ଶାଲଗ୍ରାମୋଦ୍ଭଵଂ ତୀର୍ଥଂ ଗଲ୍ଲିକାଯାଂ ସୁରେଶ୍ଵରି । ନର୍ମଦାଯାଂ ଶିଵାଖ୍ଯଂ ତୁ ମାଯାଯାଂ ଵିଶ୍ଵରୂପକମ୍
ଶାଳଗ୍ରାମରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ତୀର୍ଥ, ଗଲ୍ଲିକାରେ ସୁରେଶ୍ୱରୀ, ନର୍ମଦାରେ ଶିବ ଓ ମାୟାରେ ବିଶ୍ୱରୂପକ।
ଉତ୍ପଲାକ୍ଷଂ ସହସ୍ରାକ୍ଷଂ ଜାତଂ ଵୈ ରୈଵତେ ଗିରୌ । ଗଂଗାଯାଂ ପିତୃତୀର୍ଥଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୁପାଦୋଦ୍ଭଵଂ ତଥା
ଉତ୍ପଳାକ୍ଷ ଓ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ରୈବତ ପାହାଡ଼ରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଗଙ୍ଗାରେ ପିତୃତୀର୍ଥ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ତୀର୍ଥ।
ଵିପାଶାଯାଂ ଵିପାପା ଚ ପାଟଲେ ପୁଂଡ୍ରଵର୍ଦ୍ଧନମ୍ । ନାରାଯଣଂ ସୁପାର୍ଶ୍ଵେ ତୁ ତ୍ରିକୂଟେ ଵିଷ୍ଣୁମଂଦିରମ୍
ବିପାଶାରେ ବିପାପା, ପାଟଳାରେ ପୁଣ୍ଡ୍ରବର୍ଦ୍ଧନ, ସୁପାର୍ଶ୍ୱରେ ନାରାୟଣ ଓ ତ୍ରିକୂଟରେ ବିଷ୍ଣୁମନ୍ଦିର।
ଵିପୁଲେ ଵିପୁଲଂ ନାମ କଲ୍ଯାଣଂ ମଲଯାଚଲେ । କୌରଵଂ କୋଟିତୀର୍ଥେ ଚ ସୁଗଂଧଂ ଗଂଧମାଦନେ
ବିପୁଳ ପାହାଡ଼ରେ ବିପୁଳ ତୀର୍ଥ, ମଲୟାଚଳରେ କଳ୍ୟାଣ, କୋଟିତୀର୍ଥରେ କୌରବ, ଗନ୍ଧମାଦନରେ ସୁଗନ୍ଧ।
କୁବ୍ଜାମ୍ରକେ ତ୍ରିସଂଧ୍ଯଂ ତୁ ଗଂଗାଂଦ୍ଵାରେ ହରିପ୍ରିଯମ୍ । ଶୈଲଂ ଵିଂଧ୍ଯପ୍ରଦେଶେ ତୁ ବଦର୍ଯାଂ ସାରସ୍ଵତଂ ସ୍ମୃତମ୍
କୁବ୍ଜାମ୍ରକରେ ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ୟା, ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାରରେ ହରିପ୍ରିୟ, ବିନ୍ଧ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଶୈଳ, ବଦରୀରେ ସାରସ୍ୱତ।
କାଲିଦ୍ଯାଂ କାଲରୂପଂ ଚ ସହ୍ଯେ ଵୈ ସାଯକଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ଚାଂଦ୍ରଂ ଚଂଦ୍ରପ୍ରଦେଶେ ତୁ ରମଣଂ ତୀର୍ଥନାଯକମ୍
କାଳିଦ୍ୟାରେ କାଳରୂପ, ସାହ୍ୟ ପାହାଡ଼ରେ ସାୟକ, ଚନ୍ଦ୍ର ଅଞ୍ଚଳରେ ରମଣ ତୀର୍ଥନାୟକ।
ଯମୁନାଯାଂ ମୃଗାଖ୍ଯଂ ତୁ କରଵୀରେ କୁରୂଦ୍ଭଵମ୍ । ଵିନାଯକେ ପର୍ଵତେ ଵୈ ଉମାଖ୍ଯଂ ତୀର୍ଥମେଵ ଚ
ୟମୁନାରେ ମୃଗାଖ୍ୟ, କରବୀରରେ କୁରୁଉତ୍ପନ୍ନ, ବିନାୟକ ପାହାଡ଼ରେ ଉମା ନାମକ ତୀର୍ଥ।
ଆରୋଗ୍ଯଂ ଭାସ୍କରେ ଦେଶେ ମହାକାଲେ ମହେଶ୍ଵରମ୍ । ତୀର୍ଥଂ ଅଭଯଦଂ ନାମାମୃତାଖ୍ଯଂ ଵିଂଧ୍ଯକଂଧରେ
ଭାସ୍କର ଦେଶରେ ଆରୋଗ୍ୟ, ମହାକାଳରେ ମହେଶ୍ୱର, ବିନ୍ଧ୍ୟ କନ୍ଧରେ ଅଭୟଦା ନାମ ଅମୃତ ତୀର୍ଥ।
ମଂଡପେ ଵିଶ୍ଵରୂପଂ ଚ ସ୍ଵାହାଖ୍ଯଂ ଈଶ୍ଵରେ ପୁରେ । ଵୈଗଲେଯଂ ପ୍ରଚଂଡାଯାଂ ଚାଂଡିକଂମରକଂଟକେ
ମଣ୍ଡପରେ ବିଶ୍ୱରୂପ, ଈଶ୍ୱର ପୁରରେ ସ୍ୱାହାଖ୍ୟ, ପ୍ରଚଣ୍ଡାରେ ବୈଗଲେୟ, ମରକଣ୍ଟକରେ ଚଣ୍ଡିକା।
ସୋମେଶ୍ଵରଂ ତଥା ତୀର୍ଥେ ପ୍ରଭାସେ ପୁଷ୍କରଂ ତଥା । ଦେଵମାତ୍ରଂ ସରସ୍ଵତ୍ଯାଂ ପାରାଵତତଟେ ସ୍ଥିତମ୍
ତୀର୍ଥରେ ସୋମେଶ୍ୱର, ପ୍ରଭାସରେ ପୁଷ୍କର, ସରସ୍ୱତୀରେ ଦେବମାତ୍ର, ପାରାବତ ତଟରେ ବସିଛି।
ମହାଲଯଂ ମହାପଦ୍ମେ ପଯୋଷ୍ଣ୍ଯାଂ ପିଂଗଲେଶ୍ଵରମ୍ । ସିଂହିକାଯାଂ ତଥା ତୀର୍ଥଂ ସୌରଵେରଵିସଂଜ୍ଞକମ୍
ମହାପଦ୍ମରେ ମହାଳୟ, ପୟୋଷ୍ଣୀରେ ପିଙ୍ଗଳେଶ୍ୱର, ସିଂହିକାରେ ସୌରବେର ନାମକ ତୀର୍ଥ।
କାର୍ତିକଂ କୃତ୍ତିକାକ୍ଷେତ୍ରେ ଶାଂକରଂ ଶଂକରେ ଗିରୌ । ଉତ୍ପଲାଖ୍ଯଂ ତତୋ ଦିଵ୍ଯଂ ସୁଭଦ୍ରା ସିଂଧୁସଂଗମେ
କୃତ୍ତିକା କ୍ଷେତ୍ରରେ କାର୍ତ୍ତିକ, ଶଙ୍କର ପାହାଡ଼ରେ ଶାଙ୍କର, ତାପରେ ଦିବ୍ୟ ଉତ୍ପଳାଖ୍ୟ, ସିନ୍ଧୁ ସଂଗମରେ ସୁଭଦ୍ରା।
ଗାଣପତ୍ଯଂ ତତଶ୍ଚୈଵ ପର୍ଵତୋ ଵିଷ୍ଣୁସଂଜ୍ଞକେ । ଜାଲଂଧରେ ତତଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତୀର୍ଥଂ ଵିଷ୍ଣୁମୁଖଂ ଚ ଯତ୍
ତାପରେ ଗାଣପତ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁ ନାମକ ପାହାଡ଼, ଜାଲନ୍ଧରରେ ବିଷ୍ଣୁମୁଖ ତୀର୍ଥ କୁହାଯାଏ।
ତାରେ ଵୈ ତାରକଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପର୍ଵତେ ଵିଷ୍ଣୁସଂଜ୍ଞକେ । ଦେଵଦାରୁଵନେ ପୌଂଡ୍ରଂ ପୌଷ୍କଂ କାଶ୍ମୀରମଂଡଲେ
ତାରରେ ତାରକ, ବିଷ୍ଣୁ ନାମକ ପାହାଡ଼ରେ, ଦେବଦାରୁବନରେ ପୌଣ୍ଡ୍ର ଓ ପୌଷ୍କ, କାଶ୍ମୀର ଅଞ୍ଚଳରେ।
ଭୌମଂ ହିମଂ ହିମାଦ୍ରୌ ଚ ତୁଷ୍ଟିକଂ ପୌଷ୍ଟିକଂ ପୁନଃ । କପାଲମୋଚନଂ ତୀର୍ଥଂ ଜାତଂ ମାଯାପୁରେ ତଥା
ପୃଥିବୀର ହିମ ହିମାଳୟରେ, ତୁଷ୍ଟିକ ଓ ପୌଷ୍ଟିକ ପୁନିଥରେ; ମାୟାପୁରରେ କପାଳମୋଚନ ତୀର୍ଥ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଶଂଖୋଦ୍ଧାରଂ ତତଶ୍ଚୈଵ ଦେଵଂ ଵୈ ଶଂଖଧାରକମ୍ । ପିଂଡେ ଵୈ ପିଂଡନାମାନଂ ସିଦ୍ଧେ ଵୈଖାନସଂ ଭଵେତ୍
ତାପରେ ଶଂଖୋଦ୍ଧାର ଓ ଦେବତା ଶଂଖଧାରକ; ପିଣ୍ଡରେ ପିଣ୍ଡନାମ ଓ ସିଦ୍ଧରେ ବୈଖାନସ ମିଳେ।
ଅଚ୍ଛୋଦେ ଵିଷ୍ଣୁକାମଂ ତୁ ଧର୍ମକାମାର୍ଥମୋକ୍ଷଦମ୍ । ଔଷଧ୍ଯଂ ଚୋତ୍ତରେକୂଲେ କୁଶଦ୍ଵୀପେ କୁଶୋଦକମ୍
ଅଚ୍ଛୋଦରେ ବିଷ୍ଣୁକାମ ଯାହା ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ; ଉତ୍ତର କୂଳରେ ଔଷଧ ଜଳ ଓ କୁଶଦ୍ୱୀପରେ କୁଶୋଦକ ଅଛି।
ମନ୍ମଥଂ ହେମକୂଟେ ତୁ କୁମୁଦେ ସତ୍ଯଵାଦନମ୍ । ଵଦଂତ୍ଯାଵାଶ୍ଵକଂ ତୀର୍ଥଂ ଵିଂଧ୍ଯେ ଵୈ ମାତୃକଂ ସ୍ମୃତମ୍
ହେମକୂଟରେ ମନ୍ମଥ, କୁମୁଦରେ ସତ୍ୟବାଦନ; ଅବାଶ୍ୱକ ତୀର୍ଥ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ବିନ୍ଧ୍ୟରେ ମାତୃକା ସ୍ମରଣ ହୁଏ।
ଚିତ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମମଯଂ ତୀର୍ଥଂ ତୀର୍ଥାନାଂ ପାଵନଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ଏତେଷାଂ ସର୍ଵତୀର୍ଥାନାମୁତ୍ତମଂ ଶୃଣୁ ସୁଂଦରି
ଚିତ୍ତରେ ବ୍ରହ୍ମମୟ ତୀର୍ଥ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରେ ବୋଲି ମନାଯାଏ; ଏହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯାହା, ଶୁଣ, ସୁନ୍ଦରୀ।
ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାମମଯଂ ତୀର୍ଥଂ ନ ଭୂତଂ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି । ବ୍ରହ୍ମହା ହେମହାରୀ ଵା ବାଲହା ଗୋଘ୍ନ ଏଵ ଚ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମରେ ଗଠିତ ତୀର୍ଥ କେବେ ଥିଲା ନାହିଁ, କେବେ ହେବି ନାହିଁ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା, ସୁନା ଚୋର, ଶିଶୁ ହନ୍ତା କିମ୍ବା ଗୋହତ୍ୟାକାରୀ ହେଉଥିବା ମଧ୍ୟ।
ମୁଚ୍ଯତେ ନାମମାତ୍ରେଣ ପ୍ରସାଦାତ୍କେଶଵସ୍ଯ ତୁ । କଲୌ ଦ୍ଵାରଵତୀ ରମ୍ଯା ଧନ୍ଯୋ ଦେଵୋ ଜନାର୍ଦନଃ
କେବଳ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ କେଶବଙ୍କ କୃପାରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; କଳିଯୁଗରେ ଦ୍ୱାରାବତୀ ଆନନ୍ଦମୟ, ଧନ୍ୟ ଦେବ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ।
ଯେ ପଶ୍ଯଂତି ନରା ଦେଵଂ ମୁକ୍ତିସ୍ତେଷାଂ ସୁନିଶ୍ଚଲା । ଏଵଂ ଧନ୍ଯତମଂ ଦେଵଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ସର୍ଵେଶ୍ଵରଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ଯେମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ମୁକ୍ତି ଅଟୁଟ ରହେ; ଏଭଳି ଧନ୍ୟତମ ଦେବ ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାକୁର, ପ୍ରଭୁ।
ଚିଂତଯାମି ମହାଦେଵି ଵିଦ୍ଵତ୍ସଂସ୍ଥୋ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ଅଷ୍ଟୋତ୍ତରଂ ତୁ ତୀର୍ଥାନାଂ ଶତମେତଦୁଦାହୃତମ୍
ମୁଁ ବିଚାର କରେଁ, ମହାଦେବୀ, ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ; ଏହି ଏକଶଏ ଆଠ ତୀର୍ଥର ଗଣନା ହେଉଛି।
ଯୋ ଜପେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । ଏଷୁ ତୀର୍ଥେଷୁ ଯଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ପଶ୍ଯେନ୍ନାରାଯଣଂ ହରିମ୍
ଯିଏ ଏହାକୁ ଜପ କରେ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଏହି ତୀର୍ଥଗୁଡିକରେ ସ୍ନାନ କରି ଯିଏ ନାରାୟଣ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖେ,
ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଯାତି ଵିଷ୍ଣୋଃ ସନାତନମ୍ । ଜଗନ୍ନାଥଂ ମହାତୀର୍ଥଂ ଲୋକାନାଂ ପାଵନଂ ସ୍ମୃତମ୍
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶାଶ୍ୱତ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ; ଜଗନ୍ନାଥ ମହାତୀର୍ଥ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରେ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଯେ ଗଚ୍ଛଂତି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ତେପି ଯାଂତି ପରାଂ ଗତିମ୍ । ଶତାଷ୍ଟକଂ ମହାପୁଣ୍ଯଂ ଶ୍ରାଵଯେତ୍ପିତୃକର୍ମଣି
ଯେମାନେ ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି; ଏହି ଏକଶଏ ଆଠ ମହାପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟରେ ଶ୍ରବଣ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ଇହଲୋକେ ସୁଖଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଯାତି ଵିଷ୍ଣୋଃ ସନାତନମ୍ । ଗୋଦାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାନେ ଵା ଅହନ୍ଯହନି ଵା ପୁନଃ
ଏହି ଲୋକରେ ସୁଖ ଭୋଗ କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶାଶ୍ୱତ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ; ଗୋଦାନ, ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାନ କିମ୍ବା ପ୍ରତିଦିନ ପୁନିପୁନି,
ଦେଵାର୍ଚନଵିଧୌ ଵିଦ୍ଵାନ୍ପରଂ ବ୍ରହ୍ମାଧିଗଚ୍ଛତି
ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ପ୍ରଣାଳୀରେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ପରମ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଉତ୍ତରଖଂଡେ ଜଂବୂଦ୍ଵୀପତୀର୍ଥଵର୍ଣନଂନାମ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣରେ, ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଶ୍ଲୋକର ସଂହିତାରେ, ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ, ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ତୀର୍ଥବର୍ଣ୍ଣନ ନାମକ ଏହି ଏକଶଏ ତିରିଶିତି ଅଧ୍ୟାୟ।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ। ଵେତ୍ରଵତ୍ଯାସ୍ତୁ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ ସୁଂଦରି । ଯତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଵିମୁଚ୍ଯଂତେ ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ମହାଦେବ କହିଲେ: ମୁଁ ବେତ୍ରବତୀର ମହିମା କହିବି, ଶୁଣ, ସୁନ୍ଦରୀ; ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପୁରୁଣା ଦୋଷ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।