ନ ଚାସ୍ଵାଦଯତେ ସା ତୁ ସୁରସାନ୍ସା ମହାସତୀ । ସ ସଖା କାମଦେଵସ୍ଯ ରମମାଣୋ ଵିନିର୍ଜିତଃ
ସେ ମହାସତୀ ମଧୁର ଫଳର ସ୍ୱାଦ ମଧ୍ୟ ନେଲେ ନାହିଁ; କାମଦେବଙ୍କ ସଖା ମନ ରଖି ଖେଳୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ହାରିଗଲେ।
ଲଜ୍ଜିତଃ ପରାଙ୍ମୁଖୋ ଭୂତ୍ଵା ଭୂଂ ପପାତ ଲଵଚ୍ଛଦୈଃ । ଫଲେଭ୍ଯୋ ହି ସୁପକ୍ଵେଭ୍ଯଃ ପୁଷ୍ପମଂଜରିସଂସ୍କୃତଃ
ଲଜ୍ଜାରେ ସେ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚାଇ ଫୁଲର ପତ୍ରସହିତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ; କାରଣ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ପକା ଫଳରୁ ଫୁଲମଞ୍ଜରୀ ଝଡ଼ିପଡ଼ିଥିଲା।
ଲଵରୂପୋପତଦ୍ଭୂମୌ ରସସ୍ତ୍ଵେଷ ତଯା ଜିତଃ । ମକରଂଦଃ ସୁଦୀନାତ୍ମା ଫଲାଦ୍ଭୂମିଂ ତତଃ ପୁନଃ
ଯେଉଁ ଭୂମିରେ ପୁଷ୍ପର ରେଣୁ ପଡ଼ିଲା, ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ମଧୁ ହାରିଗଲା। ଫଳରୁ ଝରିଥିବା ମଧୁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ପୁଣି ଭୂମିକୁ ଫେରିଗଲା।
ଭକ୍ଷ୍ଯତେ ମକ୍ଷିକାଭିଶ୍ଚ ଯଥାମୃତୋ ରଣେ ତଥା । ମକ୍ଷିକାଭକ୍ଷ୍ଯମାଣସ୍ତୁ ପ୍ରଵାହେନ ପ୍ରଯାତି ସଃ
ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଅମୃତ ଭକ୍ଷିତ ହୁଏ, ସେପରି ମଧୁ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଖାଇଯାନ୍ତି। ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଖାଇବା ସମୟରେ ଏହା ପ୍ରବାହରେ ଭାସିଯାଏ।
ମଂଦଂମଂଦଂ ପ୍ରଯାତ୍ଯେଵ ତଂ ହସଂତି ଚ ପକ୍ଷିଣଃ । ନାନାରୁତୈଃ ପ୍ରଚଲଂତି ସୁଖମାନଂଦନିର୍ଭରୈଃ
ସେ ମଧୁ ଦୀରେ ଦୀରେ ଚାଲିଯାଏ, ପକ୍ଷୀମାନେ ଏହାକୁ ହସନ୍ତି। ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଡାକରେ ଆନନ୍ଦରେ ହସିଖେଳି ଘୁରୁଛନ୍ତି।
ପ୍ରୀତ୍ଯା ଶକୁନଯସ୍ତତ୍ର ଵନମଧ୍ଯନଗସ୍ଥିତାଃ । ସୁକଲଯା ଜିତୋ ହ୍ଯେଷ ନିମ୍ନଂ ପଂଥାନମାଶ୍ରିତଃ
ବନ ମଧ୍ୟରେ ଗଛରେ ବସୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ସ୍ନେହରେ କହିଲେ— 'ସୁକଳା ତାଙ୍କୁ ଜିତିଛନ୍ତି, ସେ ଏବେ ତଳପଥକୁ ନେଇଛନ୍ତି।'
ପ୍ରୀତ୍ଯା ସମେତା ରତିଃ କାମଭାର୍ଯା ଗତ୍ଵାବ୍ରଵୀତ୍ସା ସୁକଲାଂ ଵିହସ୍ଯ । ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯସ୍ତୁ ତେ ସ୍ଵାଗତମେଵ ଭଦ୍ରେ ରମସ୍ଵ ପ୍ରୀତ୍ଯା ନଯନାଭିରାମମ୍
ସ୍ନେହଭାବରେ ରତି, କାମଦେବଙ୍କର ପ୍ରିୟା, ସୁକଳାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ହସି କହିଲେ— 'ତୁମକୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା, ସ୍ବାଗତ, ଭଦ୍ରେ। ଆନନ୍ଦରେ ରୁହ, ତୁମ ରୂପ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉ।'
ତେ ରୂପମିଷ୍ଟମମଲମିଂଦ୍ରସ୍ଯାପି ମହାତ୍ମନଃ । ଯଦେଷ୍ଟଂ ତେ ତଦା ବ୍ରୂହି ସମାନେଷ୍ଯେ ନ ସଂଶଯଃ
ତୁମର ରୂପ ଏତେ ଅଲୋକିକ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ, ଯେଉଁଥିରେ ମହାତ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହରାଇଦେଉଛି। ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, କହ; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୁଁ ସେଠାରେ ପୂରଣ କରିବି।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଵଦଂତ୍ଯୌ ତେ ସ୍ତ୍ରିଯୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶ୍ରୁତ୍ଵୋଵାଚ ସୁଭାଷିତମ୍ । ରତିଂ ପ୍ରତିଗୃହୀତ୍ଵା ମେ ଗତୋ ଭର୍ତ୍ତା ମହାମତିଃ
ସୂତ କହିଲେ— ସେଇ ଦୁଇଜଣୀ ନାରୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଭଲ କଥା ଶୁଣି, ମୋର ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭର୍ତ୍ତା ରତିଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଚାଲିଗଲେ।
ଯତ୍ର ମେ ତିଷ୍ଠତେ ଭର୍ତ୍ତା ତତ୍ରାହଂ ପତିସଂଯୁତା । ତତ୍ର କାମଶ୍ଚ ମେ ପ୍ରୀତିରଯଂ କାଯୋ ନିରାଶ୍ରଯଃ
ମୋର ଭର୍ତ୍ତା ଯେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ। ସେଠାରେ ମୋର ଇଚ୍ଛା ଓ ସ୍ନେହ ଅଛି— ଏହି ଶରୀର ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅସାର।
ଦ୍ଵେ ଅପ୍ଯୁକ୍ତଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ରତିପ୍ରୀତୀ ଵିଲଜ୍ଜିତେ । ଵ୍ରୀଡମାନେ ଗତେ ତେ ଦ୍ଵେ ଯତ୍ର କାମୋ ମହାବଲଃ
ରତି ଓ ପ୍ରୀତିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଲଜ୍ଜିତ ଓ ଶର୍ମିତ ହୋଇ, ସେ ଦୁଇଜଣୀ ଯେଉଁଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାମ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଗଲେ।
ଊଚତୁସ୍ତଂ ମହାଵୀରମିଂଦ୍ରକାଯ ସମାଶ୍ରିତମ୍ । ଚାପମାକର୍ଷମାଣଂ ତଂ ନେତ୍ରଲକ୍ଷ୍ଯଂ ମହାବଲମ୍
ସେମାନେ ଏଇ ମହାବୀର, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦେହ ଦର୍ଶନୀୟ, ଯିଏ ଧନୁଷ୍ୟ ଟାଣୁଥିଲେ ଏବଂ ଚକ୍ଷୁ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ରଖିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଦୁର୍ଜଯେଯଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ତ୍ଯଜ ପୌରୁଷମାତ୍ମନଃ । ପତିକାମା ମହାଭାଗା ପତିଵ୍ରତା ସଦୈଵ ସା
ଏହି ଜଣେ ଜିତିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ। ନିଜ ଶକ୍ତିର ଅଭିମାନ ଛାଡ଼। ସେ ସଦା ଭର୍ତ୍ତାକୁ ଭଲପାଏ, ପତିବ୍ରତା ଓ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଚାହେନାହିଁ।
କାମ ଉଵାଚ- ଅନଯା ଲୋକ୍ଯତେ ରୂପମିଂଦ୍ରସ୍ଯାସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଯଦି ଦେଵି ତଦା ଚାହଂ ହନିଷ୍ଯାମି ନ ସଂଶଯଃ
କାମ କହିଲେ— ଏହି ଜଣେ ମହାତ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରୂପକୁ ଦେଖିଛନ୍ତି। ଦେବୀ, ଯଦି ଏହା ଠିକ୍, ତେବେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିଦେବି।
ଅଥ ଵେଷଧରୋ ଦେଵୋ ମହାରୂପଃ ସୁରାଧିପଃ । ସ ତଯାନୁଗତସ୍ତୂର୍ଣଂ ପରଯା ଲୀଲଯା ତଦା
ତାପରେ ଦେବତା, ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ, ବଡ଼ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କୁ ଖେଳରେ ତୁରନ୍ତ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ସର୍ଵଭୋଗସମାକୀର୍ଣଃ ସର୍ଵାଭରଣଶୋଭିତଃ । ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯାଂବରଧରୋ ଦିଵ୍ଯଗଂଧାନୁଲେପନଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଭୋଗରେ ଭରିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଅଳଙ୍କୃତ। ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଲଗାଇଥିଲେ।
ତଯା ରତ୍ଯା ସମାଯାତୋ ଯତ୍ରାସ୍ତେ ପତିଦେଵତା । ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହାଭାଗାଂ ସୁକଲାଂ ସତ୍ଯଚାରିଣୀମ୍
ରତିଙ୍କ ସହିତ ସେ ଯେଉଁଠାରେ ପତିଦେବତା ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ। ସେ ଧନ୍ୟ ଓ ସତ୍ୟଚରିତ୍ରା ସୁକଳାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ପୂର୍ଵଂ ଦୂତୀ ସମକ୍ଷଂ ତେ ପ୍ରୀତ୍ଯା ଚ ପ୍ରହିତା ମଯା । କସ୍ମାନ୍ନ ମନ୍ଯସେ ଭଦ୍ରେ ଭଜଂତଂ ତ୍ଵାମିହାଗତମ୍
ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଖୋଲାମେଳା ଭାବରେ ଏବଂ ସ୍ନେହରେ ଦୂତୀ ପଠାଇଥିଲି। ଭଦ୍ରେ, ଯିଏ ତୁମକୁ ଚାହିଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ତାଙ୍କୁ କାହିଁକି ଗଣ୍ୟ କରୁନାହଉଛ?
ସୁକଲୋଵାଚ- ରକ୍ଷାଯୁକ୍ତାସ୍ମି ଭଦ୍ରଂ ତେ ଭର୍ତୁଃ ପୁତ୍ରୈର୍ମହାତ୍ମଭିଃ । ଏକାକିନୀସହାଯୈଶ୍ଚ ନୈଵ କସ୍ଯ ଭଯଂ ମମ
ସୁକଳା କହିଲେ— ମୁଁ ମୋର ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଶୂରପୁତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ। ଏକା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସହାୟମାନେ ଅଛନ୍ତି, ମୋତେ କାହାରି ଭୟ ନାହିଁ।
ଶୂରୈଶ୍ଚ ପୁରୁଷାକାରୈଃ ସର୍ଵତ୍ର ପରିରକ୍ଷିତା । ନାତି ପ୍ରସ୍ତାଵଯେ ଵକ୍ତୁଂ ଵ୍ଯଗ୍ରା କର୍ମଣି ତସ୍ଯ ଚ
ଶୂର ଓ ପୁରୁଷ ସ୍ୱରୂପ ଲୋକମାନେ ସମସ୍ତଠାରେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ମୁଁ ଅଧିକ କଥା କହିବାକୁ ଚାହେନି, କାରଣ ମୁଁ ତାଙ୍କର କାମରେ ବ୍ୟସ୍ତ।
ଯାଵତ୍ପ୍ରସ୍ଯଂଦତେ ନେତ୍ରଂ ତାଵତ୍କାଲଂ ମହାମତେ । ଭଵାନ୍ନ ଲଜ୍ଜତେ କସ୍ମାଦ୍ରମମାଣୋ ମଯା ସହ
ମହାବୁଧିମାନ୍, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମ ଦୃଷ୍ଟି ମୋ ପ୍ରତି ପଡ଼ୁଛି, ସେ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ କାହିଁକି ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କରୁନାହାଁ, ଏଭଳି ନିର୍ଲଜ୍ଜ ଭାବେ ମୋ ସହିତ ରହୁଛ?
ଭଵାନ୍କୋ ହି ସମାଯାତୋ ନିର୍ଭଯୋ ମରଣାଦପି । ଇଂଦ୍ର ଉଵାଚ- ତ୍ଵାମେଵଂ ହି ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ଵନମଧ୍ଯେ ସମାଗତାମ୍
ତୁମେ କିଏ, ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁକୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ କରୁନାହାଁ, ଏଠାରେ ଆସିଛ? ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—ମୁଁ ତୁମକୁ ଏଭଳି ଅଟୁଟ ଭାବରେ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖୁଛି।
ସମାଖ୍ଯାତାସ୍ତ୍ଵଯା ଶୂରା ଭର୍ତୁଶ୍ଚ ତନଯାଃ ପୁନଃ । କଥଂ ପଶ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତାଵଦ୍ଦର୍ଶଯସ୍ଵ ମମାଗ୍ରତଃ
ତୁମେ ଶୂରବୀରମାନେ ଏବଂ ତୁମ ପତିଙ୍କର ପୁଅମାନେ ବିଷୟରେ ମୋତେ କହିଛ; ତେବେ, ମୁଁ କିପରି ସେମାନେକୁ ଦେଖିପାରିବି? ମୋ ସାମ୍ନାରେ ସେମାନେକୁ ଦେଖାଇଦିଅ।
ସୁକଲୋଵାଚ- ସନିଜସକଲଵର୍ଗସ୍ଯାଧିପତ୍ଯେ ନିଵେଶ୍ଯ ଧୃତିମତିଗତିବୁଦ୍ଧ୍ଯ୍ଖ୍ଯୈସ୍ତୁ ସଂନ୍ଯସ୍ଯ ସତ୍ଯମ୍ । ଅଚଲସକଲଧର୍ମୋ ନିତ୍ଯଯୁକ୍ତୋ ମହାତ୍ମା ମଦନସବଲଧର୍ମାତ୍ମା ସଦାମାଂ ଜୁଗୋପ
ସୁକଳା କହିଲେ—ମୁଁ ମୋର ସମସ୍ତ ପରିବାରର ଦାୟିତ୍ୱ ଦୃଢ଼ତା, ବୁଦ୍ଧି, ଧୃତି ଓ ଜ୍ଞାନରେ ପରିଚିତ ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲି, ଏବଂ ସତ୍ୟକୁ ଅଟୁଟ ରଖିଥିଲି। ମହାନ୍ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ନିତ୍ୟ ଅଟୁଟ ଓ ଧର୍ମରେ ସଦା ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିବା ମୋ ପତି ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିଥିଲେ।
ମାମେଵଂ ପରିରକ୍ଷତେ ଦମଗୁଣୈଃ ଶୌଚୈସ୍ତୁ ଧର୍ମଃ ସଦା ସତ୍ଯଂ ପଶ୍ଯ ସମାଗତଂ ମମ ପୁରଃ ଶାଂତିକ୍ଷମାଭ୍ଯାଂଯୁତମ୍ । ବୋଧଶ୍ଚାତିମହାବଲଃ ପୃଥୁଯଶା ଯୋ ମାଂ ନ ମୁଂଚେତ୍କଦା ବଦ୍ଧାହଂ ଦୃଢବଂଧନୈଃ ସ୍ଵଗୁଣଜୈଃ ସାଂନିଧ୍ଯମେଵଂ ଗତଃ
ସେ ସଦା ନିଜ ଦମ ଓ ପବିତ୍ରତା ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଦେଖ, ସତ୍ୟ ଏଠି ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଶାନ୍ତି ଓ କ୍ଷମା ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ। ଏବଂ ଜ୍ଞାନ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, କେବେ ମୋତେ ଛାଡ଼ିନାହାଁ; ମୁଁ ନିଜ ଗୁଣର ଦୃଢ଼ ବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧା, ଏଭଳି ସେମାନଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ରହୁଛି।
ରକ୍ଷାଯୁକ୍ତାଃ କୃତାଃ ସର୍ଵେ ସତ୍ଯାଦ୍ଯା ମମ ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଧର୍ମଲାଭାଦିକାଃ ସର୍ଵେ ଦମବୁଦ୍ଧିପରାକ୍ରମାଃ
ଏବେ ସତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ରକ୍ଷା ସହିତ ଯୁକ୍ତ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମୋ ସହିତ ଅଛନ୍ତି; ଧର୍ମ, ଦମ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ଲାଭ କରୁଥିବା ସମସ୍ତେ ମଧ୍ୟ।
ମାମେଵଂ ହି ପ୍ରରକ୍ଷଂତି କିଂ ମାଂ ପ୍ରାର୍ଥଯସେ ବଲାତ୍ । କୋ ଭଵାନ୍ନିର୍ଭଯୋ ଭୂତ୍ଵା ଦୂତ୍ଯା ସାର୍ଧଂ ସମାଗତଃ
ସେମାନେ ଏଭଳି ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି—ତେବେ, ତୁମେ କାହିଁକି ଜୋରଦରିରେ ମୋତେ ଚାହୁଁଛ? ତୁମେ କିଏ, ଯିଏ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ତୁମ ଦୂତ ସହିତ ଏଠାରେ ଆସିଛ?
ସତ୍ଯଂ ଧର୍ମସ୍ତଥା ପୁଣ୍ଯଂ ଜ୍ଞାନାଦ୍ଯାଃ ପ୍ରବଲାସ୍ତଥା । ମମ ଭର୍ତୁଃ ସହାଯାଶ୍ଚ ତେ ମାଂ ରକ୍ଷଂତି ଵେଶ୍ମନି
ସତ୍ୟ, ଧର୍ମ, ପୁଣ୍ୟ ଓ ଜ୍ଞାନ—ଏସବୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଏବଂ ମୋ ପତିଙ୍କ ସହଚରମାନେ—ସେମାନେ ଏହି ଗୃହରେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।
ଅହଂ ରକ୍ଷାଯୁତା ନିତ୍ଯଂ ଦମଶାଂତିପରାଯଣା । ନ ମାଂ ଜେତୁଂ ସମର୍ଥଶ୍ଚ ଅପି ସାକ୍ଷାଚ୍ଛଚୀପତିଃ
ମୁଁ ସଦା ରକ୍ଷାରେ ଯୋଗ୍ୟ, ଦମ ଓ ଶାନ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍; ଏହି ଭଳି ମୋତେ ଅପରାଜିତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏହା ସେଇ ସାକ୍ଷାତ୍ ଇନ୍ଦ୍ର ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
ଯଦି ଵା ମନ୍ମଥୋ ଵାପି ସମାଗଚ୍ଛତି ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ଦଂଶିତାହଂ ସଦା ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯକେନୈଵ ନାନ୍ଯଥା
ଯଦି କିମ୍ବା ମନମଥ ନିଜ ଶକ୍ତି ସହିତ ଆସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ସଦା ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ନୁହେଁ।