ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାସମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ରୂପଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ମହାମତିଃ । ତଂ ପ୍ରୋଵାଚ ପିତା ଏଵଂ କୋ ଭଵାନ୍ଵୈ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତାଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ତାଙ୍କର ରୂପ ଦେଖି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ମୋ ବାପା ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ତୁମେ କିଏ? ଏବଂ କ'ଣ ହେବେ?'
କିଂ ତେ ନାମ କୁଲଂ ଗୋତ୍ରମାଚାରଂ ଵଦ ସାଂପ୍ରତମ୍ । ସମାକର୍ଣ୍ଯ ପିତୁର୍ଵାକ୍ଯଂ ଵସୁଦତ୍ତମୁଵାଚ ସଃ
'ତୁମର ନାମ, ବଂଶ, ଗୋତ୍ର ଓ ଆଚାର କ'ଣ? ଏବେ କହ।' ବାପାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ବସୁଦତ୍ତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
କୌଶିକସ୍ଯାନ୍ଵଯେ ଜାତୋ ଵେଦଵେଦାଂଗପାରଗଃ । ଶିଵଶର୍ମେତି ମେ ନାମ ପିତୃମାତୃଵିଵର୍ଜିତଃ
'ମୁଁ କୌଶିକ ବଂଶର, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ମୋର ନାମ ଶିବଶର୍ମାନ, ମୋର ବାପା ଓ ମାଆ ନାହାନ୍ତି।'
ସଂତି ମେ ଭ୍ରାତରଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଚତ୍ଵାରୋ ଵେଦପାରଗାଃ । ଏଵଂ କୁଲଂ ସମାଖ୍ଯାତମାଚାରଃ କୁଲସଂଭଵଃ
'ମୋର ଅନ୍ୟ ଚାରିଜଣ ଭାଇ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ। ଏଭଳି ମୁଁ ମୋର ବଂଶ ଓ ଆଚାର କହିଲି।'
ଏଵଂ ସର୍ଵଂ ସମାଖ୍ଯାତଂ ପିତରଂ ଶିଵଶର୍ମଣା । ଶୁଭେ ଲଗ୍ନେ ତିଥୌ ପ୍ରାପ୍ତେ ନକ୍ଷତ୍ରେ ଭଗଦୈଵତେ
ଏଭଳି, ଶିବଶର୍ମାନ ସମସ୍ତ କଥା ମୋ ବାପାଙ୍କୁ କହିଲେ। ଏକ ଶୁଭ ଲଗ୍ନ, ତିଥି ଓ ନକ୍ଷତ୍ର ଆସିଲାବେଳେ—
ପିତ୍ରା ଦତ୍ତାସ୍ମି ସୁଭଗେ ତସ୍ମୈ ଵିପ୍ରାଯ ଵୈ ତଦା । ପିତୃଗେହେ ଵସାମ୍ଯେକା ତେନ ସାର୍ଧଂ ମହାତ୍ମନା
ସେ ସମୟରେ, ମୋ ବାପା ମୋତେ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ, ଏ ଶୁଭେ। ମୁଁ ମୋ ସ୍ୱଶୁରଘରେ ସେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଏକା ରହିଲି।
ନୈଵ ଶୁଶ୍ରୂଷିତୋ ଭର୍ତା ମଯା ସ ପାପଯା ତଦା । ପିତୃମାତୃସୁଦ୍ରଵ୍ଯେଣ ଗର୍ଵେଣାପି ପ୍ରମୋହିତା
ସେ ସମୟରେ, ମୁଁ ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କେବେ ମନୋୟୋଗରେ ସେବା କରିନଥିଲି, ବାପା ଓ ମାଆଙ୍କର ଧନର ଗର୍ବରେ ମୁଁ ମୋହିତ ହୋଇ ଅପରାଧ କରିଥିଲି।
ଅଂଗସଂଵାହନଂ ତସ୍ଯ ନ କୃତଂ ହି ମଯା କଦା । ରତିଭାଵେନ ସ୍ନେହେନ ଵଚନେନ ମଯା ଶୁଭେ
ମୁଁ କେବେ ମଧୁର ଭାବରେ ବା ସ୍ନେହରେ ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ମାସାଜ କରିନଥିଲି, ନ କଥାରେ, ନ ମନରେ।
କ୍ରୂରବୁଦ୍ଧ୍ଯା ହି ଦୃଷ୍ଟୋସୌ ସର୍ଵଦା ପାପଯା ମଯା । ପୁଂଶ୍ଚଲୀନାଂ ପ୍ରସଂଗେନ ତଦ୍ଭାଵଂ ହି ଗତା ଶୁଭେ
ମୋ ମନ କଠୋର ଥିଲା, ସଦା ମୁଁ ଅପରାଧିନୀ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲି। ଅଶୁଭ ମହିଳାମାନେ ସହିତ ମିଶିବାରୁ, ଏଭଳି ଭାବ ମୋରେ ଆସିଗଲା, ଏ ଶୁଭେ।
ମାତାପିତ୍ରୋଶ୍ଚ ଭର୍ତୁଶ୍ଚ ଭ୍ରାତୄଣାଂ ହିତମେଵ ଚ । ନ କରୋମ୍ଯହମେଵାପି ଯତ୍ରଯତ୍ର ଵ୍ରଜାମ୍ଯହମ୍
ମୁଁ କେବେ ମୋର ମାଆ, ବାପା, ସ୍ୱାମୀ କିମ୍ବା ଭାଇମାନେ ପାଇଁ କିଛି ଭଲ କାମ କରିନଥିଲି, ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଯାଉଥିଲି।
ଏଵଂ ମେ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶିଵଶର୍ମା ପତିର୍ମମ । ସ୍ନେହାଚ୍ଛ୍ଵଶୁରଵର୍ଗସ୍ଯ ମମ ଭର୍ତ୍ତା ମହାମତିଃ
ମୋର ଦୁଷ୍କର୍ମ ଦେଖି, ଶିବଶର୍ମା, ମୋର ସ୍ୱାମୀ, ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ପରିବାର ପ୍ରତି ଭଲପାଇବାରୁ, ସବୁ କଥା ଧରିଥିଲେ, ସେ ବହୁତ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏବଂ ଉଦାର।
ନ କିଂଚିଦ୍ଵକ୍ତି ମାଂ ସୋପି କ୍ଷମତେ ଦୁଷ୍କୃତଂ ମମ । ଵାର୍ଯମାଣା କୁଟୁଂବେନ ଅହମେଵଂ ସୁପାପିନୀ
ସେ ମୋତେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ମୋର ଦୁଷ୍କର୍ମକୁ ମାଫ କରିଦେଲେ; ଘରର ଲୋକମାନେ ରୋକିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଏଭଳି ଖରାପ କାମ କରିଲି।
ତସ୍ଯ ଶୀଲଂ ଵିଦିତ୍ଵା ତେ ସାଧୁତ୍ଵଂ ଶିଵଶର୍ମଣଃ । ପିତାମାତା ଚ ମେ ସର୍ଵେ ମମ ପାପେନ ଦୁଃଖିତାଃ
ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ଓ ଶିବଶର୍ମାଙ୍କ ଉତ୍ତମତା ଜାଣି, ମୋର ପିତାମାତା ସମସ୍ତେ ମୋର ପାପରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ଭର୍ତ୍ତା ମେ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଵଗୃହାନ୍ନିର୍ଗତୋ ବହିଃ । ତଂ ଦେଶଂ ଗ୍ରାମମେନଂ ଚ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଗତସ୍ତତଃ
ମୋର ସ୍ୱାମୀ ମୋର ଦୁଷ୍କର୍ମ ଦେଖି, ଘର ଛାଡିଦେଲେ ଏବଂ ଏହି ଗାଁ ଓ ସ୍ଥାନକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଚାଲିଗଲେ।
ଗତେ ଭର୍ତରି ମେ ତାତଃ ସଂଜାତଶ୍ଚିଂତଯାନ୍ଵିତଃ । ମମ ଦୁଃଖେନ ଦୁଃଖାତ୍ମା ଯଥା ରୋଗେଣ ପୀଡିତଃ
ସ୍ୱାମୀ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ମୋର ପିତା ଚିନ୍ତାରେ ଭରିଗଲେ, ମୋର ଦୁଃଖରେ ସେ ଏମିତି ଅସ୍ୱସ୍ଥ ହେଲେ, ଯେପରି ରୋଗରେ ପୀଡିତ।
ମମ ମାତା ଉଵାଚୈନଂ ଭର୍ତାରଂ ଦୁଃଖପୀଡିତମ୍ । କସ୍ମାଚ୍ଚିଂତଯସେ କାଂତ ଵଦ ଦୁଃଖଂ ମମାଗ୍ରତଃ
ମୋର ମାଆ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'କାହିଁକି ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଛ, ପ୍ରିୟ? ତୁମର ଦୁଃଖ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ କହ।'
ଵସୁଦତ୍ତ ଉଵାଚୈନାଂ ମାତରଂ ମମ ନଂଦନେ । ସୁତାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗତୋ ଵିପ୍ରୋ ଜାମାତା ଶୃଣୁ ଵଲ୍ଲଭେ
ବସୁଦତ୍ତା ମୋର ମାଆଙ୍କୁ ବଗିଚାରେ କହିଲେ, 'ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମର ଜାମାତା, ତୁମର ଝିଅକୁ ଛାଡି ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି, ପ୍ରିୟ, ଶୁଣ।'
ଇଯଂ ପାପସମାଚାରା ନିର୍ଘୃଣା ପାପଚାରିଣୀ । ଅନଯା ହି ପରିତ୍ଯକ୍ତଃ ଶିଵଶର୍ମା ମହାମତିଃ
ଏହି ଝିଅ ଖରାପ କାମ କରୁଥିବା, ନିଷ୍ଠୁର ଏବଂ ପାପିନୀ; ଏହିଝିଅ ଦ୍ୱାରା ବୁଦ୍ଧିମାନ ଶିବଶର୍ମା ତ୍ୟାଗିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ସମସ୍ତସ୍ଯ କୁଟୁଂବସ୍ଯ ଦାକ୍ଷିଣ୍ଯେନ ମହାମତିଃ । ମମାଯଂ ସ ଦ୍ଵିଜଃ କାଂତେ ସୁଦେଵାଂ ନୈଵ ଭାଷତେ
ସମସ୍ତ ପରିବାର ପାଇଁ ଦୟାରେ, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପ୍ରିୟ, ସୁଦେବା ସହ କିଛି କଥା କହନ୍ତି ନାହିଁ।
ଵସତେ ସୌମ୍ଯଭାଵେନ ନୈଵ ନିଂଦତି କୁତ୍ସତି । ସୁଦେଵାଂ ପାପସଂଚାରାଂ ସ ଵୈ ପଂଡିତବୁଦ୍ଧିମାନ୍
ସେ ସଦା ମୃଦୁ ଭାବରେ ରହନ୍ତି, ସୁଦେବାଙ୍କୁ କେବେ ନିନ୍ଦା କିମ୍ବା ଅପମାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହି ପାପୀ ସୁଦେବାକୁ ସେ ପଣ୍ଡିତ ମନେ ଦେଖନ୍ତି।
ଭଵିଷ୍ଯତି ତ୍ଵିଯଂ ଦୁଷ୍ଟା ସୁଦେଵା କୁଲନାଶିନୀ । ଅହମେନାଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଵ୍ରଜାମି ଗୃହଵାସିନି
କିନ୍ତୁ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ସୁଦେବା ପରିବାରକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେବ; ମୁଁ ଏହାକୁ ଛାଡି ଚାଲିଯିବି, ଘରର ଲୋକ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯୁଵାଚ- ଅଦ୍ଯ ଜ୍ଞାତଂ ତ୍ଵଯା କାଂତ ସୁତାଯା ଗୁଣଦୂଷଣମ୍ । ତଵ ମୋହେନ ସ୍ନେହେନ ନଷ୍ଟେଯଂ ଶୃଣୁ ସାଂପ୍ରତମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣୀ କହିଲେ—'ଆଜି ତୁମେ ବୁଝିପାରିଲ, ପ୍ରିୟ, ତୁମ ଝିଅର ଦୋଷ; ତୁମର ମୋହ ଓ ସ୍ନେହରେ ସେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲି—ଏବେ ଶୁଣ।'
ତାଵଦ୍ଵିଲାଡଯେତ୍ପୁତ୍ରଂ ଯାଵତ୍ସ୍ଯାତ୍ପଂଚଵାର୍ଷିକଃ । ଶିକ୍ଷାବୁଦ୍ଧ୍ଯା ସଦା କାଂତ ପୁନର୍ମୋହେନ ପୋଷଯେତ୍
ପୁଅକୁ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲାଡ଼ପ୍ୟାରେ ରଖିବା ଉଚିତ; ସେପରେ ସଦା ବୁଦ୍ଧି ଦେଇ ଶିକ୍ଷା ଦେବା, ପୁନି ମୋହରେ ପାଳନ କରିବା।
ସ୍ନାନାଚ୍ଛାଦନକୈର୍ଭକ୍ଷ୍ଯୈର୍ଭୋଜ୍ଯୈଃ ପେଯୈର୍ନ ସଂଶଯଃ । ଗୁଣେଷୁ ଯୋଜଯେତ୍କାଂତ ସଦ୍ଵିଦ୍ଯାସୁ ଚ ତଂ ସୁତମ୍
ସ୍ନାନ, ପୋଶାକ, ଖାଦ୍ୟ, ଭୋଜନ, ପାନୀୟ ଦେଇ—ନିଶ୍ଚୟ, ପ୍ରିୟ, ପୁଅକୁ ଗୁଣ ଓ ସତ୍ଯ ଜ୍ଞାନରେ ଲାଗିଦେବା ଉଚିତ।
ଗୁଣଶିକ୍ଷାର୍ଥଂନିର୍ମୋହଃ ପିତା ଭଵତି ସର୍ଵଦା । ପାଲନେ ପୋଷଣେ କାଂତ ସଂମୋହଃ ପରିଜାଯତେ
ଗୁଣ ଶିଖାଇବା ପାଇଁ, ପିତା ସଦା ମୋହ ଛାଡି ରହିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ପାଳନ ଓ ପୋଷଣରେ, ପ୍ରିୟ, ମୋହ ଆସିଯାଏ।
ସଗୁଣଂ ନ ଵଦେତ୍ପୁତ୍ରଂ କୁତ୍ସଯେଚ୍ଚ ଦିନେଦିନେ । କାଠିନ୍ଯଂ ଚ ଵଦେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଵଚନୈଃ ପରିପୀଡଯେତ୍
ପୁଅର ଗୁଣ ଦେଖି କେବେ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ପ୍ରତିଦିନ ତାକୁ ଦୁଷ୍କର୍ମ ପାଇଁ ଡାଟିବା ଉଚିତ; ସବୁବେଳେ କଠୋର କଥା କହି ଶିଖାଇବା।
ଯଥାହି ସାଧଯେନ୍ନିତ୍ଯଂ ସୁଵିଦ୍ଯାଂ ଜ୍ଞାନତତ୍ପରଃ । ଅଭିମାନେଚ୍ଛଲେନାପି ପାପଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଦୂରତଃ
ଯେପରି ସଦା ଭଲ ଶିକ୍ଷା ଓ ଜ୍ଞାନ ଅর্জନ କରିବା ଉଚିତ, ସେପରି ମିଥ୍ୟା ଅଭିମାନ ଦେଖାଇ ମଧ୍ୟ, ପାପକୁ ଦୂରରୁ ଛାଡିଦେବା ଉଚିତ।
ନୈପୁଣ୍ଯଂ ଜାଯତେ ନିତ୍ଯଂ ଵିଦ୍ଯାସୁ ଚ ଗୁଣେଷୁ ଚ । ମାତା ଚ ତାଡଯେତ୍କନ୍ଯାଂ ସ୍ନୁଷାଂ ଶ୍ଵଶ୍ରୂର୍ଵିତାଡଯେତ୍
ଦକ୍ଷତା ସବୁବେଳେ ଶିକ୍ଷା ଓ ଗୁଣରେ ଆସେ; ମାଆ ଝିଅକୁ ଡାଟିବା ଉଚିତ, ଶ୍ୱଶୂ ଝିଅଘରୁଆକୁ ଡାଟିବା ଉଚିତ।
ଗୁରୁଶ୍ଚ ତାଡଯେଚ୍ଛିଷ୍ଯଂ ତତଃ ସିଧ୍ଯଂତି ନାନ୍ଯଥା । ଭାର୍ଯାଂ ଚ ତାଡଯେତ୍କାଂତ ଅମାତ୍ଯଂ ନୃପତିସ୍ତଥା
ଗୁରୁ ଛାତ୍ରକୁ ମାରିବା ଉଚିତ, ଏହିପରି ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ ମାତ୍ର ସଫଳତା ମିଳେ, ନହେଲେ ନୁହେଁ। ଏହିପରି, ସ୍ୱାମୀ ତାଙ୍କର ଜନୀକୁ ଏବଂ ରାଜା ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀକୁ ମାରିବା ଉଚିତ।
ହଯଂ ଚ ତାଡଯେଦ୍ଧୀରୋ ଗଜଂ ମାତ୍ରୋ ଦିନେଦିନେ । ଶିକ୍ଷାବୁଦ୍ଧ୍ଯା ପ୍ରସିଧ୍ଯଂତି ତାଡନାତ୍ପାଲନାଦ୍ଵିଭୋ
ଦୃଢ଼ ମନ ବ୍ୟକ୍ତି ଘୋଡ଼ାକୁ ମାରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ମାଆ ଦିନେ ଦିନେ ହାତୀକୁ ମାରିବା ଉଚିତ। ଶିକ୍ଷା ଓ ଅନୁଶାସନ ଦ୍ୱାରା, ମାରିବା ଓ ଦୟାରେ ଦୁହିଁ ଦ୍ୱାରା ସଫଳତା ମିଳେ, ହେ ପ୍ରଭୁ।