ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଶୃଣୁତେ ନାରୀ ସୁକଲାଖ୍ଯାନମୁତ୍ତମମ୍ । ସୌଭାଗ୍ଯେନ ତୁ ସତ୍ଯେନ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରୈର୍ନ ମୁଚ୍ଯତେ
ଯେ ସ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁକଳା କଥା ଶୁଣେ, ସେ ଭାଗ୍ୟ ଓ ସତ୍ୟରେ, ପୁଅ-ନାତିରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେବେ ନାହିଁ।
ମୋଦତେ ଧନଧାନ୍ଯେନ ସହଭର୍ତ୍ରା ସୁଖୀ ଭଵେତ୍ । ପତିଵ୍ରତା ଭଵେତ୍ସା ଚ ଜନ୍ମଜନ୍ମନି ନାନ୍ଯଥା
ସେ ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ କରେ, ପତି ସହିତ ସୁଖୀ ରହେ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ସେ ପତିବ୍ରତା ହୁଏ, ଅନ୍ୟଥା କେବେ ନୁହେଁ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵେଦଵିଦ୍ଵାଂଶ୍ଚ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଵିଜଯୀ ଭଵେତ୍ । ଧନଧାନ୍ଯଂ ଭଵେଚ୍ଚୈଵ ଵୈଶ୍ଯଗେହେ ନ ସଂଶଯଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ହୁଏ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ବିଜୟୀ ହୁଏ; ବେଶ୍ୟଙ୍କ ଘରେ ନିଶ୍ଚିତ ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟ ଥାଏ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଜାଯତେ ରାଜନ୍ସଦାଚାରଃ ସୁଖୀ ଭଵେତ୍ । ଶୂଦ୍ର ସୁଃଖମଵାପ୍ନୋତି ପୁତ୍ରପୌତ୍ରୈଃ ପ୍ରଵର୍ଧତେ
ରାଜା ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଶିଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ହୋଇ ସୁଖୀ ହୁଏ; ଶୂଦ୍ର ସୁଖ ପାଏ ଓ ପୁଅ-ନାତି ସହିତ ବଢ଼େ।
ଵିପୁଲା ଜାଯତେ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଧନଧାନ୍ଯୈରଲଂକୃତା
ବହୁତ ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ଶ୍ରୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେଥିରେ ଶୋଭା ପାଏ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ସୁକଲାଚରିତ୍ରେ ଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡର ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନରେ ସୁକଳା ଚରିତ୍ରର ସାଠିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଵେନ ଉଵାଚ- ଭାର୍ଯାତୀର୍ଥଂ ସମାଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵତୀର୍ଥୋତ୍ତମୋତ୍ତମମ୍ । ପିତୃତୀର୍ଥଂ ସମାଖ୍ଯାହି ପୁତ୍ରାଣାଂ ତାରଣଂ ପରମ୍
ବେନ କହିଲେ— ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ପାଇଁ ତୀର୍ଥ ବିବରଣ ହେଲା, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତୀର୍ଥ ବିବରଣ କର, ଯାହା ପୁଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁକ୍ତି।
ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ- କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ମହାକ୍ଷେତ୍ରେ କୁଂଡଲୋ ନାମ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ । ସୁକର୍ମା ନାମ ସତ୍ପୁତ୍ରଃ କୁଂଡଲସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ— କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ମହାତୀର୍ଥରେ କୁଣ୍ଡଳ ନାମକ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କର ନାମୀ ସତ୍ପୁଅ ସୁକର୍ମା ଥିଲେ, ମହାତ୍ମା କୁଣ୍ଡଳଙ୍କ ପୁଅ।
ଗୁରୂ ତସ୍ଯ ମହାଵୃଦ୍ଧୌ ଧର୍ମଜ୍ଞୌ ଶାସ୍ତ୍ରକୋଵିଦୌ । ଦ୍ଵାଵେତୌ ତୁ ମହାତ୍ମାନୌ ଜରଯା ପରିପୀଡିତୌ
ତାଙ୍କର ଗୁରୁମାନେ ବହୁତ ବୃଦ୍ଧ, ଧର୍ମ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ; ସେ ଦୁଇ ମହାତ୍ମା ବୟସରେ ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ।
ତଯୋଃ ଶୁଶ୍ରୂଷଣଂ ଚକ୍ରେ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ପରଯା ତତଃ । ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଭାଵସଂଯୁକ୍ତୋ ଅହର୍ନିଶମନାରତମ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତିରେ ସେବା କରୁଥିଲେ; ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଦିନରାତି ଅବିରତ ତାଙ୍କର ଚରଣ ସେବା କରୁଥିଲେ।
ତସ୍ମାଦ୍ଵେଦାନଧୀତେ ସ ପିତୁଃ ଶାସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯନେକଶଃ । ସର୍ଵାଚାରପରୋ ଦକ୍ଷୋ ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଜ୍ଞାନଵତ୍ସଲଃ
ସେଠାରୁ ସେ ନିଜ ବାପାଙ୍କଠାରୁ ବେଦ ଓ ଅନେକ ଶାସ୍ତ୍ର ପଢ଼ିଲେ, ସମସ୍ତ ଆଚରଣରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଦକ୍ଷ, ଧର୍ମରେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଜ୍ଞାନକୁ ଭଲପାଉଥିବା ଥିଲେ।
ଅଂଗସଂଵାହନଂ ଚକ୍ରେ ଗୁର୍ଵୋଶ୍ଚ ସ୍ଵଯମେଵ ସଃ । ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଲନଂ ଚୈଵ ସ୍ନାନଭୋଜନକୀଂ କ୍ରିଯାମ୍
ସେ ନିଜେ ଗୁରୁଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ମସାଜ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇବା, ସ୍ନାନ କରାଇବା ଓ ଭୋଜନ ଦେବା କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରୁଥିଲେ।
ଭକ୍ତ୍ଯା ଚୈଵ ସ୍ଵଭାଵେନ ତଦ୍ଧ୍ଯାନେ ତନ୍ମଯୋ ଭଵେତ୍ । ମାତାପିତ୍ରୋଶ୍ଚ ରାଜେଂଦ୍ର ଉପଚର୍ଯାଂ ପ୍ରକାରଯେତ୍
ଭକ୍ତି ଓ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ, ସେ ତାହାର ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ ମାଆ ବାପାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ସେବା କରୁଥିଲେ, ରାଜା।
ସୂତ ଉଵାଚ- ତଦ୍ଵର୍ତମାନକାଲେ ତୁ ବଭୂଵ ନୃପସତ୍ତମ । ପିପ୍ପଲୋ ନାମ ଵୈ ଵିପ୍ରଃ କଶ୍ଯପସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ସୂତ କହିଲେ — ସେ ସମୟରେ, ରାଜାଙ୍କୁ, କଶ୍ୟପ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପିପ୍ପଳ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ।
ତପସ୍ତେପେ ନିରାହାରୋ ଜିତାତ୍ମା ଜିତମତ୍ସରଃ । ଦଯାଦାନଦମୋପେତଃ କାମଂ କ୍ରୋଧଂ ଵିଜିତ୍ଯ ସଃ
ସେ ଉପବାସ ରହି, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡ଼ି, ଦୟା, ଦାନ ଓ ଦମ ସହିତ, କାମ କ୍ରୋଧକୁ ଜିତି, ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ।
ଦଶାରଣ୍ଯଗତୋ ଧୀମାଞ୍ଜ୍ଞାନଶାଂତିପରାଯଣଃ । ସର୍ଵେଂଦ୍ରିଯାଣି ସଂଯମ୍ଯ ତପସ୍ତେପେ ମହାମନାଃ
ଦଶାରଣ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଇ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଶାନ୍ତିରେ ଏକାଗ୍ର, ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ମନ ଦୃଢ଼ କରି ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ।
ତପଃପ୍ରଭାଵତସ୍ତସ୍ଯ ଜଂତଵୋ ଗତଵିଗ୍ରହାଃ । ଵସଂତି ସୁଯୁଗେ ତତ୍ର ଏକୋଦରଗତା ଇଵ
ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ରାଗ ଦ୍ୱେଷ ଛାଡ଼ି, ଏକ ଗର୍ଭରେ ଥିବା ପରି ଏକାଠି ଶାନ୍ତିରେ ବସୁଥିଲେ।
ତତ୍ତପସ୍ତସ୍ଯ ମୁନଯୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିସ୍ମଯମାଯଯୁଃ । ନେଦୃଶଂ କେନଚିତ୍ତପ୍ତଂ ଯଥାସୌ ତପ୍ଯତେ ମୁନିଃ
ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦେଖି, ମୁନିମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ; ଏପରି ତପସ୍ୟା କେହି କରିନଥିଲେ ଯେପରି ସେ ମୁନି କରୁଥିଲେ।
ଦେଵାଶ୍ଚ ଇଂଦ୍ରପ୍ରମୁଖାଃ ପରଂ ଵିସ୍ମଯମାଯଯୁଃ । ଅହୋ ଅସ୍ଯ ତପସ୍ତୀଵ୍ରଂ ଶମଶ୍ଚେଂଦ୍ରିଯସଂଯମଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ— 'ହାଁ! ଏତେ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା, ଏତେ ଶାନ୍ତି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ!'
ନିର୍ଵିକାରୋ ନିରୁଦ୍ଵେଗଃ କାମକ୍ରୋଧଵିଵର୍ଜିତଃ । ଶୀତଵାତାତପସହୋ ଧରାଧର ଇଵସ୍ଥିତଃ
ସେ ଅଚଳ, ଅଶାନ୍ତ, କାମ କ୍ରୋଧ ରହିତ, ଶୀତ, ପବନ, ତାପ ସହିପାରୁଥିବା, ପାହାଡ଼ ପରି ଦୃଢ଼ ଥିଲେ।
ଵିଷଯେ ଵିମୁଖୋ ଧୀରୋ ମନସୋତୀତସଂଗ୍ରହମ୍ । ନ ଶୃଣୋତି ଯଥା ଶବ୍ଦଂ କସ୍ଯଚିଦ୍ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ
ବିଷୟରେ ଅନାସକ୍ତ, ଦୃଢ଼ଚିତ୍ତ, ମନ ଅପରିଗ୍ରହ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କେହିଙ୍କର ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଶୁଣୁନଥିଲେ।
ସଂସ୍ଥାନଂ ତାଦୃଶଂ ଗତ୍ଵା ସ୍ଥିତ୍ଵା ଏକାଗ୍ରମାନସଃ । ବ୍ରହ୍ମଧ୍ଯାନମଯୋ ଭୂତ୍ଵା ସାନଂଦମୁଖପଂକଜଃ
ଏପରି ଅବସ୍ଥାକୁ ପାଇଁ, ଏକାଗ୍ର ମନେ ରହି, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ, ଆନନ୍ଦରେ ମୁହଁ ଖିଲି ରହିଥିଲେ।
ଅଶ୍ମକାଷ୍ଠମଯୋ ଭୂତ୍ଵା ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟୋ ଗିରିଵତ୍ସ୍ଥିତଃ । ସ୍ଥାଣୁଵଦ୍ଦୃଶ୍ଯତେ ଚାସୌ ସୁସ୍ଥିରୋ ଧର୍ମଵତ୍ସଲଃ
ପାଥର କିମ୍ବା କାଠ ପରି ନିଷ୍କ୍ରିୟ ହୋଇ, ପାହାଡ଼ ପରି ଦୃଢ଼ ଥିଲେ; ସେ ଥାମ୍ଭା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଧର୍ମକୁ ଭଲପାଉଥିବା ମଜବୁତ ମନେ।
ତପଃକ୍ଲିଷ୍ଟଶରୀରୋତି ଶ୍ରଦ୍ଧାଵାନନସୂଯକଃ । ଏଵଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରୈକଂ ସଂଜାତଂ ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ତପସ୍ୟାରେ ଶରୀର କ୍ଳାନ୍ତ, ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦ୍ୱେଷ ଶୂନ୍ୟ, ଏଭଳି ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ କଟିଗଲା।
ପିପୀଲିକାଭିର୍ବହ୍ଵୀଭିଃ କୃତଂ ମୃଦ୍ଭାରସଂଚଯମ୍ । ତସ୍ଯୋପରି ମହାକାଯଂ ଵଲ୍ମୀକଂ ନିଜମଂଦିରମ୍
ଅନେକ ପିପିଲିକା ତାଙ୍କ ଉପରେ ବଡ଼ ମାଟିର ଢେଳ ତିଆରି କଲେ, ଏବଂ ତାହାର ଉପରେ ବଡ଼ ଭୂଇଁଚୁଆ ଗୁହା ତାଙ୍କର ଘର ହେଲା।
ଵଲ୍ମୀକୋଦରମଧ୍ଯସ୍ଥୋ ଜଡୀଭୂତ ଇଵସ୍ଥିତଃ । ସ ଏଵଂ ପିପ୍ପଲୋ ଵିପ୍ରସ୍ତପତେ ସୁମହତ୍ତପଃ
ଭୂଇଁଚୁଆ ଗୁହାର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସେ, ଜଡ଼ ହୋଇ ରହିଥିଲେ; ଏଭଳି ପିପ୍ପଳ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମହାତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ।
କୃଷ୍ଣସର୍ପୈସ୍ତୁ ସର୍ଵତ୍ର ଵେଷ୍ଟିତୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ । ତମୁଗ୍ରତେଜସଂ ଵିପ୍ରଂ ପ୍ରଦଶଂତି ଵିଷୋଲ୍ବଣାଃ
କଳା ସାପ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରଖିଥିଲେ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ବିଷାକ୍ତ ସାପମାନେ କାମ୍ଡିଥିଲେ।
ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଗାତ୍ରମର୍ମାଣି ଵିଷଂ ତସ୍ଯ ନ ଭେଦଯେତ୍ । ତେଜସା ତସ୍ଯ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ନାଗାଃ ଶାଂତିମଥାଗମନ୍
ସେମାନଙ୍କର ବିଷ ତାଙ୍କ ଶରୀର ଓ ମର୍ମସ୍ଥଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି କରିପାରିଲା ନାହିଁ; ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ତେଜରେ ସାପମାନେ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ।
ତସ୍ଯ କାଯାତ୍ସମୁଦ୍ଭୂତା ଅର୍ଚିଷୋ ଦୀପ୍ତତେଜସଃ । ନାନାରୂପାଃ ସୁବହୁଶୋ ଦୃଶ୍ଯଂତେ ଚ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ତାଙ୍କର ଶରୀରରୁ ଅସଂଖ୍ୟା ଆକାରର ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନିଶିଖା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଯଥା ଵହ୍ନେଃ ଖରତରାସ୍ତଥାଵିଧା ନରୋତ୍ତମ । ଯଥାମେଘୋଦରେ ସୂର୍ଯଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଭାତି ରଶ୍ମିଭିଃ
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେପରି ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ତୀବ୍ର ଓ ତାପଦାୟକ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଥିଲେ; ଏବଂ ଯେପରି ମେଘମାଳା ଭିତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାର କିରଣରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।