ମାତୁଃ ସମକ୍ଷଂ ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ଆଚଚକ୍ଷୁସ୍ତଦା ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ସମାକର୍ଣ୍ଯ ତତୋ ଦେଵୀ ଗତା ସା ଭର୍ତୃମଂଦିରମ୍
ମାଆଙ୍କର ସାମ୍ନାରେ ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଜଣେ ମହିଳାମାନେ ସବୁ କଥା କହିଦେଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଣୀ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ।
ଭର୍ତାରଂ ଶ୍ରାଵଯାମାସ ସୁତାଵୃତ୍ତାଂତମେଵ ହି । ସମାକର୍ଣ୍ଯ ତତୋ ରାଜା ମହାଦୁଃଖୀ ଅଜାଯତ
ସେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପୁଅ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମସ୍ତ କଥା ଜଣାଇଲେ। ଏହା ଶୁଣି ରାଜା ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ଯାନାଚ୍ଛାଦନକଂ ଦତ୍ଵା ପରିଵାରସମନ୍ଵିତାମ୍ । ମଥୁରାଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଗତା ସା ପ୍ରିଯମଂଦିରମ୍
ଏକ ଢାକା ଗାଡ଼ି ଓ ଚାକର-ଚାମୁଣ୍ଡା ସହିତ ତାଙ୍କୁ ମଥୁରାକୁ ପଠାଇଲେ; ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଙ୍କ ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ।
ସୁତାଦୋଷଂ ସମାଚ୍ଛାଦ୍ଯ ପିତାମାତା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ଉଗ୍ରସେନସ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ପଦ୍ମାଵତୀଂ ସମାଗତାମ୍
ପୁଅର ଦୋଷ ଲୁଚାଇ ରଖି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଉଗ୍ରସେନ ପଦ୍ମାବତୀଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁମୁଦେ ଚାଶୁ ଉଵାଚେଦଂ ଵଚଃ ପୁନଃ । ତ୍ଵଯା ଵିନା ନ ଶକ୍ତୋସ୍ମି ଜୀଵିତୁଂ ହି ଵରାନନେ
ସେ ଦେଖି ବଡ଼ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ପୁଣି କହିଲେ, 'ତୁମେ ନଥିଲେ ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବିନାହିଁ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ।'
ବହୁପ୍ରଭାସି ମେ ପ୍ରୀତା ଗୁଣଶୀଲୈସ୍ତୁ ସର୍ଵଦା । ଭକ୍ତ୍ଯା ସତ୍ଯେନ ତେ କାଂତେ ପତିଦୈଵତ୍ଯକୈର୍ଗୁଣୈଃ
ତୁମର ଗୁଣ ଓ ଚରିତ୍ର, ଭକ୍ତି, ସତ୍ୟବାଦିତା ଓ ପତିଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମୋର ତୁମ ପ୍ରତି ସଦା ବଡ଼ ସ୍ନେହ ରହିଛି।
ସମାଭାଷ୍ଯ ପ୍ରିଯାଂ ଭାର୍ଯାଂ ପଦ୍ମାଵତୀଂ ନରେଶ୍ଵରଃ । ତଯା ସାର୍ଧଂ ସ ଵୈ ରେମେ ଉଗ୍ରସେନୋ ନୃପୋତ୍ତମଃ
ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ ପଦ୍ମାବତୀଙ୍କୁ ଏଭଳି କହି, ରାଜା ଉଗ୍ରସେନ ତାଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ।
ଵଵୃଧେ ଦାରୁଣୋ ଗର୍ଭଃ ସର୍ଵଲୋକଭଯପ୍ରଦଃ । ପଦ୍ମାଵତୀ ଵିଜାନାତି ତସ୍ଯ ଗର୍ଭସ୍ଯ କାରଣମ୍
ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଭ ବଢ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିଲା; ପଦ୍ମାବତୀ ଏହି ଗର୍ଭର କାରଣ ବୁଝିପାରିଲେ।
ସ୍ଵୋଦରେ ଵର୍ଦ୍ଧମାନସ୍ଯ ଚିଂତଯଂତୀ ଦିଵାନିଶମ୍ । ଅନେନ କିମୁ ଜାତେନ ଲୋକନାଶକରେଣ ଵୈ
ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ବଢ଼ୁଥିବା ଶିଶୁକୁ ଦିନରାତି ଭାବିବାକୁ ଲାଗିଲେ: 'ଏହି ଲୋକନାଶକ ଶିଶୁ ଜନ୍ମିଲେ କ'ଣ ଉପକାର?'
ଅନେନାପି ନ ମେ କାର୍ଯଂ ଦୁଷ୍ଟପୁତ୍ରେଣ ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଔଷଧୀଂ ପୃଚ୍ଛତେ ସା ତୁ ଗର୍ଭପାତସ୍ଯ ସର୍ଵତଃ
'ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅ ଏବେ ମୋତେ ଦରକାର ନାହିଁ' ବୋଲି ଭାବି, ସେ ଗର୍ଭପାତ ପାଇଁ ସମସ୍ତଠାରେ ଔଷଧ ଖୋଜିଲେ।
ନାରୀ ମହୌଷଧୀଂ ସା ହି ଵିଂଦଂତୀ ଚ ଦିନେ ଦିନେ । ଗର୍ଭସ୍ଯ ପାତନାଯୈଵ ଉପାଯା ବହୁଶଃ କୃତାଃ
ସେ ମହିଳା ପ୍ରତିଦିନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଔଷଧ ମିଳାଇଥିଲେ; ଗର୍ଭପାତ ପାଇଁ ବହୁ ପ୍ରୟାସ କରାଯାଇଥିଲା।
ଵଵୃଧେ ଦାରୁଣୋ ଗର୍ଭଃ ସର୍ଵଲୋକଭଯଂକରଃ । ତାମୁଵାଚ ତତୋ ଗର୍ଭଃ ପଦ୍ମାଵତୀଂ ଚ ମାତରମ୍
ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଭ ବଢ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିଲା; ତେବେ ଗର୍ଭଟି ପଦ୍ମାବତୀ ମାଆଙ୍କୁ କହିଲା।
କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଵ୍ଯଥସେ ମାତରୌଷଧୀଭିର୍ଦିନେଦିନେ । ପୁଣ୍ଯେନ ଵର୍ଦ୍ଧତେ ଚାଯୁଃ ପାପେନାଲ୍ପଂ ତୁ ଜୀଵିତମ୍
'ମାଆ, ତୁମେ ପ୍ରତିଦିନ ଔଷଧ ଦେଇ କାହିଁକି ନିଜକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛ? ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆୟୁ ଭଢେ, ପାପ ଦ୍ୱାରା ଆୟୁ କମିଯାଏ।'
ଆତ୍ମକର୍ମଵିପାକେନ ଜୀଵଂତି ଚ ମ୍ରିଯଂତି ଚ । ଆମଗର୍ଭାଃ ପ୍ରଯାଂତ୍ଯନ୍ଯେ ଅପକ୍ଵାସ୍ତୁ ମହୀତଲେ
'ନିଜ କର୍ମର ଫଳରେ ଲୋକେ ବଞ୍ଚନ୍ତି ଓ ମରନ୍ତି; କେହି ଅପକ୍ୱ ଅବସ୍ଥାରେ ଗର୍ଭରୁ ଚାଲିଯାନ୍ତି, କେହି ମାଟିରେ ରହନ୍ତି।'
ଜାତମାତ୍ରା ମ୍ରିଯଂତେଽନ୍ଯେ କତି ତେ ଯୌଵନାନ୍ଵିତାଃ । ବାଲା ଵୃଦ୍ଧାଶ୍ଚ ତରୁଣା ଆଯୁଷୋଵଶତାଂ ଗତାଃ
'କେହି ଜନ୍ମିବା ସହିତେ ମରିଯାନ୍ତି, କେତେ ଯୁବାବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି? ପିଲା, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଯୁବକ — ସମସ୍ତେ ଆୟୁର ଅଧୀନ।'
ସର୍ଵେ କର୍ମଵିପାକେନ ଜୀଵଂତି ଚ ମ୍ରିଯଂତି ଚ । ଓଷଧ୍ଯୋ ମଂତ୍ରଦେଵାଶ୍ଚ ନିମିତ୍ତାଃ ସ୍ଯୁର୍ନ ସଂଶଯଃ
'ସମସ୍ତେ କର୍ମର ଫଳରେ ବଞ୍ଚନ୍ତି ଓ ମରନ୍ତି; ଔଷଧ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ଦେବତାମାନେ କେବଳ ଉପାୟ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ମାମେଵ ହି ନ ଜାନାସି ଭଵତୀ ଯାଦୃଶୋ ହ୍ଯହମ୍ । ଦୃଷ୍ଟଃ ଶ୍ରୁତସ୍ତ୍ଵଯା ପୂର୍ଵଂ କାଲନେମିର୍ମହାବଲଃ
'ମୋତେ ତୁମେ ଯେମିତି ଅଛି, ସେଭଳି ଜାଣନାହଁ; ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିଛ ଓ ଶୁଣିଛ କାଳନେମିଙ୍କୁ, ଯିଏ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।'
ଦାନଵାନାଂ ମହାଵୀର୍ଯସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯ ଭଯପ୍ରଦଃ । ଦେଵାସୁରେ ମହାଯୁଦ୍ଧେ ହତୋହଂ ଵିଷ୍ଣୁନା ପୁରା
'ମୁଁ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ତିନି ଲୋକକୁ ଭୟ ଦେଉଥିଲି; ଦେବ-ଦାନବ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ପୂର୍ବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଥିଲି।'
ସାଧଯିତୁଂ ଚ ତଦ୍ଵୈରମାଗତୋଽସ୍ମି ତଵୋଦରମ୍ । ସାହସଂ ଚ ଶ୍ରମଂ ମାତର୍ମା କୁରୁଷ୍ଵ ଦିନ ଦିନେ
ମୁଁ ତୁମ ପେଟକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ, ସେ ପୁରୁଣା ଶତ୍ରୁତାକୁ ପୂରଣ କରିବାକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ମାଆ, ଦିନକୁ ଦିନ ଏଭଳି ଦୁଃଖ ଓ କଷ୍ଟ ନେଉନି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାତରଂ ଵିରରାମ ସଃ । ମାତୋଦ୍ଯମଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ମହାଦୁଃଖାଦଭୂତ୍ତଦା
ଏଭଳି କହି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ମାଆଙ୍କୁ କିଛି କହିଲା ନାହିଁ। ମାଆଙ୍କର ଚେଷ୍ଟାକୁ ଛାଡିଦେଇ, ସେ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେଲା।
ଦଶାବ୍ଦାଶ୍ଚ ଗତା ଯାଵତ୍ତାଵଦ୍ଵୃଦ୍ଧିମଵାପ୍ତଵାନ୍ । ପଶ୍ଚାଜ୍ଜଜ୍ଞେ ମହାତେଜାଃ କଂସୋଭୂତ୍ସ ମହାବଲଃ
ଦଶ ବର୍ଷ କଟିଗଲା, ସେ ଏହି ସମୟରେ ବଡ଼ ହେଲା। ପରେ, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ କଂସ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ଯେନ ସଂତ୍ରାସିତା ଲୋକାସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯ ନିଵାସିନଃ । ଯୋ ହତୋ ଵାସୁଦେଵେନ ଗତୋ ମୋକ୍ଷଂ ନ ସଂଶଯଃ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ଜନ ଭୟଭୀତ ହେଇଥିଲେ, ସେହି କଂସକୁ ବାସୁଦେବ ହତ୍ୟା କଲେ ଓ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ।
ଏଵଂ ଶ୍ରୁତଂ ମଯା କାଂତ ଭଵିଷ୍ଯଂ ତୁ ଭଵିଷ୍ଯତି । ପୁରାଣେଷ୍ଵେଵ ସର୍ଵେଷୁ ନିଶ୍ଚିତଂ କଥିତଂ ତଵ
ଏପରି ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ପ୍ରିୟେ, ଏହିପରି ଭବିଷ୍ୟତରେ ହେବ। ସମସ୍ତ ପୁରାଣରେ ଏହି କଥା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି।
ପିତୃଗେହେସ୍ଥିତା କନ୍ଯା ନାଶମେଵଂ ପ୍ରଯାତି ସା । ଗୃହାଵାସାଯ ମେ କାଂତ କନ୍ଯା ମୋହଂ ନ କାରଯେତ୍
ଯେ କନ୍ୟା ପିତାଙ୍କ ଘରେ ରହିଯାଏ, ସେ ଏଭଳି ନାଶ ପାଏ। ପ୍ରିୟ, ଘରେ ରହିବା ବିଷୟରେ କୌଣସି କନ୍ୟା ତୁମକୁ ମୋହ ଦେଉ ନାହିଁ।
ଇମାଂ ଦୁଷ୍ଟାଂ ମହାପାପାଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସ୍ଥିରୋ ଭଵ । ପ୍ରାପ୍ତଵ୍ଯଂ ତୁ ମହାପାପଂ ଦୁଃଖଂ ଦାରୁଣମେଵ ଚ
ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଓ ମହାପାପିନୀକୁ ଛାଡିଦେଇ, ଦୃଢ଼ ହେଉ। କାରଣ, ଏଠାରୁ ବଡ଼ ପାପ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ନିଶ୍ଚୟ ମିଳିବ।
ଲୋକେ ଶ୍ରେଯଃକରଂ କାଂତ ତଦ୍ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ତ୍ଵଂ ମଯା ସହ । ଶୂକର୍ଯୁଵାଚ- ଏତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ସୁମଂତ୍ରଂ ତୁ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ହି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ହେ ପ୍ରିୟ, ଏହି ଲୋକରେ ଯାହା ମଙ୍ଗଳ ଆଣେ, ତାହା ମୋ ସହିତ ଉପଭୋଗ କର। ଶୂକର କହିଲେ—
ତ୍ଯାଗେ ମତିଂ ଚକାରାସୌ ସମାହୂତା ହ୍ଯହଂ ତଦା । ସକଲଂ ଵସ୍ତ୍ରଶୃଂଗାରଂ ମମ ଦତ୍ତଂ ଶୁଭେ ଶୃଣୁ
ଏହି ଉତ୍ତମ ଓ ବୁଦ୍ଧିମତୀ କଥା ଶୁଣି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ମନେ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ। ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଡାକାଯାଇଥିଲି, ମୋର ସମସ୍ତ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ଦିଆଯାଇଥିଲା—ଶୁଣ, ଶୁଭେ।
ତଵୈଵ ଦୁର୍ନଯୈର୍ଵିପ୍ରଃ ଶିଵଶର୍ମା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ । ଗତୋ ଵୈ ମତିମାନ୍ଦୁଷ୍ଟେ କୁଲଦୁଷ୍ଟପ୍ରଚାରିଣି
ତୁମ ଖରାପ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ହେ କୁଟିଲା ଓ କୁଳକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା, ସେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶିବଶର୍ମା ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି।
ଯତ୍ର ତେ ତିଷ୍ଠତେ ଭର୍ତା ତତ୍ର ଗଚ୍ଛ ନ ସଂଶଯଃ । ତଵ ଯଦ୍ରୋଚତେ ସ୍ଥାନଂ ଯଥାଦିଷ୍ଟଂ ତଥା କୁରୁ
ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ଯେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି, ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବେ ସେଠାକୁ ଯାଅ। ତୁମେ ଯେଉଁଠି ରହିବାକୁ ଚାହଁ, ଯେପରି ଆଦେଶ ମିଳିଛି, ସେପରି କର।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମହାଭାଗେ ପିତୃମାତୃକୁଟୁଂବକୈଃ । ପରିତ୍ଯକ୍ତା ଗତା ଶୀଘ୍ରଂ ନିର୍ଲଜ୍ଜାହଂ ଵରାନନେ
ଏଭଳି କହି, ହେ ମହାଭାଗେ, ମୁଁ ପିତା, ମାଆ ଓ ପରିବାର ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ ହେଲି। ଲଜ୍ଜା ନ ଥିବା, ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଯାଇଥିଲି, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ।