ତାଂ ହସନ୍ପ୍ରାହ ଧର୍ମାତ୍ମା ଶିଵଶର୍ମା ମହାମତିଃ । ଇଯଂ ହି ଦୁର୍ବଲା ପ୍ରାପ୍ତା ଭିକ୍ଷାର୍ଥଂ ଦ୍ଵାରମାଗତା
ହସି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଶିବଶର୍ମା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ଏହି ଦୁର୍ବଳ ଜଣେ ଜଣାଣୀ ଭିକ୍ଷା ପାଇଁ ଦ୍ୱାରକୁ ଆସିଛନ୍ତି।'
ସମାହୂଯ ପ୍ରିଯେ ଚୈନାଂ ଦେହି ତ୍ଵଂ ଭୋଜନଂ ଶୁଭେ । କୃପଯା ପରଯାଵିଷ୍ଟା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମାଂ ତୁ ସମାଗତାମ୍
'ପ୍ରିୟେ, ତାଙ୍କୁ ଡାକି ଭିତରକୁ ଆଣ, ଶୁଭେ, ତାଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅ; ସେ ଆମ ପାଖକୁ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ଦୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଅ।'
ପ୍ରୋଵାଚ ମଂଗଲା କାଂତଂ ଦାସ୍ଯାମି ପ୍ରିଯ ଭୋଜନମ୍ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ଭର୍ତାରଂ ମଂଗଲା ମଂଗଲାନ୍ଵିତା
ମଙ୍ଗଳା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— 'ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେବି, ପ୍ରିୟ।' ଏପରି କହି, ଶୁଭ୍ର ମଙ୍ଗଳା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ପୁନର୍ମାଂ ଭୋଜଯାମାସ ମିଷ୍ଟାନ୍ନେନ ସୁଦୁର୍ବଲାମ୍ । ମାମୁଵାଚ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ଶିଵଶର୍ମା ମହାମୁନିଃ
ପୁନି, ମୋତେ—ଅତି ଦୁର୍ବଳ ଥିବାକୁ—ସେ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ଭୋଜନ କରାଇଲେ; ଏବଂ ସେଇ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମହାମୁନି ଶିବଶର୍ମା ମୋତେ କହିଲେ—
କା ତ୍ଵମତ୍ର ସମାଯାତା କସ୍ଯ ଵା ଭ୍ରମସେ ଜଗତ୍ । କେନ କାର୍ଯେଣ ସର୍ଵତ୍ର କଥଯସ୍ଵ ମମାଗ୍ରତଃ
'ତୁମେ କିଏ, ଏଠାକୁ କାହିଁକି ଆସିଛ? କାହା ପାଇଁ ଏହି ସଂସାରରେ ଘୁଞ୍ଚୁଛ? କେଉଁ କାରଣରେ ଆସିଛ? ସବୁ କଥା ମୋ ଆଗରେ କହ।'
ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଭର୍ତୁଶ୍ଚୈଵ ମହାତ୍ମନଃ । ସ୍ଵରେଣ ଲକ୍ଷିତଃ କାଂତୋ ମଯା ଵୈ ପାପଯା ତଦା
ତାଙ୍କ ମହାତ୍ମା ସ୍ୱାମୀଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ—ପାପିନୀ—ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ସ୍ୱର ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିପାରିଲି।
ଵ୍ରୀଡଯାଧୋମୁଖୀଜାତା ଦୃଷ୍ଟୋ ଭର୍ତା ଯଦା ମଯା । ମଂଗଲା ଚାରୁସର୍ଵାଂଗୀ ଭର୍ତାରମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ମୁଁ ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଲଜ୍ଜାରେ ମୁହଁ ନମାଇଲି; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଶୋଭାବନ୍ତି ମଙ୍ଗଳା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ—
କା ଚେଯଂ ହି ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ ତ୍ଵାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହି ଵିଲଜ୍ଜତି । କଥଯସ୍ଵ ପ୍ରସାଦେନ କା ଚ ଏଷା ଭଵିଷ୍ଯତି
'ଏହି ଜଣେ କିଏ? ମୋତେ କୁହ, କାରଣା ତୁମକୁ ଦେଖି ଲଜ୍ଜା ପାଉଛନ୍ତି। ଦୟାକରି କହ, ଏହି କିଏ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ କିଏ ହେବେ?'
ଶିଵଶର୍ମୋଵାଚ-। ମଂଗଲେ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଵାକ୍ଯଂ ଯଦି ପୃଚ୍ଛସି ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଯଦର୍ଥଂ ହି ତ୍ଵଯା ପୃଷ୍ଟଂ ତନ୍ନିବୋଧ ଵରାନନେ
ଶିବଶର୍ମା କହିଲେ— 'ମଙ୍ଗଳେ, ତୁମେ ଏବେ ପଚାରିଛ, ତେଣୁ ମୋର କଥା ଶୁଣ; ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ ପଚାରିଛ, ତାହା ଭଲଭାବେ ଶୁଣ, ଶୁଭମୁଖୀ।'
ଇଯଂ ହି ସାଂପ୍ରତଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଵରାକୀ ଭିକ୍ଷୁରୂପିଣୀ । ଵସୁଦତ୍ତସ୍ଯ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ସୁତେଯଂ ଚାରୁଲୋଚନେ
'ଏହି ଦୁଃଖିନୀ ଜଣେ ଭିକ୍ଷୁଣୀ ରୂପେ ଏବେ ଆସିଛନ୍ତି, ଚାରୁନୟନୀ, ଏହା ବ୍ରାହ୍ମଣ ବସୁଦତ୍ତଙ୍କର କନ୍ୟା।'
ସୁଦେଵା ନାମ ଭଦ୍ରେଯଂ ମମ ଜାଯା ପ୍ରିଯା ସଦା । କେନାପି କାରଣେନୈଵ ଦେଶଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସମାଗତା
'ଭଦ୍ରେ, ଏହାର ନାମ ସୁଦେବା; ସେ ସଦା ମୋର ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା। କିଛି କାରଣରୁ ଘର ଛାଡ଼ି ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।'
ମମଦୁଃଖେନ ଦଗ୍ଧେଯଂ ଵିଯୋଗେନ ଵରାନନେ । ମାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ସମାଯାତା ଭିକ୍ଷୁରୂପେଣ ତେ ଗୃହମ୍
'ମୋ ଦୁଃଖରେ, ବିୟୋଗରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ଶୁଭମୁଖୀ, ସେ ମୋତେ ଚିହ୍ନି ତୁମ ଘରକୁ ଭିକ୍ଷୁଣୀ ରୂପେ ଆସିଛନ୍ତି।'
ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତ୍ଵଯା ଭଦ୍ରେ ଆତିଥ୍ଯଂ ପରିଶୋଭିତମ୍ । କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ନ ଚ ସଂଦେହ ଇଚ୍ଛଂତ୍ଯା ମମ ସୁପ୍ରିଯମ୍
'ଏହି କଥା ଜାଣି, ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଆତିଥ୍ୟ ଦେବାକୁ ଉଚିତ, କିଛି ସନ୍ଦେହ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ସେ ମୋର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟା ଓ ଏହା ଚାହାଁନ୍ତି।'
ଭର୍ତୁର୍ଵାକ୍ଯଂ ନିଶମ୍ଯୈଵ ମଂଗଲା ପତିଦେଵତା । ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟା ସ୍ଵଯମେଵ ସୁମଂଗଲା
ସ୍ୱାମୀଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପତିଦେବତାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ତି ମଙ୍ଗଳା ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଏବଂ ସେ ନିଜେ ଏକଦମ ଶୁଭ ହେଲେ।
ସ୍ନାନାଚ୍ଛାଦନ ଭୋଜ୍ଯଂ ଚ ମମ ଚକ୍ରେ ଵରାନନେ । ରତ୍ନକାଂଚନଯୁକ୍ତୈଶ୍ଚାଭରଣୈଶ୍ଚ ପତିଵ୍ରତା
ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ସେ ପତିବ୍ରତା ମୋ ପାଇଁ ସ୍ନାନ, ପିନ୍ଧିବା ପୋଶାକ, ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ରତ୍ନ ଓ ସୁନାର ଗହଣା ଦେଇଥିଲେ।
ଅହଂ ହି ଭୂଷିତା ଭଦ୍ରେ ତଯୈଵ ପତିକାମ୍ଯଯା । ତଯାହଂ ଭୂଷିତା ଦେଵି ମାନସ୍ନାନୈଶ୍ଚ ଭୋଜନୈଃ
ହେ ଭଦ୍ରେ, ପତିଙ୍କୁ ଚାହାଁଥିବା ସେ ମହିଳା ମୋତେ ଗହଣା, ମନର ସ୍ନାନ ଏବଂ ଭୋଜନ ଦେଇ ସଜାଇଥିଲେ।
ଭର୍ତ୍ରାହଂ ମାନିତା ଦେଵି ଜାତଂ ଦୁଃଖମନଂତକମ୍ । ମମୋରସି ମହାତୀଵ୍ରଂ ସର୍ଵପ୍ରାଣଵିନାଶନମ୍
ହେ ଦେବୀ, ପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସମ୍ମାନିତ ହେଲି, କିନ୍ତୁ ତାପରେ ମୋ ହୃଦୟରେ ଏମିତି ଦୁଃଖ ଉପଜିଲା, ଯାହା ମୋର ପ୍ରାଣକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲା।
ତସ୍ଯା ମାନୋ ମଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ଦୁଃଖମାତ୍ମଗତଂ ତଥା । ଚିଂତା ମେ ଦାରୁଣା ଜାତା ଯଯା ପ୍ରାଣା ଵ୍ରଜଂତି ମେ
ମୁଁ ତାଙ୍କର ଅଭିମାନ ଦେଖିଲି, ଏବଂ ନିଜ ମନର ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟ ଅନୁଭବିଲି; ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ମୋର ମନ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଡୁବିଗଲା, ଯାହାରେ ମୋର ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଯିବାକୁ ଲାଗିଲା।
କଦାପି ଵଚନଂ ଦତ୍ତଂ ନ ମଯା ପାପଯା ଶୁଭମ୍ । ଅସ୍ଯୈଵ ଵିପ୍ରଵର୍ଯସ୍ଯ ଆଚରଂତ୍ଯା ଚ ଦୁଷ୍କୃତମ୍
ମୁଁ, ଏହି ପାପିନୀ, କେବେ ଭଲ କଥା କହିନଥିଲି, ଏହି ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ କେବେ ଭଲ କାମ କରିନଥିଲି।
ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଲନଂ ନୈଵ ଅଂଗସଂଵାହନଂ ନହି । ଏକାଂତଂ ନ ମଯା ଦତ୍ତଂ ତସ୍ଯୈଵ ହି ମହାତ୍ମନଃ
ମୁଁ କେବେ ତାଙ୍କର ପାଦ ଧୋଇନଥିଲି, ଦେହ ମାସାଜ କରିନଥିଲି, ଏବଂ ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ କେବେ ଏକାନ୍ତ ମନୋଯୋଗ ଦେଇନଥିଲି।
ସଂଭାଷାଂ କଥମସ୍ଯୈଵ କରିଷ୍ଯେ ପାପନିଶ୍ଚଯା । ରାତ୍ରୌ ଚୈଵ ତଦା ତତ୍ର ପତିତା ଦୁଃଖସାଗରେ
ମୁଁ ଯେଉଁଠି ପାପ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲି, ସେଠି କିପରି ତାଙ୍କ ସହିତ ଭଲ କଥା କହିପାରିବି? ରାତିରେ ମୁଁ ଦୁଃଖର ସାଗରରେ ଡୁବି ଶୋଇଥିଲି।
ଏଵଂ ହି ଚିଂତମାନାଯାଃ ସ୍ଫୁଟିତଂ ହୃଦଯଂ ମମ । ଗତାଃ ପ୍ରାଣାସ୍ତଦା କାଯଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଵରାନନେ
ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ମୋର ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗିଗଲା ଏବଂ ମୋର ପ୍ରାଣ ଶରୀର ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲା।
ତତ୍ର ଦୂତାଃ ସମାଯାତା ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ଵୈ ତଦା । ଵୀରାଶ୍ଚ ଦାରୁଣାଃ କ୍ରୂରା ଗଦାଚକ୍ରାସିଧାରିଣଃ
ସେବେ, ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଆସିଲେ—ଭୟଙ୍କର, କ୍ରୁର, ଗଦା, ଚକ୍ର ଓ ତଳୱାର ଧାରଣ କରିଥିବା ବଳବାନ ଦୂତମାନେ।
ତୈସ୍ତୁ ବଦ୍ଧା ମହାଭାଗେ ଶୃଂଖଲୈର୍ଦୃଢବଂଧନୈଃ । ନୀତା ଯମପୁରଂ ତୈସ୍ତୁ ରୁଦମାନା ସୁଦୁଃଖିତା
ସେମାନେ ମୋତେ ଦୃଢ଼ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବାନ୍ଧି ନେଇଗଲେ, ହେ ମହାଭାଗେ, ମୁଁ କାନ୍ଦୁଥିଲି ଏବଂ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଯମପୁରୀକୁ ନେଇଯାଇଲେ।
ମୁଦ୍ଗରୈସ୍ତାଡ୍ଯମାନାହଂ ଦୁର୍ଗମାର୍ଗେଣ ପୀଡିତା । ଭର୍ତ୍ସ୍ଯମାନା ଯମସ୍ଯାଗ୍ରେ ତୈସ୍ତତ୍ରାହଂ ପ୍ରଵେଶିତା
ମୋତେ ମୁଠାରେ ପିଟିଲେ, କଠିନ ପଥରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲେ, ଯମଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଗାଳି ଦେଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ମୋତେ ଭିତରକୁ ନେଇଗଲେ।
ଦୃଷ୍ଟାହଂ ଯମରାଜେନ ସକ୍ରୋଧେନ ମହାତ୍ମନା । ଅଂଗାରସଂଚଯେ କ୍ଷିପ୍ତା କ୍ଷିପ୍ତା ନରକସଂଚଯେ
ମୋତେ ଦେଖି ଯମରାଜ, ମହାତ୍ମା ଏବଂ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଅଗ୍ନିର ଅଙ୍ଗାର ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ, ନରକର ଦଳିରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ।
ଲୋହସ୍ଯ ପୁରୁଷଂ କୃତ୍ଵା ଅଗ୍ନିନା ପରିତାପିତଃ । ମମୋରସି ସମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ତୋ ନିଜଭର୍ତୁଶ୍ଚ ଵଂଚନାତ୍
ଲୋହାର ଏକ ପୁରୁଷ ତିଆରି କରାଗଲା, ଅଗ୍ନିରେ ତାପିଥିଲେ, ଏବଂ ମୁଁ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଠକେଇଥିବାରୁ ସେ ଲୋହା ପୁରୁଷର ଛାତି ଉପରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଲି।
ନାନାପୀଡାତିସଂତପ୍ତା ନରକାଗ୍ନିପ୍ରତାପିତା । ତୈଲଦ୍ରୋଣ୍ଯାଂ ପରିକ୍ଷିପ୍ତା କରମ୍ଭଵାଲୁକୋପରି
ବିଭିନ୍ନ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପିଡ଼ିତ, ନରକ ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ି, ତେଲର ଡେଗରେ ଏବଂ ମାଡ଼ ମିଶା ଝାଡ଼ି ଉପରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଲି।
ଅସିପତ୍ରୈଶ୍ଚ ସଂଚ୍ଛିନ୍ନା ଜଲମଂତ୍ରେଣ ଵାହିତା । କୂଟଶାଲ୍ମଲିଵୃକ୍ଷେଷୁ କ୍ଷିପ୍ତା ତେନ ମହାତ୍ମନା
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପତ୍ର ତଳୱାରରେ କଟାଯାଇଲି, ଜଳ ଧାରାରେ ଭସିଗଲି, ଏବଂ ସେ ମହାତ୍ମା ମୋତେ କାଟା ଶାଲମଳି ଗଛ ଉପରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ।
ପୂଯଶୋଣିତଵିଷ୍ଠାଯାଂ ପତିତା କୃମିସଂକୁଲେ । ସର୍ଵେଷୁ ନରକେଷ୍ଵେଵଂ କ୍ଷିପ୍ତାହଂ ନୃପନଂଦିନି
ପୁୟ, ରକ୍ତ ଓ ମଳର ଭିତରେ, କୀଟମାନେ ଭରିଥିବା ସ୍ଥାନରେ ପଡ଼ିଗଲି; ଏଭଳି ଭାବେ, ରାଜାଙ୍କ ଆନନ୍ଦଦାୟିନୀ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ନରକରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଲି।