ଯଥା ଵିନାଶଂ ତେଜୋଭିରଂଧକାରଃ ପ୍ରଯାତି ସଃ । ତଥା ତଵାଭିଷେକେଣ ମମ ପାପଂ ଗତଂ ଶୁଭେ
ଯେପରି ଆଲୋକ ଆସିଲେ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର ହୋଇଯାଏ, ସେପରି ତୁମ ଅଭିଷେକ ଦ୍ୱାରା ମୋର ପାପ ଶେଷ ହୋଇଗଲା, ହେ ଶୁଭେ ।
ପ୍ରସାଦାତ୍ତଵ ଚାର୍ଵଂଗି ଲବ୍ଧଂ ଜ୍ଞାନଂ ପୁରାତନମ୍ । ପୁଣ୍ଯାଂ ଗତିଂ ପ୍ରଯାସ୍ଯାମି ଇତି ଜ୍ଞାତଂ ମଯା ଶୁଭେ
ତୁମ ଦୟାରେ, ହେ ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗ ଥିବା, ମୁଁ ପୁନି ପୁରୁଣା ଜ୍ଞାନ ପାଇଛି; ମୁଁ ଏହି କଥା ଜାଣିଛି ଯେ, ମୁଁ ପବିତ୍ର ଗତିକୁ ପାଇବି, ହେ ଶୁଭେ ।
ଶ୍ରୂଯତାମଭିଧାସ୍ଯାମି ପୂର୍ଵଂ ଵୃତ୍ତାଂତମାତ୍ମନଃ । ଯତ୍କୃତଂ ତୁ ମଯା ଭଦ୍ରେ ପାପଯା ଦୁଷ୍କୃତଂ ବହୁ
ଶୁଣ, ମୁଁ ଏବେ ମୋର ପୂର୍ବ ଘଟଣା କହିବି— ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟତାରେ ବହୁ ପାପ କରିଥିଲି, ହେ ଭଦ୍ରେ ।
କଲିଂଗାଖ୍ଯେ ମହାଦେଶେ ଶ୍ରୀପୁରଂନାମ ପତ୍ତନମ୍ । ସର୍ଵସିଦ୍ଧିସମାକୀର୍ଣଂ ଚତୁର୍ଵର୍ଣନିଷେଵିତମ୍
କଳିଙ୍ଗ ନାମକ ବଡ଼ ଦେଶରେ ଶ୍ରୀପୁର ନାମର ଏକ ସହର ଅଛି, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଥିଲା ଏବଂ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକେ ସେବା କରୁଥିଲେ ।
ଵସତି ସ୍ମ ଦ୍ଵିଜଃ କୋପି ଵସୁଦତ୍ତ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ । ବ୍ରହ୍ମାଚାରପରୋନିତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଧର୍ମପରାଯଣଃ
ସେଠାରେ ବସୁଦତ୍ତ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବସୁଥିଲେ, ଯିଏ ସଦା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଏବଂ ସତ୍ୟ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖୁଥିଲେ ।
ଵେଦଵେତ୍ତା ଜ୍ଞାନଵେତ୍ତା ଶୁଚିମାନ୍ଗୁଣଵାନ୍ଧନୀ । ଧନଧାନ୍ଯସମାକୀର୍ଣଃ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରୈରଲଂକୃତଃ
ସେ ବେଦ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ପବିତ୍ର, ଗୁଣବାନ୍ ଓ ଧନୀ ଥିଲେ; ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ସେଠି ଅଳଙ୍କୃତ କରୁଥିଲେ ।
ତସ୍ଯାହଂ ତନଯା ଭଦ୍ରେ ସୋଦରୈଃ ସ୍ଵଜନବାଂଧଵୈଃ । ଅଲଂକାରୈସ୍ତୁ ଶୃଂଗାରୈର୍ଭୂଷିତାସ୍ମି ଵରାନନେ
ମୁଁ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା, ହେ ଭଦ୍ରେ, ଭାଇ ଓ ଆତ୍ମୀୟ-ସ୍ୱଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଳଙ୍କାର ଓ ଶୃଙ୍ଗାରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲି, ହେ ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା ।
ସୁଦେଵାନାମ ମେ ତାତଶ୍ଚକାର ସ ମହାମତିଃ । ତସ୍ଯାହଂ ଦଯିତା ନିତ୍ଯଂ ପିତୁଶ୍ଚାପି ମହାମତେ
ମୋର ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ ବାପାଙ୍କ ନାମ ସୁଦେବ; ମୁଁ ସଦା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଥିଲି, ତିଁଁ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଥିଲେ ।
ରୂପେଣାପ୍ରତିମା ଜାତା ସଂସାରେ ନାସ୍ତି ତାଦୃଶୀ । ରୂପଯୌଵନଗର୍ଵେଣ ମତ୍ତାହଂ ଚାରୁହାସିନୀ
ମୁଁ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲି— ସଂସାରରେ ମୋ ପରି କେହି ନଥିଲେ; ମୋ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ଯୌବନର ଗର୍ବରେ ମୁଁ ମତ୍ତ ହୋଇଥିଲି, ହେ ଚାରୁହାସିନୀ ।
ଅହଂ କନ୍ଯା ସୁରୂପା ଵୈ ସର୍ଵାଲଂକାରଶୋଭିତା । ମାଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତୋ ଲୋକାଃ ସର୍ଵେ ସ୍ଵଜନଵର୍ଗକାଃ
ମୁଁ ଏକ ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟା, ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ; ମୋତେ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ଆତ୍ମୀୟ-ସ୍ୱଜନମାନେ—
ମାମେଵଂ ଯାଚମାନାସ୍ତେ ଵିଵାହାର୍ଥେ ଵରାନନେ । ଯାଚିତାହଂ ଦ୍ଵିଜୈଃ ସର୍ଵୈର୍ନ ଦଦାତି ପିତା ମମ
—ମୋତେ ବିବାହ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରୁଥିଲେ, ହେ ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା; ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୋତେ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୋ ବାପା ମୋତେ ଦେଲେ ନାହିଁ ।
ସ୍ନେହାଚ୍ଚୈଵ ମହାଭାଗେ ମୁମୋହ ସ ମହାମତିଃ । ନ ଦତ୍ତାହଂ ତଦା ତେନ ପିତ୍ରା ଚୈଵ ମହାତ୍ମନା
ସେ ବଡ଼ ସ୍ନେହରେ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ମୁହଁ ହୋଇଥିଲେ; ସେ ସମୟରେ ମୋ ମହାତ୍ମା ବାପା ମୋତେ ଦେଲେ ନାହିଁ ।
ସଂପ୍ରାପ୍ତଂ ଯୌଵନଂ ବାଲେ ମଯି ଭାଵସମନ୍ଵିତମ୍ । ରୂପଂ ମେ ତାଦୃଶଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମମ ମାତା ସୁଦୁଃଖିତା
ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ଯୁବତୀ ହେଲି, ମୋ ଭିତରେ ଭାବ ଜାଗିଲା, ମୋର ରୂପ ଦେଖି ମୋର ମାଆ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ପିତରଂ ମେ ଉଵାଚାଥ କସ୍ମାତ୍କନ୍ଯା ନ ଦୀଯତେ । ତ୍ଵଂ କସ୍ମୈ ସୁଦ୍ଵିଜାଯୈଵ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ମହାତ୍ମନେ
ତାପରେ ମୋର ମାଆ ମୋର ବାପାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଆମ ଝିଅକୁ ବିବାହ କାହିଁକି ଦିଆଯାଉନି? ତୁମେ ଏହାକୁ ଏକ ଉତ୍ତମ ଓ ମହାନ ଦେଖା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଅ।'
ଦେହି କନ୍ଯାଂ ମହାଭାଗ ସଂପ୍ରାପ୍ତା ଯୌଵନଂ ତ୍ଵିଯମ୍ । ଵସୁଦତ୍ତୋ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
'ଏହି ଝିଅ ଏବେ ଯୁବତୀ ହୋଇଛି, ଏହାକୁ ବିବାହ କରାଅ,' ବସୁଦତ୍ତ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏଭଳି କହିଲେ।
ମାତରଂ ମେ ମହାଭାଗେ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଵଚନଂ ମମ । ମହାମୋହେନମୁଗ୍ଧୋଽସ୍ମି ସୁତାଯା ଵରଵର୍ଣିନି
'ମୋର ପ୍ରିୟ ମାଆ, ମୋ କଥା ଶୁଣ, ଆମ ଝିଅଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁଁ ଅତି ମୋହିତ ହୋଇଯାଇଛି।'
ଯୋ ମେ ଗୃହସ୍ଥୋ ଵିପ୍ରୋ ଵୈ ଭଵିଷ୍ଯତି ଶୁଭେ ଶୃଣୁ । ତସ୍ମୈ କନ୍ଯାଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ଜାମାତ୍ରେ ତୁ ନ ସଂଶଯଃ
'ଏ ଶୁଭେ, କିଏ ମୋର ଝିଅର ବର ହେବେ, ତାକୁ ମୁଁ ଆମ ଝିଅକୁ ଦେଇଦେବି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ମମ ପ୍ରାଣପ୍ରିଯା ଚୈଷା ସୁଦେଵା ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ଏଵମୂଚେ ମଦର୍ଥେ ସ ଵସୁଦତ୍ତଃ ପିତା ମମ
'ସୁଦେବା ମୋ ପ୍ରାଣରୁ ବି ଅଧିକ ପ୍ରିୟ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।' ଏଭଳି ମୋ ପାଇଁ ମୋ ବାପା ବସୁଦତ୍ତ କହିଥିଲେ।
କୌଶିକସ୍ଯ କୁଲେ ଜାତଃ ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାଵିଶାରଦଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଗୁଣୈର୍ଯୁକ୍ତଃ ଶୀଲଵାନ୍ଗୁଣଵାଞ୍ଛୁଚିଃ
କୌଶିକ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଗୁଣ ଥିବା, ଭଲ ଚରିତ୍ର, ଗୁଣବାନ ଓ ପବିତ୍ର।
ଵେଦାଧ୍ଯଯନସଂପନ୍ନଂ ପଠମାନଂ ହି ସୁସ୍ଵରମ୍ । ଭିକ୍ଷାର୍ଥଂ ଦ୍ଵାରମାଯାଂତଂ ପିତୃମାତୃଵିଵର୍ଜିତମ୍
ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ପାଠ କରୁଥିବା, ଭିକ୍ଷା ପାଇଁ ଦ୍ୱାରକୁ ଆସୁଥିବା, ବାପା ଓ ମାଆ ନାଥିବା।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାସମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ରୂପଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ମହାମତିଃ । ତଂ ପ୍ରୋଵାଚ ପିତା ଏଵଂ କୋ ଭଵାନ୍ଵୈ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତାଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ତାଙ୍କର ରୂପ ଦେଖି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ମୋ ବାପା ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ତୁମେ କିଏ? ଏବଂ କ'ଣ ହେବେ?'
କିଂ ତେ ନାମ କୁଲଂ ଗୋତ୍ରମାଚାରଂ ଵଦ ସାଂପ୍ରତମ୍ । ସମାକର୍ଣ୍ଯ ପିତୁର୍ଵାକ୍ଯଂ ଵସୁଦତ୍ତମୁଵାଚ ସଃ
'ତୁମର ନାମ, ବଂଶ, ଗୋତ୍ର ଓ ଆଚାର କ'ଣ? ଏବେ କହ।' ବାପାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ବସୁଦତ୍ତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
କୌଶିକସ୍ଯାନ୍ଵଯେ ଜାତୋ ଵେଦଵେଦାଂଗପାରଗଃ । ଶିଵଶର୍ମେତି ମେ ନାମ ପିତୃମାତୃଵିଵର୍ଜିତଃ
'ମୁଁ କୌଶିକ ବଂଶର, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ମୋର ନାମ ଶିବଶର୍ମାନ, ମୋର ବାପା ଓ ମାଆ ନାହାନ୍ତି।'
ସଂତି ମେ ଭ୍ରାତରଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଚତ୍ଵାରୋ ଵେଦପାରଗାଃ । ଏଵଂ କୁଲଂ ସମାଖ୍ଯାତମାଚାରଃ କୁଲସଂଭଵଃ
'ମୋର ଅନ୍ୟ ଚାରିଜଣ ଭାଇ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ। ଏଭଳି ମୁଁ ମୋର ବଂଶ ଓ ଆଚାର କହିଲି।'
ଏଵଂ ସର୍ଵଂ ସମାଖ୍ଯାତଂ ପିତରଂ ଶିଵଶର୍ମଣା । ଶୁଭେ ଲଗ୍ନେ ତିଥୌ ପ୍ରାପ୍ତେ ନକ୍ଷତ୍ରେ ଭଗଦୈଵତେ
ଏଭଳି, ଶିବଶର୍ମାନ ସମସ୍ତ କଥା ମୋ ବାପାଙ୍କୁ କହିଲେ। ଏକ ଶୁଭ ଲଗ୍ନ, ତିଥି ଓ ନକ୍ଷତ୍ର ଆସିଲାବେଳେ—
ପିତ୍ରା ଦତ୍ତାସ୍ମି ସୁଭଗେ ତସ୍ମୈ ଵିପ୍ରାଯ ଵୈ ତଦା । ପିତୃଗେହେ ଵସାମ୍ଯେକା ତେନ ସାର୍ଧଂ ମହାତ୍ମନା
ସେ ସମୟରେ, ମୋ ବାପା ମୋତେ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ, ଏ ଶୁଭେ। ମୁଁ ମୋ ସ୍ୱଶୁରଘରେ ସେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଏକା ରହିଲି।
ନୈଵ ଶୁଶ୍ରୂଷିତୋ ଭର୍ତା ମଯା ସ ପାପଯା ତଦା । ପିତୃମାତୃସୁଦ୍ରଵ୍ଯେଣ ଗର୍ଵେଣାପି ପ୍ରମୋହିତା
ସେ ସମୟରେ, ମୁଁ ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କେବେ ମନୋୟୋଗରେ ସେବା କରିନଥିଲି, ବାପା ଓ ମାଆଙ୍କର ଧନର ଗର୍ବରେ ମୁଁ ମୋହିତ ହୋଇ ଅପରାଧ କରିଥିଲି।
ଅଂଗସଂଵାହନଂ ତସ୍ଯ ନ କୃତଂ ହି ମଯା କଦା । ରତିଭାଵେନ ସ୍ନେହେନ ଵଚନେନ ମଯା ଶୁଭେ
ମୁଁ କେବେ ମଧୁର ଭାବରେ ବା ସ୍ନେହରେ ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ମାସାଜ କରିନଥିଲି, ନ କଥାରେ, ନ ମନରେ।
କ୍ରୂରବୁଦ୍ଧ୍ଯା ହି ଦୃଷ୍ଟୋସୌ ସର୍ଵଦା ପାପଯା ମଯା । ପୁଂଶ୍ଚଲୀନାଂ ପ୍ରସଂଗେନ ତଦ୍ଭାଵଂ ହି ଗତା ଶୁଭେ
ମୋ ମନ କଠୋର ଥିଲା, ସଦା ମୁଁ ଅପରାଧିନୀ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲି। ଅଶୁଭ ମହିଳାମାନେ ସହିତ ମିଶିବାରୁ, ଏଭଳି ଭାବ ମୋରେ ଆସିଗଲା, ଏ ଶୁଭେ।
ମାତାପିତ୍ରୋଶ୍ଚ ଭର୍ତୁଶ୍ଚ ଭ୍ରାତୄଣାଂ ହିତମେଵ ଚ । ନ କରୋମ୍ଯହମେଵାପି ଯତ୍ରଯତ୍ର ଵ୍ରଜାମ୍ଯହମ୍
ମୁଁ କେବେ ମୋର ମାଆ, ବାପା, ସ୍ୱାମୀ କିମ୍ବା ଭାଇମାନେ ପାଇଁ କିଛି ଭଲ କାମ କରିନଥିଲି, ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଯାଉଥିଲି।