ଲଜ୍ଜିତା ଦୁଃଖିତା ଜାତା ଅଧଃକୃତ୍ଵା ତତୋ ମୁଖମ୍ । ଅହଂ ପାପା ଦୁରାଚାରା ନିଃଶଂକା ପରିଵର୍ତିତା
ଲଜ୍ଜିତ ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସେ ମୁହଁ ନମାଇଲେ; 'ମୁଁ ପାପି, ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣର, ଏବେ ଭୟ ଛାଡ଼ି ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଯାଇଛି।'
କୋପମେଵଂ ମହାଭାଗଃ କରିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ । ଯାଵଦ୍ଧି ଚିଂତଯେତ୍ସା ଚ ତାଵତ୍ତେନାପି ପାପିନା
'ନିଶ୍ଚୟ ମହାନ୍ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରାଗିଯିବେ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଏପରି ଭାବୁଥିଲେ, ସେଇ ପାପୀ ପୁଣି—'
ସମାହୂତା ତୁରୀଭୂଯ ଏହ୍ଯେହି ତ୍ଵଂ ମମ ପ୍ରିଯେ । ତ୍ଵଯା ଵିନା କୃତୋ ଦେଵି ପ୍ରାଣାନ୍ଧର୍ତୁଂ ଵରାନନେ
ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ଡାକିଲେ, 'ଆସ, ଆସ, ତୁମେ ମୋର ପ୍ରିୟା! ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ତୁମେ ଛାଡ଼ି ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ।'
ନ ହି ଶକ୍ନୋମ୍ଯହଂ କାଂତେ ଜୀଵିତଂ ପ୍ରିଯମେଵ ଚ । ତଵ ସ୍ନେହେନ ଲୁବ୍ଧୋସ୍ମି ତ୍ଵାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ନୋତ୍ସହେ ଭୃଶମ୍
'ହେ କାନ୍ତା, ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ, ଜୀବନ ମୋତେ ଭଲ ଲାଗୁନାହିଁ; ତୁମର ସ୍ନେହରେ ମୁଁ ମନୋବିଭ୍ରାନ୍ତ, ତୁମେ ଛାଡ଼ି ରହିପାରିବି ନାହିଁ।'
ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯୁଵାଚ- ଏଵମୁକ୍ତା ଗତାପଶ୍ଯତ୍ସୁମୁଖଂ ଲଜ୍ଜଯାନ୍ଵିତା । ସମାଲିଂଗ୍ଯ ତତୋ ଦୈତ୍ଯଃ ସତୀଂ ପଦ୍ମାଵତୀଂ ତଦା
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ— ଏପରି କଥା ଶୁଣି ସେ ଲଜ୍ଜାରେ ମୁଖ ନମାଇ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ତାପରେ ଦାନବ ଗୋଭିଳ ସତୀ ପଦ୍ମାବତୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲା।
ଏକାଂତଂ ତୁ ସମାନୀତା ସୁଭୁକ୍ତା ଇଚ୍ଛଯା ତତଃ । ଦୈତ୍ଯେନ ଗୋଭିଲେନାପି ସତ୍ଯକେତୋଃ ସୁତା ତଦା
ଏକାନ୍ତକୁ ନେଇଯାଇ, ଦାନବ ଗୋଭିଳ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ସତ୍ୟକେତୁଙ୍କର କନ୍ୟା ପଦ୍ମାବତୀଙ୍କୁ ଭୋଗ କଲା।
ସୁକଲୋଵାଚ- ମୁଷ୍କସ୍ଥାନେସ୍ଯ ସଂକେତଂ ନାଵିଂଦତ ଵରାନନା । ସ୍ଵଵସ୍ତ୍ରଂ ସା ପରିଗୃହ୍ଯ ଶଂକିତା ଦୁଃଖିତା ହ୍ଯଭୂତ୍
ସୁକଳା କହିଲେ— ମୁଷ୍କସ୍ଥାନର ଚିହ୍ନ ସେ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ; ନିଜ ବସ୍ତ୍ର ଧରି, ସେ ସନ୍ଦେହ ଓ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ସା ସକ୍ରୋଧା ଵଚଃ ପ୍ରାହ ଗୋଭିଲଂ ଦାନଵାଧମମ୍ । କସ୍ତ୍ଵଂ ପାପସମାଚାରୋ ନିର୍ଘୃଣୋ ଦାନଵାକୃତିଃ
କ୍ରୋଧରେ ସେ ଗୋଭିଳ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ କିଏ, ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, ଦୟାହୀନ, ଦାନବ ଦେହଧାରୀ?'
ଶପ୍ତୁକାମା ସମୁଦ୍ଯୁକ୍ତା ଦୁଃଖେନାକୁଲିତେକ୍ଷଣା । ଵେପମାନା ତଦା ରାଜନ୍ଦୁଃଖଭାରେଣ ପୀଡିତା
ଶାପ ଦେବାକୁ ଚାହିଁ, ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିବା ଦୃଷ୍ଟି ନେଇ, କମ୍ପିଥିବା ଶରୀରରେ, ଦୁଃଖର ଭାରକୁ ବହି, ସେ ସମୟରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ତୟାରି ହେଲେ।
ମମ କାଂତଚ୍ଛଲେନୈଵ ତ୍ଵଯାଗତ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମଵନ୍ । ନାଶିତଂ ଧର୍ମମେଵାଗ୍ର୍ଯଂ ପାତିଵ୍ରତ୍ଯମନୁତ୍ତମମ୍
ମୋର ପ୍ରିୟ ଭାବ ଧରି ତୁମେ ଆସି, ଦୁଷ୍ଟ ମନେଇ, ମୋର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଧର୍ମ, ମୋର ସ୍ୱାମୀପ୍ରତି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ନିଷ୍ଠାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲୁ।
ସୁସ୍ଵରଂ ରୁଦିତଂ କୃତ୍ଵା ମମ ଜନ୍ମ ତ୍ଵଯା ହୃତମ୍ । ପଶ୍ଯ ମେ ବଲମତ୍ରୈଵ ଶାପଂ ଦାସ୍ଯେ ସୁଦାରୁଣମ୍
ସ୍ପଷ୍ଟ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦି, ତୁମେ ମୋର ଜନ୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲୁ; ଏଠି ଏବେ ମୋର ଶକ୍ତିକୁ ଦେଖ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଭୟଙ୍କର ଶାପ ଦେବି।
ଏଵଂ ସଂଭାଷମାଣା ତଂ ଶପ୍ତୁକାମା ତୁ ଗୋଭିଲମ୍
ଏଭଳି କହିଥିବା ବେଳେ, ଶାପ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ସେ, ଗୋଭିଳଙ୍କୁ—
ସୁକଲୋଵାଚ- ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗୋଭିଲୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । ଭଵତୀ ଶପ୍ତୁକାମାସି କସ୍ମାନ୍ମେ କାରଣଂ ଵଦ
ସୁକଳା କହିଲେ— ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଗୋଭିଳ କହିଲେ, 'ତୁମେ ମୋତେ କାହିଁକି ଶାପ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ? କାହିଁକି, କାହିଁକି ଏହି କାରଣ?'
କେନ ଦୋଷେଣ ଲିପ୍ତୋସ୍ମି ଯସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଶପ୍ତୁମୁଦ୍ଯତା । ଗୋଭିଲୋ ନାମ ଦୈତ୍ଯୋସ୍ମି ପୌଲସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ଭଟଃ ଶୁଭେ
ମୁଁ କେଉଁ ଦୋଷରେ ଲିପ୍ତ ହେଲି, ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ ମୋତେ ଶାପ ଦେବାକୁ ଉଦ୍ୟତ? ମୁଁ ଗୋଭିଳ, ଏକ ଦୈତ୍ୟ, ପୌଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କର ଦାସ, ହେ ଶୁଭେ।
ଦୈତ୍ଯାଚାରେଣ ଵର୍ତାମି ଜାନେ ଵିଦ୍ଯାମନୁତ୍ତମାମ୍ । ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥଵେତ୍ତାସ୍ମି କଲାସୁ ନିପୁଣଃ ପୁନଃ
ମୁଁ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଆଚରଣରେ ଚାଲେ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବିଦ୍ୟାକୁ ଜାଣେ, ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଏବଂ କଳାରେ ମଧ୍ୟ ଦକ୍ଷ।
ଏଵଂ ସର୍ଵଂ ଵିଜାନାମି ଦୈତ୍ଯାଚାରଂ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ମେ । ପରସ୍ଵଂ ପରଦାରାଂଶ୍ଚ ବଲାଦ୍ଭୁଂଜାମି ନାନ୍ଯଥା
ମୁଁ ସବୁ କିଛି ଜାଣେ, ଏବେ ମୋ ଠାରୁ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ଶୁଣ; ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଧନ ଓ ଜନାନୀକୁ ଜୋରକରି ନେଇଥାଏ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରକାର ନୁହେଁ।
ଵଯଂ ଦୈତ୍ଯାଃ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଦୈତ୍ଯାଚାରେଣ ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଵର୍ତ୍ତାମୋ ଜ୍ଞାନିଭାଵେନ ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ଆମେ ଦୈତ୍ୟମାନେ, ଏହି ଆଚରଣ ଶୁଣି, ବର୍ତ୍ତମାନ ଦୈତ୍ୟ ଆଚାରରେ ଚାଲୁଛୁ; ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି, ସତ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ ଭାବରେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ହି ଚ୍ଛିଦ୍ରାଣି ଵିପଶ୍ଯାମୋ ଦିନେ ଦିନେ । ତେଷାଂ ହି ତପସୋ ନାଶଂ ଵିଘ୍ନୈଃ କୁର୍ମୋ ନ ସଂଶଯଃ
ଆମେ ପ୍ରତିଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଦୋଷ ଦେଖୁଛୁ; ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାକୁ ବିଘ୍ନ ଦେଇ ନଷ୍ଟ କରୁଛୁ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଛିଦ୍ରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵଯଂ ଦେଵି ନାଶଯାମୋ ନ ସଂଶଯଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣାଞ୍ଛ୍ରୂଯତାଂ ଭଦ୍ରେ ଦେଵଯଜ୍ଞଂ ଵରାନନେ
କୌଣସି ଦୁର୍ବଳତା ମିଳିଲେ, ହେ ଦେବୀ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଉଛୁ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ହେ ଭଦ୍ରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଦେବ-ଯଜ୍ଞ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ନାଶଯାମୋ ଵଯଂ ଯଜ୍ଞାନ୍ଧର୍ମଯଜ୍ଞଂ ନ ସଂଶଯଃ । ସୁବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଦେଵଂ ନାରାଯଣଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ଆମେ ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ଓ ଧର୍ମ-ଯଜ୍ଞକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଛୁ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଭଲ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଛାଡି, ଆମେ ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଉଛୁ।
ପତିଵ୍ରତାଂ ମହାଭାଗାଂ ସୁମତିଂ ଭର୍ତୃତତ୍ପରାମ୍ । ଦୂରେଣାପି ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ତିଷ୍ଠାମୋ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଏକ ପତିବ୍ରତା, ଶୁଭାଗ୍ୟବତୀ, ଭଲ ଚରିତ୍ରର ଓ ସ୍ୱାମୀପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ନାରୀକୁ, ଆମେ ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ଏଡ଼ି ଯାଉଛୁ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତେଜୋ ଦେଵି ସୁଵିପ୍ରସ୍ଯ ହରେଶ୍ଚୈଵ ମହାତ୍ମନଃ । ନାର୍ଯାଃ ପତିଵ୍ରତାଯାଶ୍ଚ ସୋଢୁଂ ଦୈତ୍ଯାଶ୍ଚ ନ କ୍ଷମାଃ
ହେ ଦେବୀ, ଏକ ଭଲ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ତେଜ, ମହାତ୍ମା ହରିଙ୍କର ତେଜ ଓ ପତିବ୍ରତା ନାରୀଙ୍କର ତେଜ—ଦୈତ୍ୟମାନେ ସେଥିରେ ଅସହ୍ୟ।
ପତିଵ୍ରତାଭଯେନାପି ଵିଷ୍ଣୋଃ ସୁବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଚ । ନଶ୍ଯଂତି ଦାନଵାଃ ସର୍ଵେ ଦୂରଂ ରାକ୍ଷସପୁଂଗଵାଃ
ପତିବ୍ରତା ଭୟରେ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଭଲ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଭୟରେ, ସମସ୍ତ ଦାନବ ନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଦୂରକୁ ପଳାଯାନ୍ତି।
ଅହଂ ଦାନଵଧର୍ମେଣ ଵିଚରାମି ମହୀତଲମ୍ । କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଶପ୍ତୁକାମାସି ମମ ଦୋଷୋ ଵିଚାର୍ଯତାମ୍
ମୁଁ ଦାନବ ଧର୍ମରେ ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ଘୁଞ୍ଚିବା କରୁଛି; ତୁମେ କାହିଁକି ମୋତେ ଶାପ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ମୋର ଦୋଷ ଭଲଭାବେ ଭାବନ୍ତୁ।
ପଦ୍ମାଵତ୍ଯୁଵାଚ- ମମ ଧର୍ମଃ ସୁକାଯଶ୍ଚ ତ୍ଵଯୈଵ ପରିନାଶିତଃ । ଅହଂ ପତିଵ୍ରତା ସାଧ୍ଵୀ ପତିକାମା ତପସ୍ଵିନୀ
ପଦ୍ମାବତୀ କହିଲେ— ମୋର ଧର୍ମ ଓ ଭଲ ନାମ କେବଳ ତୁମେ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲୁ; ମୁଁ ଏକ ପତିବ୍ରତା, ସାଧ୍ବୀ, ସ୍ୱାମୀପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଓ ତପସ୍ୟାରତ।
ସ୍ଵମାର୍ଗେ ସଂସ୍ଥିତା ପାପ ମାଯଯା ପରିନାଶିତା । ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵାମପ୍ଯହଂ ଦୁଷ୍ଟ ଆଧକ୍ଷ୍ଯାମି ନ ସଂଶଯଃ
ମୁଁ ନିଜ ମାର୍ଗରେ ଅଟୁଟ ଥିଲି, ହେ ପାପୀ, ତୁମର ମାୟାରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଲି; ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ଦଣ୍ଡିବି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଗୋଭିଲ ଉଵାଚ- ଧର୍ମମେଵ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଭଵତୀ ଯଦି ମନ୍ଯତେ । ଅଗ୍ନିଚିଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯାପି ଶ୍ରୂଯତାଂ ନୃପନଂଦିନୀ
ଗୋଭିଲ କହିଲେ— ଯଦି ଆପଣ ଅନୁମତି ଦେଇଛନ୍ତି, ମୁଁ ଧର୍ମର କଥା କହିବି; ରାଜାଙ୍କର ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯିଏ ଅଗ୍ନିର ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ରାଜନୀ ମଧ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଜୁହ୍ଵନ୍ଦେଵଂ ଦ୍ଵିକାଲଂ ଯୋ ନ ତ୍ଯଜେଦଗ୍ନିମଂଦିରମ୍ । ସ ଚାଗ୍ନିହୋତ୍ରୀ ଭଵତି ଯଜତ୍ଯେଵ ଦିନେଦିନେ
ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ଦୁଇଥର ଦେବତାଙ୍କୁ ହୋମ କରନ୍ତି ଏବଂ କେବେ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡକୁ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଦିନେ ଦିନେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଅନ୍ଯଚ୍ଚୈଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଭୃତ୍ଯଧର୍ମଂ ଵରାନନେ । ମନସା କର୍ମଣା ଵାଚା ଵିଶୁଦ୍ଧୋ ଯୋଽପି ନିତ୍ଯଶଃ
ଏବେ ମୁଁ ଚାକର ଧର୍ମ ବିଷୟରେ କହିବି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ; ଯିଏ ସଦା ମନ, କାମ ଓ କଥାରେ ପବିତ୍ର ରହେ—
ନିତ୍ଯମାଦେଶକାରୀ ଯଃ ପଶ୍ଚାତ୍ତିଷ୍ଠତି ଚାଗ୍ରତଃ । ସ ଭୃତ୍ଯଃ କଥ୍ଯତେ ଦେଵି ପୁଣ୍ଯଭାଗୀ ନ ସଂଶଯଃ
ଯିଏ ସଦା ଆଜ୍ଞା ମାନେ, ମାଲିକଙ୍କ ପଛରେ ଓ ସାମ୍ନାରେ ରହେ, ସେଇ ଚାକର ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ହେ ଦେବୀ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ।