ଯାଵତ୍ପ୍ରସ୍ଯଂଦତେ ନେତ୍ରଂ ତାଵତ୍କାଲଂ ମହାମତେ । ଭଵାନ୍ନ ଲଜ୍ଜତେ କସ୍ମାଦ୍ରମମାଣୋ ମଯା ସହ
ମହାବୁଧିମାନ୍, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମ ଦୃଷ୍ଟି ମୋ ପ୍ରତି ପଡ଼ୁଛି, ସେ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ କାହିଁକି ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କରୁନାହାଁ, ଏଭଳି ନିର୍ଲଜ୍ଜ ଭାବେ ମୋ ସହିତ ରହୁଛ?
ଭଵାନ୍କୋ ହି ସମାଯାତୋ ନିର୍ଭଯୋ ମରଣାଦପି । ଇଂଦ୍ର ଉଵାଚ- ତ୍ଵାମେଵଂ ହି ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ଵନମଧ୍ଯେ ସମାଗତାମ୍
ତୁମେ କିଏ, ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁକୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ କରୁନାହାଁ, ଏଠାରେ ଆସିଛ? ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—ମୁଁ ତୁମକୁ ଏଭଳି ଅଟୁଟ ଭାବରେ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖୁଛି।
ସମାଖ୍ଯାତାସ୍ତ୍ଵଯା ଶୂରା ଭର୍ତୁଶ୍ଚ ତନଯାଃ ପୁନଃ । କଥଂ ପଶ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତାଵଦ୍ଦର୍ଶଯସ୍ଵ ମମାଗ୍ରତଃ
ତୁମେ ଶୂରବୀରମାନେ ଏବଂ ତୁମ ପତିଙ୍କର ପୁଅମାନେ ବିଷୟରେ ମୋତେ କହିଛ; ତେବେ, ମୁଁ କିପରି ସେମାନେକୁ ଦେଖିପାରିବି? ମୋ ସାମ୍ନାରେ ସେମାନେକୁ ଦେଖାଇଦିଅ।
ସୁକଲୋଵାଚ- ସନିଜସକଲଵର୍ଗସ୍ଯାଧିପତ୍ଯେ ନିଵେଶ୍ଯ ଧୃତିମତିଗତିବୁଦ୍ଧ୍ଯ୍ଖ୍ଯୈସ୍ତୁ ସଂନ୍ଯସ୍ଯ ସତ୍ଯମ୍ । ଅଚଲସକଲଧର୍ମୋ ନିତ୍ଯଯୁକ୍ତୋ ମହାତ୍ମା ମଦନସବଲଧର୍ମାତ୍ମା ସଦାମାଂ ଜୁଗୋପ
ସୁକଳା କହିଲେ—ମୁଁ ମୋର ସମସ୍ତ ପରିବାରର ଦାୟିତ୍ୱ ଦୃଢ଼ତା, ବୁଦ୍ଧି, ଧୃତି ଓ ଜ୍ଞାନରେ ପରିଚିତ ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲି, ଏବଂ ସତ୍ୟକୁ ଅଟୁଟ ରଖିଥିଲି। ମହାନ୍ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ନିତ୍ୟ ଅଟୁଟ ଓ ଧର୍ମରେ ସଦା ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିବା ମୋ ପତି ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିଥିଲେ।
ମାମେଵଂ ପରିରକ୍ଷତେ ଦମଗୁଣୈଃ ଶୌଚୈସ୍ତୁ ଧର୍ମଃ ସଦା ସତ୍ଯଂ ପଶ୍ଯ ସମାଗତଂ ମମ ପୁରଃ ଶାଂତିକ୍ଷମାଭ୍ଯାଂଯୁତମ୍ । ବୋଧଶ୍ଚାତିମହାବଲଃ ପୃଥୁଯଶା ଯୋ ମାଂ ନ ମୁଂଚେତ୍କଦା ବଦ୍ଧାହଂ ଦୃଢବଂଧନୈଃ ସ୍ଵଗୁଣଜୈଃ ସାଂନିଧ୍ଯମେଵଂ ଗତଃ
ସେ ସଦା ନିଜ ଦମ ଓ ପବିତ୍ରତା ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଦେଖ, ସତ୍ୟ ଏଠି ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଶାନ୍ତି ଓ କ୍ଷମା ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ। ଏବଂ ଜ୍ଞାନ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, କେବେ ମୋତେ ଛାଡ଼ିନାହାଁ; ମୁଁ ନିଜ ଗୁଣର ଦୃଢ଼ ବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧା, ଏଭଳି ସେମାନଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ରହୁଛି।
ରକ୍ଷାଯୁକ୍ତାଃ କୃତାଃ ସର୍ଵେ ସତ୍ଯାଦ୍ଯା ମମ ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଧର୍ମଲାଭାଦିକାଃ ସର୍ଵେ ଦମବୁଦ୍ଧିପରାକ୍ରମାଃ
ଏବେ ସତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ରକ୍ଷା ସହିତ ଯୁକ୍ତ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମୋ ସହିତ ଅଛନ୍ତି; ଧର୍ମ, ଦମ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ଲାଭ କରୁଥିବା ସମସ୍ତେ ମଧ୍ୟ।
ମାମେଵଂ ହି ପ୍ରରକ୍ଷଂତି କିଂ ମାଂ ପ୍ରାର୍ଥଯସେ ବଲାତ୍ । କୋ ଭଵାନ୍ନିର୍ଭଯୋ ଭୂତ୍ଵା ଦୂତ୍ଯା ସାର୍ଧଂ ସମାଗତଃ
ସେମାନେ ଏଭଳି ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି—ତେବେ, ତୁମେ କାହିଁକି ଜୋରଦରିରେ ମୋତେ ଚାହୁଁଛ? ତୁମେ କିଏ, ଯିଏ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ତୁମ ଦୂତ ସହିତ ଏଠାରେ ଆସିଛ?
ସତ୍ଯଂ ଧର୍ମସ୍ତଥା ପୁଣ୍ଯଂ ଜ୍ଞାନାଦ୍ଯାଃ ପ୍ରବଲାସ୍ତଥା । ମମ ଭର୍ତୁଃ ସହାଯାଶ୍ଚ ତେ ମାଂ ରକ୍ଷଂତି ଵେଶ୍ମନି
ସତ୍ୟ, ଧର୍ମ, ପୁଣ୍ୟ ଓ ଜ୍ଞାନ—ଏସବୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଏବଂ ମୋ ପତିଙ୍କ ସହଚରମାନେ—ସେମାନେ ଏହି ଗୃହରେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।
ଅହଂ ରକ୍ଷାଯୁତା ନିତ୍ଯଂ ଦମଶାଂତିପରାଯଣା । ନ ମାଂ ଜେତୁଂ ସମର୍ଥଶ୍ଚ ଅପି ସାକ୍ଷାଚ୍ଛଚୀପତିଃ
ମୁଁ ସଦା ରକ୍ଷାରେ ଯୋଗ୍ୟ, ଦମ ଓ ଶାନ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍; ଏହି ଭଳି ମୋତେ ଅପରାଜିତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏହା ସେଇ ସାକ୍ଷାତ୍ ଇନ୍ଦ୍ର ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
ଯଦି ଵା ମନ୍ମଥୋ ଵାପି ସମାଗଚ୍ଛତି ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ଦଂଶିତାହଂ ସଦା ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯକେନୈଵ ନାନ୍ଯଥା
ଯଦି କିମ୍ବା ମନମଥ ନିଜ ଶକ୍ତି ସହିତ ଆସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ସଦା ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ନୁହେଁ।
ନିରର୍ଥକାସ୍ତସ୍ଯ ବାଣା ଭଵିଷ୍ଯଂତି ନ ସଂଶଯଃ । ତ୍ଵାମେଵଂ ହି ହନିଷ୍ଯଂତି ଧର୍ମାଦଯୋ ମହାଭଟାଃ
ତାଙ୍କର ବାଣଗୁଡ଼ିକ ନିଷ୍ଫଳ ହେବ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାବୀରମାନେ ଏଭଳି ତୁମକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେବେ।
ଦୂରଂ ଗଚ୍ଛ ପଲାଯତ୍ଵମତ୍ର ମା ତିଷ୍ଠ ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଵାର୍ଯମାଣୋ ଯଦା ତିଷ୍ଠେର୍ଭସ୍ମୀଭୂତୋ ଭଵିଷ୍ଯସି
ଦୂରକୁ ଚାଲିଯାଅ, ଏଠାରୁ ପଳାଇଯାଅ, ଏବେ ଏଠାରେ ରୁହନିଅ; ଯଦି ମୁଁ ବାରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ରୁହିଯିବ, ତେବେ ତୁମେ ଖାକ ହେଇଯିବ।
ଭର୍ତ୍ରା ଵିନା ନିରୀକ୍ଷେତ ମମ ରୂପଂ ଯଦା ଭଵାନ୍ । ଯଥା ଦାରୁ ଦହେଦଗ୍ନିସ୍ତଥା ଧକ୍ଷ୍ଯାମି ନାନ୍ଯଥା
ମୋ ପତି ଛାଡ଼ି ଯଦି ତୁମେ ମୋର ରୂପକୁ ଦେଖିବ, ଯେପରି ଅଗ୍ନି କାଠକୁ ପୋଡ଼େ, ସେପରି ମୁଁ ତୁମକୁ ପୋଡ଼ିଦେବି—ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।
ଏଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ମନ୍ମଥସ୍ଯାପି ସମ୍ମୁଖମ୍ । ପଶ୍ଯ ପୌରୁଷମେତସ୍ଯା ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ନିଜପୌରୁଷୈଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସହସ୍ରନୟନ ମନମଥଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ିଆ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ପୁରୁଷତ୍ୱ ଦେଖ, ତୁମ ନିଜ ଶକ୍ତି ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର।
ଯଥାଗତାସ୍ତଥା ସର୍ଵେ ମହାଶାପଭଯାତୁରାଃ । ସ୍ଵଂସ୍ଵଂ ସ୍ଥାନଂ ମହାରାଜ ଇଂଦ୍ରାଦ୍ଯାଃ ପ୍ରଯଯୁସ୍ତଦା
ଯେପରି ସେମାନେ ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ମହାଶାପର ଭୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଗତେଷୁ ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ସୁକଲା ସା ପତିଵ୍ରତା । ସ୍ଵଗୃହଂ ପୁଣ୍ଯସଂଯୁକ୍ତା ପତିଧ୍ଯାନେନ ଚାଗତା
ସମସ୍ତେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ପତିନିଷ୍ଠା ସୁକଳା ପୁଣ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ପତି ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହୋଇ, ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଲେ।
ସ୍ଵଗୃହଂ ପୁଣ୍ଯସଂଯୁକ୍ତଂ ସର୍ଵତୀର୍ଥମଯଂ ତଦା । ସର୍ଵଯଜ୍ଞମଯଂ ରାଜନ୍ସଂପ୍ରାପ୍ତା ପତିଦେଵତା
ସେ ନିଜ ଘରକୁ ପହଁଚିଲେ, ଯାହା ପୁଣ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଓ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ମହତ୍ତ୍ୱ ଥିଲା, ରାଜା, ସେ ପତିଦେବତା ଘରେ ପହଁଚିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ସୁକଲାଚରିତ୍ରେଷ୍ଟପଂଚାଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନରେ ସୁକଳାର ଚରିତ୍ରର ଅଠାଉଁଚାଳିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ- କୃକଲଃ ସର୍ଵତୀର୍ଥାନି ସାଧଯିତ୍ଵା ଗୃହଂ ପ୍ରତି । ପ୍ରସ୍ଥିତଃ ସାର୍ଥଵାହେନ ମହାନଂଦସମନ୍ଵିତଃ
ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ — କୃକଳ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ଯାତ୍ରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ବଡ଼ ଖୁସି ସହିତ ସାରଥି ମାନେ ସହିତ ଘରକୁ ଫେରିବାକୁ ଚାଲିଲେ।
ଏଵଂ ଚିଂତଯତେ ନିତ୍ଯଂ ସଂସାରଃ ସଫଲୋ ମମ । ତୃପ୍ତାଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ପ୍ରଯାସ୍ଯଂତି ପିତରୋ ମମ ନାନ୍ଯଥା
ସେ ସବୁବେଳେ ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ — 'ମୋର ଏହି ସଂସାରୀ ଜୀବନ ଫଳଦାୟକ ହେଲା; ମୋର ପୂର୍ବଜମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ତାଵତ୍ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷରୂପେଣ ବଦ୍ଧ୍ଵା ତସ୍ଯ ପିତାମହାନ୍ । ପୁରତସ୍ତସ୍ଯ ସଂବ୍ରୂତେ ନହି ତେ ପୁଣ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ଏହି ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ପିତାମହମାନେ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ଦେଖାଦେଲେ, ବନ୍ଧିତ ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ — 'ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ୟ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରିନାହା।'
ଦିଵ୍ଯରୂପୋ ମହାକାଯଃ କୃକଲଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । ତଵ ତୀର୍ଥଫଲଂ ନାସ୍ତି ଶ୍ରମମେଵ ଵୃଥା କୃଥାଃ
ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଓ ବଡ଼ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜ କୃକଳଙ୍କୁ କହିଲେ — 'ତୁମେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ଫଳ ପାଇନାହ, ତୁମର ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା।'
ସ୍ଵଯଂ ସଂତୋଷମାପ୍ନୋଷି ନହି ତେ ପୁଣ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । ଏଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତୋ ଵୈଶ୍ଯଃ କୃକଲୋ ଦୁଃଖପୀଡିତଃ
'ତୁମେ ନିଜେ ତୃପ୍ତି ପାଇଛ, କିନ୍ତୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ୟ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରିନାହ।' ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବଣିକ କୃକଳ ଦୁଃଖରେ ଭାରି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କଲେ।
ଭଵାନ୍କଃ ସଂଵଦସ୍ଯେଵଂ କସ୍ମାଦ୍ବଦ୍ଧାଃ ପିତାମହାଃ । କେନ ଦୋଷପ୍ରଭାଵେଣ ତନ୍ମେତ୍ଵଂ କାରଣଂ ଵଦ
ସେ ପଚାରିଲେ — 'ଆପଣ କିଏ, ଏଭଳି କଥା କହୁଛନ୍ତି? ପିତାମହମାନେ କାହିଁକି ବନ୍ଧିତ? କେଉଁ ଦୋଷର କାରଣରେ ଏହା ହେଲା? ଦୟାକରି ମୋତେ ସତ୍ୟ କାରଣ କହନ୍ତୁ।'
କସ୍ମାତ୍ତୀର୍ଥଫଲଂ ନାସ୍ତି ମମ ଯାତ୍ରା କଥଂ ନହି । ସର୍ଵମେଵ ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଯଦି ଜାନାସି ସଂସ୍ଫୁଟମ୍
'ମୋତେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ଫଳ କାହିଁକି ମିଳିଲାନି? ମୋର ଯାତ୍ରା କାହିଁକି ସଫଳ ହେଲାନି? ଯଦି ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି, ସବୁଠିକ୍ ଭାବେ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।'
ଧର୍ମ ଉଵାଚ- ପୂତାଂ ପୁଣ୍ଯତମାଂ ସ୍ଵୀଯାଂ ଭାର୍ଯାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଯାତି ଯଃ । ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ସର୍ଵଂ ଵୃଥା ଭଵତି ନାନ୍ଯଥା
ଧର୍ମ କହିଲେ — 'ଯେଉଁଠି ଜଣେ ନିଜ ପବିତ୍ର ଓ ସଦ୍ଗୁଣମୟୀ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଛାଡ଼ି ଯାଏ, ସେଠାରେ ସେଠି ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟର ଫଳ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ, ଏହାର କିଛି ବ୍ୟତିକ୍ରମ ନାହିଁ।'
ଧର୍ମାଚାରପରାଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ସାଧୁଵ୍ରତପରାଯଣାମ୍ । ପତିଵ୍ରତରତାଂ ଭାର୍ଯାଂ ସୁଗୁଣାଂ ପୁଣ୍ଯଵତ୍ସଲାମ୍
'ଯିଏ ଧର୍ମାଚାରରେ ନିଷ୍ଠା, ପବିତ୍ର, ଶୁଭ ବ୍ରତରେ ଲଗ୍ନ, ପତିବ୍ରତା, ଭଲ ଗୁଣରେ ଭରପୂର ଓ ପୁଣ୍ୟରେ ଆସକ୍ତ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ —'
ତାମେଵାପି ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଧର୍ମକାର୍ଯଂ ପ୍ରଯାତି ଯଃ । ଵୃଥା ତସ୍ଯ କୃତଃ ସର୍ଵୋ ଧର୍ମୋ ଭଵତି ନାନ୍ଯଥା
'ଏମିତି ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଛାଡ଼ି ଯଦି କେହି ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ବାହାରେଯାଏ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ, ଏହାର କିଛି ବ୍ୟତିକ୍ରମ ନାହିଁ।'
ସର୍ଵାଚାରପରା ଭଵ୍ଯା ଧର୍ମସାଧନତତ୍ପରା । ପତିଵ୍ରତରତା ନିତ୍ଯଂ ସର୍ଵଦା ଜ୍ଞାନଵତ୍ସଲା
'ଯିଏ ସମସ୍ତ ଆଚାରରେ ନିଷ୍ଠା, ଉତ୍ତମ, ଧର୍ମସାଧନାରେ ଲଗ୍ନ, ସଦା ପତିବ୍ରତା ଓ ସବୁବେଳେ ଜ୍ଞାନରେ ଆସକ୍ତ —'
ଏଵଂ ଗୁଣା ଭଵେଦ୍ଭାର୍ଯା ଯସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯା ମହାସତୀ । ତସ୍ଯ ଗେହେ ସଦା ଦେଵାସ୍ତିଷ୍ଠଂତି ଚ ମହୌଜସଃ
'ଏଭଳି ଗୁଣମୟୀ, ପବିତ୍ର ଓ ମହାପତିବ୍ରତା ଭାର୍ଯ୍ୟା ଯାହାଙ୍କ ଘରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତାମାନେ ସଦା ବସିଥାନ୍ତି।'