରଂ ଵିଷ୍ଠାଂ ସ ଭୁଂଜୀତ ଯାଵଜ୍ଜନ୍ମସହସ୍ରକମ୍
ଯେ ସନ୍ତାନ ନିଜେ ଖାଇଥାଏ କିନ୍ତୁ ବୃଦ୍ଧ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଦିଏନି, ସେ ହଜାର ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁତ୍ର ଓ ମଳ ଭୋଗ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ।
କୃଷ୍ଣସର୍ପୋ ଭଵେତ୍ପାପୀ ଯାଵଜ୍ଜନ୍ମଶତଦ୍ଵଯମ୍ । ମାତରଂପିତରଂ ଵୃଦ୍ଧମଵଜ୍ଞାଯ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ
ଯେ ପାପୀ ବୃଦ୍ଧ ମାଆ ଓ ବାପାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରି କାମ କରେ, ସେ ଦୁଇଶେ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଳା ସାପ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଗ୍ରାହୋପି ଜାଯତେ ଦୁଷ୍ଟୋ ଜନ୍ମକୋଟିଶତୈରପି । ତାଵେତୌ କୁତ୍ସତେ ପୁତ୍ରଃ କଟୁକୈର୍ଵଚନୈରପି
ଯେ ସନ୍ତାନ ବୃଦ୍ଧ ପିତାମାତାଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହି ଅପମାନ କରେ, ସେ କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଗ୍ରାମ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।