ତେନୈଵୋଦକପାନେନ ଗତଂ କୁଷ୍ଠଂ ନ ସଂଶଯଃ । ବୁଦ୍ଧିସ୍ତୁ ନିର୍ମଲା ଜାତା ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋ ଵିଶେଷତଃ
ସେଇ ପାଣି ପିଇବା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର କୁଷ୍ଠ ରୋଗ ସାରିଗଲା, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏବଂ ତାଙ୍କର ମନ ବିଶେଷ ଭାବେ ପବିତ୍ର ହେଲା।
ଵିଷ୍ଣୌ ଭକ୍ତିଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ତଦା ତସ୍ଯ ସୁରେଶ୍ଵରି । ତତଃ ପ୍ରଭୃତି କାଲେନ ସ୍ନାନଂ ଵୈ କୃତଵାନ୍ସଦା
ତାପରେ, ହେ ସୁରେଶ୍ୱରୀ, ତାଙ୍କର ମନରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ସେଇବେଳୁଠାରୁ ସେ ସଦା ନିୟମିତ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ନିର୍ମଲୋ ବହୁରୂପାଢ୍ଯୋ ଜାତସ୍ତତ୍ର ସୁରେଶ୍ଵରି । ଇହଲୋକେ ସୁଖଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା କୃତ୍ଵା ଯଜ୍ଞାନନେକଶଃ
ସେ ପବିତ୍ର ହେଲେ, ବହୁ ଧନ ଓ ସମ୍ପଦ ରେ ଧନୀ ହେଲେ, ହେ ସୁରେଶ୍ୱରୀ; ଏହି ଲୋକରେ ସୁଖ ଭୋଗ କରି, ବହୁ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦତ୍ଵା ସ ଗତୋ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପଦମ୍ । ଇତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ଭୋ ଦେଵି ଵେତ୍ରଵତ୍ଯାଂ ଵିଶେଷତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କୁ ଦାନ ଦେଇ, ସେ ବୈଷ୍ଣବ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ; ଏହିପରି ଘଟଣା ବେତ୍ରବତୀ ନଦୀ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଜାଣ, ହେ ଦେବୀ।
ସ୍ନାନଂ କୁର୍ଵଂତି ଯେ ଵିପ୍ରାସ୍ତେ ମୁକ୍ତା ନଗନଂଦିନି । ରାଜନ୍ଯୋ ଵାଥ ଵୈଶ୍ଯୋ ଵା ଶୂଦ୍ରୋ ଵା ସୁରସତ୍ତମେ
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ହେ ପାହାଡ଼ର ଆନନ୍ଦ, ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ରାଜନ୍ୟ, ବୈଶ୍ୟ କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ର ଯେହେଉଁଠି ହେଉନ୍ତୁ, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଯତ୍ର ସ୍ନାନଂ ପ୍ରକୁର୍ଵଂତି ତେ ମୁକ୍ତାଃ ପାପବଂଧନାତ୍ । କାର୍ତିକେ ଵାଽଥ ମାଘେ ଵା ବାହ୍ଯୋ ଵା ଵେଦନିଂଦକଃ
ଯେଉଁଠି ସେମାନେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ସେମାନେ ପାପର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; କାର୍ତ୍ତିକ କିମ୍ବା ମାଘ ମାସରେ, ବାହ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ବେଦନିନ୍ଦକ ମଧ୍ୟ।
ସରିତାଂ ସଂଗମେ ସ୍ନାତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ଦେଵି କିଲ୍ବିଷାତ୍ । ସାଭ୍ରମତ୍ଯାଃ ସମଂ ଯତ୍ର ତସ୍ଯାଃ ସଂଗଃ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ
ନଦୀମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ହେ ଦେବୀ, ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ସେଠାରେ ସାବ୍ରବତୀ ନଦୀ ସଙ୍ଗମ ଦେଖାଯାଏ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଵିଶେଷେଣ ମୁଚ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମହା ସଦା । ଖେଟକଂ ନଗରଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଗରୂପଂ ତୁ ଵାଽନଘେ
ସେଠାରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ସ୍ନାନ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା ମଧ୍ୟ ସଦା ମୁକ୍ତି ପାଏ; ଖେଟକ ନଗର ଦିବ୍ୟ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ସମାନ, ହେ ପାପହୀନ।
ବ୍ରହ୍ମଣା ତତ୍ର ଵୈ ଦେଵି ଯୋଗାଶ୍ଚ ବହଵଃ କୃତାଃ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଚ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ସେଠାରେ, ହେ ଦେବୀ, ବ୍ରହ୍ମା ଅନେକ ଯୋଗ କରିଥିଲେ; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଓ ଖାଇଲେ, ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ।
ସା ଦ୍ଵିତୀଯା ସ୍ମୃତା ଗଂଗା କଲୌ ଦେଵି ଵିଶେଷତଃ । ଯେ ନରାଃ ସୁଖମିଚ୍ଛଂତି ଧନମିଚ୍ଛଂତି ଯେ ନରାଃ
କଳିଯୁଗରେ ଏହାକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଗଙ୍ଗା ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ, ହେ ଦେବୀ; ଯେଉଁ ଲୋକେ ସୁଖ ଚାହାନ୍ତି, ଯେଉଁ ଲୋକେ ଧନ ଚାହାନ୍ତି—
ସ୍ଵର୍ଗମିଚ୍ଛଂତି ଯେ ଲୋକାସ୍ତେ ଵୈ ସ୍ନାତ୍ଵା ପୁନଃପୁନଃ । ଇହଲୋକେ ସୁଖଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଯାଂତି ଵିଷ୍ଣୋଃ ସନାତନମ୍
ଯେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁନିପୁନି ସ୍ନାନ କରି, ଏହି ଲୋକରେ ସୁଖ ଭୋଗ କରି, ପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଚିରକାଳୀନ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ସୂର୍ଯଵଂଶେ ଚ ଯେ ଜାତାଃ ସୋମଵଂଶେ ତଥୈଵ ଚ । ଆଗତା ଵେତ୍ରଵତ୍ଯାଂ ତୁ ସ୍ନାତ୍ଵା ନିର୍ଵୃତିମାଗତାଃ
ଯେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ବେତ୍ରବତୀ ନଦୀକୁ ଆସି ସ୍ନାନ କରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସନ୍ତୋଷ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି।
ଦର୍ଶନାଦ୍ଧରତେ ଦୁଃଖଂ ସ୍ପର୍ଶନାନ୍ମାନସଂ ହ୍ଯଘମ୍ । ସ୍ନାତ୍ଵା ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତଥା ଦେଵି ମୁକ୍ତିଭାଗୀ ନ ସଂଶଯଃ
ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ, ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ମନର ପାପ ନଶ୍ୱର ହୁଏ, ଏଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଭୋଜନ କରିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଏ ଦେବୀ।
ସ୍ନାନାଜ୍ଜପାତ୍ତଥାହୋମାଦନଂତଂ ଫଲମଶ୍ନୁତେ । ଗତ୍ଵା ଵାରାଣସୀତୀର୍ଥଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚାଂଦ୍ରାଯଣଂ ଚରେତ୍
ସ୍ନାନ, ଜପ ଓ ହୋମ କରି ଅନେକ ଫଳ ମିଳେ; ବାରାଣସୀ ତୀର୍ଥକୁ ଗିଅ, ଭକ୍ତି ସହିତ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କର।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ମହତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ସୁରସତ୍ତମେ । ଵେତ୍ରଵତ୍ଯାଂ ଵିଶେଷେଣ ପଂଚତ୍ଵଂ ଯଦି ଗଚ୍ଛତି
ସେଠାକୁ ଗିଲେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଏ ସୁରମଣି, ବେତ୍ରବତୀରେ ବିଶେଷ କରି, ଯଦି କେହି ସେଠାରେ ଦେହ ଛାଡ଼େ।
ସ ଵୈ ଚତୁର୍ଭୁଜୋ ଭୂତ୍ଵା ଯାତି ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରଂ ପଦମ୍ । ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ଯେ ଦେଵାଃ ପିତରସ୍ତଥା
ସେ ଚାରିହାତ ଧାରଣ କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ପଦକୁ ଯାଆନ୍ତି; ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ, ଦେବତା ଓ ପିତୃଗଣ—
ତେ ସର୍ଵେ ଚ ଵସଂତୀହ ଵେତ୍ରଵତ୍ଯାଂ ସୁରେଶ୍ଵରି । କିମନ୍ଯଦ୍ବହୁନୋକ୍ତେନ ଭୂଯୋ ଭୂଯୋ ଵରାନନେ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବେତ୍ରବତୀରେ ବସିଛନ୍ତି, ହେ ଦେବୀ; ଆଉ କଣ ବହୁ କଥା କହିବି, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ?
ଵେତ୍ରଵତ୍ଯାଃ ସମଂ ତୀର୍ଥଂ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ନ ସନାତନି । ଅହଂ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତଥା ବ୍ରହ୍ମା ଦେଵାଶ୍ଚ ପରମର୍ଷଯଃ
ବେତ୍ରବତୀ ସମାନ ତୀର୍ଥ ପୃଥିବୀରେ ନାହିଁ, ହେ ଚିରଞ୍ଜୀବି; ମୁଁ, ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତା ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ—
ତିଷ୍ଠଂତି ଦେଵତାଃ ସର୍ଵେ ଵେତ୍ରଵତ୍ଯାଂ ମହେଶ୍ଵରି । ଏକକାଲଂ ଦ୍ଵିକାଲଂ ଵା ତ୍ରିକାଲଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତା ବେତ୍ରବତୀରେ ବସନ୍ତି, ହେ ମହେଶ୍ୱରୀ; ଏକବେଳେ, ଦୁଇବେଳେ କିମ୍ବା ବିଶେଷ କରି ତିନିବେଳେ—
ସ୍ନାନଂ କୁର୍ଵଂତି ଯେ ତତ୍ର ତେ ଵୈ ମୁକ୍ତା ନ ସଂଶଯଃ
ଯେମାନେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଉତ୍ତରଖଂଡେ ଵେତ୍ରଵତୀ ମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଚତୁସ୍ତ୍ରିଂଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ ବେତ୍ରବତୀ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା ଥିବା ଏକଶତ ଚତୁର୍ତ୍ରିଂଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଶ୍ରୀମହାଦେଵ ଉଵାଚ। ସାଭ୍ରମତ୍ଯାସ୍ତୁ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଦେଵି ଯଥାତଥମ୍ । କଶ୍ଯପୋ ଵୈ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ତପୋ ଵୈ ତପ୍ତଵାନ୍ମହତ୍
ଶ୍ରୀମହାଦେବ କହିଲେ: ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ସାଭ୍ରମତୀର ମହିମା ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ କହିବି; କଶ୍ୟପ ନାମକ ମହାମୁନି ବଡ଼ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ଅନେକଵର୍ଷପର୍ଯଂତଂ ତେନ ତପ୍ତଂ ମହତ୍ତପଃ । ଅର୍ବୁଦେ ପର୍ଵତେ ରମ୍ଯେ ନାନାଦ୍ରୁମସମାକୁଲେ
ସେ ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲେ, ଆର୍ବୁଦ ପର୍ବତର ଶୋଭାମୟ ଏକାନ୍ତରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଗଛ ଥିଲା।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ତପସ୍ତପ୍ତଂ ଋଷିଣା କଶ୍ଯପେନ ଵୈ । ସରସ୍ଵତୀ ଯତ୍ର ରମ୍ଯା ପଵିତ୍ରା ପାପନାଶିନୀ
ସେଠାରେ କଶ୍ୟପ ଋଷି ତପସ୍ୟା କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ରମଣୀୟ, ପବିତ୍ର ଓ ପାପ ନାଶକ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ ବହୁଥିଲା।
ଏକସ୍ମିନ୍ଦିଵସେ ଦେଵି ଗତୋଽସୌ ନୈମିଷଂ ପ୍ରତି । ତଦା ତେ ଋଷଯଃ ସର୍ଵେ କଥାଂ ଚକ୍ରୁରନେକଶଃ
ଏକ ଦିନ, ହେ ଦେବୀ, ସେ ନୈମିଷ ଦିଗକୁ ଗଲେ; ସେବେ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ବିଭିନ୍ନ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁଥିଲେ।
ତଦା ତୈସ୍ତୁ ଦ୍ଵିଜୈଃ ସମ୍ଯକ୍ପୃଷ୍ଟୋଽସୌ କଶ୍ଯପୋ ମୁନିଃ । ଅହୋ କଶ୍ଯପ ନଃ ପ୍ରୀତ୍ଯୈ ଗଂଗେହାନୀଯତାଂ ପ୍ରଭୋ
ସେତେବେଳେ, ସେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଠିକ୍ ଭାବେ ପଚାରିଲେ: 'ହେ କଶ୍ୟପ, ଆମ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଗଙ୍ଗାକୁ ଏଠାକୁ ଆଣ।'
ଭଵନ୍ନାମ୍ନା ତୁ ସା ଗଂଗା ଭଵିଷ୍ଯତି ସରିଦ୍ଵରା । ତେଷାଂ ଵାକ୍ଯମୁପାକର୍ଣ୍ଯ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଦ୍ଵିଜାଂଶ୍ଚ ତାନ୍
'ତୁମ ନାମରେ ଏହି ଗଙ୍ଗା, ସର୍ବୋତ୍ତମ ନଦୀ, ପରିଚିତ ହେବ।' ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ଦ୍ୱିଜମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ଆଗତୋ ହ୍ଯର୍ବୁଦାରଣ୍ଯେ ସରସ୍ଵତୀତୀରସଂନିଧୌ । ତତ୍ର ତପ୍ତଂ ତଦା ତେନ ତପଃ ପରମଦୁଷ୍କରମ୍
ସେ ଆର୍ବୁଦ ଅରଣ୍ୟରେ, ସରସ୍ୱତୀ ତୀରରେ ଆସି, ସେଠାରେ ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ଆରାଧିତୋ ହ୍ଯହଂ ତେନ କଶ୍ଯପେନ ଦ୍ଵିଜେନ ଵୈ । ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷୋଽହଂ ତଦା ଜାତସ୍ତସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜଵରସ୍ଯ ଚ
ସେ କାଶ୍ୟପ ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କରାଯାଇଥିଲା। ସେ ସମୟରେ ମୁଁ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହୋଇଥିଲି।
ଵରଂ ଵରଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଯତ୍ତେ ମନସି ଵର୍ତ୍ତତେ
ଭଲ ହେଉ, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଛି, ସେଇ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହିଅ।