କ୍ରୀଡା ବଭାଷେ ଶୃଣୁ ସତ୍ଯମେତଂ ଚରିତ୍ରଭାଵଂ ମମ ଭର୍ତ୍ତୁରସ୍ଯ । ଅହଂ ପ୍ରିଯେ ଯସ୍ଯ ସଦୈଵ ଯୁକ୍ତା ଯମିଚ୍ଛତେ ତଂ ପ୍ରତିସାଂତ୍ଵଯାମି
କ୍ରୀଡ଼ା କହିଲେ: 'ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣ, ଏହା ମୋ ଚରିତ୍ର ଓ ମୋ ପତିଙ୍କର ଭାବ। ପ୍ରିୟେ, ମୁଁ ସଦା ତାଙ୍କୁ ନିବେଦିତ, ସେ ଯାହା ଚାହାନ୍ତି, ମୁଁ ସେଥିରେ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଉଛି।'
କର୍ତୁଃ ସୁପୁଣ୍ଯଂ ଵଚନଂ ସୁଭର୍ତୁର୍ଧ୍ଯାନୋପଯୁକ୍ତା ସକଲଂ କରୋମି । ଏକାଂତଶୀଲା ସଗୁଣାନୁରୂପା ଶୁଶ୍ରୂଷଯୈକସ୍ତମିହୈଵ ଦେଵି
ମୁଁ ମୋ ପତିଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶୁଭ କାମ ଓ ବାକ୍ୟ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା କରିଥାଏ। ମୁଁ ଏକାନ୍ତପ୍ରିୟ, ତାଙ୍କର ଗୁଣକୁ ଅନୁସରଣ କରେ, ଏଠାରେ ମୁଁ ଏକାକି ତାଙ୍କୁ ସେବା କରେ, ଦେବୀ।
ମମ ପୂର୍ଵ ଵିପାକୋଽଯଂ ସଂପ୍ରତ୍ଯେଵ ପ୍ରଵର୍ତତେ । ଯତସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗତୋ ଭର୍ତ୍ତା ମାମେଵଂ ମଂଦଭାଗିନୀମ୍
ମୋର ପୂର୍ବ କର୍ମର ଫଳ ଏବେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଛି; ଏହିକାରଣରୁ ମୋ ପତି ମୋତେ, ଏମିତି ଅଭାଗିନୀକୁ, ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ।
ସଖେ ନ ଧାରଯେ ଜୀଵଂ ସ୍ଵକୀଯ କାଯମେଵ ଚ । ପତ୍ଯାହୀନାଃ କଥଂ ନାର୍ଯଃ ସୁଜୀଵଂତି ଚ ନିର୍ଘୃଣାଃ
ସଖୀ, ମୁଁ ଏହି ଜୀବନ କିମ୍ବା ମୋ ଦେହକୁ ଧାରଣ କରିପାରିବି ନାହିଁ। ପତିବିହୀନା ନାରୀମାନେ କିପରି ଏମିତି ନିଷ୍ଠୁର ହୋଇ ଜୀବନ ଚାଲାନ୍ତି?
ରୂପଶୃଂଗାରସୌଭାଗ୍ଯଂ ସୁଖଂ ସଂପଚ୍ଚ ନାନ୍ଯଥା । ନାରୀଣାଂ ହି ମହାଭାଗୋ ଭର୍ତା ଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ଗୀଯତେ
ରୂପ, ଶୃଙ୍ଗାର, ଭାଗ୍ୟ, ସୁଖ, ସମୃଦ୍ଧି—ଏସବୁ ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ଶାସ୍ତ୍ରରେ ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ପତିକୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
ତଯା ସର୍ଵଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଯଦୁକ୍ତଂ କ୍ରୀଡଯା ତଦା । ସତ୍ଯଭାଵଂ ଵିଦିତ୍ଵା ସା ମେନେ ସଂଭାଷିତଂ ତଦା
କ୍ରୀଡ଼ା କହିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣି, ସେ ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ଭାବକୁ ବୁଝି, ସେଇ କଥାକୁ ଠିକ୍ ବୋଲି ମନେ କଲେ।
ଵିଶ୍ଵସ୍ତା ସା ମହାଭାଗା ସୁକଲା ପତିଦେଵତା । ତାମୁଵାଚ ପୁନଃ ସର୍ଵମାତ୍ମଚେଷ୍ଟାନୁଗଂ ଵଚଃ
ସେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଓ ଆଶ୍ୱାସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଆପଣଙ୍କ ହୃଦୟର ସମସ୍ତ କଥା ପୁନିଥରେ କହିଲେ।
ସମାସେନ ସମାଖ୍ଯାତଂ ପୂର୍ଵଵୃତ୍ତାଂତମାତ୍ମନଃ । ଯଥା ଭର୍ତା ଗତୋ ଯାତ୍ରାଂ ପୁଣ୍ଯସାଧନତତ୍ପରଃ
ସେ ସଂକ୍ଷେପରେ ନିଜ ପୂର୍ବ ଘଟଣାବଳୀ କହିଲେ—କିପରି ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ପୁଣ୍ୟ ସଂଚୟ ପାଇଁ ଯାତ୍ରାକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଆତ୍ମଦୁଃଖଂ ସୁସତ୍ଯଂ ଚ ତପ ଏଵ ମନସ୍ଵିନି । ବୋଧିତା କ୍ରୀଡଯା ସା ତୁ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ପତିଵ୍ରତା
ସେ ନିଜ ଦୁଃଖ ଓ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ସତ୍ୟଭାବେ ଖୋଲିଦେଲେ; ତଥାପି ଖେଳକୁ ନେଇ, ସେ ପତିବ୍ରତା ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଏକଦା ତୁ ତଯା ପ୍ରୋକ୍ତଂ କ୍ରୀଡଯା ସୁକଲାଂ ପ୍ରତି । ସଖେ ପଶ୍ଯ ଵନଂ ସୌମ୍ଯଂ ଦିଵ୍ଯଵୃକ୍ଷୈରଲଂକୃତମ୍
ସୂତ କହିଲେ—ଏକଥର, ଖେଳରେ, ସେ ସୁକଳାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ସଖୀ, ଏହି ସୁନ୍ଦର ବନଟିକୁ ଦେଖ, ଦିବ୍ୟ ଗଛମାନେ ଏହାକୁ ଶୋଭା ଦେଇଛନ୍ତି।'
ତତ୍ର ତୀର୍ଥଂ ପରଂ ପୁଣ୍ଯମସ୍ତି ପାତକନାଶନମ୍ । ନାନାଵଲ୍ଲୀଵିତାନୈଶ୍ଚ ସୁପୁଷ୍ପୈଃ ପରିଶୋଭିତମ୍
ସେଠାରେ ଏକ ଅତି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ପାପ ନାଶ କରେ; ବିଭିନ୍ନ ଲତା ଓ ଶୁଭ୍ର ଫୁଲରେ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭିତ।
ଆଵାଭ୍ଯାମପି ଗଂତଵ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯହେତୋର୍ଵରାନନେ । ସମାକର୍ଣ୍ଯ ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସୁକଲା ମାଯଯା ତଦା
'ଆମେ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ଲାଗି ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ।' ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସୁକଳା ମାୟାବଶତଃ ତାଙ୍କ ସହ ଯାଇଥିଲେ।
ପ୍ରଵିଵେଶ ଵନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ନଂଦନୋପମମେଵ ସା । ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମୋପେତଂ କୋକିଲାଶତନାଦିତମ୍
ସେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ନନ୍ଦନବନ ପରି ଆକର୍ଷକ, ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲ ଓ ଶତଶଖ କୋଇଲିର ଡାକରେ ଭରିଥିଲା।
ଗୀଯମାନଂ ସୁମଧୁରୈର୍ନାଦୈର୍ମଧୁକରୈରପି । କୂଜଦ୍ଭିଃ ପକ୍ଷିଭିଃ ପୁଣ୍ଯୈଃ ପୁଣ୍ଯଧ୍ଵନିସମାକୁଲମ୍
ସେଠାରେ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗାଇଥିଲେ, ଶୁଭ୍ର ପକ୍ଷୀମାନେ କୁହୁକୁହୁ କରୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଦିଗ ଶୁଭ ଧ୍ୱନିରେ ଭରିଯାଇଥିଲା।
ଚଂଦନାଦିକଵୃକ୍ଷୈଶ୍ଚ ସୌରଭୈଶ୍ଚ ଵିରାଜିତମ୍ । ସର୍ଵଭୋଗୈଃ ସୁସଂପୂର୍ଣଂ ମାଧଵ୍ଯା ମାଧଵେନ ଵୈ
ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧି ଗଛମାନେ ଏହାକୁ ଶୋଭା ଦେଇଥିଲେ; ମାଧବ୍ୟା ଓ ମାଧବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଭୋଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
ରଚିତଂ ମୋହନାଯୈଵ ସୁକଲାଯାଶ୍ଚ କାରଣାତ୍ । ତଯା ସାର୍ଧଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ସା ତଦ୍ଵନଂ ସର୍ଵଭାଵନମ୍
ଏହି ବନଟି ସୁକଳାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ ଏକାନ୍ତରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା; ସେ ତାଙ୍କ ସହ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ, ସମସ୍ତକୁ ପୋଷଣ କରୁଥିବା ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଦଦର୍ଶ ସୌଖ୍ଯଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ମାଯାଭାଵଂ ନ ଵିଂଦତି । ଵୀକ୍ଷମାଣା ଵନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ତଯା ସହ ଜନେଶ୍ଵର
ସେ ଶାନ୍ତି ଓ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥିବା ସେଠିକୁ ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ମାୟା ଚିହ୍ନ ମିଳିଲା ନାହିଁ; ସେ ତାଙ୍କ ସହ ଦିବ୍ୟ ବନକୁ ଦେଖିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ହେ ରାଜା।
ଶକ୍ରୋପି ଚାଭ୍ଯଯାତ୍ତତ୍ର ଦେଵମୂର୍ତିଵିରାଜିତଃ । ତଯା ଦୂତ୍ଯା ସମଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ କାମସ୍ତତ୍ର ସମାଗତଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେବତା ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରି ସେଠାକୁ ଆସିଲେ; ସେ ଦୂତୀଙ୍କ ସହ ଆସିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ସହ କାମଦେବ ମଧ୍ୟ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ସର୍ଵଭୋଗପତିର୍ଭୂତ୍ଵା କାମଲୀଲାସମାକୁଲଃ । କାମମାହ ସମାଭାଷ୍ଯ ଏଷା ସା ସୁକୁଲା ଗତା
ସମସ୍ତ ଭୋଗର ଅଧିପତି ହୋଇ, କାମର ଲୀଳାରେ ମନୋଭାବିତ, କାମଦେବ କହିଲେ: 'ଏଠି ସୁକଳା, ସେ ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଛି।'
ପ୍ରହରସ୍ଵ ମହାଭାଗ କ୍ରୀଡାଯାଃ ପୁରତଃ ସ୍ଥିତାମ୍ । ମାଯାଂ କୃତ୍ଵା ସମାନୀତା କ୍ରୀଡଯା ତଵ ସଂନିଧୌ
'ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ଯାହା ଖେଳରେ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କର; ମାୟା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଛି, ତୁମ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ।'
ପୌରୁଷଂ ଦର୍ଶଯାଦ୍ଯୈଵ ଯଦ୍ଯସ୍ତି କୁରୁ ନିଶ୍ଚିତମ୍ । କାମ ଉଵାଚ- ଆତ୍ମରୂପଂ ଦର୍ଶଯସ୍ଵ ଚତୁରଂ ଲୀଲଯାନ୍ଵିତମ୍
'ଏବେ ତୁମର ପୁରୁଷତ୍ୱ ଦେଖାଅ, ଯଦି ଅଛି, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କାମ କର।' କାମଦେବ କହିଲେ: 'ତୁମର ଚତୁର, ଖେଳମୟ ରୂପ ଦେଖାଅ।'
ଯେନାହଂ ପ୍ରହରାମ୍ଯେତାଂ ପଂଚବାଣୈଃ ସହସ୍ରଦୃକ୍ । ଇଂଦ୍ର ଉଵାଚ- କ୍ଵାସ୍ତେ ତେ ପୌରୁଷଂ ମୂଢ ଯେନ ଲୋକଂ ଵିଡଂବସେ
'ଏହା ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ଏହି ସୁନ୍ଦରୀକୁ ପଞ୍ଚବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବି, ହେ ସହସ୍ରନୟନ।' ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: 'ତୁମର ପୁରୁଷତ୍ୱ କେଉଁଠି, ମୂଢ଼? ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଉପହାସ କରୁଛ।'
ମମାଧାରପରୋଭୂତ୍ଵା ଯୋଦ୍ଧୁମିଚ୍ଛସି ସାଂପ୍ରତମ୍ । କାମ ଉଵାଚ- ତେନାପି ଦେଵଦେଵେନ ମହାଦେଵେନ ଶୂଲିନା
'ଏବେ ତୁମେ ମୋ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।' କାମଦେବ କହିଲେ: 'ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମହାଦେବ ଶୂଳଧାରୀ ମଧ୍ୟ ଆଗରୁ ମୋ ରୂପ ନଷ୍ଟ କରିଥିଲେ।'
ପୂର୍ଵମେଵ ହୃତଂ ରୂପଂ ମମକାଯୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ଇଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଯଦା ନାରୀଂ ହଂତୁଂ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ସାଂପ୍ରତମ୍
'ପୂର୍ବରୁ ମୋର ରୂପ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି, ମୋର ଦେହ ରହିନାହିଁ; ଏବେ ଶୁଣ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ କୌଣସି ନାରୀକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ସେଥିରେ କଣ ହୁଏ।'
ପୁଂସାଂ କାଯଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଆତ୍ମରୂପଂ ପ୍ରଦର୍ଶଯେ । ପୁମାଂସଂ ଵା ସହସ୍ରାକ୍ଷ ନାର୍ଯାଃ କାର୍ଯଂ ସମାଶ୍ରଯେ
ମୁଁ ପୁରୁଷ ଶରୀର ଧାରଣ କରି ନିଜ ରୂପ ପ୍ରକାଶ କରେ, କିମ୍ବା ହେ ସହସ୍ରନୟନ, ମୁଁ ନାରୀ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ।
ପୂର୍ଵଦୃଷ୍ଟା ଯଦା ନାରୀ ତାମେଵ ପରିଚିଂତଯେତ୍ । ଚିଂତ୍ଯମାନସ୍ଯ ପୁଂସସ୍ତୁ ନାର୍ଯାରୂପଂ ପୁନଃପୁନଃ
ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିଥିବା ନାରୀକୁ ଯେତେବେଳେ ମନେ ରଖାଯାଏ, ପୁରୁଷ ସେହି ନାରୀର ରୂପକୁ ପୁନିପୁନି କଳ୍ପନା କରେ।
ଅଦୃଷ୍ଟଂ ତୁ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ପୁଂସମୁନ୍ମାଦଯାମ୍ଯହମ୍ । ତଥାପ୍ଯୁନ୍ମାଦଯାମ୍ଯେଵଂ ନାରୀରୂପଂ ନ ସଂଶଯଃ
ଯଦିଓ ଦେଖିନଥିବା ନାରୀ ଉପରେ ଭିତି କରି, ମୁଁ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ମନୋଭ୍ରମ କରେଇପାରେ; ଏହିପରି ଭାବେ ମୁଁ ନାରୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସଂସ୍ମରଣାତ୍ସ୍ମରୋ ନାମ ମମ ଜାତଂ ସୁରେଶ୍ଵର । ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଦୃଶୋରଂଗ ଵସ୍ତୁରୂପଂ ସମାଶ୍ରଯେ
ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ସ୍ମୃତି ଦ୍ୱାରା ମୋ ଭିତରେ ଯେଉଁଥିରେ 'କାମ' ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ସେଉଁଠି ନାରୀକୁ ଦେଖି, ମୁଁ ସେହି ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁର ରୂପ ଧାରଣ କରେ।
ଆତ୍ମତେଜଃ ପ୍ରକାଶେନ ବାଧ୍ଯବାଧକତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ନାରୀରୂପଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଧୀରଂ ପୁରୁଷଂ ପ୍ରମୋହଯେତ୍
ନିଜ ତେଜର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦ୍ୱାରା ବିରୋଧ ଓ ପ୍ରତିବିରୋଧ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ; ନାରୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି ମୁଁ ଧୈର୍ୟଶୀଳ ପୁରୁଷକୁ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ କରେ।
ପୁରୁଷଂ ତୁ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଭାଵଯାମି ସୁଯୋଷିତମ୍ । ରୂପହୀନୋସ୍ମି ହେ ଇଂଦ୍ର ଅସ୍ମଦ୍ରୂପଂ ସମାଶ୍ରଯେତ୍
ପୁରୁଷ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମୁଁ ଏକ ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀକୁ ଭାବିଥାଏ; ମୋର ରୂପ ନାହିଁ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତେଣୁ ମୁଁ ଅନ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରେ।