ଏଵଂ ଵିଷାଦଃ ସଂଜାତସ୍ତେଷାଂ ଧର୍ମାର୍ଥସଂଯୁତଃ । ଵ୍ଯୂହଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଥିତାଃ ସର୍ଵେ ବଲତେଜଃ ସମାକୁଲାଃ
ଏଭଳି ଧର୍ମ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମିଶିଥିବା ଦୁଃଖ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଉପଜିଲା; ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଶୃଙ୍ଖଳା ବନ୍ଧି ସମସ୍ତେ ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ସାହସୋତ୍ସାହସଂପନ୍ନାଃ ପଶ୍ଯଂତି ନୃପନଂଦନମ୍ । ନଦଂତଃ ପୌରୁଷୈର୍ଯୁକ୍ତାଃ କ୍ରୀଡମାନା ଵନେ ତଦା
ସାହସ ଓ ଉତ୍ସାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେମାନେ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ସେଇ ସମୟରେ ଅରଣ୍ୟରେ ଶୂରତାର ଗର୍ଜନା କରି ଖେଳୁଥିଲେ।
ତ୍ରଯଶ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ 2.43 ସୁକଲୋଵାଚ- ଏଵଂ ତେ ଶୂକରାଃ ସର୍ଵେ ଯୁଦ୍ଧାଯ ସମୁପସ୍ଥିତାଃ । ପୁରଃ ସ୍ଥିତସ୍ଯ ତେ ରାଜ୍ଞୋ ହ୍ଯଵତସ୍ଥୁଶ୍ଚ ଲୁବ୍ଧକାଃ
ସୁକଳ କହିଲେ: ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଶୁଅମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏକଠା ହେଲେ; ରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଶିକାରୀମାନେ ତୟାରି ହୋଇ ଉଭୟ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ମହାଵରାହୋ ରାଜେଂଦ୍ର ଗିରିସାନୁଂ ସମାଶ୍ରିତଃ । ମହତା ଯୂଥଭାଵେନ ଵ୍ଯୂହଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରତିଷ୍ଠତି
ବଡ଼ ଶୁଅ, ରାଜାଙ୍କ ରାଜା, ପାହାଡ଼ର ଶିଖରକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ; ବଡ଼ ଦଳର ଶକ୍ତିରେ ଯୁଦ୍ଧ ଶୃଙ୍ଖଳା ବନ୍ଧି ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
କପିଲଃ ସ୍ଥୂଲପୀନାଂଗୋ ମହାଦଂଷ୍ଟ୍ରୋ ମହାମୁଖଃ । ଦୁଃସହଃ ଶୂକରୋ ରାଜନ୍ଗର୍ଜତେ ଚାତିଭୈରଵମ୍
କପିଳ, ମୋଟା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେହ, ବଡ଼ ଦାଁତ ଓ ବିଶାଳ ମୁହଁ ସହିତ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶୁଅ, ରାଜା, ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ଗର୍ଜନା କରୁଛନ୍ତି।
ତାନପଶ୍ଯନ୍ମହାରାଜଃ ଶାଲତାଲଵନାଶ୍ରଯାନ୍ । ତେଷାଂ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମନୁପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ସେମାନେ ଶାଳ ଓ ତାଳ ଜଙ୍ଗଲରେ ଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ମହାରାଜା ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଲେ; ମନୁଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପୁଅ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଗୃହ୍ଯତାଂ ଶୂର ଵାରାହୋ ଵିଧ୍ଯତାଂ ବଲଦର୍ପିତଃ । ଏଵମାଭାଷ୍ଯ ତାନ୍ଵୀରୋ ମନୁପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ସାହସୀ ଶୁଅକୁ ଧର, ତାଙ୍କୁ ତାଳି ଦେ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ ଅଛନ୍ତି; ଏଭଳି କହିଲେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମନୁଙ୍କ ପୁଅ।
ଅଥ ତେ ଲୁବ୍ଧକାଃ ସର୍ଵେ ମୃଗଯା ମଦମୋହିତାଃ । ସଂନଦ୍ଧା ଦଂଶିତାଃ ସର୍ଵେ ଶ୍ଵଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ପ୍ରଜଗ୍ମିରେ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଶିକାରୀ, ଶିକାରର ମଦ ଓ ମୋହରେ ମତ୍ତ, ସଜ୍ଜ ଓ ତୟାରି ହୋଇ, କୁକୁରମାନେ ସହିତ ଏଗିଯାଇଲେ।
ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟୋ ରାଜରାଜୋ ମହାବଲଃ । ଅଶ୍ଵାରୂଢଃ ସୁସୈନ୍ଯେନ ଚତୁରଂଗେଣ ସଂଯତଃ
ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାଙ୍କ ରାଜା, ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି, ଚାରି ପ୍ରକାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା ସହିତ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଗଂଗାତୀରଂ ସମାଯାତୋ ମେରୌ ଗିରିଵରୋତ୍ତମେ । ରତ୍ନଧାତୁସମାକୀର୍ଣେ ନାନାଵୃକ୍ଷୈରଲଂକୃତେ
ସେ ଗଙ୍ଗା ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ ମେରୁରେ, ବିଭିନ୍ନ ମଣି ଓ ଧାତୁରେ ଭରିଥିବା, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛରେ ଶୋଭିତ।
ସୁକଲୋଵାଚ- ଯୋ ବଲଧାମ ମରୀଚିଚଯକରନିକରମଯପ୍ରୋତ୍ତୁଂଗୋଽତ୍ଯୁଚ୍ଚମ୍ । ଗଗନମେଵ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ନାନା ନଗାଚରିତଶୋଭୋ ଗିରିରାଜୋ ଭାତି
ସୁକଳ କହିଲେ: ଯେଉଁ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଶକ୍ତିର ଆଶ୍ରୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣ ପରି ଉଚ୍ଚ, ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଛି; ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀର ଶୋଭାରେ ଅଲୋକିକ ଦେଖାଯାଏ।
ଯୋଜନବହଲଵିମଲ ଗଂଗାପ୍ରଵାହ ସମୁଚ୍ଚରତ୍ତୀରଵୀଚୀତରଂଗଭଂଗୈର୍ମୁକ୍ତାଫଲସଦୃଶୈର୍ନିର୍ମଲାଂବୁକଣୈଃ । ସର୍ଵତ୍ର ପ୍ରକ୍ଷାଲିତ ଧଵଲତଲଶିଲାତଲୋଗିରୀଂଦ୍ର ସୁଃଶ୍ରିଯାଯୁକ୍ତଃ
ଏହି ପ୍ରଶସ୍ତ ଓ ଶୁଭ୍ର ଗଙ୍ଗା ଧାରା, ଉଚ୍ଚ ତୀର, ତରଙ୍ଗ ଓ ଛାଲ ମୁକ୍ତା ପରି ଚମକୁଛି, ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳବିନ୍ଦୁ ଏଠି ଅଛି; ସମସ୍ତଠାରେ ଧୋଇ ଦେଉଥିବା ଧଳା ପାଥର ତଳ ଦେଖାଯାଏ, ପାହାଡ଼ରାଜା ଅଦ୍ଭୁତ ଶୋଭାରେ ଭରିଯାଇଛି।
ଦେଵୈଶ୍ଚାରଣକିନ୍ନରୈଃ ପରିଵୃତୋ ଗଂଧର୍ଵଵିଦ୍ଯାଧରୈଃ ସିଦ୍ଧୈରପ୍ସରସାଂଗଣୈର୍ମୁନିଜନୈର୍ନାଗେଂଦ୍ର ଵିଦ୍ଯାଧରୈଃ । ଶ୍ରୀଖଂଡୈର୍ବହୁଚଂଦନୈସ୍ସସରଲୈଃ ଶାଲୈସ୍ତମାଲୈର୍ଗିରୀ ରୁଦ୍ରା କ୍ଷୈର୍ଵରସିଦ୍ଧିଦାଯକଘନୈଃ କଲ୍ପଦ୍ରୁମୈଃ ଶୋଭତେ
ଦେବତା, ଚାରଣ, କିନ୍ନର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ବିଦ୍ୟାଧର, ସିଦ୍ଧ, ଅପ୍ସରାମାନେ, ଋଷି, ନାଗରାଜ, ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ଘେରିଛନ୍ତି; ଚନ୍ଦନ, ଶ୍ରୀଖଣ୍ଡ, ସରଳ, ଶାଳ, ତମାଳ ଓ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଗଛ, ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ବୃକ୍ଷ ଓ ଦିବ୍ୟ ମେଘରେ ଏହି ପାହାଡ଼ ଶୋଭିତ।
ନାନାଧାତୁଵିଚିତ୍ରୋ ଵୈ ନାନାରତ୍ନଵିଚିତ୍ରିତୈଃ । ଵିମାନୈଃ କାଂଚନୈର୍ଦଂଡୈଃ କଲତ୍ରୈରୁପଶୋଭତେ
ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁ ଓ ମଣିରେ ରଙ୍ଗିନ, ନାନା ପ୍ରକାର ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ସୁନାର ମହଲ, ଖୁମ୍ଭ ଓ ସାଥୀମାନେ ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରିଛନ୍ତି।
ନାଲିକେରଵନୈର୍ଦିଵ୍ଯୈଃ ପୂଗଵୃକ୍ଷୈର୍ଵିରାଜତେ । ଦିଵ୍ଯପୁନ୍ନାଗବକୁଲୈଃ କଦଲୀଖଂଡମଂଡିତୈଃ
ଏହି ସ୍ଥାନଟି ଦେବତାମାନେ ପ୍ରିୟ କରୁଥିବା ନାଳିକେର ଓ ପନସ ଗଛର ଉଦ୍ୟାନରେ ଅତି ଶୋଭା ପାଉଛି । ଏଠାରେ ଦିବ୍ୟ ପୁନ୍ନାଗ, ବକୁଳ ଓ କଦଳୀ ଗଛର ଗୁଛ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇଛି ।
ପୁଷ୍ପକୈଶ୍ଚଂପକୈରଦ୍ରି ପାଃଟଲୈଃ କେତକୈସ୍ତଥା । ନାନାଵଲ୍ଲୀଵିତାନୈଶ୍ଚ ପୁଷ୍ପିତୈଃ ପଦ୍ମକୈସ୍ତଥା
ଏଠାରେ ପୁଷ୍ପ, ଚମ୍ପକ, ପାଟଳ, କେତକୀ ଫୁଲ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଲତା ଓ ପଦ୍ମକ ଗଛର ଛାୟା ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼ଟି ଅତି ଶୋଭା ପାଉଛି ।
ନାନାଵର୍ଣୈଃ ସୁପୁଷ୍ପୈଶ୍ଚ ନାନାଵୃକ୍ଷୈରଲଂକୃତଃ । ଦିଵ୍ଯଵୃକ୍ଷୈଃ ସମାକୀର୍ଣଃ ସ୍ଫାଟିକସ୍ଯ ଶିଲାତଲୈଃ
ଏହି ପାହାଡ଼ଟି ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ । ଏଠାରେ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରିୟ କରୁଥିବା ଗଛ ଓ ସ୍ଫଟିକ ପଥରର ଚଉଡ଼ା ତଳ ରହିଛି ।
ଯୋଗିଯୋଗୀନ୍ଦ୍ର ସଂସିଦ୍ଧୈଃ କଂଦରାଂତର୍ନିଵାସିଭିଃ । ନିର୍ଝରୈଶ୍ଚୈଵ ରମ୍ଯୈଶ୍ଚ ବହୁପ୍ରସ୍ରଵଣୈର୍ଗିରିଃ
ଏହି ପାହାଡ଼ର ଗୁହାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗୀ, ଯୋଗର ମହାପ୍ରଭୁ ଓ ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷମାନେ ବାସ କରନ୍ତି । ଏଠାରେ ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ଝରଣା ଓ ପ୍ରବାହମାନ ଝିଅଁ ରହିଛି ।
ନଦୀପ୍ରଵାହସଂହ୍ରଷ୍ଟୈଃ ସଂଗମୈରୁପଶୋଭତେ । ହ୍ରଦୈଶ୍ଚ ପଲ୍ଵଲୈଃ କୁଂଡୈର୍ନିର୍ମଲୋଦକଧାରିଭିଃ
ନଦୀର ପ୍ରବାହ ଏଠାକୁ ଶୋଭା ଦେଉଛି । ଏଠାରେ ହ୍ରଦ, ଝିଲିକା ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳର କୁଣ୍ଡ ରହିଛି ।
ଗିରିରାଜୋ ଵିଭାତ୍ଯେକଃ ସାନୁଭିଃ ସହ ସଂସ୍ଥିତୈଃ । ଶରଭୈଶ୍ଚୈଵ ଶାର୍ଦୂଲୈର୍ମୃଗଯୂଥୈରଲଂକୃତଃ
ପାହାଡ଼ରାଜ ତାଙ୍କର ଶୃଙ୍ଗମାନେ ସହିତ ଏକାକି ଅତି ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି । ଏଠାରେ ଶରଭ, ବାଘ ଓ ବନ୍ୟପଶୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ।
ମହାମତ୍ତୈଶ୍ଚ ମାତଂଗୈର୍ମହିଷୈରୁରୁଭିଃ ସଦା । ଅନେକୈର୍ଦିଵ୍ଯଭାଵୈଶ୍ଚ ଗିରିରାଜୋ ଵିଭାତି ସଃ
ଏଠାରେ ମହାମତ୍ତ ହାତୀ, ବଡ଼ ମହିଷ ଓ ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼ରାଜ ସଦା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଟୁଛନ୍ତି ।
ଅଯୋଧ୍ଯାଧିପତିର୍ଵୀର ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁର୍ମନୁନଂଦନଃ । ତଯା ସୁଭାର୍ଯଯା ଯୁକ୍ତଶ୍ଚତୁରଂଗବଲେନ ଚ
ଅଯୋଧ୍ୟାର ପ୍ରଭୁ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ବୀର, ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠା ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଚତୁର୍ବିଧ ସେନା ସହିତ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ ।
ପୁରତୋ ଲୁବ୍ଧକା ଯାଂତି ଶୂରାଃ ଶ୍ଵାନଶ୍ଚ ଶୀଘ୍ରଗାଃ । ଯତ୍ରାସ୍ତେ ଶୂକରଃ ଶୂରୋ ଭାର୍ଯଯା ସହିତୋ ବଲୀ
ଆଗରେ ସାହସୀ ଶିକାରୀ ଓ ତୀବ୍ର ଗତିର କୁକୁରମାନେ ଯାଉଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନ୍ଦର ତାଙ୍କର ସାଥୀ ସହିତ ଦଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ିଆଛି ।
ବହୁଭିଃ ଶୂକରୈର୍ଗୁପ୍ତୋ ଗୁରୁଭିଃ ଶିଶୁଭିସ୍ତତଃ । ମେରୁଭୂମିଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଗଂଗାତୀରଂ ସମଂତତଃ
ସେ ଅନେକ ବନ୍ଦର, ବଡ଼ ଓ ଛୋଟ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହୋଇ, ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ଢାଳ ଓ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ବାସ କରୁଛି ।
ସୁକଲୋଵାଚ-। ତାମୁଵାଚ ଵରାହସ୍ତୁ ସୁପ୍ରିଯାଂ ହର୍ଷସଂଯୁତଃ । ପ୍ରିଯେ ପଶ୍ଯ ସମାଯାତଃ କୋଶଲାଧିପତିର୍ବଲୀ
ସୁକଳ କହିଲେ— ସେ ବନ୍ଦର ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାକୁ କହିଲେ, 'ପ୍ରିୟେ, ଦେଖ, କୋଶଳର ପ୍ରଭୁ ବଳଶାଳୀ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି ।'
ମାମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ମୃଗଯାଂ କ୍ରୀଡତେ ନୃପଃ । ଯୁଦ୍ଧମେଵ କରିଷ୍ଯାମି ସୁରାସୁରପ୍ରହର୍ଷକମ୍
'ମୋ ପାଇଁ ଏହି ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା ଏଠାରେ ଶିକାର କରୁଛନ୍ତି; ମୁଁ ଏମିତି ଏକ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ଯାହା ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେବେ ।'
ଅଥ ଭୂପୋ ମହାତେଜା ବାଣପାଣିର୍ଧନୁର୍ଧରଃ । ସୁଦେଵାଂ ସତ୍ଯଧର୍ମାଂଗୀଂ ତାମୁଵାଚ ପ୍ରହର୍ଷିତଃ
ତାପରେ ତେଜସ୍ବୀ ରାଜା, ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ହାତରେ ଧରି, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ସୁଦେବାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ ।
ପଶ୍ଯ ପ୍ରିଯେ ମହାକୋଲଂ ଗର୍ଜମାନଂ ମହାବଲମ୍ । ପରିଵାରସମାଯୁକ୍ତଂ ଦୁଃସହଂ ମୃଗଘାତିଭିଃ
'ପ୍ରିୟେ, ଦେଖ, ଏହି ବଡ଼ ବନ୍ଦର ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରୁଛି, ତାଙ୍କର ପରିବାର ସହିତ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶିକାରୀମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଜୟ ।'
ଅଦ୍ଯୈଵାହଂ ହନିଷ୍ଯାମି ସୁବାଣୈର୍ନିଶିତୈଃ ପ୍ରିଯେ । ମାମେଵ ହି ମହାଶୂରୋ ଯୁଦ୍ଧାଯ ସମୁପାଶ୍ରଯେତ୍
'ପ୍ରିୟେ, ଆଜି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଉତ୍ତମ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ମାରିଦେବି; ସେ ବଡ଼ ବୀର ଯଦି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆସିବେ, ମୋ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତୁ ।'
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରିଯୋ ଭାର୍ଯାଂ ଲୁବ୍ଧକାନ୍ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । ଯଥା ଶୂରୋ ମହାଶୂରାଃ ପ୍ରେଷଯଧ୍ଵଂ ହି ଶୂକରମ୍
ଏପରି କହି ରାଜା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାକୁ ଦେଖାଇ, ଶିକାରୀମାନେ କୁ କହିଲେ, 'ଯେପରି ବଡ଼ ବୀରଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପଠାଯାଏ, ସେପରି ବନ୍ଦରକୁ ପଠା ।'