ସତୀଭାଵେନ ସଂସ୍ଥାସ୍ମି ପତିଵ୍ରତପରାଯଣା । ଧକ୍ଷ୍ଯାମି ତ୍ଵାଂ ମହାପାପ ଯଦ୍ଯେଵଂ ତୁ ଵଦିଷ୍ଯସି
ମୁଁ ସତୀ ଭାବରେ ଅଟୁଟ ରହିଛି, ପତିବ୍ରତା ଧର୍ମକୁ ଧାରଣ କରିଛି। ଯଦି ଏପରି କହିବୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦାହିଦେବି, ମହାପାପୀ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତଥୈକାଂତେ ନିଷସାଦ ମହୀତଲେ । ଦୁଃଖେନ ମହତାଵିଷ୍ଟାଂ ତାମୁଵାଚ ସ ଗୋଭିଲଃ
ଏପରି କହି, ସେ ଏକା ଭାବେ ଭୂମିରେ ବସିଗଲେ। ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇଥିବା ତାଙ୍କୁ ଗୋଭିଳ କହିଲେ—
ତଵୋଦରେ ମଯା ନ୍ଯସ୍ତଂ ସ୍ଵଵୀର୍ଯଂ ସୁକୃତଂ ଶୁଭେ । ତସ୍ମାଦୁତ୍ପତ୍ସ୍ଯତେ ପୁତ୍ରସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯକ୍ଷୋଭକାରକଃ
ତୁମର ଗର୍ଭରେ ମୁଁ ମୋର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀର୍ୟ ରଖିଛି, ଶୁଭେ; ତେଣୁ ତୁମରୁ ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବ, ଯିଏ ତିନି ଲୋକକୁ କମ୍ପାଇଦେବ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗାମାଥ ଗୋଭିଲୋ ଦାନଵସ୍ତଦା । ଗତେ ତସ୍ମିନ୍ଦୁରାଚାରେ ଦାନଵେ ପାପଚାରିଣୀ
ଏପରି କହି, ଗୋଭିଳ ଦାନବ ସେଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେ ଦୁଷ୍ଟ, ପାପୀ ଦାନବ ଚାଲିଯିବା ପରେ—
ଦୁଃଖେନ ମହତାଵିଷ୍ଟା ନୃପକନ୍ଯା ରୁରୋଦ ହ
ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇ, ରାଜକୁମାରୀ କାନ୍ଦିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯୁଵାଚ- ଗତେ ତସ୍ମିନ୍ଦୁରାଚାରେ ଗୋଭିଲେ ପାପଚେତସି । ପଦ୍ମାଵତୀ ରୁରୋଦାଥ ଦୁଃଖେନ ମହତାନ୍ଵିତା
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ— ସେ ଦୁଷ୍ଟ, ପାପପରାୟଣ ଗୋଭିଳ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ପଦ୍ମାବତୀ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ।
ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ରୁଦିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସଖ୍ଯଃ ସର୍ଵା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ପପ୍ରଚ୍ଛୁସ୍ତାଂ ରାଜକନ୍ଯାଂ ତାଃ ସର୍ଵାଶ୍ଚ ଵରାନନାଃ
ତାଙ୍କର କାନ୍ଦଣ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ସଖୀମାନେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁରେ।
କସ୍ମାଦ୍ରୋଦିଷି ଭଦ୍ରଂ ତେ କଥଯସ୍ଵ ହି ଚେଷ୍ଟିତମ୍ । କ୍ଵ ଗତୋଽସୌ ମହାରାଜୋ ମାଥୁରାଧିପତିସ୍ତଵ
ତୁମେ କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛ? ଭଲ ହେଉ, ଘଟିଥିବା କଥା ଆମକୁ କୁହ। ତୁମର ମହାରାଜା, ମାଥୁରାର ଅଧିପତି, କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲେ?
ଯେନ ତ୍ଵଂ ହି ସମାହୂତା ପ୍ରିଯେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵଦସ୍ଵ ନଃ । ତା ଉଵାଚ ସୁଦୁଃଖେନ ରୋଦମାନା ପୁନଃ ପୁନଃ
କିଏ ତୁମକୁ 'ପ୍ରିୟ' ବୋଲି ଡାକିଥିଲା? ଆମକୁ କୁହ। ସେ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ, ପୁନିପୁନି କାନ୍ଦୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ତଯା ଆଵେଦିତଂ ସର୍ଵଂ ଯଜ୍ଜାତଂ ଦୋଷସଂଭଵମ୍ । ତାଭିର୍ନୀତା ପିତୁର୍ଗେହଂ ଵେପମାନା ସୁଦୁଃଖିତା
ସେ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲେ, ଯାହା ଦୁଃଖର କାରଣ ହୋଇଥିଲା। ବଡ଼ ଦୁଃଖିତ ଓ କମ୍ପିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପିତାଙ୍କ ଘରକୁ ନେଇଗଲେ।
ମାତୁଃ ସମକ୍ଷଂ ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ଆଚଚକ୍ଷୁସ୍ତଦା ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ସମାକର୍ଣ୍ଯ ତତୋ ଦେଵୀ ଗତା ସା ଭର୍ତୃମଂଦିରମ୍
ମାଆଙ୍କର ସାମ୍ନାରେ ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଜଣେ ମହିଳାମାନେ ସବୁ କଥା କହିଦେଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଣୀ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ।
ଭର୍ତାରଂ ଶ୍ରାଵଯାମାସ ସୁତାଵୃତ୍ତାଂତମେଵ ହି । ସମାକର୍ଣ୍ଯ ତତୋ ରାଜା ମହାଦୁଃଖୀ ଅଜାଯତ
ସେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପୁଅ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମସ୍ତ କଥା ଜଣାଇଲେ। ଏହା ଶୁଣି ରାଜା ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ଯାନାଚ୍ଛାଦନକଂ ଦତ୍ଵା ପରିଵାରସମନ୍ଵିତାମ୍ । ମଥୁରାଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଗତା ସା ପ୍ରିଯମଂଦିରମ୍
ଏକ ଢାକା ଗାଡ଼ି ଓ ଚାକର-ଚାମୁଣ୍ଡା ସହିତ ତାଙ୍କୁ ମଥୁରାକୁ ପଠାଇଲେ; ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଙ୍କ ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ।
ସୁତାଦୋଷଂ ସମାଚ୍ଛାଦ୍ଯ ପିତାମାତା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ଉଗ୍ରସେନସ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ପଦ୍ମାଵତୀଂ ସମାଗତାମ୍
ପୁଅର ଦୋଷ ଲୁଚାଇ ରଖି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଉଗ୍ରସେନ ପଦ୍ମାବତୀଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁମୁଦେ ଚାଶୁ ଉଵାଚେଦଂ ଵଚଃ ପୁନଃ । ତ୍ଵଯା ଵିନା ନ ଶକ୍ତୋସ୍ମି ଜୀଵିତୁଂ ହି ଵରାନନେ
ସେ ଦେଖି ବଡ଼ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ପୁଣି କହିଲେ, 'ତୁମେ ନଥିଲେ ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବିନାହିଁ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ।'
ବହୁପ୍ରଭାସି ମେ ପ୍ରୀତା ଗୁଣଶୀଲୈସ୍ତୁ ସର୍ଵଦା । ଭକ୍ତ୍ଯା ସତ୍ଯେନ ତେ କାଂତେ ପତିଦୈଵତ୍ଯକୈର୍ଗୁଣୈଃ
ତୁମର ଗୁଣ ଓ ଚରିତ୍ର, ଭକ୍ତି, ସତ୍ୟବାଦିତା ଓ ପତିଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମୋର ତୁମ ପ୍ରତି ସଦା ବଡ଼ ସ୍ନେହ ରହିଛି।
ସମାଭାଷ୍ଯ ପ୍ରିଯାଂ ଭାର୍ଯାଂ ପଦ୍ମାଵତୀଂ ନରେଶ୍ଵରଃ । ତଯା ସାର୍ଧଂ ସ ଵୈ ରେମେ ଉଗ୍ରସେନୋ ନୃପୋତ୍ତମଃ
ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ ପଦ୍ମାବତୀଙ୍କୁ ଏଭଳି କହି, ରାଜା ଉଗ୍ରସେନ ତାଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ।
ଵଵୃଧେ ଦାରୁଣୋ ଗର୍ଭଃ ସର୍ଵଲୋକଭଯପ୍ରଦଃ । ପଦ୍ମାଵତୀ ଵିଜାନାତି ତସ୍ଯ ଗର୍ଭସ୍ଯ କାରଣମ୍
ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଭ ବଢ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିଲା; ପଦ୍ମାବତୀ ଏହି ଗର୍ଭର କାରଣ ବୁଝିପାରିଲେ।
ସ୍ଵୋଦରେ ଵର୍ଦ୍ଧମାନସ୍ଯ ଚିଂତଯଂତୀ ଦିଵାନିଶମ୍ । ଅନେନ କିମୁ ଜାତେନ ଲୋକନାଶକରେଣ ଵୈ
ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ବଢ଼ୁଥିବା ଶିଶୁକୁ ଦିନରାତି ଭାବିବାକୁ ଲାଗିଲେ: 'ଏହି ଲୋକନାଶକ ଶିଶୁ ଜନ୍ମିଲେ କ'ଣ ଉପକାର?'
ଅନେନାପି ନ ମେ କାର୍ଯଂ ଦୁଷ୍ଟପୁତ୍ରେଣ ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଔଷଧୀଂ ପୃଚ୍ଛତେ ସା ତୁ ଗର୍ଭପାତସ୍ଯ ସର୍ଵତଃ
'ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅ ଏବେ ମୋତେ ଦରକାର ନାହିଁ' ବୋଲି ଭାବି, ସେ ଗର୍ଭପାତ ପାଇଁ ସମସ୍ତଠାରେ ଔଷଧ ଖୋଜିଲେ।
ନାରୀ ମହୌଷଧୀଂ ସା ହି ଵିଂଦଂତୀ ଚ ଦିନେ ଦିନେ । ଗର୍ଭସ୍ଯ ପାତନାଯୈଵ ଉପାଯା ବହୁଶଃ କୃତାଃ
ସେ ମହିଳା ପ୍ରତିଦିନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଔଷଧ ମିଳାଇଥିଲେ; ଗର୍ଭପାତ ପାଇଁ ବହୁ ପ୍ରୟାସ କରାଯାଇଥିଲା।
ଵଵୃଧେ ଦାରୁଣୋ ଗର୍ଭଃ ସର୍ଵଲୋକଭଯଂକରଃ । ତାମୁଵାଚ ତତୋ ଗର୍ଭଃ ପଦ୍ମାଵତୀଂ ଚ ମାତରମ୍
ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଭ ବଢ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିଲା; ତେବେ ଗର୍ଭଟି ପଦ୍ମାବତୀ ମାଆଙ୍କୁ କହିଲା।
କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଵ୍ଯଥସେ ମାତରୌଷଧୀଭିର୍ଦିନେଦିନେ । ପୁଣ୍ଯେନ ଵର୍ଦ୍ଧତେ ଚାଯୁଃ ପାପେନାଲ୍ପଂ ତୁ ଜୀଵିତମ୍
'ମାଆ, ତୁମେ ପ୍ରତିଦିନ ଔଷଧ ଦେଇ କାହିଁକି ନିଜକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛ? ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆୟୁ ଭଢେ, ପାପ ଦ୍ୱାରା ଆୟୁ କମିଯାଏ।'
ଆତ୍ମକର୍ମଵିପାକେନ ଜୀଵଂତି ଚ ମ୍ରିଯଂତି ଚ । ଆମଗର୍ଭାଃ ପ୍ରଯାଂତ୍ଯନ୍ଯେ ଅପକ୍ଵାସ୍ତୁ ମହୀତଲେ
'ନିଜ କର୍ମର ଫଳରେ ଲୋକେ ବଞ୍ଚନ୍ତି ଓ ମରନ୍ତି; କେହି ଅପକ୍ୱ ଅବସ୍ଥାରେ ଗର୍ଭରୁ ଚାଲିଯାନ୍ତି, କେହି ମାଟିରେ ରହନ୍ତି।'
ଜାତମାତ୍ରା ମ୍ରିଯଂତେଽନ୍ଯେ କତି ତେ ଯୌଵନାନ୍ଵିତାଃ । ବାଲା ଵୃଦ୍ଧାଶ୍ଚ ତରୁଣା ଆଯୁଷୋଵଶତାଂ ଗତାଃ
'କେହି ଜନ୍ମିବା ସହିତେ ମରିଯାନ୍ତି, କେତେ ଯୁବାବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି? ପିଲା, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଯୁବକ — ସମସ୍ତେ ଆୟୁର ଅଧୀନ।'
ସର୍ଵେ କର୍ମଵିପାକେନ ଜୀଵଂତି ଚ ମ୍ରିଯଂତି ଚ । ଓଷଧ୍ଯୋ ମଂତ୍ରଦେଵାଶ୍ଚ ନିମିତ୍ତାଃ ସ୍ଯୁର୍ନ ସଂଶଯଃ
'ସମସ୍ତେ କର୍ମର ଫଳରେ ବଞ୍ଚନ୍ତି ଓ ମରନ୍ତି; ଔଷଧ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ଦେବତାମାନେ କେବଳ ଉପାୟ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ମାମେଵ ହି ନ ଜାନାସି ଭଵତୀ ଯାଦୃଶୋ ହ୍ଯହମ୍ । ଦୃଷ୍ଟଃ ଶ୍ରୁତସ୍ତ୍ଵଯା ପୂର୍ଵଂ କାଲନେମିର୍ମହାବଲଃ
'ମୋତେ ତୁମେ ଯେମିତି ଅଛି, ସେଭଳି ଜାଣନାହଁ; ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିଛ ଓ ଶୁଣିଛ କାଳନେମିଙ୍କୁ, ଯିଏ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।'
ଦାନଵାନାଂ ମହାଵୀର୍ଯସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯ ଭଯପ୍ରଦଃ । ଦେଵାସୁରେ ମହାଯୁଦ୍ଧେ ହତୋହଂ ଵିଷ୍ଣୁନା ପୁରା
'ମୁଁ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ତିନି ଲୋକକୁ ଭୟ ଦେଉଥିଲି; ଦେବ-ଦାନବ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ପୂର୍ବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଥିଲି।'
ସାଧଯିତୁଂ ଚ ତଦ୍ଵୈରମାଗତୋଽସ୍ମି ତଵୋଦରମ୍ । ସାହସଂ ଚ ଶ୍ରମଂ ମାତର୍ମା କୁରୁଷ୍ଵ ଦିନ ଦିନେ
ମୁଁ ତୁମ ପେଟକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ, ସେ ପୁରୁଣା ଶତ୍ରୁତାକୁ ପୂରଣ କରିବାକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ମାଆ, ଦିନକୁ ଦିନ ଏଭଳି ଦୁଃଖ ଓ କଷ୍ଟ ନେଉନି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାତରଂ ଵିରରାମ ସଃ । ମାତୋଦ୍ଯମଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ମହାଦୁଃଖାଦଭୂତ୍ତଦା
ଏଭଳି କହି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ମାଆଙ୍କୁ କିଛି କହିଲା ନାହିଁ। ମାଆଙ୍କର ଚେଷ୍ଟାକୁ ଛାଡିଦେଇ, ସେ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେଲା।