ଭର୍ତୁର୍ଗେହାଦହଂ ପିତ୍ରା କ୍ଵାସ୍ତେ ତତ୍ର ଚ ପାତକମ୍ । ନୈଵ କାମାନ୍ନ ଲୋଭାଚ୍ଚ ନ ମୋହାନ୍ନ ଚ ମତ୍ସରାତ୍
ମୁଁ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଘରୁ ବାପାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଣାଯାଇଛି; ଏଠାରେ କେଉଁ ଦୋଷ ଅଛି? ନ କାମବଶ, ନ ଲୋଭରେ, ନ ମୋହରେ, ନ ଇର୍ଷ୍ୟାରେ।
ଆଗତାହଂ ପତିଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପତିଭାଵେନ ସଂସ୍ଥିତା । ଭର୍ତୃରୂପଚ୍ଛଲେନାପି ତ୍ଵଯୈଵ ପରିଵଂଚିତା
ମୁଁ ସ୍ୱାମୀକୁ ଛାଡ଼ି ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ତଥାପି ସ୍ୱାମୀପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ ଅଟୁଟ ଅଛି; ତୁମେ ସ୍ୱାମୀ ଭାବ ଧରି ମୋତେ ଠକାଇଛ।
ଭଵଂତଂ ମାଥୁରଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଗତାହଂ ସମ୍ମୁଖଂ ତଵ । ମାଯାଵିନଂ ଯଦା ଜାନେ ତ୍ଵାମେଵଂ ଦାନଵାଧମ
ତୁମେ ମାଥୁର ଭବେ ମୁଁ ଭାବି, ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଥିଲି; କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ବୁଝିଲି ତୁମେ ଏକ ଠକେଇବାଳା, ଏକ ନିଚ ଦାନବ—
ଏକେନ ହୁଂକୃତେନୈଵ ଭସ୍ମୀଭୂତଂ କରୋମ୍ଯହମ୍ । ଗୋଭିଲ ଉଵାଚ- ଚକ୍ଷୁର୍ହୀନା ନ ପଶ୍ଯଂତି ମାନଵାଃ ଶୃଣୁ ସାଂପ୍ରତମ୍
ମୁଁ ମାତ୍ର ଏକ 'ହୁଁ' ଉଚ୍ଚାରଣରେ ତୁମକୁ ଖାକରେ ପରିଣତ କରିପାରିବି। ଗୋଭିଳ କହିଲେ— ଯେମିତି ଅନ୍ଧ ଲୋକେ ଦେଖିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ମଣିଷ, ଏବେ ଶୁଣ—
ଧର୍ମନେତ୍ରଵିହୀନା ତ୍ଵଂ କଥଂ ଜାନାସି ମାମିହ । ଯଦା ତେ ଭାଵ ଉତ୍ପନ୍ନଃ ପିତୁର୍ଗେହଂ ପ୍ରତି ଶୃଣୁ
ଧର୍ମ ଦୃଷ୍ଟି ନଥିବା ତୁମେ କିପରି ଏଠି ମୋତେ ଚିହ୍ନିପାରିଲ? ଯେତେବେଳେ ତୁମ ମନ ପିତାଙ୍କ ଘରକୁ ଲାଗି ଦୌଡ଼ିଲା, ଶୁଣ—
ପତିଧ୍ଯାନଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ମୁକ୍ତା ଧ୍ଯାନେନ ତ୍ଵଂ ତଦା । ଜ୍ଞାନନେତ୍ରଂ ତଦା ନଷ୍ଟଂ ସ୍ଫୁଟଂ ଚ ହୃଦଯେ ତଵ
ପତିଙ୍କ ଧ୍ୟାନକୁ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗିଲା, ସେତେବେଳେ ତୁମର ଜ୍ଞାନ ଦୃଷ୍ଟି ହରାଇଗଲା, ଏବଂ ତୁମ ହୃଦୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ରହିଲାନାହିଁ।
କଥଂ ମାଂ ତ୍ଵଂ ଵିଜାନାସି ଜ୍ଞାନଚକ୍ଷୁର୍ହତା ଭୁଵି । କସ୍ଯା ମାତା ପିତା ଭ୍ରାତା କସ୍ଯାଃ ସ୍ଵଜନବାଂଧଵାଃ
ପୃଥିବୀରେ ତୁମର ଜ୍ଞାନ ଚକ୍ଷୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବାବେଳେ, କିପରି ମୋତେ ଚିହ୍ନିପାରିବ? କାହା ପାଇଁ ମା, କାହା ପାଇଁ ବାପା, କାହା ପାଇଁ ଭାଇ? କାହା ପାଖରେ ନିଜ ଲୋକ, ବାନ୍ଧବ?
ସର୍ଵସ୍ଥାନେ ପତିର୍ହ୍ଯେକୋ ଭାର୍ଯାଯାସ୍ତୁ ନ ସଂଶଯଃ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ହି ପ୍ରହସ୍ଯୈଵ ଗୋଭିଲୋ ଦାନଵାଧମଃ
ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ, ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ, ପତି ହିଁ ସ୍ତ୍ରୀର ପ୍ରଧାନ ସମ୍ପର୍କୀୟ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହିପରି କହି, ଗୋଭିଳ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ ହସିଲେ।
ନ ଭଯଂ ଵିଦ୍ଯତେ ତେଽଦ୍ଯ ମମାପି ଶୃଣୁ ପୁଂଶ୍ଚଲି । କିଂ ଭଵେତ୍ତଵ ଶାପେନ ଵୃଥୈଵ ପରିକଂପସେ
ଆଜି ମୋ ପକ୍ଷରୁ ତୁମେ କୌଣସି ଭୟ ରଖିବାକୁ ନାହିଁ—ଶୁଣ, ଚଞ୍ଚଳ ମହିଳା। କାହିଁକି ତୁମେ ତୁମ ପତିଙ୍କ ଶାପକୁ ନେଇ ବ୍ୟର୍ଥରେ କମ୍ପିତ ହେଉଛ?
ମମଗେହଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ଭୋଗାନ୍ମନୋଽନୁଗାନ୍ । ପଦ୍ମାଵତ୍ଯୁଵାଚ- ଗଚ୍ଛ ପାପସମାଚାର କିଂ ତ୍ଵଂ ଵଦସି ନିର୍ଘୃଣଃ
ମୋ ଘରକୁ ଆସ, ଏବଂ ମନ ଚାହିଁଥିବା ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କର। ପଦ୍ମାବତୀ କହିଲେ— ଚାଲ ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମ କରୁଥିବା! କେମିତି ଏପରି ନିଷ୍ଠୁର କଥା କହୁଛ?
ସତୀଭାଵେନ ସଂସ୍ଥାସ୍ମି ପତିଵ୍ରତପରାଯଣା । ଧକ୍ଷ୍ଯାମି ତ୍ଵାଂ ମହାପାପ ଯଦ୍ଯେଵଂ ତୁ ଵଦିଷ୍ଯସି
ମୁଁ ସତୀ ଭାବରେ ଅଟୁଟ ରହିଛି, ପତିବ୍ରତା ଧର୍ମକୁ ଧାରଣ କରିଛି। ଯଦି ଏପରି କହିବୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦାହିଦେବି, ମହାପାପୀ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତଥୈକାଂତେ ନିଷସାଦ ମହୀତଲେ । ଦୁଃଖେନ ମହତାଵିଷ୍ଟାଂ ତାମୁଵାଚ ସ ଗୋଭିଲଃ
ଏପରି କହି, ସେ ଏକା ଭାବେ ଭୂମିରେ ବସିଗଲେ। ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇଥିବା ତାଙ୍କୁ ଗୋଭିଳ କହିଲେ—
ତଵୋଦରେ ମଯା ନ୍ଯସ୍ତଂ ସ୍ଵଵୀର୍ଯଂ ସୁକୃତଂ ଶୁଭେ । ତସ୍ମାଦୁତ୍ପତ୍ସ୍ଯତେ ପୁତ୍ରସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯକ୍ଷୋଭକାରକଃ
ତୁମର ଗର୍ଭରେ ମୁଁ ମୋର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀର୍ୟ ରଖିଛି, ଶୁଭେ; ତେଣୁ ତୁମରୁ ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବ, ଯିଏ ତିନି ଲୋକକୁ କମ୍ପାଇଦେବ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗାମାଥ ଗୋଭିଲୋ ଦାନଵସ୍ତଦା । ଗତେ ତସ୍ମିନ୍ଦୁରାଚାରେ ଦାନଵେ ପାପଚାରିଣୀ
ଏପରି କହି, ଗୋଭିଳ ଦାନବ ସେଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେ ଦୁଷ୍ଟ, ପାପୀ ଦାନବ ଚାଲିଯିବା ପରେ—
ଦୁଃଖେନ ମହତାଵିଷ୍ଟା ନୃପକନ୍ଯା ରୁରୋଦ ହ
ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇ, ରାଜକୁମାରୀ କାନ୍ଦିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯୁଵାଚ- ଗତେ ତସ୍ମିନ୍ଦୁରାଚାରେ ଗୋଭିଲେ ପାପଚେତସି । ପଦ୍ମାଵତୀ ରୁରୋଦାଥ ଦୁଃଖେନ ମହତାନ୍ଵିତା
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ— ସେ ଦୁଷ୍ଟ, ପାପପରାୟଣ ଗୋଭିଳ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ପଦ୍ମାବତୀ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ।
ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ରୁଦିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସଖ୍ଯଃ ସର୍ଵା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ପପ୍ରଚ୍ଛୁସ୍ତାଂ ରାଜକନ୍ଯାଂ ତାଃ ସର୍ଵାଶ୍ଚ ଵରାନନାଃ
ତାଙ୍କର କାନ୍ଦଣ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ସଖୀମାନେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁରେ।
କସ୍ମାଦ୍ରୋଦିଷି ଭଦ୍ରଂ ତେ କଥଯସ୍ଵ ହି ଚେଷ୍ଟିତମ୍ । କ୍ଵ ଗତୋଽସୌ ମହାରାଜୋ ମାଥୁରାଧିପତିସ୍ତଵ
ତୁମେ କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛ? ଭଲ ହେଉ, ଘଟିଥିବା କଥା ଆମକୁ କୁହ। ତୁମର ମହାରାଜା, ମାଥୁରାର ଅଧିପତି, କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲେ?
ଯେନ ତ୍ଵଂ ହି ସମାହୂତା ପ୍ରିଯେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵଦସ୍ଵ ନଃ । ତା ଉଵାଚ ସୁଦୁଃଖେନ ରୋଦମାନା ପୁନଃ ପୁନଃ
କିଏ ତୁମକୁ 'ପ୍ରିୟ' ବୋଲି ଡାକିଥିଲା? ଆମକୁ କୁହ। ସେ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ, ପୁନିପୁନି କାନ୍ଦୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ତଯା ଆଵେଦିତଂ ସର୍ଵଂ ଯଜ୍ଜାତଂ ଦୋଷସଂଭଵମ୍ । ତାଭିର୍ନୀତା ପିତୁର୍ଗେହଂ ଵେପମାନା ସୁଦୁଃଖିତା
ସେ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲେ, ଯାହା ଦୁଃଖର କାରଣ ହୋଇଥିଲା। ବଡ଼ ଦୁଃଖିତ ଓ କମ୍ପିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପିତାଙ୍କ ଘରକୁ ନେଇଗଲେ।
ମାତୁଃ ସମକ୍ଷଂ ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ଆଚଚକ୍ଷୁସ୍ତଦା ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ସମାକର୍ଣ୍ଯ ତତୋ ଦେଵୀ ଗତା ସା ଭର୍ତୃମଂଦିରମ୍
ମାଆଙ୍କର ସାମ୍ନାରେ ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଜଣେ ମହିଳାମାନେ ସବୁ କଥା କହିଦେଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଣୀ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ।
ଭର୍ତାରଂ ଶ୍ରାଵଯାମାସ ସୁତାଵୃତ୍ତାଂତମେଵ ହି । ସମାକର୍ଣ୍ଯ ତତୋ ରାଜା ମହାଦୁଃଖୀ ଅଜାଯତ
ସେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପୁଅ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମସ୍ତ କଥା ଜଣାଇଲେ। ଏହା ଶୁଣି ରାଜା ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ଯାନାଚ୍ଛାଦନକଂ ଦତ୍ଵା ପରିଵାରସମନ୍ଵିତାମ୍ । ମଥୁରାଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଗତା ସା ପ୍ରିଯମଂଦିରମ୍
ଏକ ଢାକା ଗାଡ଼ି ଓ ଚାକର-ଚାମୁଣ୍ଡା ସହିତ ତାଙ୍କୁ ମଥୁରାକୁ ପଠାଇଲେ; ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଙ୍କ ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ।
ସୁତାଦୋଷଂ ସମାଚ୍ଛାଦ୍ଯ ପିତାମାତା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ଉଗ୍ରସେନସ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ପଦ୍ମାଵତୀଂ ସମାଗତାମ୍
ପୁଅର ଦୋଷ ଲୁଚାଇ ରଖି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଉଗ୍ରସେନ ପଦ୍ମାବତୀଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁମୁଦେ ଚାଶୁ ଉଵାଚେଦଂ ଵଚଃ ପୁନଃ । ତ୍ଵଯା ଵିନା ନ ଶକ୍ତୋସ୍ମି ଜୀଵିତୁଂ ହି ଵରାନନେ
ସେ ଦେଖି ବଡ଼ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ପୁଣି କହିଲେ, 'ତୁମେ ନଥିଲେ ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବିନାହିଁ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ।'
ବହୁପ୍ରଭାସି ମେ ପ୍ରୀତା ଗୁଣଶୀଲୈସ୍ତୁ ସର୍ଵଦା । ଭକ୍ତ୍ଯା ସତ୍ଯେନ ତେ କାଂତେ ପତିଦୈଵତ୍ଯକୈର୍ଗୁଣୈଃ
ତୁମର ଗୁଣ ଓ ଚରିତ୍ର, ଭକ୍ତି, ସତ୍ୟବାଦିତା ଓ ପତିଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମୋର ତୁମ ପ୍ରତି ସଦା ବଡ଼ ସ୍ନେହ ରହିଛି।
ସମାଭାଷ୍ଯ ପ୍ରିଯାଂ ଭାର୍ଯାଂ ପଦ୍ମାଵତୀଂ ନରେଶ୍ଵରଃ । ତଯା ସାର୍ଧଂ ସ ଵୈ ରେମେ ଉଗ୍ରସେନୋ ନୃପୋତ୍ତମଃ
ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ ପଦ୍ମାବତୀଙ୍କୁ ଏଭଳି କହି, ରାଜା ଉଗ୍ରସେନ ତାଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ।
ଵଵୃଧେ ଦାରୁଣୋ ଗର୍ଭଃ ସର୍ଵଲୋକଭଯପ୍ରଦଃ । ପଦ୍ମାଵତୀ ଵିଜାନାତି ତସ୍ଯ ଗର୍ଭସ୍ଯ କାରଣମ୍
ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଭ ବଢ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିଲା; ପଦ୍ମାବତୀ ଏହି ଗର୍ଭର କାରଣ ବୁଝିପାରିଲେ।
ସ୍ଵୋଦରେ ଵର୍ଦ୍ଧମାନସ୍ଯ ଚିଂତଯଂତୀ ଦିଵାନିଶମ୍ । ଅନେନ କିମୁ ଜାତେନ ଲୋକନାଶକରେଣ ଵୈ
ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ବଢ଼ୁଥିବା ଶିଶୁକୁ ଦିନରାତି ଭାବିବାକୁ ଲାଗିଲେ: 'ଏହି ଲୋକନାଶକ ଶିଶୁ ଜନ୍ମିଲେ କ'ଣ ଉପକାର?'
ଅନେନାପି ନ ମେ କାର୍ଯଂ ଦୁଷ୍ଟପୁତ୍ରେଣ ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଔଷଧୀଂ ପୃଚ୍ଛତେ ସା ତୁ ଗର୍ଭପାତସ୍ଯ ସର୍ଵତଃ
'ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅ ଏବେ ମୋତେ ଦରକାର ନାହିଁ' ବୋଲି ଭାବି, ସେ ଗର୍ଭପାତ ପାଇଁ ସମସ୍ତଠାରେ ଔଷଧ ଖୋଜିଲେ।