ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯାଃ ସର୍ଵଲୋକାଶ୍ଚ ଅର୍ଵାଚୀନା ହି ପିପ୍ପଲ । ଅର୍ଵାଚୀନା ଅମୀ ଲୋକା ଯେ ଭଵଂତି ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ
ହେ ପିପ୍ପଳ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକମାନେ ସହଜ ଅଟେ। ଏହି ତିନି ଜଗତରେ ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସହଜ ଅଟେ।
ପରାଚୀନଃ ସ ଭୂତାତ୍ମା ଯଂ ସୁପଶ୍ଯଂତି ଯୋଗିନଃ । ମୋକ୍ଷରୂପଂ ପରଂ ସ୍ଥାନଂ ପରବ୍ରହ୍ମସ୍ଵରୂପକମ୍
ଯେଉଁ ଅସହଜ ଅଟେ, ସେହି ଭୂତମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା, ଯାହାକୁ ଯୋଗୀମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି; ଏହା ମୁକ୍ତିର ରୂପ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥା, ପରବ୍ରହ୍ମର ସ୍ୱରୂପ।
ଅଵ୍ଯକ୍ତମକ୍ଷରଂ ହଂସଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ସିଦ୍ଧିସମନ୍ଵିତମ୍ । ପରାଚୀନସ୍ଯ ଯଦ୍ରୂପଂ ଵିଦ୍ଯାଧର ତଵାଗ୍ରତଃ
ଯେଉଁ ଅସ୍ପଷ୍ଟ, ଅବିନାଶୀ, ହଂସ ରୂପୀ, ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ସିଦ୍ଧିସମ୍ପନ୍ନ ଅଟେ, ଏହି ଅସହଜ ରୂପଟି, ହେ ବିଦ୍ୟାଧର, ତୁମେ ସାମ୍ନାରେ ଅଛି।
ସର୍ଵମେଵ ମଯା ଖ୍ଯାତମନ୍ଯତ୍କିଂ ତେ ଵଦାମ୍ଯହମ୍ । ପିପ୍ପଲ ଉଵାଚ- କସ୍ମାଦେତନ୍ମହାଜ୍ଞାନମୁଦ୍ଭୂତଂ ତଵ ସୁଵ୍ରତ
ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲି; ଆଉ କଣ କହିବି? ପିପ୍ପଳ କହିଲେ— ହେ ସୁବ୍ରତ, ଏହି ମହାଜ୍ଞାନ କେଉଁଠୁ ତୁମେ ପାଇଲା?
ଅର୍ଵାଚୀନଗତିଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ପରାଚୀନଗତିଂ ତଥା । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯ ପରଂ ଜ୍ଞାନଂ ତ୍ଵଯ୍ଯେଵଂ ପରିଵର୍ତତେ
ତୁମେ ସହଜ ଓ ଅସହଜ ଗତି ଦୁହିଁଟିକୁ ଜାଣ, ଏହିପରି ତିନି ଲୋକର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ ତୁମ ଭିତରେ ଘୁରୁଛି।
ତପସୋ ନୈଵ ପଶ୍ଯାମି ପରାଂ ନିଷ୍ଠାଂ ହି ସୁଵ୍ରତ । ଯଜନଂଯାଜନଂତୀର୍ଥଂତପୋଵାକୃତଵାନସି
ହେ ସୁବ୍ରତ, ମୁଁ ତପସ୍ୟାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥା ଦେଖିପାରୁନାହିଁ; ତୁମେ ଯଜ୍ଞ, ଯାଜ୍ଞ, ତୀର୍ଥ ଏବଂ ତପସ୍ୟା କରିଛ।
ତତ୍ପ୍ରଭାଵଂ ଵଦସ୍ଵୈଵଂ କେନ ଜ୍ଞାନଂ ତଵାଖିଲମ୍ । ସୁକର୍ମୋଵାଚ- ତପ ଏଵ ନ ଜାନାମି ନ କୃତଂ କାଯଶୋଷଣମ୍
ତେଣୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ କିପରି ତୁମେ ପାଇଲ, ଏହାର କାରଣ କହ। ସୁକର୍ମ କହିଲେ— ମୁଁ ତପସ୍ୟା ଜାଣେନି, ଦେହକୁ କଷ୍ଟ ଦେଇ କିଛି କରିନାହିଁ।
ଯଜନଂ ଯାଜନଂ ଵାପି ନ ଜାନେ ତୀର୍ଥସାଧନମ୍ । ନ ମଯା ସାଧିତଂ ଧ୍ଯାନଂ ପୁଣ୍ଯକାଲଂ ସୁକର୍ମଜମ୍
ମୁଁ ଯଜ୍ଞ, ଯାଜ୍ଞ ବା ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା କିପରି କରିବା ଜାଣେନି; ମୁଁ ଧ୍ୟାନ କରିନାହିଁ, ସୁକର୍ମ ଦ୍ୱାରା ପୁଣ୍ୟ ଅର୍ଜନ କରିନାହିଁ।
ସ୍ଫୁଟମେକଂ ପ୍ରଜାନାମି ପିତୃମାତୃପ୍ରପୂଜନମ୍ । ଉଭଯୋରପି ହସ୍ତେନ ମାତାପିତ୍ରୋସ୍ତୁ ନିତ୍ଯଶଃ
ମୁଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଗୋଟିଏ କଥା ଜାଣେ— ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କୁ ଦୁଇହାତରେ ସମ୍ମାନ ଓ ପୂଜା କରିବା।
ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଲନଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସ୍ଵଯମେଵ କରୋମ୍ଯହମ୍ । ଅଂଗସଂଵାହନଂ ସ୍ନାନଂ ଭୋଜନାଦିକମେଵ ଚ
ମୁଁ ନିଜେ ମାତାପିତାଙ୍କର ପାଦ ଧୋଇବା, ଅଙ୍ଗ ମାସାଜ କରିବା, ସ୍ନାନ କରାଇବା ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଭଳି କାମ ନିଜେ କରେ।
ତ୍ରିକାଲେଧ୍ଯାନସଂଲୀନଃ ସାଧଯାମି ଦିନେଦିନେ । ପାଦୋଦକଂ ତଯୋଶ୍ଚୈଵ ମାତାପିତ୍ରୋର୍ଦିନେଦିନେ
ମୁଁ ପ୍ରତିଦିନ ତିନିବେଳେ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ରହି, ମାତାପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଦିନ ପାଦପାନୀୟ ଦେଇଥାଏ।
ଭକ୍ତିଭାଵେନ ଵିଂଦାମି ପୂଜଯାମି ସୁଭାଵତଃ । ଗୁରୂ ମେ ଜୀଵମାନୌ ତୁ ଯାଵତ୍କାଲଂ ହି ପିପ୍ପଲ
ମୁଁ ଭକ୍ତିଭାବରେ, ସତ୍ସ୍ୱଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ ଓ ସେବା କରେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ ଗୁରୁମାନେ ଜୀବନ୍ତ। ହେ ପିପ୍ପଳ।
ତାଵତ୍କାଲଂ ହି ମେ ଲାଭୋ ହ୍ଯତୁଲଶ୍ଚ ପ୍ରଜାଯତେ । ତ୍ରିକାଲଂ ପୂଜଯାମ୍ଯେତୌ ଶୁଦ୍ଧଭାଵେନ ଚେତସା
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋର ଲାଭ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ; ମୁଁ ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ତିନିବେଳେ ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ପୂଜା କରେ।
ସ୍ଵଚ୍ଛଂଦଲୀଲାସଂଚାରୀ ଵର୍ତାମ୍ଯେଵ ହି ପିପ୍ପଲ । କିଂ ମେ ଚାନ୍ଯେନ ତପସା କିଂ ମେ କାଯସ୍ଯ ଶୋଷଣୈଃ
ମୁଁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବେ ଚଲିବା ଓ ରହିବା କରେ, ହେ ପିପ୍ପଳ; ମୋତେ ଅନ୍ୟ ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଦେହକୁ କଷ୍ଟ ଦେବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।
କିଂ ମେ ସୁତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଭିରନ୍ଯୈଃ ପୁଣ୍ଯୈଶ୍ଚ ସାଂପ୍ରତମ୍ । ମଖାନାମେଵ ସର୍ଵେଷାଂ ଯତ୍ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଦ୍ଵିଜ
ଏବେ ମୋତେ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁଣ୍ୟ କାମର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଯେତେଟିକି ମିଳେ,
ତତ୍ଫଲଂ ତୁ ମଯା ଦୃଷ୍ଟଂ ପିତୁଃ ଶୁଶ୍ରୂଷଣାଦପି । ମାତୁଃ ଶୁଶ୍ରୂଷଣଂ ତଦ୍ଵତ୍ପୁତ୍ରାଣାଂ ଗତିଦାଯକମ୍
ସେଇ ଫଳ ମୁଁ ପିତାଙ୍କୁ ସେବା କରି ଦେଖିଛି; ଏହିପରି ମାତାଙ୍କୁ ସେବା କରିଲେ ସନ୍ତାନମାନେ ମୁକ୍ତିର ପଥ ପାଆନ୍ତି।
ସର୍ଵକର୍ମସୁସର୍ଵସ୍ଵଂ ସାରଭୂତଂ ଜଗତ୍ରଯେ । ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଜାଯତେ ଲୋକୋ ମାତୁଃ ଶୁଶ୍ରୂଷଣାଦପି
ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଏହି ତିନି ଜଗତରେ, ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମୂଲ୍ୟ ଏହି ଅଟୁଟ ସତ୍ୟ — ପୁଅ ଜଣେ ନିଜ ମାଆଙ୍କୁ ସେବା କଲେ, ସେଠାରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ପିତୁଃ ଶୁଶ୍ରୂଷଣେ ତଦ୍ଵନ୍ମହତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରଜାଯତେ । ତତ୍ର ଗଂଗା ଗଯାତୀର୍ଥଂ ତତ୍ର ପୁଷ୍କରମେଵ ଚ
ପିତାଙ୍କୁ ସେବା କଲେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ସେଠାରେ ଗଙ୍ଗା, ଗୟା ଏବଂ ପୁଷ୍କର ତୀର୍ଥର ପବିତ୍ରତା ଥାଏ।
ଯତ୍ର ମାତାପିତା ତିଷ୍ଠେତ୍ପୁତ୍ରସ୍ଯାପି ନ ସଂଶଯଃ । ଅନ୍ଯାନି ତତ୍ର ତୀର୍ଥାନି ପୁଣ୍ଯାନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ଯେଉଁଠି ମାଆ ଓ ପିତା ରହନ୍ତି, ସେଠାରେ ପୁଅ ପାଇଁ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ — ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପୁଣ୍ୟ ତାହାଁରେ ମିଳିଯାଏ।
ଭଵଂତ୍ଯେତାନି ପୁତ୍ରସ୍ଯ ପିତୁଃ ଶୁଶ୍ରୂଷଣାଦପି । ପିତୁଃ ଶୁଶ୍ରୂଷଣାତ୍ତସ୍ଯ ଦାନସ୍ଯ ତପସଃ ଫଲମ୍
ପିତାଙ୍କୁ ସେବା କଲେ ମଧ୍ୟ ପୁଅ ପାଇଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଫଳ ମିଳେ; ପିତାଙ୍କୁ ସେବା କରିଲେ, ଦାନ ଓ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ମିଳିଯାଏ।
ସତ୍ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଭଵେଦ୍ଵିପ୍ର ଅନ୍ଯ ଧର୍ମଃ ଶ୍ରମାଯତେ । ପିତୁଃ ଶୁଶ୍ରୂଷଣାତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ପୁତ୍ରଃ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯନୁତ୍ତମମ୍
ଯେଉଁ ପୁଅ ସତ୍ପୁତ୍ର, ସେ ଏହି ଫଳ ପାଏ; ଅନ୍ୟ କର୍ମଗୁଡ଼ିକ ଦୁଃସାଧ୍ୟ ହୋଇଯାଏ। ପିତାଙ୍କୁ ସେବା କରି, ପୁଅ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।
ସ୍ଵକର୍ମଣସ୍ତୁ ସର୍ଵସ୍ଵମିହୈଵ ଚ ପରତ୍ର ଚ । ଜୀଵମାନୌ ଗୁରୂତ୍ଵେତୌ ସ୍ଵମାତାପିତରୌ ତଥା
ଏହି ଜନ୍ମରେ ଓ ପରଲୋକରେ, ନିଜର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ସମ୍ପତ୍ତି, ମାଆ ପିତା ଜୀବିତ ଥିବାବେଳେ, ଗୁରୁଙ୍କ ପରି ସମ୍ମାନ ସହ ତାଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ଶୁଶ୍ରୂଷତେ ସୁତୋ ଭୂତ୍ଵା ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଶୃଣୁ । ଦେଵାସ୍ତସ୍ଯାପି ତୁଷ୍ଯଂତି ଋଷଯଃ ପୁଣ୍ଯଵତ୍ସଲାଃ
ପୁଅ ଭକ୍ତି ସହ ମାଆ ପିତାଙ୍କୁ ସେବା କରିଲେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ଫଳ କଣ ହୁଏ ଶୁଣ; ଦେବତାମାନେ ଓ ପୁଣ୍ୟକୁ ପ୍ରେମ କରୁଥିବା ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ତାହାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ତ୍ରଯୋଲୋକାସ୍ତୁ ତୁଷ୍ଯଂତି ପିତୁଃ ଶୁଶ୍ରୂଷଣାଦିହ । ମାତାପିତ୍ରୋସ୍ତୁ ଯଃ ପାଦୌ ନିତ୍ଯମେଵ ହି କ୍ଷାଲଯେତ୍
ପିତାଙ୍କୁ ସେବା କରିଲେ ଏଠାରେ ତିନି ଜଗତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ଯେଉଁଠି ପୁଅ ସଦା ମାଆ ପିତାଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇଥାଏ—
ତସ୍ଯ ଭାଗୀରଥୀସ୍ନାନମହନ୍ଯହନି ଜାଯତେ । ପୁଣ୍ଯୈର୍ମିଷ୍ଟାନ୍ନପାନୈର୍ଯଃ ପିତରଂ ମାତରଂ ତଥା
ତାହା ପାଇଁ ପ୍ରତିଦିନ ଭାଗୀରଥୀରେ ସ୍ନାନ କରିବାର ଫଳ ମିଳେ; ଯେଉଁଠି ପୁଅ ପବିତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଦେଇ ମାଆ ପିତାଙ୍କୁ ମାନେଇଥାଏ—
ଭକ୍ତ୍ଯା ଭୋଜଯତେ ନିତ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍ । ଅଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଫଲଂ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଜାଯତେ
ଭକ୍ତି ସହିତ ପ୍ରତିଦିନ ମାଆ ପିତାଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ, ମୁଁ କହୁଛି, ସେ ପୁଅ ପାଇଁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ତାଂବୂଲୈଶ୍ଛାଦନୈଶ୍ଚୈଵ ପାନୈଶ୍ଚାଶନକୈସ୍ତଥା । ଭକ୍ତ୍ଯା ଚାନ୍ନେନ ପୁଣ୍ଯେନ ଗୁରୂ ଯେନାଭିପୂଜିତୌ
ତାମ୍ବୁଳ, ବସ୍ତ୍ର, ପାନୀୟ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ, ଭକ୍ତି ଓ ପବିତ୍ର ଭାବରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଯେଉଁଠି ସମ୍ମାନ କରାଯାଏ—
ସର୍ଵଜ୍ଞାନୀ ଭଵେତ୍ସୋପି ଯଶଃକୀର୍ତିମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ମାତରଂ ପିତରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହର୍ଷାତ୍ସଂଭାଷଯେତ୍ସୁତଃ
ସେ ଅନ୍ତେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରେ ଓ ଯଶ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ପାଏ; ପୁଅ ମାଆ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସମ୍ମାନ ଓ ଆନନ୍ଦ ସହ କଥା ହେବା ଉଚିତ।
ନିଧଯସ୍ତସ୍ଯ ସଂତୁଷ୍ଟାସ୍ତସ୍ଯ ଗେହେ ଵସଂତି ତେ । ଗାଵଃ ସୌହୃଦ୍ଯମାଯାଂତି ପୁତ୍ରସ୍ଯ ସୁଖଦାଃ ସଦା
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଧନ ତୃପ୍ତି ହୋଇ ଘରେ ବସିଥାଏ; ଗାଈମାନେ ମିଳନସାର ହୋଇ ସଦା ପୁଅଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ସୁକର୍ମୋଵାଚ- ତଯୋଶ୍ଚାପି ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାତାପିତ୍ରୋଶ୍ଚ ସ୍ନାତଯୋଃ । ପୁତ୍ରସ୍ଯାପି ହି ସର୍ଵାଂଗେ ପତଂତ୍ଯଂବୁକଣା ଯଦା
ସୁକର୍ମ କହିଲେ— ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେବେ ମାଆ ଓ ପିତା ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେବେ ତାଙ୍କର ଜଳବିନ୍ଦୁ ପୁଅଙ୍କ ସରା ଦେହରେ ପଡ଼ିଲେ—