ତାନ୍ଵଯଂ ଶାସଯାମୋ ଵୈ ଦଂଡେନ ମହତା କିଲ । ଭଵତ୍ଯା ଦାରୁଣଂ କର୍ମ କୃତମେଵ ସୁନିର୍ଘୃଣମ୍
ଆମେ ଏମାନେକୁ ଭୟଙ୍କର ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ଶାସନ କରୁଛୁ; ତୁମେ ଯେ କାମ କରିଛ, ସେଠାରେ କଠୋରତା ଓ ଦୟାହୀନତା ଅଛି।
ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ଯଂ ଚ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଅତ୍ରାଯାତା କିମର୍ଥତଃ । ଵଦସ୍ଯେଵଂ ମୁଖେନାପି ଅହଂ ହି ପତିଦେଵତା
ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ଛାଡ଼ି ଏଠାକୁ କାହିଁକି ଆସିଛ? ଖୋଲାମେଳା କହ, କାରଣ ମୁଁ ସ୍ୱାମୀକୁ ଦେବତା ଭାବେ ମାନେ।
କର୍ମଣା ନାସ୍ତି ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟଂ ପତିଦୈଵତ୍ଯମେଵ ତେ । ଭର୍ତାରଂ ତଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କିମର୍ଥଂ ତ୍ଵମିହାଗତା
ତୁମ ଚଳନରେ ସ୍ୱାମୀପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଦେଖାଯାଉନାହିଁ; ସ୍ୱାମୀକୁ ଛାଡ଼ି ଏଠାକୁ କାହିଁକି ଆସିଛ? କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆସିଛ?
ଶୃଂଗାରଂ ଭୂଷଣଂ ଵେଷଂ କୃତ୍ଵା ତିଷ୍ଠସି ନିର୍ଘୃଣା । କିମର୍ଥଂ ହି କୃତଂ ପାପେ କସ୍ଯହେତୋର୍ଵଦସ୍ଵ ମେ
ତୁମେ ଶୃଙ୍ଗାର ଭୂଷଣ ଓ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି ଦୟାହୀନ ଭାବେ ଏଠାରେ ଦଢ଼ିଆଛ; କାହିଁକି ଏହି ପାପ କାମ କରିଛ? କାହା ପାଇଁ କରିଛ, ମୋତେ କହ।
ନିଃଶଂକା ଵର୍ତ୍ତସେ ଚାପି ପ୍ରମତ୍ତା ଗିରିକାନନେ । ମଯା ତ୍ଵଂ ସାଧିତା ପାପା ଦଂଡେନ ମହତା ଶୃଣୁ
ପାହାଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ତୁମେ ନିର୍ଭୟ ଓ ଅସାବଧାନ ଭାବେ ଚାଲୁଛ; ମୁଁ ତୁମକୁ ଭୟଙ୍କର ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ଦମନ କରିଛି—ଶୁଣ।
ଅଧର୍ମଚାରିଣୀ ଦୁଷ୍ଟା ପତିଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସମାଗତା । କ୍ଵାସ୍ତେ ତତ୍ପତିଦେଵତ୍ଵଂ ଦର୍ଶଯ ତ୍ଵଂ ମମାଗ୍ରତଃ
ଅଧର୍ମରେ ଚାଲୁଥିବା ଦୁଷ୍ଟା, ସ୍ୱାମୀକୁ ଛାଡ଼ି ଏଠାକୁ ଆସିଛ; ତୁମ ସ୍ୱାମୀପ୍ରତି ଭକ୍ତି କେଉଁଠି? ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖା।
ଭଵତୀ ପୁଂଶ୍ଚଲୀ ନାମ ଯଯା ତ୍ଯକ୍ତଃ ସ୍ଵକଃ ପତିଃ । ପୃଥକ୍ଛଯ୍ଯା ଯଦା ନାରୀ ତଦା ସା ପୁଂଶ୍ଚଲୀ ମତା
ତୁମେ ପୁଂସ୍ଚଳୀ ଭାବେ ପରିଚିତ, ଯେଉଁଠି ନିଜ ସ୍ୱାମୀକୁ ଛାଡ଼ାଯାଏ; ଜଣେ ଜିଅ ସ୍ୱାମୀଠାରୁ ଅଲଗା ଶୋଇଲେ, ସେ ପୁଂସ୍ଚଳୀ ଭାବିଯାଏ।
ଯୋଜନାନାଂ ଶତୈକସ୍ଯ ସୋନ୍ତରେଣ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ । କ୍ଵାସ୍ତି ତେ ପତିଦୈଵତ୍ଯଂ ପୁଂଶ୍ଚଲ୍ଯାଚାରଚାରିଣୀ
ସ୍ୱାମୀ ଓ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂର ଥିଲେ, ସ୍ୱାମୀପ୍ରତି ତୁମର ଭକ୍ତି କେଉଁଠି, ପୁଂସ୍ଚଳୀ ଭଳି ଆଚରଣ କରୁଥିବା?
ନିର୍ଲଜ୍ଜେ ନିର୍ଘୃଣେ ଦୁଷ୍ଟେ କିଂ ମେ ଵଦସି ସଂମୁଖୀ । ତପସଃ କ୍ଵାସ୍ତି ତେ ଭାଵଃ କ୍ଵ ତେଜୋବଲମେଵ ଚ
ନିର୍ଲଜ୍ଜା, ଦୟାହୀନ, ଦୁଷ୍ଟା, ତୁମେ ମୋ ସାମ୍ନାରେ କଣ କହୁଛ? ତୁମ ତପସ୍ୟା କେଉଁଠି, ତୁମ ତେଜ ଓ ଶକ୍ତି କେଉଁଠି?
ଦର୍ଶଯସ୍ଵ ମମାଦ୍ଯୈଵ ବଲଵୀର୍ଯପରାକ୍ରମମ୍ । ପଦ୍ମାଵତ୍ଯୁଵାଚ- ସ୍ନେହେନାପି ସମାନୀତା ଶ୍ରୂଯତାମସୁରାଧମ
ଆଜି ମୋ ସାମ୍ନାରେ ତୁମ ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭାବ ଓ ପ୍ରତାପ ଦେଖାଅ। ପଦ୍ମାବତୀ କହିଲେ—ମୋତେ ସ୍ନେହବଶତାରେ ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଛି—ଶୁଣ, ଅସୁରମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ।
ଭର୍ତୁର୍ଗେହାଦହଂ ପିତ୍ରା କ୍ଵାସ୍ତେ ତତ୍ର ଚ ପାତକମ୍ । ନୈଵ କାମାନ୍ନ ଲୋଭାଚ୍ଚ ନ ମୋହାନ୍ନ ଚ ମତ୍ସରାତ୍
ମୁଁ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଘରୁ ବାପାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଣାଯାଇଛି; ଏଠାରେ କେଉଁ ଦୋଷ ଅଛି? ନ କାମବଶ, ନ ଲୋଭରେ, ନ ମୋହରେ, ନ ଇର୍ଷ୍ୟାରେ।
ଆଗତାହଂ ପତିଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପତିଭାଵେନ ସଂସ୍ଥିତା । ଭର୍ତୃରୂପଚ୍ଛଲେନାପି ତ୍ଵଯୈଵ ପରିଵଂଚିତା
ମୁଁ ସ୍ୱାମୀକୁ ଛାଡ଼ି ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ତଥାପି ସ୍ୱାମୀପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ ଅଟୁଟ ଅଛି; ତୁମେ ସ୍ୱାମୀ ଭାବ ଧରି ମୋତେ ଠକାଇଛ।
ଭଵଂତଂ ମାଥୁରଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଗତାହଂ ସମ୍ମୁଖଂ ତଵ । ମାଯାଵିନଂ ଯଦା ଜାନେ ତ୍ଵାମେଵଂ ଦାନଵାଧମ
ତୁମେ ମାଥୁର ଭବେ ମୁଁ ଭାବି, ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଥିଲି; କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ବୁଝିଲି ତୁମେ ଏକ ଠକେଇବାଳା, ଏକ ନିଚ ଦାନବ—
ଏକେନ ହୁଂକୃତେନୈଵ ଭସ୍ମୀଭୂତଂ କରୋମ୍ଯହମ୍ । ଗୋଭିଲ ଉଵାଚ- ଚକ୍ଷୁର୍ହୀନା ନ ପଶ୍ଯଂତି ମାନଵାଃ ଶୃଣୁ ସାଂପ୍ରତମ୍
ମୁଁ ମାତ୍ର ଏକ 'ହୁଁ' ଉଚ୍ଚାରଣରେ ତୁମକୁ ଖାକରେ ପରିଣତ କରିପାରିବି। ଗୋଭିଳ କହିଲେ— ଯେମିତି ଅନ୍ଧ ଲୋକେ ଦେଖିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ମଣିଷ, ଏବେ ଶୁଣ—
ଧର୍ମନେତ୍ରଵିହୀନା ତ୍ଵଂ କଥଂ ଜାନାସି ମାମିହ । ଯଦା ତେ ଭାଵ ଉତ୍ପନ୍ନଃ ପିତୁର୍ଗେହଂ ପ୍ରତି ଶୃଣୁ
ଧର୍ମ ଦୃଷ୍ଟି ନଥିବା ତୁମେ କିପରି ଏଠି ମୋତେ ଚିହ୍ନିପାରିଲ? ଯେତେବେଳେ ତୁମ ମନ ପିତାଙ୍କ ଘରକୁ ଲାଗି ଦୌଡ଼ିଲା, ଶୁଣ—
ପତିଧ୍ଯାନଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ମୁକ୍ତା ଧ୍ଯାନେନ ତ୍ଵଂ ତଦା । ଜ୍ଞାନନେତ୍ରଂ ତଦା ନଷ୍ଟଂ ସ୍ଫୁଟଂ ଚ ହୃଦଯେ ତଵ
ପତିଙ୍କ ଧ୍ୟାନକୁ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗିଲା, ସେତେବେଳେ ତୁମର ଜ୍ଞାନ ଦୃଷ୍ଟି ହରାଇଗଲା, ଏବଂ ତୁମ ହୃଦୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ରହିଲାନାହିଁ।
କଥଂ ମାଂ ତ୍ଵଂ ଵିଜାନାସି ଜ୍ଞାନଚକ୍ଷୁର୍ହତା ଭୁଵି । କସ୍ଯା ମାତା ପିତା ଭ୍ରାତା କସ୍ଯାଃ ସ୍ଵଜନବାଂଧଵାଃ
ପୃଥିବୀରେ ତୁମର ଜ୍ଞାନ ଚକ୍ଷୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବାବେଳେ, କିପରି ମୋତେ ଚିହ୍ନିପାରିବ? କାହା ପାଇଁ ମା, କାହା ପାଇଁ ବାପା, କାହା ପାଇଁ ଭାଇ? କାହା ପାଖରେ ନିଜ ଲୋକ, ବାନ୍ଧବ?
ସର୍ଵସ୍ଥାନେ ପତିର୍ହ୍ଯେକୋ ଭାର୍ଯାଯାସ୍ତୁ ନ ସଂଶଯଃ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ହି ପ୍ରହସ୍ଯୈଵ ଗୋଭିଲୋ ଦାନଵାଧମଃ
ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ, ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ, ପତି ହିଁ ସ୍ତ୍ରୀର ପ୍ରଧାନ ସମ୍ପର୍କୀୟ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହିପରି କହି, ଗୋଭିଳ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ ହସିଲେ।
ନ ଭଯଂ ଵିଦ୍ଯତେ ତେଽଦ୍ଯ ମମାପି ଶୃଣୁ ପୁଂଶ୍ଚଲି । କିଂ ଭଵେତ୍ତଵ ଶାପେନ ଵୃଥୈଵ ପରିକଂପସେ
ଆଜି ମୋ ପକ୍ଷରୁ ତୁମେ କୌଣସି ଭୟ ରଖିବାକୁ ନାହିଁ—ଶୁଣ, ଚଞ୍ଚଳ ମହିଳା। କାହିଁକି ତୁମେ ତୁମ ପତିଙ୍କ ଶାପକୁ ନେଇ ବ୍ୟର୍ଥରେ କମ୍ପିତ ହେଉଛ?
ମମଗେହଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ଭୋଗାନ୍ମନୋଽନୁଗାନ୍ । ପଦ୍ମାଵତ୍ଯୁଵାଚ- ଗଚ୍ଛ ପାପସମାଚାର କିଂ ତ୍ଵଂ ଵଦସି ନିର୍ଘୃଣଃ
ମୋ ଘରକୁ ଆସ, ଏବଂ ମନ ଚାହିଁଥିବା ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କର। ପଦ୍ମାବତୀ କହିଲେ— ଚାଲ ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମ କରୁଥିବା! କେମିତି ଏପରି ନିଷ୍ଠୁର କଥା କହୁଛ?
ସତୀଭାଵେନ ସଂସ୍ଥାସ୍ମି ପତିଵ୍ରତପରାଯଣା । ଧକ୍ଷ୍ଯାମି ତ୍ଵାଂ ମହାପାପ ଯଦ୍ଯେଵଂ ତୁ ଵଦିଷ୍ଯସି
ମୁଁ ସତୀ ଭାବରେ ଅଟୁଟ ରହିଛି, ପତିବ୍ରତା ଧର୍ମକୁ ଧାରଣ କରିଛି। ଯଦି ଏପରି କହିବୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦାହିଦେବି, ମହାପାପୀ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତଥୈକାଂତେ ନିଷସାଦ ମହୀତଲେ । ଦୁଃଖେନ ମହତାଵିଷ୍ଟାଂ ତାମୁଵାଚ ସ ଗୋଭିଲଃ
ଏପରି କହି, ସେ ଏକା ଭାବେ ଭୂମିରେ ବସିଗଲେ। ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇଥିବା ତାଙ୍କୁ ଗୋଭିଳ କହିଲେ—
ତଵୋଦରେ ମଯା ନ୍ଯସ୍ତଂ ସ୍ଵଵୀର୍ଯଂ ସୁକୃତଂ ଶୁଭେ । ତସ୍ମାଦୁତ୍ପତ୍ସ୍ଯତେ ପୁତ୍ରସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯକ୍ଷୋଭକାରକଃ
ତୁମର ଗର୍ଭରେ ମୁଁ ମୋର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀର୍ୟ ରଖିଛି, ଶୁଭେ; ତେଣୁ ତୁମରୁ ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବ, ଯିଏ ତିନି ଲୋକକୁ କମ୍ପାଇଦେବ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗାମାଥ ଗୋଭିଲୋ ଦାନଵସ୍ତଦା । ଗତେ ତସ୍ମିନ୍ଦୁରାଚାରେ ଦାନଵେ ପାପଚାରିଣୀ
ଏପରି କହି, ଗୋଭିଳ ଦାନବ ସେଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେ ଦୁଷ୍ଟ, ପାପୀ ଦାନବ ଚାଲିଯିବା ପରେ—
ଦୁଃଖେନ ମହତାଵିଷ୍ଟା ନୃପକନ୍ଯା ରୁରୋଦ ହ
ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇ, ରାଜକୁମାରୀ କାନ୍ଦିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯୁଵାଚ- ଗତେ ତସ୍ମିନ୍ଦୁରାଚାରେ ଗୋଭିଲେ ପାପଚେତସି । ପଦ୍ମାଵତୀ ରୁରୋଦାଥ ଦୁଃଖେନ ମହତାନ୍ଵିତା
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ— ସେ ଦୁଷ୍ଟ, ପାପପରାୟଣ ଗୋଭିଳ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ପଦ୍ମାବତୀ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ।
ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ରୁଦିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସଖ୍ଯଃ ସର୍ଵା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ପପ୍ରଚ୍ଛୁସ୍ତାଂ ରାଜକନ୍ଯାଂ ତାଃ ସର୍ଵାଶ୍ଚ ଵରାନନାଃ
ତାଙ୍କର କାନ୍ଦଣ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ସଖୀମାନେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁରେ।
କସ୍ମାଦ୍ରୋଦିଷି ଭଦ୍ରଂ ତେ କଥଯସ୍ଵ ହି ଚେଷ୍ଟିତମ୍ । କ୍ଵ ଗତୋଽସୌ ମହାରାଜୋ ମାଥୁରାଧିପତିସ୍ତଵ
ତୁମେ କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛ? ଭଲ ହେଉ, ଘଟିଥିବା କଥା ଆମକୁ କୁହ। ତୁମର ମହାରାଜା, ମାଥୁରାର ଅଧିପତି, କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲେ?
ଯେନ ତ୍ଵଂ ହି ସମାହୂତା ପ୍ରିଯେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵଦସ୍ଵ ନଃ । ତା ଉଵାଚ ସୁଦୁଃଖେନ ରୋଦମାନା ପୁନଃ ପୁନଃ
କିଏ ତୁମକୁ 'ପ୍ରିୟ' ବୋଲି ଡାକିଥିଲା? ଆମକୁ କୁହ। ସେ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ, ପୁନିପୁନି କାନ୍ଦୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ତଯା ଆଵେଦିତଂ ସର୍ଵଂ ଯଜ୍ଜାତଂ ଦୋଷସଂଭଵମ୍ । ତାଭିର୍ନୀତା ପିତୁର୍ଗେହଂ ଵେପମାନା ସୁଦୁଃଖିତା
ସେ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲେ, ଯାହା ଦୁଃଖର କାରଣ ହୋଇଥିଲା। ବଡ଼ ଦୁଃଖିତ ଓ କମ୍ପିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପିତାଙ୍କ ଘରକୁ ନେଇଗଲେ।