ତସ୍ମାଦ୍ଭାର୍ଯାଂ ଵିନା ଧର୍ମଃ ପୁରୁଷସ୍ଯ ନ ସିଧ୍ଯତି । ନାସ୍ତି ଭାର୍ଯାସମଂ ତୀର୍ଥଂ ପୁଂସାଂ ସୁଗତିଦାଯକମ୍
ସେଠାରୁ, ପତ୍ନୀ ବିନା ପୁରୁଷଙ୍କ ଧର୍ମ ସଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ; ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଶୁଭ ଗତି ଦେବା ପାଇଁ ପତ୍ନୀ ସମାନ କୌଣସି ତୀର୍ଥ ନାହିଁ।
ଭାର୍ଯାଂ ଵିନା ଚ ଯୋ ଧର୍ମଃ ସ ଏଵ ଵିଫଲୋ ଭଵେତ୍
ପତ୍ନୀ ବିନା କରାଯାଇଥିବା ଧର୍ମ କେବେ ସଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ସୁକଲାଚରିତ୍ରେ ଏକୋନଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନରେ ସୁକଳା ଚରିତ୍ରର ଉଣଷଠିଏଁ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
କୃକଲ ଉଵାଚ- କଥଂ ମେ ଜାଯତେ ସିଦ୍ଧିଃ କଥଂ ପିତୃଵିମୋଚନମ୍ । ଏତନ୍ମେ ଵିସ୍ତରେଣାପି ଧର୍ମରାଜ ଵଦାଧୁନା
କୃକଳ କହିଲେ—ମୋର କିପରି ସିଦ୍ଧି ହେବ? କିପରି ମୁଁ ପୂର୍ବଜମାନେ ମୁକ୍ତ କରିପାରିବି? ଧର୍ମରାଜ, ଏହା ମୋତେ ଏବେ ବିସ୍ତାରରେ କହ।
ଧର୍ମ ଉଵାଚ- ଗଚ୍ଛ ଗେହଂ ମହାଭାଗ ତ୍ଵାଂ ଵିନା ଦୁଃଖମାଚରତ୍ । ସଂବୋଧଯ ତ୍ଵଂ ସୁକଲାଂ ସ୍ଵପତ୍ନୀଂ ଧର୍ମଚାରିଣୀମ୍
ଧର୍ମ କହିଲେ — ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମେ ଘରକୁ ଯାଅ। ତୁମ ବିନା ତା ଦୁଃଖରେ ଅଛନ୍ତି। ତୁମ ଧର୍ମପଥରେ ଚାଲୁଥିବା ଭଲ ଘରବାଳି ସୁକଳାଙ୍କୁ ଜଗାଇଦିଅ।
ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାନଂ ଗୃହଂ ଗତ୍ଵା ତସ୍ଯା ହସ୍ତେନ ଵୈ କୁରୁ । ସ୍ମୃତ୍ଵା ପୁଣ୍ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ଯଜସ୍ଵ ତ୍ଵଂ ସୁରୋତ୍ତମାନ୍
ଘରକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କର ହାତରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦାନ କର। ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥସ୍ଥଳୀମାନେକୁ ମନେ ପକାଇ, ଉତ୍ତମ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କର।
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାକୃତା ସିଦ୍ଧିସ୍ତଵ ଚୈଵ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଭାର୍ଯାଂ ଵିନା ତୁ ଯୋ ଲୋକେ ଧର୍ମଂ ସାଧିତୁମିଚ୍ଛତି
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ତୁମେ ସଫଳତା ପାଇବ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଜଗତରେ ଯିଏ ଘରବାଳି ବିନା ଧର୍ମ କରିବାକୁ ଚାହେ—
ସ ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ଯଂ ଵିଲୋପ୍ଯୈଵ ଏକାକୀ ଵିଚରେଦ୍ଵନମ୍ । ଵିଫଲୋ ଜାଯତେ ଲୋକେ ତଂ ନ ମନ୍ଯଂତି ଦେଵତାଃ
ସେ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ଛାଡି, ଏକା ଅଟବାରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ଉଚିତ। ଏମିତି ଲୋକେ ଜଗତରେ ଫଳ ନାହିଁ; ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଗଣନା କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଯଜ୍ଞାଃ ସିଦ୍ଧିଂ ତଦାଯାଂତି ଯଦା ସ୍ଯାଦ୍ଗୃହିଣୀ ଗୃହେ । ଏକାକୀ ସ ସମର୍ଥୋ ନ ଧର୍ମାର୍ଥସାଧନାଯ ଚ
ଘରେ ଘରବାଳି ଥିଲେ ଯଜ୍ଞ ସଫଳ ହୁଏ। ଏକା ଲୋକ ଧର୍ମ ଓ ଧନର କାମନା ପୂରଣ କରିପାରେ ନାହିଁ।
ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ- ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ତଂ ଵୈଶ୍ଯଂ ଗତୋ ଧର୍ମୋ ଯଥାଗତମ୍ । କୃକଲୋପି ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ସ୍ଵଗୃହଂ ପ୍ରତିପ୍ରସ୍ଥିତଃ
ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ — ଏଭଳି କହି, ଧର୍ମ ସେ ବ୍ୟାପାରୀଙ୍କୁ ଛାଡି ଯେମିତି ଆସିଥିଲେ ସେମିତି ଚାଲିଗଲେ। ତାପରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କୃକଳ ନିଜ ଘରକୁ ଯିବାକୁ ଚାଲିଲେ।
ସ୍ଵଗୃହଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମେଧାଵୀ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ ଚ ପତିଵ୍ରତାମ୍ । ସାର୍ଥଵାହେନ ତେନାପି ସ୍ଵସ୍ଥାନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍
ନିଜ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ଜ୍ଞାନୀ ତାଙ୍କର ପତିବ୍ରତା ଘରବାଳିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଦଳପତି ମଧ୍ୟ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି ବିଚାରରେ ଲାଗିଲେ।
ତଯା ସମାଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭର୍ତାରଂ ଧର୍ମକୋଵିଦମ୍ । କୃତଂ ସୁମଂଗଲଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଭର୍ତୁରାଗମନେ ତଦା
ଘରବାଳି ତାଙ୍କର ଧର୍ମଜ୍ଞ ପତିଙ୍କୁ ଫେରିଆସିବା ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଆଗମନରେ ଶୁଭ ଓ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ସମାଚଷ୍ଟ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ଧର୍ମସ୍ଯାପି ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ସମାକର୍ଣ୍ଯ ମହାଭାଗା ଭର୍ତୁର୍ଵାକ୍ଯଂ ମୁଦାଵହମ୍
ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମଙ୍କ କର୍ମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ। ପତିଙ୍କ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କଥା ଶୁଣି, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଘରବାଳି ଖୁସି ହେଲେ।
ଧର୍ମଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରଶସ୍ଯାଥ ଅନୁମେନେ ଚ ତଂ ତଥା । ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ- ଅଥୋ ସ କୃକଲୋ ଵୈଶ୍ଯସ୍ତଯା ସାର୍ଧଂ ସୁପୁଣ୍ଯକମ୍
ସେ ଧର୍ମର କଥାକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଏବଂ ଏହାକୁ ସ୍ୱୀକାର କଲେ। ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ — ତାପରେ ସେ ବ୍ୟାପାରୀ କୃକଳ ଘରବାଳି ସହ ଅତି ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ଚକାର ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଦେଵତାଗୃହସଂସ୍ଥିତଃ । ପିତରୋ ଦେଵ ଗଂଧର୍ଵା ଵିମାନୈଶ୍ଚ ସମାଗତାଃ
ଭକ୍ତି ସହିତ ସେ ଘରେ ଦେବତାମାନେ ଥିବାବେଳେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ। ପିତୃଗଣ, ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ଆସିଲେ।
ତୁଷ୍ଟୁଵୁସ୍ତୌ ମହାତ୍ମାନୌ ଦଂପତୀ ମୁନଯସ୍ତଥା । ଅହଂ ଚାପି ତଥା ବ୍ରହ୍ମା ଦେଵ୍ଯାଯୁକ୍ତୋ ମହେଶ୍ଵରଃ
ସେ ଦୁଇ ମହାତ୍ମା, ସ୍ତ୍ରୀ-ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେବତା, ମୁନିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବୀ ଓ ମହେଶ୍ୱର ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲି।
ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ସଗଂଧର୍ଵା ଵିମାନୈଶ୍ଚ ସମାଗତାଃ । ଅହମେଵ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଦେଵ୍ଯାଯୁକ୍ତୋ ମହେଶ୍ଵରଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ଏଠାରେ ଆସିଥିଲେ। ମୁଁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବୀ ଓ ମହେଶ୍ୱର ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲି।
ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ସଗଂଧର୍ଵାସ୍ତସ୍ଯାଃ ସତ୍ଯେନ ତୋଷିତାଃ । ଊଚୁଶ୍ଚ ତୌ ମହାତ୍ମାନୌ ଧର୍ମଜ୍ଞୌ ସତ୍ଯପଂଡିତୌ
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କର ସତ୍ୟତାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ସେମାନେ ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ ସେ ଦୁଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭାର୍ଯଯା ସହ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଵରଂ ଵରଯ ସୁଵ୍ରତ । କୃକଲ ଉଵାଚ- କସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯପ୍ରସଂଗେନ ତପସଶ୍ଚ ସୁରୋତ୍ତମାଃ
ଘରବାଳି ସହ ତୁମେ ଶୁଭ ରୁହ। ଏବେ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚୟନ କର, ହେ ଧୃଢ଼ବ୍ରତ। କୃକଳ କହିଲେ — କେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ଓ ତପସ୍ୟାର ଫଳରେ, ହେ ଉତ୍ତମ ଦେବତାମାନେ,
ସଭାର୍ଯାଯ ଵରଂ ଦାତୁଂ ଭଵଂତୋ ହି ସମାଗତାଃ । ଇଂଦ୍ର ଉଵାଚ- ଏଷା ସତୀ ମହାଭାଗା ସୁକଲା ଚାରୁମଂଗଲା
ଘରବାଳି ସହ ଆମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବା ପାଇଁ ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି?
ଅସ୍ଯାଃ ସତ୍ଯେନ ତୁଷ୍ଟାଃ ସ୍ମ ଦାତୁକାମା ଵରଂ ତଵ । ସମାସେନ ତୁ ତତ୍ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପୂର୍ଵଵୃତ୍ତାଂତମେଵ ଚ
ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ — ଏହି ସତୀ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ଶୁଭ ସୁକଳାଙ୍କ ସତ୍ୟତାରେ ଆମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛୁ ଏବଂ ତୁମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ସଂକ୍ଷେପରେ ପୂର୍ବ ଘଟଣା କଥା କହାଯାଇଛି।
ତସ୍ଯାଶ୍ଚରିତମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭର୍ତା ସ ହର୍ଷିତଃ । ତଯା ସହ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ହର୍ଷଵ୍ଯାକୁଲଲୋଚନଃ
ତାଙ୍କର କର୍ମ ଓ ମହିମା ଶୁଣି, ଘରବାଳିଙ୍କ ପତି ଖୁସି ହେଲେ। ଘରବାଳି ସହ ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁରୁଷଙ୍କ ଆଖି ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲା।
ନନାମ ଦେଵତାଃ ସର୍ଵା ଉଵାଚ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଯଦି ତୁଷ୍ଟା ମହାଭାଗା ତ୍ରଯୋ ଦେଵାଃ ସନାତନାଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ପୁନିପୁନି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କହିଲେ: ଯଦି ତିନିଜଣ ସନାତନ ଦେବତା ଖୁସି ହେବେ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ,
ଅନ୍ଯେ ଚ ଋଷଯଃ ପୁଣ୍ଯାଃ କୃପାଂ କୃତ୍ଵା ମମୋପରି । ଜନ୍ମଜନ୍ମନି ଦେଵାନାଂ ଭକ୍ତିମେଵଂ କରୋମ୍ଯହମ୍
ଅନ୍ୟ ପୁଣ୍ୟବାନ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋ ପ୍ରତି କୃପା କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ଏଭଳି ଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରିଥାଏ।
ଧର୍ମସତ୍ଯରତିଃ ସ୍ଯାନ୍ମେ ଭଵତାଂ ହି ପ୍ରସାଦତଃ । ପଶ୍ଚାଦ୍ଧି ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଲୋକଂ ସଭାର୍ଯଶ୍ଚ ପିତାମହୈଃ
ତୁମେ ଦୟା କରିଲେ ମୋର ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ହେଉ, ପରେ ମୁଁ ମୋ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୂର୍ବଜମାନେ ସହିତ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଯିବି।
ଗଂତୁମିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଦେଵା ଯଦି ତୁଷ୍ଟା ମହୌଜସଃ । ଦେଵା ଊଚୁଃ- ଏଵମସ୍ତୁ ମହାଭାଗ ସର୍ଵମେଵ ଭଵିଷ୍ଯତି
ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ, ହେ ଦେବମାନେ, ଯଦି ଆପଣମାନେ ଖୁସି ହେବେ। ଦେବମାନେ କହିଲେ: ଏଭଳି ହେଉ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସବୁ କଥା ଘଟିବ।
ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଂ ତତଶ୍ଚକ୍ରୁସ୍ତଯୋରୁପରି ଭୂପତେ । ଜଗୁର୍ଗୀତଂ ମହାପୁଣ୍ଯଂ ଲଲିତଂ ସୁସ୍ଵରଂ ତତଃ
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ; ଶୁଭ୍ର ଓ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଅତି ପୁଣ୍ୟମୟ ଗୀତ ଗାଇଲେ।
ଗଂଧର୍ଵା ଗୀତତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞା ନନୃତୁଶ୍ଚାପ୍ସରୋଗଣାଃ । ତତୋ ଦେଵାଃ ସଗଂଧର୍ଵାଃ ସ୍ଵଂସ୍ଵଂ ସ୍ଥାନଂ ନୃପୋତ୍ତମ
ଗୀତର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗାଇଲେ, ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ; ପରେ ଦେବମାନେ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା,
ଵରଂ ଦତ୍ଵା ପ୍ରଜଗ୍ମୁସ୍ତେ ସ୍ତୂଯମାନାଃ ପତିଵ୍ରତାମ୍ । ନାରୀତୀର୍ଥଂ ସମାଖ୍ଯାତମନ୍ଯତ୍କିଂଚିଦ୍ଵଦାମି ତେ
ବର ଦେଇ, ପତିବ୍ରତା ନାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ, ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଚଲିଗଲେ; ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ତୀର୍ଥ ବିବରଣ ହେଲା, ଆଉ କିଛି କଥା କହିବି।
ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ପୁଣ୍ଯାଖ୍ଯାନମନୁତ୍ତମମ୍ । ଯଃ ଶୃଣୋତି ନରୋ ରାଜନ୍ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ୟମୟ କଥା ସମସ୍ତ କୁହାଯାଇଛି; ଯେଉଁ ମଣିଷ ଏହା ଶୁଣିବେ, ହେ ରାଜା, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବେ।