ପର୍ଵତାଗ୍ରେ ଅଶୋକସ୍ଯଚ୍ଛାଯାମାଶ୍ରିତ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତଃ । ଶିଲାତଲସ୍ଥୋ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଵୀଣାଦଂଡେନ ଵୀରକଃ
ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ଅଶୋକ ଗଛର ଛାୟା ତଳେ ବସି, ଦୁଷ୍ଟମନା ବୀରକ ଏକ ପାଥର ଚଉକି ଉପରେ ବସିଥିଲା, ହାତରେ ବୀଣା ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିଲା।
ସୁସ୍ଵରଂ ଗାଯମାନସ୍ତୁ ଗୀତଂ ଵିଶ୍ଵପ୍ରମୋହନମ୍ । ତାଲମାନକ୍ରିଯୋପେତଂ ସପ୍ତସ୍ଵରଵିଭୂଷିତମ୍
ସେ ମିଠା ସ୍ୱରରେ ଗାଉଥିଲା, ଯେଉଁ ଗୀତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲା, ତାଳ ଓ ମାପ ସହିତ, ସାତଟି ସ୍ୱରର ଶୋଭାରେ ଭରିଥିଲା।
ଗୀତଂ ଗାଯତି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ତସ୍ଯା ରୂପେଣ ମୋହିତଃ । ପର୍ଵତାଗ୍ରେ ସ୍ଥିତୋ ଵିପ୍ର ହର୍ଷେଣ ମହତାନ୍ଵିତଃ
ଦୁଷ୍ଟମନା ସେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲା, ତାଙ୍କର ରୂପରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇଥିଲେ।
ସଖୀମଧ୍ଯଗତା ସା ତୁ ପଦ୍ମାଵତୀ ଵରାନନା । ଶୁଶ୍ରୁଵେ ସୁସ୍ଵରଂ ଗୀତଂ ତାଲମାନଲଯାନ୍ଵିତମ୍
ସହେଳୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହିଥିବା ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ ପଦ୍ମାବତୀ ମିଠା ସ୍ୱରର ଗୀତ ଶୁଣିଲେ, ଯାହା ତାଳ ଓ ଲୟରେ ଭରିଥିଲା।
କୋଽଯଂ ଗାଯତି ଧର୍ମାତ୍ମା ମହତ୍ସୌଖ୍ଯପ୍ରଦାଯକମ୍ । ଗୀତଂ ହି ସତ୍କ୍ରିଯୋପେତଂ ସର୍ଵଭାଵସମନ୍ଵିତମ୍
କିଏ ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକ ଏପରି ମଧୁର ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି, ଯାହା ବଡ଼ ସୁଖ ଦେଉଛି? ଏହି ଗୀତ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଭାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ସଖୀଭିଃ ସହିତା ଗତ୍ଵା ଔତ୍ସୁକ୍ଯେନ ନୃପାତ୍ମଜା । ଅଶୋକଚ୍ଛାଯାମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଵିମଲେ ସୁଶିଲାତଲେ
ସହେଳୀମାନଙ୍କ ସହିତ ରାଜକନ୍ୟା ଉତ୍ସୁକତାରେ ଚାଲିଗଲେ, ଅଶୋକ ଗଛର ଛାୟା ତଳେ ଶୁଭ୍ର ପାଥର ଚଉକି ଉପରେ ବସିଲେ।
ଦଦର୍ଶ ଭୂପଵେଷେଣ ଗୋଭିଲଂ ଦାନଵାଧମମ୍ । ପୁଷ୍ପମାଲାଂବରଧରଂ ଦିଵ୍ଯଗଂଧାନୁଲେପନମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ ଭୂପତିର ଭେଷ ଧରିଥିବା ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ ଗୋଭିଳଙ୍କୁ, ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଲଗାଇଥିଲେ।
ସର୍ଵାଭରଣଶୋଭାଂଗଂ ପଦ୍ମାଵତୀ ପତିଵ୍ରତା । ମଥୁରେଶଃ ସମାଯାତଃ କଦା ଧର୍ମପରାଯଣଃ
ସମସ୍ତ ଆଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ପତିବ୍ରତା ପଦ୍ମାବତୀ ଭାବିଲେ: 'ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠ ମଥୁରାର ମହାରାଜ କେବେ ଫେରିବେ?'
ମମ ନାଥୋ ମହାତ୍ମା ଵୈ ରାଜ୍ଯଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଦୂରତଃ । ଯାଵଦ୍ଧି ଚିଂତଯେତ୍ସା ଚ ତାଵତ୍ପାପେନ ତେନ ସା
'ମୋର ମହାନ୍ ନାଥ ରାଜ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଦୂରେ ଅଛନ୍ତି; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଏପରି ଭାବୁଥିଲେ, ସେ ମହିଳାକୁ ସେଇ ପାପୀ ଡାକିଲା।'
ସମାହୂତା ତୁରୀଭୂଯ ଏହି ତ୍ଵଂ ହି ପ୍ରିଯେ ମମ । ଚକିତାଶଂକିତାସାଚକଥଂଭର୍ତ୍ତାସମାଗତଃ
ତାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ, 'ଆସ, ଆସ, ତୁମେ ମୋର ପ୍ରିୟା!' ସେ ଭୟଭିତ, ସନ୍ଦେହୀ ଓ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ, ଭାବିଲେ କି ତାଙ୍କର ପତି ଆସିଛନ୍ତି କି?
ଲଜ୍ଜିତା ଦୁଃଖିତା ଜାତା ଅଧଃକୃତ୍ଵା ତତୋ ମୁଖମ୍ । ଅହଂ ପାପା ଦୁରାଚାରା ନିଃଶଂକା ପରିଵର୍ତିତା
ଲଜ୍ଜିତ ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସେ ମୁହଁ ନମାଇଲେ; 'ମୁଁ ପାପି, ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣର, ଏବେ ଭୟ ଛାଡ଼ି ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଯାଇଛି।'
କୋପମେଵଂ ମହାଭାଗଃ କରିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ । ଯାଵଦ୍ଧି ଚିଂତଯେତ୍ସା ଚ ତାଵତ୍ତେନାପି ପାପିନା
'ନିଶ୍ଚୟ ମହାନ୍ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରାଗିଯିବେ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଏପରି ଭାବୁଥିଲେ, ସେଇ ପାପୀ ପୁଣି—'
ସମାହୂତା ତୁରୀଭୂଯ ଏହ୍ଯେହି ତ୍ଵଂ ମମ ପ୍ରିଯେ । ତ୍ଵଯା ଵିନା କୃତୋ ଦେଵି ପ୍ରାଣାନ୍ଧର୍ତୁଂ ଵରାନନେ
ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ଡାକିଲେ, 'ଆସ, ଆସ, ତୁମେ ମୋର ପ୍ରିୟା! ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ତୁମେ ଛାଡ଼ି ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ।'
ନ ହି ଶକ୍ନୋମ୍ଯହଂ କାଂତେ ଜୀଵିତଂ ପ୍ରିଯମେଵ ଚ । ତଵ ସ୍ନେହେନ ଲୁବ୍ଧୋସ୍ମି ତ୍ଵାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ନୋତ୍ସହେ ଭୃଶମ୍
'ହେ କାନ୍ତା, ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ, ଜୀବନ ମୋତେ ଭଲ ଲାଗୁନାହିଁ; ତୁମର ସ୍ନେହରେ ମୁଁ ମନୋବିଭ୍ରାନ୍ତ, ତୁମେ ଛାଡ଼ି ରହିପାରିବି ନାହିଁ।'
ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯୁଵାଚ- ଏଵମୁକ୍ତା ଗତାପଶ୍ଯତ୍ସୁମୁଖଂ ଲଜ୍ଜଯାନ୍ଵିତା । ସମାଲିଂଗ୍ଯ ତତୋ ଦୈତ୍ଯଃ ସତୀଂ ପଦ୍ମାଵତୀଂ ତଦା
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ— ଏପରି କଥା ଶୁଣି ସେ ଲଜ୍ଜାରେ ମୁଖ ନମାଇ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ତାପରେ ଦାନବ ଗୋଭିଳ ସତୀ ପଦ୍ମାବତୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲା।
ଏକାଂତଂ ତୁ ସମାନୀତା ସୁଭୁକ୍ତା ଇଚ୍ଛଯା ତତଃ । ଦୈତ୍ଯେନ ଗୋଭିଲେନାପି ସତ୍ଯକେତୋଃ ସୁତା ତଦା
ଏକାନ୍ତକୁ ନେଇଯାଇ, ଦାନବ ଗୋଭିଳ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ସତ୍ୟକେତୁଙ୍କର କନ୍ୟା ପଦ୍ମାବତୀଙ୍କୁ ଭୋଗ କଲା।
ସୁକଲୋଵାଚ- ମୁଷ୍କସ୍ଥାନେସ୍ଯ ସଂକେତଂ ନାଵିଂଦତ ଵରାନନା । ସ୍ଵଵସ୍ତ୍ରଂ ସା ପରିଗୃହ୍ଯ ଶଂକିତା ଦୁଃଖିତା ହ୍ଯଭୂତ୍
ସୁକଳା କହିଲେ— ମୁଷ୍କସ୍ଥାନର ଚିହ୍ନ ସେ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ; ନିଜ ବସ୍ତ୍ର ଧରି, ସେ ସନ୍ଦେହ ଓ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ସା ସକ୍ରୋଧା ଵଚଃ ପ୍ରାହ ଗୋଭିଲଂ ଦାନଵାଧମମ୍ । କସ୍ତ୍ଵଂ ପାପସମାଚାରୋ ନିର୍ଘୃଣୋ ଦାନଵାକୃତିଃ
କ୍ରୋଧରେ ସେ ଗୋଭିଳ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ କିଏ, ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, ଦୟାହୀନ, ଦାନବ ଦେହଧାରୀ?'
ଶପ୍ତୁକାମା ସମୁଦ୍ଯୁକ୍ତା ଦୁଃଖେନାକୁଲିତେକ୍ଷଣା । ଵେପମାନା ତଦା ରାଜନ୍ଦୁଃଖଭାରେଣ ପୀଡିତା
ଶାପ ଦେବାକୁ ଚାହିଁ, ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିବା ଦୃଷ୍ଟି ନେଇ, କମ୍ପିଥିବା ଶରୀରରେ, ଦୁଃଖର ଭାରକୁ ବହି, ସେ ସମୟରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ତୟାରି ହେଲେ।
ମମ କାଂତଚ୍ଛଲେନୈଵ ତ୍ଵଯାଗତ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମଵନ୍ । ନାଶିତଂ ଧର୍ମମେଵାଗ୍ର୍ଯଂ ପାତିଵ୍ରତ୍ଯମନୁତ୍ତମମ୍
ମୋର ପ୍ରିୟ ଭାବ ଧରି ତୁମେ ଆସି, ଦୁଷ୍ଟ ମନେଇ, ମୋର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଧର୍ମ, ମୋର ସ୍ୱାମୀପ୍ରତି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ନିଷ୍ଠାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲୁ।
ସୁସ୍ଵରଂ ରୁଦିତଂ କୃତ୍ଵା ମମ ଜନ୍ମ ତ୍ଵଯା ହୃତମ୍ । ପଶ୍ଯ ମେ ବଲମତ୍ରୈଵ ଶାପଂ ଦାସ୍ଯେ ସୁଦାରୁଣମ୍
ସ୍ପଷ୍ଟ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦି, ତୁମେ ମୋର ଜନ୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲୁ; ଏଠି ଏବେ ମୋର ଶକ୍ତିକୁ ଦେଖ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଭୟଙ୍କର ଶାପ ଦେବି।
ଏଵଂ ସଂଭାଷମାଣା ତଂ ଶପ୍ତୁକାମା ତୁ ଗୋଭିଲମ୍
ଏଭଳି କହିଥିବା ବେଳେ, ଶାପ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ସେ, ଗୋଭିଳଙ୍କୁ—
ସୁକଲୋଵାଚ- ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗୋଭିଲୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । ଭଵତୀ ଶପ୍ତୁକାମାସି କସ୍ମାନ୍ମେ କାରଣଂ ଵଦ
ସୁକଳା କହିଲେ— ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଗୋଭିଳ କହିଲେ, 'ତୁମେ ମୋତେ କାହିଁକି ଶାପ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ? କାହିଁକି, କାହିଁକି ଏହି କାରଣ?'
କେନ ଦୋଷେଣ ଲିପ୍ତୋସ୍ମି ଯସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଶପ୍ତୁମୁଦ୍ଯତା । ଗୋଭିଲୋ ନାମ ଦୈତ୍ଯୋସ୍ମି ପୌଲସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ଭଟଃ ଶୁଭେ
ମୁଁ କେଉଁ ଦୋଷରେ ଲିପ୍ତ ହେଲି, ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ ମୋତେ ଶାପ ଦେବାକୁ ଉଦ୍ୟତ? ମୁଁ ଗୋଭିଳ, ଏକ ଦୈତ୍ୟ, ପୌଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କର ଦାସ, ହେ ଶୁଭେ।
ଦୈତ୍ଯାଚାରେଣ ଵର୍ତାମି ଜାନେ ଵିଦ୍ଯାମନୁତ୍ତମାମ୍ । ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥଵେତ୍ତାସ୍ମି କଲାସୁ ନିପୁଣଃ ପୁନଃ
ମୁଁ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଆଚରଣରେ ଚାଲେ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବିଦ୍ୟାକୁ ଜାଣେ, ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଏବଂ କଳାରେ ମଧ୍ୟ ଦକ୍ଷ।
ଏଵଂ ସର୍ଵଂ ଵିଜାନାମି ଦୈତ୍ଯାଚାରଂ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ମେ । ପରସ୍ଵଂ ପରଦାରାଂଶ୍ଚ ବଲାଦ୍ଭୁଂଜାମି ନାନ୍ଯଥା
ମୁଁ ସବୁ କିଛି ଜାଣେ, ଏବେ ମୋ ଠାରୁ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ଶୁଣ; ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଧନ ଓ ଜନାନୀକୁ ଜୋରକରି ନେଇଥାଏ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରକାର ନୁହେଁ।
ଵଯଂ ଦୈତ୍ଯାଃ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଦୈତ୍ଯାଚାରେଣ ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଵର୍ତ୍ତାମୋ ଜ୍ଞାନିଭାଵେନ ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ଆମେ ଦୈତ୍ୟମାନେ, ଏହି ଆଚରଣ ଶୁଣି, ବର୍ତ୍ତମାନ ଦୈତ୍ୟ ଆଚାରରେ ଚାଲୁଛୁ; ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି, ସତ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ ଭାବରେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ହି ଚ୍ଛିଦ୍ରାଣି ଵିପଶ୍ଯାମୋ ଦିନେ ଦିନେ । ତେଷାଂ ହି ତପସୋ ନାଶଂ ଵିଘ୍ନୈଃ କୁର୍ମୋ ନ ସଂଶଯଃ
ଆମେ ପ୍ରତିଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଦୋଷ ଦେଖୁଛୁ; ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାକୁ ବିଘ୍ନ ଦେଇ ନଷ୍ଟ କରୁଛୁ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଛିଦ୍ରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵଯଂ ଦେଵି ନାଶଯାମୋ ନ ସଂଶଯଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣାଞ୍ଛ୍ରୂଯତାଂ ଭଦ୍ରେ ଦେଵଯଜ୍ଞଂ ଵରାନନେ
କୌଣସି ଦୁର୍ବଳତା ମିଳିଲେ, ହେ ଦେବୀ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଉଛୁ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ହେ ଭଦ୍ରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଦେବ-ଯଜ୍ଞ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ନାଶଯାମୋ ଵଯଂ ଯଜ୍ଞାନ୍ଧର୍ମଯଜ୍ଞଂ ନ ସଂଶଯଃ । ସୁବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଦେଵଂ ନାରାଯଣଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ଆମେ ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ଓ ଧର୍ମ-ଯଜ୍ଞକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଛୁ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଭଲ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଛାଡି, ଆମେ ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଉଛୁ।