ତମୁଵାଚ ତଦା କାଂତଂ ଶୂକରଂ ଶୂକରୀ ପୁନଃ । ଗଚ୍ଛ କାଂତ ମଯାସାର୍ଦ୍ଧମେଭିସ୍ତୁ ବାଲକୈଃ ସହ
ତେବେ ଶୁଅଁଣୀ ପୁନି ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଶୁଅଁକୁ କହିଲେ: 'ଚାଲ, ପ୍ରିୟ, ମୋ ସହିତ ଏହି ପିଲାମାନଙ୍କୁ ନେଇ।'
ପ୍ରାହ ପ୍ରୀତୋ ଵରାହସ୍ତାଂ ଵିଵସ୍ତାଂ ସୁପ୍ରିଯାମିତି । କ୍ଵ ଗଚ୍ଛାମି ପ୍ରଭଗ୍ନୋହଂ ସ୍ଥାନଂ ନାସ୍ତି ମହୀତଲେ
ସେ ଶୁଅଁ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଦୁଃଖିତ ପ୍ରିୟାକୁ କହିଲେ: 'ମୁଁ କେଉଁଠି ଯିବି? ମୁଁ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି; ଏ ଭୂମିରେ ମୋ ପାଇଁ କୌଣସି ସ୍ଥାନ ନାହିଁ।'
ମଯି ନଷ୍ଟେ ମହାଭାଗେ କୋଲଯୂଥଂ ଵିନଂକ୍ଷ୍ଯତି । ଦ୍ଵଯୋଶ୍ଚ ସିଂହଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ଜଲଂ ପିବତି ଶୂକରଃ
ମୁଁ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ଶୁଅଁମାନଙ୍କ ଦଳ ନଶିଯିବ; ଦୁଇଟି ସିଂହ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଅଁ ପାଣି ପିଏ।
ଦ୍ଵଯୋଃ ଶୂକରଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ସିଂହୋ ନୈଵ ପିବତ୍ଯପଃ । ଏଵଂ ଶୂକରଜାତୀଷୁ ଦୃଶ୍ଯତେ ବଲମୁତ୍ତମମ୍
ଦୁଇଟି ଶୁଅଁ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ କେବେ ପାଣି ପିଏନାହିଁ; ଏଭଳି ଶୁଅଁମାନଙ୍କ ଜାତିରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଶକ୍ତି ଦେଖାଯାଏ।
ତଦହଂ ନାଶଯାମ୍ଯେଵ ଯଦା ଭଗ୍ନୋ ଵ୍ରଜାମ୍ଯହମ୍ । ଜାନେ ଧର୍ମଂ ମହାଭାଗେ ବହୁଶ୍ରେଯୋଵିଧାଯକମ୍
ସେଇଥିପାଇଁ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ନଶାଇଦେବି; ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ହାରିଯିବି, ତେବେ ଚାଲିଯିବି। ମୁଁ ଜାଣେ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ବହୁ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥିବା ଧର୍ମ କ'ଣ।
କସ୍ମାଲ୍ଲୋଭାଦ୍ଭଯାଦ୍ଵାପି ଯୁଧ୍ଯମାନଃ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି । ରଣତୀର୍ଥଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସସ୍ଯାତ୍ପାପୀ ନ ସଂଶଯଃ
ଲୋଭ କିମ୍ବା ଭୟରେ ଯଦି କେହି ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ସମୟରେ ମରିଯାଏ, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଅପବିତ୍ର ହୁଏ।
ନିଶିତଂ ଶସ୍ତ୍ରସଂଵ୍ଯୂହଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହର୍ଷଂ ପ୍ରଗଚ୍ଛତି । ଅଵଗାହ୍ଯାମରୀଂ ସିଂଧୁଂ ତୀର୍ଥପାରଂ ପ୍ରଗଚ୍ଛତି
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରର ଶୃଙ୍ଖଳ ଦେଖି ସେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ; ଯୁଦ୍ଧର ସମୁଦ୍ରକୁ ଡୁବି ତୀର୍ଥର ପାରକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ।
ସ ଯାତି ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଲୋକଂ ପୁରୁଷାଂଶ୍ଚ ସମୁଦ୍ଧରେତ୍ । ସମାଯାଂତଂ ଚ ତଦହଂ କଥଂ ଭଗ୍ନୋ ଵ୍ରଜାମି ଵୈ
ସେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ; ମୋ ସମୟ ଆସିଲେ, ମୁଁ ହାରିଯିବାବେଳେ କିପରି ଚାଲିଯିବି?
ଯୋଧନଂ ଶସ୍ତ୍ରସଂକୀର୍ଣଂ ପ୍ରଵୀରାନନ୍ଦଦାଯକମ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଯାତି ସଂହୃଷ୍ଟସ୍ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଶୃଣୁ
ଯେଉଁଠାରେ ଯୁଦ୍ଧଭୂମି ଶସ୍ତ୍ରରେ ଛାଡ଼ିଯାଇଛି ଏବଂ ସେଠାରେ ସାହସୀମାନେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ଏମିତି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଯେଉଁ ଲୋକ ଖୁସି ହୋଇ ଚାଲିଯାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପୁଣ୍ୟର ଫଳ କଣ ହୁଏ, ସେଥିରେ କାନ ଦେଖ।
ପଦେପଦେ ମହତ୍ସ୍ନାନଂ ଭାଗୀରଥ୍ଯାଃ ପ୍ରଜାଯତେ । ରଣାଦ୍ଭଗ୍ନୋ ଗୃହଂ ଯାତି ଯୋ ଲୋଭାଚ୍ଚ ପ୍ରିଯେ ଶୃଣୁ
ପ୍ରତି ପଦକ୍ଷେପରେ ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀରେ ବଡ଼ ସ୍ନାନ ହେବା ପରି ଫଳ ମିଳେ; ଯେଉଁ ଲୋକ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରି ଲୋଭରେ ଘରକୁ ଫେରିଯାନ୍ତି, ପ୍ରିୟେ, ସେମାନଙ୍କର ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା କଣ ହୁଏ, ଶୁଣ।
ମାତୃଦୋଷଂ ପ୍ରକାଶେତ ସ୍ତ୍ରୀଜାତଃ ପରିକଥ୍ଯତେ । ଅତ୍ର ଯଜ୍ଞାଶ୍ଚ ତୀର୍ଥାଶ୍ଚ ଅତ୍ର ଦେଵା ମହୌଜସଃ
ସେ ନିଜ ମାଆର ଦୋଷ ପ୍ରକାଶ କରେ; ଲୋକେ ତାକୁ ମହିଳା ଜନ୍ମ ବୋଲି କହନ୍ତି; ଏଠାରେ ଯଜ୍ଞ ଓ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଏଠାରେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତାମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ପଶ୍ଯଂତି କୌତୁକଂ କାଂତେ ମୁନଯଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣାଃ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଵର୍ତତେ ତତ୍ର ଯତ୍ର ଵୀରପ୍ରକାଶନମ୍
ମୁନି, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖନ୍ତି, ପ୍ରିୟା; ଯେଉଁଠାରେ ବୀରମାନଙ୍କର ମହିମା ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ସେଠି ତିନି ଲୋକ ଅଛି।
ସମରାଦ୍ଭଗ୍ନଂ ପ୍ରପଶ୍ଯଂତି ସର୍ଵେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵାସିନଃ । ଶପଂତି ନିର୍ଘୃଣଂ ପାପଂ ପ୍ରହସନ୍ତି ପୁନଃପୁନଃ
ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକର ବାସିନ୍ଦାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି; ସେମାନେ ନିର୍ଦୟ ପାପୀକୁ ଶାପ ଦେଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ପୁନିପୁନି ହସନ୍ତି।
ଦୁର୍ଗତିଂ ଦର୍ଶଯେତ୍ତସ୍ଯ ଧର୍ମରାଜୋ ନ ସଂଶଯଃ । ସମ୍ମୁଖଃ ସମରେ ଯୁଦ୍ଧେ ସ୍ଵଶିରଃ ଶୋଣିତଂ ପିବେତ୍
ଧର୍ମରାଜ ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖଦ ଦଶା ଦେଖାନ୍ତି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଯୁଦ୍ଧରେ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ହେବାବେଳେ ସେ ନିଜ ମୁଣ୍ଡରୁ ରକ୍ତ ପିଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ।
ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଭୁଂକ୍ତେ ଇଂଦ୍ରଲୋକଂ ପ୍ରଗଚ୍ଛତି । ଯଦା ଜଯତି ସଂଗ୍ରାମେ ଶତ୍ରୂଞ୍ଛୂରୋ ଵରାନନେ
ଯେତେବେଳେ ସେ ବୀର ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜିତିଥାଏ, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଭୋଗ କରେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଏ, ଶୁଭ୍ରମୁଖୀ।
ତଦା ପ୍ରଭୁଂଜତେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ନାନାଭୋଗାନ୍ନ ସଂଶଯଃ । ଯଦା ତତ୍ର ତ୍ଯଜେତ୍ପ୍ରାଣାନ୍ସମ୍ମୁଖଃ ସନ୍ନିରାଶ୍ରଯଃ
ତେବେ ସେ ଧନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସୁଖ ଭୋଗ କରେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ସେଠାରେ ଯେତେବେଳେ ସେ ଶତ୍ରୁ ସାମ୍ନାରେ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ସେଠି ସେ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନଥିବା ସ୍ଥିତିରେ ଥାଏ।
ସ ଗଚ୍ଛେତ୍ପରମଂ ସ୍ଥାନଂ ଦେଵକନ୍ଯାଂ ପ୍ରଭୁଂଜତେ । ଏଵଂ ଧର୍ମଂ ଵିଜାନାମି କଥଂ ଭଗ୍ନୋ ଵ୍ରଜାମ୍ଯହମ୍
ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ଦେବକନ୍ୟାଙ୍କୁ ଭୋଗ କରେ; ଏହି ଧର୍ମକୁ ମୁଁ ଜାଣେ—ମୁଁ କିପରି ହାରିଗଲେ ଚାଲିଯିବି?
ଅନେନ ସମରେ ଯୁଦ୍ଧଂ କରିଷ୍ଯେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ମନୋଃ ପୁତ୍ରେଣ ଧୀରେଣ ରାଜ୍ଞା ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁଣା ସହ
ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ମନୁଙ୍କର ବୁଦ୍ଧିମାନ ପୁଅ ସହ ଏବଂ ରାଜା ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ସହିତ।
ଡିଂଭାନ୍ଗୃହୀତ୍ଵା ଯାହି ତ୍ଵଂ ସୁଖଂ ଜୀଵ ଵରାନନେ । ତସ୍ଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚଃ ପ୍ରାହ ବଦ୍ଧାହଂ ତଵ ବଂଧନୈଃ
ପିଲାମାନେକୁ ନେଇ ତୁମେ ଯାଅ, ସୁଖରେ ଜୀବନ କଟାଅ, ଶୁଭ୍ରମୁଖୀ; ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ସେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମର ବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧା ଅଛି।'
ସ୍ନେହମାନରସାଖ୍ଯୈଶ୍ଚ ରତିକ୍ରୀଡନକୈଃ ପ୍ରିଯ । ପୁରତସ୍ତେ ସୁତୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯାମି ମାନଦ
ସ୍ନେହ, ମାନ ଓ ରତିର ଖେଳ ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରିୟ, ପିଲାମାନେ ସହ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ମୋ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଦେବି, ମାନଦା।
ଏଵମେତୌ ସୁସଂଭାଷ୍ଯ ପରସ୍ପରହିତୈଷିଣୌ । ଯୁଦ୍ଧାଯ ନିଶ୍ଚିତୌ ଭୂତ୍ଵା ସମାଲୋକଯତୋ ରିପୂନ୍
ଏଭଳି ଦୁଇଜଣେ ଏକାପରେକ ଭଲ ଭାବରେ କଥାହେବା ପରେ, ପରସ୍ପରର ଭଲ ଚାହିଁ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରି ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦେଖିଲେ।
କୋଶଲାଧିପତିଂ ଵୀରଂ ତମିକ୍ଷ୍ଵାକୁଂ ମହାମତିମ୍
କୋଶଳର ରାଜା, ସେଇ ବୀର ଏବଂ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ।
ଯଥୈଵ ମେଘଃ ପରିଗର୍ଜତେ ଦିଵି ପ୍ରାଵୃଟ୍ସୁକାଲେଷୁ ତଡିତ୍ପ୍ରକାଶୈଃ । ତଥୈଵ ସଂଗର୍ଜତି କାଂତଯା ସମଂ ସମାହ୍ଵଯେଦ୍ରାଜଵରଂ ଖୁରାଗ୍ରୈଃ
ଯେପରି ବର୍ଷାକାଳରେ ଆକାଶରେ ମେଘ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବିଜୁଳି ସହ ଗର୍ଜନ କରେ, ସେପରି ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସହ ଏକଠି ଗର୍ଜନ କରି, ଘୋଡ଼ାର ଖୁର ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।
ତଂ ଗର୍ଜମାନଂ ଦଦୃଶେ ମହାତ୍ମା ଵାରାହମେକଂ ପୁରୁଷାର୍ଥଯୁକ୍ତମ୍ । ସସାର ଅଶ୍ଵସ୍ଯ ଜଵେନଯୁକ୍ତଃ ସସମ୍ମୁଖଂ ତସ୍ଯ ନୃଵୀରଧୀରଃ
ସେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଏକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟଶୀଳ ବଡ଼ ଅତ୍ମା ବନ୍ଦରୁ ଦେଖିଲେ; ସେଇ ସାହସୀ ରାଜା ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଧାଇଗଲେ।
ଚତୁଶ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ସୁକଲୋଵାଚ- ସ୍ଵସୈନ୍ଯଂ ଦୁର୍ଧରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିର୍ଜିତଂ ଦୁର୍ଧରେଣ ତମ୍ । ଚୁକୋପ ଭୂପତିଃ କ୍ରୂରଂ ଦୁଃସହଂ ଶୂକରଂ ପ୍ରତି
ସୁକଳ କହିଲେ—ନିଜ ସେନାକୁ ଦୁର୍ଧର ଦ୍ୱାରା ହାରିଥିବା ଦେଖି, ରାଜା ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଅସହ୍ୟ ଶୂକର ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ଧନୁରାଦାଯ ଵେଗେନ ବାଣଂ କାଲାନଲୋପମମ୍ । ତସ୍ଯାଭିମୁଖମେଵାସୌ ହଯେନାଭିସସାର ସଃ
ସେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଧନୁଷ ଧରି, ମୃତ୍ୟୁଅଗ୍ନି ସଦୃଶ ବାଣ ନେଇ, ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ସେଠାକୁ ଧାଇଗଲେ।
ସ ଯଦା ନୃପତିଂ ହଯପୃଷ୍ଠଗତଂ ଵରପୌରୁଷଯୁକ୍ତମମିତ୍ରହଣମ୍ । ପରିପଶ୍ଯତି ଶୂକରଯୂଥପତିଃ ପ୍ରଗତୋଭିମୁଖଂ ରଣଭୂମିତଲେ
ଯେତେବେଳେ ଶୂକରମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ରଣଭୂମିରେ ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶତ୍ରୁନାଶକ ରାଜାଙ୍କୁ ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ବସିଥିବା ଦେଖେ, ସେତେବେଳେ...
ନିଶିତେନ ଶରେଣ ହତୋ ହି ଯଦା ନୃପତେର୍ହଯପାଦତଲେ ପ୍ରଗତଃ । ତମିହୈଵ ଵିଲଂଘ୍ଯ ଚ ଵେଗମନାଃ ପ୍ରଖରେଣ ଜଵେନ ଚ କୋଲଵରଃ
ତା'ପରେ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ, ରାଜାଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ତଳେ ପଡ଼ିଯିବା ସମୟରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶୂକରଟି ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଏବଂ ଜୋରରେ ଉଠି ଲାଘୁଦେଇ ଚାଲିଯାଏ।
ଵ୍ଯଥିତସ୍ତୁରଗଃ ସକିରିଃକିଟିନା ନ ହି ଯାତି କ୍ଷିତୌ ସ ହି ଵିଦ୍ଧଗତିଃ । ତୁରଗଃ ପତିତୋ ଭୁଵି ତୁଂଡହତୋ ଲଘୁସ୍ଯଂଦନମେଵ ଗତୋ ନୃପତିଃ
ଶୂକରର ଦାଢ଼ିରେ ଆଘାତ ପାଇ ଘୋଡ଼ାଟି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପଡ଼ିଯାଏ ଏବଂ ଭୂମିରେ ଚାଲିପାରେନାହିଁ; ଘୋଡ଼ାଟି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯାଏ, ତେବେ ରାଜା ଶୀଘ୍ର ଏକ ହାଲୁକା ରଥରେ ଚଢ଼ିଯାନ୍ତି।
ସ ହି ଗର୍ଜତି ଶୂକରଜାତିରଵୈରଥସଂସ୍ଥିତକୋଶଲ ଯେନ ଜଵୈଃ । ଗଦଯା ନିହତଃ କିଲ ଭୂପତିନା ରଣମଧ୍ଯଗତଃ ସ ହି ଯୂଥପତିଃ
ତା'ପରେ ଶୂକରମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ରଣମଝିରେ ଦଢ଼ିଆ ଗର୍ଜନ କରେ; କିନ୍ତୁ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରି ମାରିଦିଅନ୍ତି।