ମୁଚ୍ଯତେ ନାମମାତ୍ରେଣ ପ୍ରସାଦାତ୍କେଶଵସ୍ଯ ତୁ । କଲୌ ଦ୍ଵାରଵତୀ ରମ୍ଯା ଧନ୍ଯୋ ଦେଵୋ ଜନାର୍ଦନଃ
କେବଳ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ କେଶବଙ୍କ କୃପାରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; କଳିଯୁଗରେ ଦ୍ୱାରାବତୀ ଆନନ୍ଦମୟ, ଧନ୍ୟ ଦେବ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ।
ଯେ ପଶ୍ଯଂତି ନରା ଦେଵଂ ମୁକ୍ତିସ୍ତେଷାଂ ସୁନିଶ୍ଚଲା । ଏଵଂ ଧନ୍ଯତମଂ ଦେଵଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ସର୍ଵେଶ୍ଵରଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ଯେମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ମୁକ୍ତି ଅଟୁଟ ରହେ; ଏଭଳି ଧନ୍ୟତମ ଦେବ ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାକୁର, ପ୍ରଭୁ।
ଚିଂତଯାମି ମହାଦେଵି ଵିଦ୍ଵତ୍ସଂସ୍ଥୋ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ଅଷ୍ଟୋତ୍ତରଂ ତୁ ତୀର୍ଥାନାଂ ଶତମେତଦୁଦାହୃତମ୍
ମୁଁ ବିଚାର କରେଁ, ମହାଦେବୀ, ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ; ଏହି ଏକଶଏ ଆଠ ତୀର୍ଥର ଗଣନା ହେଉଛି।
ଯୋ ଜପେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । ଏଷୁ ତୀର୍ଥେଷୁ ଯଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ପଶ୍ଯେନ୍ନାରାଯଣଂ ହରିମ୍
ଯିଏ ଏହାକୁ ଜପ କରେ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଏହି ତୀର୍ଥଗୁଡିକରେ ସ୍ନାନ କରି ଯିଏ ନାରାୟଣ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖେ,
ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଯାତି ଵିଷ୍ଣୋଃ ସନାତନମ୍ । ଜଗନ୍ନାଥଂ ମହାତୀର୍ଥଂ ଲୋକାନାଂ ପାଵନଂ ସ୍ମୃତମ୍
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶାଶ୍ୱତ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ; ଜଗନ୍ନାଥ ମହାତୀର୍ଥ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରେ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଯେ ଗଚ୍ଛଂତି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ତେପି ଯାଂତି ପରାଂ ଗତିମ୍ । ଶତାଷ୍ଟକଂ ମହାପୁଣ୍ଯଂ ଶ୍ରାଵଯେତ୍ପିତୃକର୍ମଣି
ଯେମାନେ ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି; ଏହି ଏକଶଏ ଆଠ ମହାପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟରେ ଶ୍ରବଣ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ଇହଲୋକେ ସୁଖଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଯାତି ଵିଷ୍ଣୋଃ ସନାତନମ୍ । ଗୋଦାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାନେ ଵା ଅହନ୍ଯହନି ଵା ପୁନଃ
ଏହି ଲୋକରେ ସୁଖ ଭୋଗ କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶାଶ୍ୱତ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ; ଗୋଦାନ, ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାନ କିମ୍ବା ପ୍ରତିଦିନ ପୁନିପୁନି,
ଦେଵାର୍ଚନଵିଧୌ ଵିଦ୍ଵାନ୍ପରଂ ବ୍ରହ୍ମାଧିଗଚ୍ଛତି
ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ପ୍ରଣାଳୀରେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ପରମ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଉତ୍ତରଖଂଡେ ଜଂବୂଦ୍ଵୀପତୀର୍ଥଵର୍ଣନଂନାମ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣରେ, ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଶ୍ଲୋକର ସଂହିତାରେ, ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ, ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ତୀର୍ଥବର୍ଣ୍ଣନ ନାମକ ଏହି ଏକଶଏ ତିରିଶିତି ଅଧ୍ୟାୟ।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ। ଵେତ୍ରଵତ୍ଯାସ୍ତୁ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ ସୁଂଦରି । ଯତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଵିମୁଚ୍ଯଂତେ ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ମହାଦେବ କହିଲେ: ମୁଁ ବେତ୍ରବତୀର ମହିମା କହିବି, ଶୁଣ, ସୁନ୍ଦରୀ; ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପୁରୁଣା ଦୋଷ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଵୃତ୍ରେଣ ଚ କୃତଃ କୂପୋ ମହାଗଂଭୀରସଂଜ୍ଞକଃ । କୂପାତ୍ସା ନିଃସୃତା ଦେଵୀ ମହାପାପୌଘନାଶିନୀ
ବୃତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏକ ଗଭୀର କୂଆ ତିଆରି ହେଲା; ସେଇ କୂଆରୁ ଦେବୀ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ, ଯିଏ ବଡ଼ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି।
ଯଥା ଗଂଗା ତଥେଯଂ ଚ ସରିଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠା ସୁରୋତ୍ତମେ । ଅସ୍ଯା ଦର୍ଶନମାତ୍ରେଣ ପାପୌଘାଃ ଶମଯଂତି ଚ
ଯେପରି ଗଙ୍ଗା, ସେପରି ଏହି ନଦୀ ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ଏହାଙ୍କୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ପାପ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ।
ଶୃଣୁ ଦେଵି ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଇତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍ । ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପାପିନୋ ଦୋଷୈର୍ଵିମୁକ୍ତାଃ କର୍ମବଂଧନାତ୍
ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁରୁଣା ଏକ କଥା କହିବି; ଏହା ଶୁଣିଲେ, ପାପୀମାନେ ତାଙ୍କର ଦୋଷ ଓ କର୍ମର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ଚଂପକେ ନଗରେ ଚୈଵ ରାଜା ରାଜ୍ଯଂ କରୋତି ସଃ । ସଦା ଦୁଷ୍ଟୋ ଦୁଷ୍ଟରୂପୋ ଜନାନାଂ ସ ପ୍ରପୀଡକଃ
ଚମ୍ପକ ନଗରରେ ଏକ ରାଜା ରାଜ୍ୟ କରୁଥିଲେ; ସେ ସଦା ଦୁଷ୍ଟ, ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱଭାବର ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଥିଲେ।
ଅଧର୍ମୋ ଧର୍ମରୂପଶ୍ଚ ଵିଷ୍ଣୁନିଂଦାପରାଯଣଃ । ଦେଵ ଦ୍ଵିଜ ନିହଂତା ଚ ଆଶ୍ରମାଣାଂ ଵିଦୂଷକଃ
ସେ ଧର୍ମ ଦେଖାଇ ଅଧର୍ମ କରୁଥିଲେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବାରେ ଲାଗିଥିଲେ; ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ମାରୁଥିଲେ, ଆଶ୍ରମମାନଙ୍କୁ ଅପବିତ୍ର କରୁଥିଲେ।
ଵେଦନିଂଦାପରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ମୂର୍ଖୋ ଵା ନିର୍ଘୃଣଃ ଶଠଃ । ଅସଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରେଷୁ ନିରତଃ ପରଦାରାଭିମର୍ଶକଃ
ସେ ବେଦକୁ ନିନ୍ଦା କରିବାରେ ଲାଗିଥିଲେ, ଧନୀ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୂର୍ଖ, ନିଷ୍ଠୁର ଓ ଚତୁର ଥିଲେ; ମିଥ୍ୟା ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଲାଗିଥିଲେ ଓ ପରସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଅପମାନ କରୁଥିଲେ।
ଵିଦାରୁଣେତି ନାମା ଚ ସଂଜାତୋ ମୂର୍ଖ ଏଵ ଚ । କଦାଚିଦ୍ଦୈଵଯୋଗେନ ଆଗତସ୍ତାଂ ନଦୀଂ ପ୍ରତି
ତାଙ୍କର ନାମ ଥିଲା ବିଦାରୁଣ, ସେ ଏକ ମୂର୍ଖ ଥିଲେ; କେବେ ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ସେଇ ନଦୀ ପାଖକୁ ଆସିଥିଲେ।
ଆଖେଟକସମାଯୁକ୍ତଃ ସ୍ଵଯଂ କୁଷ୍ଠୀ ସୁରେଶ୍ଵରି । ମହାପାପାଦଯଂ ଜାତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ନିଂଦନାତ୍
ସେ ଶିକାର କରୁଥିଲେ ଏବଂ ନିଜେ ଉପକୁଷ୍ଟ ରୋଗୀ ଥିଲେ, ହେ ସୁରେଶ୍ୱରୀ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିନ୍ଦା କରିବା ଦ୍ୱାରା ସେ ଏହି ମହାପାପୀ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ଵୃଥାଵାଦୀ ଦୁରାତ୍ମା ଚ ଶଠୋ ଵୈ ନିର୍ଘୃଣଃ ପଶୁଃ । ଵେଦନିଂଦାରତୋ ନିତ୍ଯଂ ଗୋଶାସ୍ତ୍ରାଣାଂ ପ୍ରଦୂଷକଃ
ସେ ଅର୍ଥହୀନ କଥା କହୁଥିଲେ, ଦୁଷ୍ଟ ମନର ଥିଲେ, ଚତୁର ଓ ନିଷ୍ଠୁର ପଶୁ ସମାନ ଥିଲେ; ସେ ସଦା ବେଦକୁ ନିନ୍ଦା କରୁଥିଲେ ଓ ଗୋଶାଳା ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଅପବିତ୍ର କରୁଥିଲେ।
ଏଵଂଵିଧୋ ଵନେ ଭ୍ରାମ୍ଯଂସ୍ତୃଷାର୍ତଃ ସ ସୁହୃଦ୍ଵୃତଃ । ଅଶ୍ଵାଦୁତ୍ତୀର୍ଯ ରାଜାଽସୌ ଜଲଂ ପୀତ୍ଵା ଗୃହଂ ଗତଃ
ଏପରି ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ପିପାସାରେ କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ; ଘୋଡ଼ାରୁ ଅବତରି, ପାଣି ପିଇ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ତେନୈଵୋଦକପାନେନ ଗତଂ କୁଷ୍ଠଂ ନ ସଂଶଯଃ । ବୁଦ୍ଧିସ୍ତୁ ନିର୍ମଲା ଜାତା ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋ ଵିଶେଷତଃ
ସେଇ ପାଣି ପିଇବା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର କୁଷ୍ଠ ରୋଗ ସାରିଗଲା, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏବଂ ତାଙ୍କର ମନ ବିଶେଷ ଭାବେ ପବିତ୍ର ହେଲା।
ଵିଷ୍ଣୌ ଭକ୍ତିଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ତଦା ତସ୍ଯ ସୁରେଶ୍ଵରି । ତତଃ ପ୍ରଭୃତି କାଲେନ ସ୍ନାନଂ ଵୈ କୃତଵାନ୍ସଦା
ତାପରେ, ହେ ସୁରେଶ୍ୱରୀ, ତାଙ୍କର ମନରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ସେଇବେଳୁଠାରୁ ସେ ସଦା ନିୟମିତ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ନିର୍ମଲୋ ବହୁରୂପାଢ୍ଯୋ ଜାତସ୍ତତ୍ର ସୁରେଶ୍ଵରି । ଇହଲୋକେ ସୁଖଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା କୃତ୍ଵା ଯଜ୍ଞାନନେକଶଃ
ସେ ପବିତ୍ର ହେଲେ, ବହୁ ଧନ ଓ ସମ୍ପଦ ରେ ଧନୀ ହେଲେ, ହେ ସୁରେଶ୍ୱରୀ; ଏହି ଲୋକରେ ସୁଖ ଭୋଗ କରି, ବହୁ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦତ୍ଵା ସ ଗତୋ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପଦମ୍ । ଇତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ଭୋ ଦେଵି ଵେତ୍ରଵତ୍ଯାଂ ଵିଶେଷତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କୁ ଦାନ ଦେଇ, ସେ ବୈଷ୍ଣବ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ; ଏହିପରି ଘଟଣା ବେତ୍ରବତୀ ନଦୀ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଜାଣ, ହେ ଦେବୀ।
ସ୍ନାନଂ କୁର୍ଵଂତି ଯେ ଵିପ୍ରାସ୍ତେ ମୁକ୍ତା ନଗନଂଦିନି । ରାଜନ୍ଯୋ ଵାଥ ଵୈଶ୍ଯୋ ଵା ଶୂଦ୍ରୋ ଵା ସୁରସତ୍ତମେ
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ହେ ପାହାଡ଼ର ଆନନ୍ଦ, ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ରାଜନ୍ୟ, ବୈଶ୍ୟ କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ର ଯେହେଉଁଠି ହେଉନ୍ତୁ, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଯତ୍ର ସ୍ନାନଂ ପ୍ରକୁର୍ଵଂତି ତେ ମୁକ୍ତାଃ ପାପବଂଧନାତ୍ । କାର୍ତିକେ ଵାଽଥ ମାଘେ ଵା ବାହ୍ଯୋ ଵା ଵେଦନିଂଦକଃ
ଯେଉଁଠି ସେମାନେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ସେମାନେ ପାପର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; କାର୍ତ୍ତିକ କିମ୍ବା ମାଘ ମାସରେ, ବାହ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ବେଦନିନ୍ଦକ ମଧ୍ୟ।
ସରିତାଂ ସଂଗମେ ସ୍ନାତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ଦେଵି କିଲ୍ବିଷାତ୍ । ସାଭ୍ରମତ୍ଯାଃ ସମଂ ଯତ୍ର ତସ୍ଯାଃ ସଂଗଃ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ
ନଦୀମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ହେ ଦେବୀ, ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ସେଠାରେ ସାବ୍ରବତୀ ନଦୀ ସଙ୍ଗମ ଦେଖାଯାଏ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଵିଶେଷେଣ ମୁଚ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମହା ସଦା । ଖେଟକଂ ନଗରଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଗରୂପଂ ତୁ ଵାଽନଘେ
ସେଠାରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ସ୍ନାନ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା ମଧ୍ୟ ସଦା ମୁକ୍ତି ପାଏ; ଖେଟକ ନଗର ଦିବ୍ୟ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ସମାନ, ହେ ପାପହୀନ।
ବ୍ରହ୍ମଣା ତତ୍ର ଵୈ ଦେଵି ଯୋଗାଶ୍ଚ ବହଵଃ କୃତାଃ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଚ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ସେଠାରେ, ହେ ଦେବୀ, ବ୍ରହ୍ମା ଅନେକ ଯୋଗ କରିଥିଲେ; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଓ ଖାଇଲେ, ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ।
ସା ଦ୍ଵିତୀଯା ସ୍ମୃତା ଗଂଗା କଲୌ ଦେଵି ଵିଶେଷତଃ । ଯେ ନରାଃ ସୁଖମିଚ୍ଛଂତି ଧନମିଚ୍ଛଂତି ଯେ ନରାଃ
କଳିଯୁଗରେ ଏହାକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଗଙ୍ଗା ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ, ହେ ଦେବୀ; ଯେଉଁ ଲୋକେ ସୁଖ ଚାହାନ୍ତି, ଯେଉଁ ଲୋକେ ଧନ ଚାହାନ୍ତି—