ଯତ୍ର ଭାର୍ଯା ଗୃହଂ ତତ୍ର ପୁରୁଷସ୍ଯାପି ନାନ୍ଯଥା । ଗ୍ରାମେ ଵାପ୍ଯଥଵାରଣ୍ଯେ ସର୍ଵଧର୍ମସ୍ଯ ସାଧନମ୍
ଯେଉଁଠି ପତ୍ନୀ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ପୁରୁଷଙ୍କ ଘର ଅଛି; ଗାଁ ହେଉ କି ଜଙ୍ଗଲ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ସାଧନ ପତ୍ନୀ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ।
ନାସ୍ତି ଭାର୍ଯାସମଂ ତୀର୍ଥଂ ନାସ୍ତି ଭାର୍ଯାସମଂ ସୁଖମ୍ । ନାସ୍ତି ଭାର୍ଯାସମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ତାରଣାଯ ହିତାଯ ଚ
ପତ୍ନୀ ସମାନ କୌଣସି ତୀର୍ଥ ନାହିଁ, ପତ୍ନୀ ସମାନ କୌଣସି ସୁଖ ନାହିଁ, ପତ୍ନୀ ସମାନ କୌଣସି ପୁଣ୍ୟ ନାହିଁ, ଯାହା ଉଦ୍ଧାର ଓ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ହୁଏ।
ଧର୍ମଯୁକ୍ତାଂ ସତୀଂ ଭାର୍ଯାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଯାସି ନରାଧମ । ଗୃହଂ ଧର୍ମଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କ୍ଵାସ୍ତେ ଧର୍ମସ୍ଯ ତେ ଫଲମ୍
ଓ ନିମ୍ନତମ ପୁରୁଷ, ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ସତୀ ପତ୍ନୀକୁ ଛାଡି ଘର ଓ ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରୁଛ, ତେବେ ତୋର ଧର୍ମର ଫଳ କେଉଁଠି ମିଳିବ?
ତଯା ଵିନା ଯଦା ତୀର୍ଥେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାନଂ କୃତଂ ତ୍ଵଯା । ତେନ ଦୋଷେଣ ଵୈ ବଦ୍ଧାସ୍ତଵ ପୂର୍ଵପିତାମହାଃ
ତାଙ୍କୁ ଛାଡି ତୁମେ ଯଦି ତୀର୍ଥରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଦାନ କର, ଏହି ଦୋଷରେ ତୁମର ପୂର୍ବଜମାନେ ବନ୍ଧିଯାଆନ୍ତି।
ଭଵାଂଶ୍ଚୌରୋ ହ୍ଯମୀ ଚୌରା ଯୈସ୍ତୁ ଭୁକ୍ତଂ ସୁଲୋଲୁପୈଃ । ତ୍ଵଯା ଦତ୍ତସ୍ଯ ଶ୍ରାଦ୍ଧସ୍ଯ ଅନ୍ନମେଵଂ ତଯା ଵିନା
ତୁମେ ଚୋର, ଏବଂ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଚୋର, ଯେଉଁମାନେ ତୁମେ ପତ୍ନୀ ବିନା ଦେଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଅନ୍ନ ଲୋଭରେ ଖାଉଛନ୍ତି।
ସୁପୁତ୍ରଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଯୁକ୍ତଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାନଂ ଦଦାତି ଯଃ । ଭାର୍ଯା ଦତ୍ତେନ ପିଂଡେନ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସୁପୁତ୍ର ହୋଇ, ପତ୍ନୀ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଅନ୍ନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଦାନ କରେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟକୁ ମୁଁ କହୁଛି।
ଯଥାଽମୃତସ୍ଯ ପାନେନ ନୃଣାଂ ତୃପ୍ତିର୍ହି ଜାଯତେ । ତଥା ପିତୄଣାଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧେନ ସତ୍ଯଂସତ୍ଯଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ଯେପରି ଅମୃତ ପିଇଲେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି, ସେପରି ପିତୃମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି—ଏହା ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ଯସ୍ଯ ଚ ଧର୍ମସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଭଵତି ସ୍ଵାମିନୀ । ତ୍ଵଯୈଷା ଵଂଚିତା ମୂଢ ଚୌରକର୍ମକୃତଂ ଵୃଥା
ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମରେ ପତ୍ନୀ ହେଉଛନ୍ତି ଘରର ମାଲିକିନୀ; ତୁମେ ମୂଢ, ତାଙ୍କୁ ଠକିଛ, ଏହା ଚୋରଙ୍କ କାମ ପରି ବ୍ୟର୍ଥ।
ଅମୀ ପିତାମହାଶ୍ଚୌରା ଯୈର୍ଭୁକ୍ତଂ ତୁ ତଯା ଵିନା । ଭାର୍ଯା ପଚତି ଚେଦନ୍ନଂ ସ୍ଵହସ୍ତେନାମୃତୋପମମ୍
ଯେଉଁ ପୂର୍ବଜମାନେ ପତ୍ନୀ ବିନା ଦିଆଯାଇଥିବା ଅନ୍ନ ଖାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ଚୋର; କିନ୍ତୁ ପତ୍ନୀ ନିଜ ହାତରେ ଅନ୍ନ ପକାଇଲେ, ସେଠାରେ ଅମୃତ ସମାନ ହୁଏ।
ତଦନ୍ନମେଵଭୁଂଜଂତି ପିତରୋ ହୃଷ୍ଟମାନସାଃ । ତେନୈଵ ତୃପ୍ତିମାଯାଂତି ସଂତୁଷ୍ଟାଶ୍ଚ ଭଵଂତି ତେ
ପିତୃମାନେ ସେଇ ଅନ୍ନ ଖାଇ ଅନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
ତସ୍ମାଦ୍ଭାର୍ଯାଂ ଵିନା ଧର୍ମଃ ପୁରୁଷସ୍ଯ ନ ସିଧ୍ଯତି । ନାସ୍ତି ଭାର୍ଯାସମଂ ତୀର୍ଥଂ ପୁଂସାଂ ସୁଗତିଦାଯକମ୍
ସେଠାରୁ, ପତ୍ନୀ ବିନା ପୁରୁଷଙ୍କ ଧର୍ମ ସଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ; ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଶୁଭ ଗତି ଦେବା ପାଇଁ ପତ୍ନୀ ସମାନ କୌଣସି ତୀର୍ଥ ନାହିଁ।
ଭାର୍ଯାଂ ଵିନା ଚ ଯୋ ଧର୍ମଃ ସ ଏଵ ଵିଫଲୋ ଭଵେତ୍
ପତ୍ନୀ ବିନା କରାଯାଇଥିବା ଧର୍ମ କେବେ ସଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ସୁକଲାଚରିତ୍ରେ ଏକୋନଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନରେ ସୁକଳା ଚରିତ୍ରର ଉଣଷଠିଏଁ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
କୃକଲ ଉଵାଚ- କଥଂ ମେ ଜାଯତେ ସିଦ୍ଧିଃ କଥଂ ପିତୃଵିମୋଚନମ୍ । ଏତନ୍ମେ ଵିସ୍ତରେଣାପି ଧର୍ମରାଜ ଵଦାଧୁନା
କୃକଳ କହିଲେ—ମୋର କିପରି ସିଦ୍ଧି ହେବ? କିପରି ମୁଁ ପୂର୍ବଜମାନେ ମୁକ୍ତ କରିପାରିବି? ଧର୍ମରାଜ, ଏହା ମୋତେ ଏବେ ବିସ୍ତାରରେ କହ।
ଧର୍ମ ଉଵାଚ- ଗଚ୍ଛ ଗେହଂ ମହାଭାଗ ତ୍ଵାଂ ଵିନା ଦୁଃଖମାଚରତ୍ । ସଂବୋଧଯ ତ୍ଵଂ ସୁକଲାଂ ସ୍ଵପତ୍ନୀଂ ଧର୍ମଚାରିଣୀମ୍
ଧର୍ମ କହିଲେ — ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମେ ଘରକୁ ଯାଅ। ତୁମ ବିନା ତା ଦୁଃଖରେ ଅଛନ୍ତି। ତୁମ ଧର୍ମପଥରେ ଚାଲୁଥିବା ଭଲ ଘରବାଳି ସୁକଳାଙ୍କୁ ଜଗାଇଦିଅ।
ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାନଂ ଗୃହଂ ଗତ୍ଵା ତସ୍ଯା ହସ୍ତେନ ଵୈ କୁରୁ । ସ୍ମୃତ୍ଵା ପୁଣ୍ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ଯଜସ୍ଵ ତ୍ଵଂ ସୁରୋତ୍ତମାନ୍
ଘରକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କର ହାତରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦାନ କର। ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥସ୍ଥଳୀମାନେକୁ ମନେ ପକାଇ, ଉତ୍ତମ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କର।
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାକୃତା ସିଦ୍ଧିସ୍ତଵ ଚୈଵ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଭାର୍ଯାଂ ଵିନା ତୁ ଯୋ ଲୋକେ ଧର୍ମଂ ସାଧିତୁମିଚ୍ଛତି
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ତୁମେ ସଫଳତା ପାଇବ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଜଗତରେ ଯିଏ ଘରବାଳି ବିନା ଧର୍ମ କରିବାକୁ ଚାହେ—
ସ ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ଯଂ ଵିଲୋପ୍ଯୈଵ ଏକାକୀ ଵିଚରେଦ୍ଵନମ୍ । ଵିଫଲୋ ଜାଯତେ ଲୋକେ ତଂ ନ ମନ୍ଯଂତି ଦେଵତାଃ
ସେ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ଛାଡି, ଏକା ଅଟବାରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ଉଚିତ। ଏମିତି ଲୋକେ ଜଗତରେ ଫଳ ନାହିଁ; ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଗଣନା କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଯଜ୍ଞାଃ ସିଦ୍ଧିଂ ତଦାଯାଂତି ଯଦା ସ୍ଯାଦ୍ଗୃହିଣୀ ଗୃହେ । ଏକାକୀ ସ ସମର୍ଥୋ ନ ଧର୍ମାର୍ଥସାଧନାଯ ଚ
ଘରେ ଘରବାଳି ଥିଲେ ଯଜ୍ଞ ସଫଳ ହୁଏ। ଏକା ଲୋକ ଧର୍ମ ଓ ଧନର କାମନା ପୂରଣ କରିପାରେ ନାହିଁ।
ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ- ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ତଂ ଵୈଶ୍ଯଂ ଗତୋ ଧର୍ମୋ ଯଥାଗତମ୍ । କୃକଲୋପି ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ସ୍ଵଗୃହଂ ପ୍ରତିପ୍ରସ୍ଥିତଃ
ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ — ଏଭଳି କହି, ଧର୍ମ ସେ ବ୍ୟାପାରୀଙ୍କୁ ଛାଡି ଯେମିତି ଆସିଥିଲେ ସେମିତି ଚାଲିଗଲେ। ତାପରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କୃକଳ ନିଜ ଘରକୁ ଯିବାକୁ ଚାଲିଲେ।
ସ୍ଵଗୃହଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମେଧାଵୀ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ ଚ ପତିଵ୍ରତାମ୍ । ସାର୍ଥଵାହେନ ତେନାପି ସ୍ଵସ୍ଥାନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍
ନିଜ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ଜ୍ଞାନୀ ତାଙ୍କର ପତିବ୍ରତା ଘରବାଳିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଦଳପତି ମଧ୍ୟ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି ବିଚାରରେ ଲାଗିଲେ।
ତଯା ସମାଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭର୍ତାରଂ ଧର୍ମକୋଵିଦମ୍ । କୃତଂ ସୁମଂଗଲଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଭର୍ତୁରାଗମନେ ତଦା
ଘରବାଳି ତାଙ୍କର ଧର୍ମଜ୍ଞ ପତିଙ୍କୁ ଫେରିଆସିବା ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଆଗମନରେ ଶୁଭ ଓ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ସମାଚଷ୍ଟ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ଧର୍ମସ୍ଯାପି ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ସମାକର୍ଣ୍ଯ ମହାଭାଗା ଭର୍ତୁର୍ଵାକ୍ଯଂ ମୁଦାଵହମ୍
ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମଙ୍କ କର୍ମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ। ପତିଙ୍କ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କଥା ଶୁଣି, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଘରବାଳି ଖୁସି ହେଲେ।
ଧର୍ମଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରଶସ୍ଯାଥ ଅନୁମେନେ ଚ ତଂ ତଥା । ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ- ଅଥୋ ସ କୃକଲୋ ଵୈଶ୍ଯସ୍ତଯା ସାର୍ଧଂ ସୁପୁଣ୍ଯକମ୍
ସେ ଧର୍ମର କଥାକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଏବଂ ଏହାକୁ ସ୍ୱୀକାର କଲେ। ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ — ତାପରେ ସେ ବ୍ୟାପାରୀ କୃକଳ ଘରବାଳି ସହ ଅତି ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ଚକାର ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଦେଵତାଗୃହସଂସ୍ଥିତଃ । ପିତରୋ ଦେଵ ଗଂଧର୍ଵା ଵିମାନୈଶ୍ଚ ସମାଗତାଃ
ଭକ୍ତି ସହିତ ସେ ଘରେ ଦେବତାମାନେ ଥିବାବେଳେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ। ପିତୃଗଣ, ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ଆସିଲେ।
ତୁଷ୍ଟୁଵୁସ୍ତୌ ମହାତ୍ମାନୌ ଦଂପତୀ ମୁନଯସ୍ତଥା । ଅହଂ ଚାପି ତଥା ବ୍ରହ୍ମା ଦେଵ୍ଯାଯୁକ୍ତୋ ମହେଶ୍ଵରଃ
ସେ ଦୁଇ ମହାତ୍ମା, ସ୍ତ୍ରୀ-ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେବତା, ମୁନିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବୀ ଓ ମହେଶ୍ୱର ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲି।
ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ସଗଂଧର୍ଵା ଵିମାନୈଶ୍ଚ ସମାଗତାଃ । ଅହମେଵ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଦେଵ୍ଯାଯୁକ୍ତୋ ମହେଶ୍ଵରଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ଏଠାରେ ଆସିଥିଲେ। ମୁଁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବୀ ଓ ମହେଶ୍ୱର ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲି।
ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ସଗଂଧର୍ଵାସ୍ତସ୍ଯାଃ ସତ୍ଯେନ ତୋଷିତାଃ । ଊଚୁଶ୍ଚ ତୌ ମହାତ୍ମାନୌ ଧର୍ମଜ୍ଞୌ ସତ୍ଯପଂଡିତୌ
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କର ସତ୍ୟତାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ସେମାନେ ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ ସେ ଦୁଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭାର୍ଯଯା ସହ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଵରଂ ଵରଯ ସୁଵ୍ରତ । କୃକଲ ଉଵାଚ- କସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯପ୍ରସଂଗେନ ତପସଶ୍ଚ ସୁରୋତ୍ତମାଃ
ଘରବାଳି ସହ ତୁମେ ଶୁଭ ରୁହ। ଏବେ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚୟନ କର, ହେ ଧୃଢ଼ବ୍ରତ। କୃକଳ କହିଲେ — କେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ଓ ତପସ୍ୟାର ଫଳରେ, ହେ ଉତ୍ତମ ଦେବତାମାନେ,
ସଭାର୍ଯାଯ ଵରଂ ଦାତୁଂ ଭଵଂତୋ ହି ସମାଗତାଃ । ଇଂଦ୍ର ଉଵାଚ- ଏଷା ସତୀ ମହାଭାଗା ସୁକଲା ଚାରୁମଂଗଲା
ଘରବାଳି ସହ ଆମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବା ପାଇଁ ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି?