ତତ୍ର ତୀର୍ଥଂ ପରଂ ପୁଣ୍ଯମସ୍ତି ପାତକନାଶନମ୍ । ନାନାଵଲ୍ଲୀଵିତାନୈଶ୍ଚ ସୁପୁଷ୍ପୈଃ ପରିଶୋଭିତମ୍
ସେଠାରେ ଏକ ଅତି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ପାପ ନାଶ କରେ; ବିଭିନ୍ନ ଲତା ଓ ଶୁଭ୍ର ଫୁଲରେ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭିତ।
ଆଵାଭ୍ଯାମପି ଗଂତଵ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯହେତୋର୍ଵରାନନେ । ସମାକର୍ଣ୍ଯ ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସୁକଲା ମାଯଯା ତଦା
'ଆମେ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ଲାଗି ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ।' ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସୁକଳା ମାୟାବଶତଃ ତାଙ୍କ ସହ ଯାଇଥିଲେ।
ପ୍ରଵିଵେଶ ଵନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ନଂଦନୋପମମେଵ ସା । ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମୋପେତଂ କୋକିଲାଶତନାଦିତମ୍
ସେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ନନ୍ଦନବନ ପରି ଆକର୍ଷକ, ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲ ଓ ଶତଶଖ କୋଇଲିର ଡାକରେ ଭରିଥିଲା।
ଗୀଯମାନଂ ସୁମଧୁରୈର୍ନାଦୈର୍ମଧୁକରୈରପି । କୂଜଦ୍ଭିଃ ପକ୍ଷିଭିଃ ପୁଣ୍ଯୈଃ ପୁଣ୍ଯଧ୍ଵନିସମାକୁଲମ୍
ସେଠାରେ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗାଇଥିଲେ, ଶୁଭ୍ର ପକ୍ଷୀମାନେ କୁହୁକୁହୁ କରୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଦିଗ ଶୁଭ ଧ୍ୱନିରେ ଭରିଯାଇଥିଲା।
ଚଂଦନାଦିକଵୃକ୍ଷୈଶ୍ଚ ସୌରଭୈଶ୍ଚ ଵିରାଜିତମ୍ । ସର୍ଵଭୋଗୈଃ ସୁସଂପୂର୍ଣଂ ମାଧଵ୍ଯା ମାଧଵେନ ଵୈ
ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧି ଗଛମାନେ ଏହାକୁ ଶୋଭା ଦେଇଥିଲେ; ମାଧବ୍ୟା ଓ ମାଧବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଭୋଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
ରଚିତଂ ମୋହନାଯୈଵ ସୁକଲାଯାଶ୍ଚ କାରଣାତ୍ । ତଯା ସାର୍ଧଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ସା ତଦ୍ଵନଂ ସର୍ଵଭାଵନମ୍
ଏହି ବନଟି ସୁକଳାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ ଏକାନ୍ତରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା; ସେ ତାଙ୍କ ସହ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ, ସମସ୍ତକୁ ପୋଷଣ କରୁଥିବା ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଦଦର୍ଶ ସୌଖ୍ଯଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ମାଯାଭାଵଂ ନ ଵିଂଦତି । ଵୀକ୍ଷମାଣା ଵନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ତଯା ସହ ଜନେଶ୍ଵର
ସେ ଶାନ୍ତି ଓ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥିବା ସେଠିକୁ ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ମାୟା ଚିହ୍ନ ମିଳିଲା ନାହିଁ; ସେ ତାଙ୍କ ସହ ଦିବ୍ୟ ବନକୁ ଦେଖିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ହେ ରାଜା।
ଶକ୍ରୋପି ଚାଭ୍ଯଯାତ୍ତତ୍ର ଦେଵମୂର୍ତିଵିରାଜିତଃ । ତଯା ଦୂତ୍ଯା ସମଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ କାମସ୍ତତ୍ର ସମାଗତଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେବତା ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରି ସେଠାକୁ ଆସିଲେ; ସେ ଦୂତୀଙ୍କ ସହ ଆସିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ସହ କାମଦେବ ମଧ୍ୟ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ସର୍ଵଭୋଗପତିର୍ଭୂତ୍ଵା କାମଲୀଲାସମାକୁଲଃ । କାମମାହ ସମାଭାଷ୍ଯ ଏଷା ସା ସୁକୁଲା ଗତା
ସମସ୍ତ ଭୋଗର ଅଧିପତି ହୋଇ, କାମର ଲୀଳାରେ ମନୋଭାବିତ, କାମଦେବ କହିଲେ: 'ଏଠି ସୁକଳା, ସେ ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଛି।'
ପ୍ରହରସ୍ଵ ମହାଭାଗ କ୍ରୀଡାଯାଃ ପୁରତଃ ସ୍ଥିତାମ୍ । ମାଯାଂ କୃତ୍ଵା ସମାନୀତା କ୍ରୀଡଯା ତଵ ସଂନିଧୌ
'ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ଯାହା ଖେଳରେ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କର; ମାୟା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଛି, ତୁମ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ।'
ପୌରୁଷଂ ଦର୍ଶଯାଦ୍ଯୈଵ ଯଦ୍ଯସ୍ତି କୁରୁ ନିଶ୍ଚିତମ୍ । କାମ ଉଵାଚ- ଆତ୍ମରୂପଂ ଦର୍ଶଯସ୍ଵ ଚତୁରଂ ଲୀଲଯାନ୍ଵିତମ୍
'ଏବେ ତୁମର ପୁରୁଷତ୍ୱ ଦେଖାଅ, ଯଦି ଅଛି, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କାମ କର।' କାମଦେବ କହିଲେ: 'ତୁମର ଚତୁର, ଖେଳମୟ ରୂପ ଦେଖାଅ।'
ଯେନାହଂ ପ୍ରହରାମ୍ଯେତାଂ ପଂଚବାଣୈଃ ସହସ୍ରଦୃକ୍ । ଇଂଦ୍ର ଉଵାଚ- କ୍ଵାସ୍ତେ ତେ ପୌରୁଷଂ ମୂଢ ଯେନ ଲୋକଂ ଵିଡଂବସେ
'ଏହା ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ଏହି ସୁନ୍ଦରୀକୁ ପଞ୍ଚବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବି, ହେ ସହସ୍ରନୟନ।' ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: 'ତୁମର ପୁରୁଷତ୍ୱ କେଉଁଠି, ମୂଢ଼? ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଉପହାସ କରୁଛ।'
ମମାଧାରପରୋଭୂତ୍ଵା ଯୋଦ୍ଧୁମିଚ୍ଛସି ସାଂପ୍ରତମ୍ । କାମ ଉଵାଚ- ତେନାପି ଦେଵଦେଵେନ ମହାଦେଵେନ ଶୂଲିନା
'ଏବେ ତୁମେ ମୋ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।' କାମଦେବ କହିଲେ: 'ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମହାଦେବ ଶୂଳଧାରୀ ମଧ୍ୟ ଆଗରୁ ମୋ ରୂପ ନଷ୍ଟ କରିଥିଲେ।'
ପୂର୍ଵମେଵ ହୃତଂ ରୂପଂ ମମକାଯୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ଇଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଯଦା ନାରୀଂ ହଂତୁଂ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ସାଂପ୍ରତମ୍
'ପୂର୍ବରୁ ମୋର ରୂପ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି, ମୋର ଦେହ ରହିନାହିଁ; ଏବେ ଶୁଣ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ କୌଣସି ନାରୀକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ସେଥିରେ କଣ ହୁଏ।'
ପୁଂସାଂ କାଯଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଆତ୍ମରୂପଂ ପ୍ରଦର୍ଶଯେ । ପୁମାଂସଂ ଵା ସହସ୍ରାକ୍ଷ ନାର୍ଯାଃ କାର୍ଯଂ ସମାଶ୍ରଯେ
ମୁଁ ପୁରୁଷ ଶରୀର ଧାରଣ କରି ନିଜ ରୂପ ପ୍ରକାଶ କରେ, କିମ୍ବା ହେ ସହସ୍ରନୟନ, ମୁଁ ନାରୀ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ।
ପୂର୍ଵଦୃଷ୍ଟା ଯଦା ନାରୀ ତାମେଵ ପରିଚିଂତଯେତ୍ । ଚିଂତ୍ଯମାନସ୍ଯ ପୁଂସସ୍ତୁ ନାର୍ଯାରୂପଂ ପୁନଃପୁନଃ
ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିଥିବା ନାରୀକୁ ଯେତେବେଳେ ମନେ ରଖାଯାଏ, ପୁରୁଷ ସେହି ନାରୀର ରୂପକୁ ପୁନିପୁନି କଳ୍ପନା କରେ।
ଅଦୃଷ୍ଟଂ ତୁ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ପୁଂସମୁନ୍ମାଦଯାମ୍ଯହମ୍ । ତଥାପ୍ଯୁନ୍ମାଦଯାମ୍ଯେଵଂ ନାରୀରୂପଂ ନ ସଂଶଯଃ
ଯଦିଓ ଦେଖିନଥିବା ନାରୀ ଉପରେ ଭିତି କରି, ମୁଁ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ମନୋଭ୍ରମ କରେଇପାରେ; ଏହିପରି ଭାବେ ମୁଁ ନାରୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସଂସ୍ମରଣାତ୍ସ୍ମରୋ ନାମ ମମ ଜାତଂ ସୁରେଶ୍ଵର । ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଦୃଶୋରଂଗ ଵସ୍ତୁରୂପଂ ସମାଶ୍ରଯେ
ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ସ୍ମୃତି ଦ୍ୱାରା ମୋ ଭିତରେ ଯେଉଁଥିରେ 'କାମ' ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ସେଉଁଠି ନାରୀକୁ ଦେଖି, ମୁଁ ସେହି ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁର ରୂପ ଧାରଣ କରେ।
ଆତ୍ମତେଜଃ ପ୍ରକାଶେନ ବାଧ୍ଯବାଧକତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ନାରୀରୂପଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଧୀରଂ ପୁରୁଷଂ ପ୍ରମୋହଯେତ୍
ନିଜ ତେଜର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦ୍ୱାରା ବିରୋଧ ଓ ପ୍ରତିବିରୋଧ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ; ନାରୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି ମୁଁ ଧୈର୍ୟଶୀଳ ପୁରୁଷକୁ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ କରେ।
ପୁରୁଷଂ ତୁ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଭାଵଯାମି ସୁଯୋଷିତମ୍ । ରୂପହୀନୋସ୍ମି ହେ ଇଂଦ୍ର ଅସ୍ମଦ୍ରୂପଂ ସମାଶ୍ରଯେତ୍
ପୁରୁଷ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମୁଁ ଏକ ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀକୁ ଭାବିଥାଏ; ମୋର ରୂପ ନାହିଁ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତେଣୁ ମୁଁ ଅନ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରେ।
ତଵରୂପଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ତାଂ ସାଧଯେ ଯଥେପ୍ସିତାମ୍ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଦେଵେଂଦ୍ରଂ କାଯଂ ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ତୁମର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମୁଁ ସେଠାରେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରେ; ଏପରି କହି, ସେ ଦେବମାନ୍ୟ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଶରୀର ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ସଖାସୌ ମାଧଵସ୍ଯାପି ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ସୁମାଯୁଧଃ
ସେ, ଯିଏ ମାୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ମାଧବଙ୍କ ସଖାର ରୂପ ମଧ୍ୟ ଧାରଣ କଲେ।
ତାମେଵ ହଂତୁଂ କୁସୁମାଯୁଧୋପି ସାଧ୍ଵୀଂ ସୁପୁଣ୍ଯାଂ କୃକଲସ୍ଯ ଭାର୍ଯାମ୍ । ସମୁତ୍ସୁକସ୍ତିଷ୍ଠତି ବାଣଲକ୍ଷଂ ତସ୍ଯାଶ୍ଚ କାଯଂ ନଯନୈର୍ଵିଲୋକ୍ଯ
କୁସୁମବାଣ ଧାରଣ କରିଥିବା କାମଦେବ ମଧ୍ୟ, କୃକଳଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ସୁପୁଣ୍ୟଶୀଳାଙ୍କୁ ନଜରେ ତୀର ଭଳି ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ସୁକଲାଚରିତ୍ରେ ସପ୍ତପଂଚାଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନରେ ସୁକଳା ଚରିତ୍ରର ସତପଞ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ- କ୍ରୀଡାପ୍ରଯୁକ୍ତାସୁ ଵନଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଵୈଶ୍ଯସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ସୁକଲା ସୁତନ୍ଵୀ । ଦଦର୍ଶ ସର୍ଵଂ ଗହନଂ ମନୋରମଂ ତାମେଵ ପପ୍ରଚ୍ଛ ସଖୀଂ ସତୀ ସା
ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ— ଖେଳ କରୁଥିବାବେଳେ ବଣକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ବଣିକଙ୍କ ସୁନ୍ଦରୀ ପତ୍ନୀ ସୁକଳା; ସେ ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଦେଖି, ନିଜ ସଖୀ, ସେଇ ଧର୍ମଶୀଳାକୁ ପଚାରିଲେ।
ଅରଣ୍ଯମେତତ୍ପ୍ରଵରଂ ସୁପୁଣ୍ଯଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସଖେ କସ୍ଯ ମନୋଭିରାମମ୍ । ସିଦ୍ଧଂସୁକାମୈଃ ପ୍ରଵରୈଃ ସମସ୍ତୈଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ହର୍ଷାତ୍ସୁକଲା ସଖୀଂ ତାମ୍
ସୁକଳା ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସଖୀକୁ ପଚାରିଲେ— 'ହେ ସଖୀ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପବିତ୍ର ଓ ଦିବ୍ୟ ଅରଣ୍ୟ କାହାର? ଏହି ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ସିଦ୍ଧ ଓ ସୁଖ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଯାଉଥିବା ଏହି ସ୍ଥାନ କାହାର?'
କ୍ରୀଡୋଵାଚ- ଏତଦ୍ଵନଂ ଦିଵ୍ଯଗୁଣୈଃ ପ୍ରଯୁକ୍ତଂ ସିଦ୍ଧସ୍ଵଭାଵୈଃ ପରିଭାଵନେନ । ପୁଷ୍ପାକୁଲଂ କାମଫଲୋପଯୁକ୍ତଂ ଵିପଶ୍ଯ ସର୍ଵଂ ମକରଧ୍ଵଜସ୍ଯ
ସଖୀ କହିଲେ— 'ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସିଦ୍ଧ ସ୍ୱଭାବର ଲୋକମାନେ ଏଠାରେ ରହନ୍ତି; ଏଠି ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା, ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ଏହା ସମସ୍ତ କାମଦେବଙ୍କର।'
ଏଵଂ ଵାକ୍ଯଂ ତତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହର୍ଷେଣ ମହତାନ୍ଵିତା । ସମାଲୋକ୍ଯ ମହଦ୍ଵୃତ୍ତଂ କାମସ୍ଯ ଚ ଦୁରାତ୍ମନଃ
ଏହି ଉକ୍ତି ଶୁଣି ସେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଏବଂ କାମଦେବଙ୍କ ଅଧମ ଚରିତ୍ର ଓ ବଡ଼ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଦେଖିଲେ।
ଵାଯୁନା ନୀଯମାନଂ ତଂ ସମାଘ୍ରାତି ନ ସୌରଭମ୍ । ଵାତି ଵାଯୁଃ ସ୍ଵଭାଵେନ ସୌରଭେଣ ସମନ୍ଵିତଃ
ବାତାସ ଯଦିଓ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧ ନେଇଯାଉଥିଲା, ସେ ଏହାର ସୁଗନ୍ଧ ଅନୁଭବ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ବାୟୁ ତାହାର ସ୍ୱଭାବରେ ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
ତଦ୍ବାଣୋ ଵିଶତେନାସାଂ ଯଥା ତଥା ସୁଲୀଲଯା । ସା ଗଂଧଂ ନୈଵ ଗୃହ୍ଣାତି ପୁଷ୍ପାଣାଂ ଚ ଵରାନନା
ଯେପରି କାମଦେବଙ୍କ ବାଣ ସହଜରେ ଲୋକଙ୍କୁ ବେଧିଯାଏ, ସେପରି ସୁନ୍ଦର ମୁହଁଥିବା ସେ ନାରୀ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧ ଅନୁଭବ କରିଲେ ନାହିଁ।