କସ୍ମାଦୁପେକ୍ଷସେ କାଂତ ତନ୍ମେ ତ୍ଵଂ କାରଣଂ ଵଦ । ତାମୁଵାଚ ମହାରାଜୋ ନାହଂ ହନ୍ମି ଇମାଂ ସ୍ତ୍ରିଯମ୍
ପ୍ରିୟ, ତୁମେ ଏହି ଜଣାକୁ କାହିଁକି ଅନଦେଖା କରୁଛ? ମୋତେ ତୁମର କାରଣ କହ। ମହାରାଜ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ମୁଁ ଏହି ଜଣା ମହିଳାକୁ ମାରିବି ନାହିଁ।'
ମହାଦୋଷଂ ପ୍ରିଯେ ଦୃଷ୍ଟଂ ସ୍ତ୍ରୀଵଧେ ଦୈଵତୈଃ କିଲ । ତସ୍ମାନ୍ନ ଘାତଯେନ୍ନାରୀଂ ପ୍ରେଷଯେହଂ ନ କଂଚନ
ପ୍ରିୟ, ଦେବତାମାନେ ମହିଳା ହତ୍ୟାକୁ ବଡ଼ ପାପ ଭାବେ ଦେଖିଛନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ, ମୁଁ କେହି ନାରୀକୁ ମାରିବି ନାହିଁ, ଏବଂ କେହିକୁ ମାରିବା ପାଇଁ ପଠାଇବି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଅସ୍ଯା ଵଧନିମିତ୍ତାର୍ଥେ ପାପାଦ୍ବିଭେମି ସୁଂଦରି । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତଦା ରାଜା ଵିରରାମ ମହୀପତିଃ
ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୁଁ ପାପକୁ ଭୟ କରେ। ଏଭଳି କହି, ସେତେବେଳେ ରାଜା ଚୁପ୍ଚାପ ହେଲେ।
ଲୁବ୍ଧକୋ ଝାର୍ଝରୋ ନାମ ଦଦୃଶେ ସ ତୁ ସୂକରୀମ୍ । କୁର୍ଵଂତୀଂ କଦନଂ ତେଷାଂ ଦୁଃସହାଂ ସୁଭଟୈରପି
ଝାର୍ଝର ନାମକ ଏକ ଶିକାରୀ ସେଇ ମହିଳା ଶୂକରୀକୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମଧ୍ୟ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ।
ଆଵିଵ୍ଯାଧ ସୁଵେଗେନ ବାଣେନ ନିଶିତେନ ହି । ସଂଲଗ୍ନେନ ତୁ ବାଣେନ ଶୋଣିତେନ ପରିପ୍ଲୁତା
ସେ ଶିକାରୀ ତୀବ୍ର ତେଜରେ ଧାରାଳ ତୀର ଦ୍ୱାରା ତାକୁ ଛିଦ୍ର କଲେ; ତୀରଟି ଲାଗି ରହିଗଲା ଏବଂ ଶୂକରୀ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଗଲେ।
ଶୋଭମାନା ତ୍ଵରାଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଵୀରଶ୍ରିଯା ସମାକୁଲା । ତୁଂଡେନାପି ହତଃ ସଂଖ୍ଯେ ଝାର୍ଝରଃ ସ ତଯା ପୁନଃ
ତାହା ପରେ, ଶୂକରୀ ଦ୍ରୁତ ହେବା ସହିତ ବୀରତାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଭରିଯାଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଝାର୍ଝରଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତରେ ଆଘାତ କଲେ।
ପତମାନେନ ତେନାପି ଝାର୍ଝରେଣ ତଦା ହତା । ଖଡ୍ଗେନ ନିଶିତେନାପି ପପାତ ଵିଦଲୀକୃତା
ପଡ଼ୁଥିବା ସମୟରେ, ଝାର୍ଝର ତାଙ୍କ ଧାରାଳ ତଳୱାରରେ ଶୂକରୀକୁ ଆଘାତ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦେହ ଫାଟିଯାଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଶ୍ଵସମାନା ରଣେନାପି ମୂର୍ଚ୍ଛନାଭି ପରିପ୍ଲୁତା । ଦୁଃଖେନ ମହତାଵିଷ୍ଟା ଜୀଵମାନା ମହୀତଲେ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଥକି ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା, ଅଚେତନତା ଓ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଶୂକରୀ ଜୀବନ୍ତା ଅବସ୍ଥାରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ରହିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ସୁକଲାଚରିତ୍ରେ ପଂଚଚତ୍ଵାରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନରେ ସୁକଳାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ବର୍ଣ୍ଣିତ ପଞ୍ଚଚାଳିଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଷଟ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ ସୁକଲୋଵାଚ- ଶ୍ଵସଂତୀଂ ଶୂକରୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପତିତାଂ ପୁତ୍ରଵତ୍ସଲାମ୍ । ସୁଦେଵାଵକୃପଯାଵିଷ୍ଟା ଗତ୍ଵା ତାଂ ଦୁଃଖିତାଂ ପ୍ରତି
ଛଅଚାଳିଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟ। ସୁକଳା କହିଲେ— ପୁଅ ପ୍ରତି ମମତା ଥିବା ଏହି ଶୂକରୀକୁ ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା ଓ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ସୁଦେବା ଦୟାରେ ଭରିଯାଇ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଅଭିଷିଚ୍ଯ ମୁଖଂ ତସ୍ଯାଃ ଶୀତଲେନୋଦକେନ ଚ । ପୁନଃ ସର୍ଵାଂଗମେଵାପି ଦୁଃଖିତାଂ ରଣଶାଲିନୀମ୍
ସେ ଶୂକରୀଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଢଣ୍ଡା ପାଣିରେ ଧୋଇଲେ, ପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆହତ ହୋଇଥିବା ତାଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହକୁ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଧୋଇଲେ।
ପୁଣ୍ଯେନ ଶୀତତୋଯେନ ସା ଉଵାଚାଭିଷିଂଚତୀମ୍ । ଉଵାଚ ମାନୁଷୀଂ ଵାଚଂ ସୁସ୍ଵରଂ ନୃପତିପ୍ରିଯାମ୍
ପୁଣ୍ୟ ଢଣ୍ଡା ପାଣି ଛିଟିବା ସମୟରେ, ଶୂକରୀ ମାନବୀୟ କଥାରେ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ କଥା କହିଲେ।
ସୁଖଂ ଭଵତୁ ତେ ଦେଵି ଅଭିଷିକ୍ତା ତ୍ଵଯା ଯଦି । ସଂପର୍କାଦ୍ଦର୍ଶନାତ୍ତେଦ୍ଯ ଗତୋ ମେ ପାପସଂଚଯଃ
ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ମୋତେ ଅଭିଷେକ କରିଥିବାରୁ ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ। ଆଜି ତୁମ ସ୍ପର୍ଶ ଓ ଦର୍ଶନରେ ମୋର ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୋଇଗଲା।
ତଦାକର୍ଣ୍ଯ ମହଦ୍ଵାକ୍ଯମଦ୍ଭୁତାକାରସଂଯୁତମ୍ । ଚିତ୍ରମେତନ୍ମଯା ଦୃଷ୍ଟଂ କୃତଂ ତେଽନାମଯଂ ଵଚଃ
ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ମହାନ କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ଏହି ଚମତ୍କାର ଦେଖିଲି; ତୁମେ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ ନିର୍ମଳ ଭାବରେ କଥା କହିଲେ।
ପଶୁଜାତିମତୀଚେଯଂ ସୌଷ୍ଠଵଂ ଭାଷତେ ସ୍ଫୁଟମ୍ । ସ୍ଵରଵ୍ଯଂଜନସଂପନ୍ନଂ ସଂସ୍କୃତମୁତ୍ତମଂ ମମ
ପଶୁ ଜନ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଏତେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବରେ କଥା କହୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ସ୍ୱର ଓ ଉଚ୍ଚାରଣ ଅତି ଉତ୍ତମ ଓ ନିର୍ମଳ।
ହର୍ଷେଣ ଵିସ୍ମଯେନାପି କୃତ୍ଵା ସାହସମୁତ୍ତମମ୍ । ତତ୍ରସ୍ଥା ସା ମହାଭାଗା ତଂ ପତିଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ଆନନ୍ଦ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରି ଏକ ମହତ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସେ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ସ୍ତ୍ରୀ ସେଠାରେ ଦଢ଼ି ରହି, ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ପଶ୍ଯ ରାଜନ୍ନପୂର୍ଵେଯଂ ସଂସ୍କୃତଂ ଭାଷତେ ମହତ୍ । ପଶୁଯୋନିଗତା ଚେଯଂ ଯଥା ଵୈ ମାନୁଷୋ ଵଦେତ୍
ହେ ରାଜା, ଦେଖନ୍ତୁ, ଏହି ଅପୂର୍ବ ଘଟଣା; ପଶୁ ଜନ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ମାନବ ଭଳି ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ କଥା କହୁଛନ୍ତି।
ତଦାକର୍ଣ୍ଯ ତତୋ ରାଜା ସର୍ଵଜ୍ଞାନଵତାଂ ଵରଃ । ଅଦ୍ଭୁତମଦ୍ଭୁତାକାରଂ ଯନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟଂ ଶ୍ରୁତଂ ମଯା
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରଧାନ ରାଜା ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ଯାହାକି ମୁଁ କେବେ ଦେଖିନଥିଲି କିମ୍ବା ଶୁଣିନଥିଲି।
ତାମୁଵାଚ ତତୋ ରାଜା ସୁଦେଵାଂ ସୁପ୍ରିଯାଂ ତଦା । ପୃଚ୍ଛ ଚୈନାଂ ଶୁଭାଂ କାଂତେ କା ଚେଯଂ ତୁ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତାପରେ ରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସୁଦେବାଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ହେ କାନ୍ତା, ଏହି ଶୁଭ ଜଣେ କିଏ ହେବେ, ତାଙ୍କୁ ପଚାର।'
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ନୃପତେର୍ଵାକ୍ଯଂ ସା ପପ୍ରଚ୍ଛ ଚ ସୂକରୀମ୍ । କା ଭଵିଷ୍ଯସି ତ୍ଵଂ ଭଦ୍ରେ ଚିତ୍ରଂ ତେ ଦୃଶ୍ଯତେ ବହୁ
ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସୁଦେବା ଶୂକରୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— 'ହେ ଭାଦ୍ରେ, ତୁମେ କିଏ ହେବ? ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ବହୁତ ଚମତ୍କାର ଦେଖାଯାଉଛି।'
ପଶୁଯୋନିଗତା ତ୍ଵଂ ଵୈ ଭାଷସେ ମାନୁଷଂ ଵଚଃ । ସୌଷ୍ଠଵଂ ଜ୍ଞାନସଂପନ୍ନଂ ଵଦ ମେ ପୂର୍ଵଚେଷ୍ଟିତମ୍
ତୁମେ ପଶୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଭଳି ଜ୍ଞାନ ଓ ସଂସ୍କୃତି ସହିତ କଥାହେଉଛ। ମୋତେ କହ, ପୂର୍ବରୁ କଣ କରିଥିଲା?
ଭର୍ତୁଶ୍ଚାପି ମହାରାଜ ଭଟସ୍ଯାସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । କୋଯଂ ଧର୍ମୋ ମହାଵୀର୍ଯୋ ଗତଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ପରାକ୍ରମୈଃ
ହେ ମହାରାଜ, ଏହି ମହାତ୍ମା ଓ ଶୂରବୀର ଭୃତ୍ୟଙ୍କ ଧର୍ମ କଣ? ସେ କେମିତି ପ୍ରଭାବ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ?
ଆତ୍ମନଶ୍ଚ ସ୍ଵଭର୍ତୁଶ୍ଚ ସର୍ଵଂ ପୂର୍ଵାନୁଗଂ ଵଦ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମହାଭାଗା ଵିରରାମ ନୃପପ୍ରିଯା
ତୁମେ ଓ ତୁମ ମାଲିକଙ୍କ ବିଷୟରେ, ପୂର୍ବରୁ ଯାହା ଘଟିଛି ସେ ସବୁ କଥା ମୋତେ କହ। ଏଭଳି କହି ଭାଗ୍ୟଶାଳି ରାନୀ ଚୁପ୍ପ ହେଲେ।
ଶୂକର୍ଯୁଵାଚ- ଯଦି ପୃଚ୍ଛସି ମାଂ ଭଦ୍ରେ ମମାସ୍ଯ ଚ ମହାତ୍ମନଃ । ତତ୍ସର୍ଵଂ ତେ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଚରିତଂ ପୂର୍ଵଚେଷ୍ଟିତମ୍
ଶୂକର କହିଲେ— ଯଦି ତୁମେ ମୋ ଓ ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ବିଷୟରେ ପଚାରୁଛ, ତେବେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ପୂର୍ବ କାହାଣୀ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ କହିଦେବି।
ଅଯମେଷ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଗଂଧର୍ଵୋ ଗୀତପଂଡିତଃ । ରଂଗଵିଦ୍ଯାଧରୋ ନାମ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥକୋଵିଦଃ
ଏହିଜଣେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞାନୀ, ଗୀତରେ ପାରଙ୍ଗତ ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାମ ରଙ୍ଗବିଦ୍ୟାଧର, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥରେ ଦକ୍ଷ।
ମେରୁଂ ଗିରିଵରଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଚାରୁକଂଦରନିର୍ଝରମ୍ । ତମାଶ୍ରିତ୍ଯ ମହାତେଜାଃ ପୁଲସ୍ତ୍ଯୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ
ମେରୁ ପର୍ବତ, ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାହାର ଶୋଭାମୟ ଝରଣାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ମହାତ୍ମା ମୁନି ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ସେଠାରେ ବାସ କରିଥିଲେ।
ତପଶ୍ଚଚାର ତେଜସ୍ଵୀ ନିର୍ଵ୍ଯଲୀକେନ ଚେତସା । ଵିଦ୍ଯାଧରସ୍ତତ୍ର ଗତଃ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ସ ମହାପ୍ରଭୋ
ସେ ତେଜସ୍ୱୀ ମୁନି ନିଷ୍କଳୁଷ ମନେ ତପସ୍ୟା କଲେ। ସେଠି, ଏହି ମହାପ୍ରଭୁ ବିଦ୍ୟାଧର ମଧ୍ୟ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଆସିଲେ।
ତମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଗିରିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଗୀତମଭ୍ଯସତେ ତଦା । ସ୍ଵରତାଲସମୋପେତଂ ସୁସ୍ଵରଂ ଚାରୁହାସିନି
ସେ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ରହି, ନିୟମିତ ସ୍ୱର ଓ ତାଳ ସହିତ, ମଧୁର କଣ୍ଠରେ ଗୀତ ଅଭ୍ୟାସ କରୁଥିଲେ, ହେ ସୁନ୍ଦର ହସିଥିବା।
ଗୀତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନିସ୍ତସ୍ଯ ଧ୍ଯାନାଚ୍ଚଲିତମାନସଃ । ଗାଯଂତଂ ତମୁଵାଚେଦଂ ଗୀତଵିଦ୍ଯାଧରଂ ପ୍ରତି
ତାଙ୍କର ଗୀତ ଶୁଣି, ମୁନିଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଭଙ୍ଗ ହେଲା; ସେ ଗୀତରେ ପାରଦର୍ଶୀ ବିଦ୍ୟାଧରଙ୍କୁ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ।
ଭଵଦ୍ଗୀତେନ ଦିଵ୍ଯେନ ଦେଵା ମୁହ୍ଯଂତି ନାନ୍ଯଥା । ସୁସ୍ଵରେଣ ସୁପୁଣ୍ଯେନ ତାଲମାନେନ ପଂଡିତ
ତୁମ ଦିବ୍ୟ ଗୀତରେ, ହେ ପଣ୍ଡିତ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଯାନ୍ତି; ଏହାର ମଧୁରତା, ପୁଣ୍ୟ ଓ ତାଳ ଅଦ୍ଭୁତ।