କାମାଲ୍ଲୋଭାଦ୍ଭଯାଦ୍ଵାପି ମୋହାଦ୍ଵା ଶୃଣୁ ଵଲ୍ଲଭେ । କୁଂଭୀପାକେ ତୁ ନରକେ ଵସେଦ୍ଯୁଗସହସ୍ରକମ୍
ଚାହା, ଲୋଭ, ଭୟ କିମ୍ବା ମୂଢତା ଯେଉଁଠାରୁ ହେଉ, ପ୍ରିୟେ, ଏହିପରି କରିଥିବା ଲୋକ କୁଁଭୀପାକ ନାମକ ନରକରେ ହଜାର ବର୍ଷ ରହିବ।
କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ପରୋ ଧର୍ମୋ ଯୁଦ୍ଧଂ ଦେଯଂ ନ ସଂଶଯଃ । ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଦୀଯମାନେନ ରଣଭୂମିଗତେନ ଵୈ
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ ହେଉଛି ଯୁଦ୍ଧ ଦେବା— ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଯେତେବେଳେ ରଣଭୂମିରେ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଆସେ, ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଦରକାର।
ନିର୍ଜିତଂ ତୁ ପରଂ ତତ୍ର ଯଶଃକୀର୍ତ୍ତିଂ ପ୍ରଭୁଂଜତେ । ସ ଵା ହତୋ ଯୁଧ୍ଯମାନଃ ପୌରୁଷେଣାତିନିର୍ଭଯଃ
ସେଠାରେ ଯିଏ ପରାଜିତ ହୁଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ଯଶ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ପାଏ; କିମ୍ବା ଯଦି ସେ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧ କରି ମରିଯାଏ, ତାହାଲେ
ଵୀରଲୋକମଵାପ୍ନୋତି ଦିଵ୍ଯାନ୍ଭୋଗାନ୍ପ୍ରଭୁଂଜତେ । ଯାଵଦ୍ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣାଂ ଵିଂଶତ୍ଯେକାଂ ପ୍ରିଯେ ଶୃଣୁ
ସେ ବୀରମାନଙ୍କର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ସୁଖ ଭୋଗ କରେ, ପ୍ରିୟେ, ଏହିପରି ଏକୋଇଶି ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ଵୀରଲୋକେ ଵସେତ୍ତାଵଦ୍ଦେଵାଚାରୈର୍ମହୀଯତେ । ମନୁପୁତ୍ରଃ ସମାଯାତ ଅଯଂ ଵୀରୋ ନ ସଂଶଯଃ
ସେ ବୀରଲୋକରେ ଏତେ ସମୟ ରହିଥାଏ, ଦେବମାନଙ୍କ ପରି ଆଦର ପାଏ। ଏହି ମଣିଷ ଯିଏ ଆସିଛି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବୀର ଏବଂ ମନୁଙ୍କର ପୁତ୍ର।
ସଂଗ୍ରାମଂ ଯାଚମାନସ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧଂ ଦେଯଂ ମଯା ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଯୁଦ୍ଧାତିଥିଃ ସମାଯାତୋ ଵିଷ୍ଣୁରୂପଃ ସନାତନଃ
ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହିଁ ଆସିଛି, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତାକୁ ଯୁଦ୍ଧ ଦେବି। ଯେଉଁ ଅତିଥି ଯୁଦ୍ଧ ଚାହିଁ ଆସେ, ସେ ସନାତନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରୂପ।
ସତ୍କାରୋ ଯୁଦ୍ଧରୂପେଣ କର୍ତଵ୍ଯଶ୍ଚ ମଯା ଶୁଭେ । ଶୂକର୍ଯୁଵାଚ- ଯଦା ଯୁଦ୍ଧଂ ତ୍ଵଯା ଦେଯଂ ରାଜ୍ଞେ ଚୈଵ ମହାତ୍ମନେ
ତେଣୁ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଇ ଆଦର କରିବା ଉଚିତ, ଶୁଭେ। ଶୂକରୀ କହିଲେ— ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଏହି ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ଦେବାକୁ ଯାଉଛ,
ତତୋଽହଂ ପୌରୁଷଂ କାଂତ ପଶ୍ଯାମି ତଵ କୀଦୃଶମ୍ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରିଯାନ୍ପୁତ୍ରାନ୍ସମାହୂଯ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତା
ତେବେ, ପ୍ରିୟ, ମୁଁ ତୁମର ପୌରୁଷ କେମିତି ଅଛି ଦେଖିବି। ଏଭଳି କହି, ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ତ୍ୱରାରେ ଡାକିଲେ।
ଉଵାଚ ପୁତ୍ରକା ଯୂଯଂ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ଵଚନଂ ମମ । ଯୁଦ୍ଧାତିଥିଃ ସମାଯାତୋ ଵିଷ୍ଣୁରୂପଃ ସନାତନଃ
ସେ କହିଲେ— 'ମୋ ପୁଅମାନେ, ମୋ କଥା ଶୁଣ। ଯେଉଁ ଅତିଥି ଯୁଦ୍ଧ ଚାହିଁ ଆସିଛି, ସେ ସନାତନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରୂପ।'
ମଯା ତତ୍ର ପ୍ରଗଂତଵ୍ଯଂ ଯତ୍ରାଯଂ ହି ଗମିଷ୍ଯତି । ଯାଵତ୍ତିଷ୍ଠତି ଵୈ ନାଥୋ ଭଵତାଂ ପ୍ରତିପାଲକଃ
ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯିବି, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଯିବେ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମମାନଙ୍କ ରକ୍ଷକ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି,
ଯୂଯଂ ଗଚ୍ଛତ ଵୈ ଦୂରଂ ଦୁର୍ଗଂ ଗିରିଗୁହାମୁଖମ୍ । ସୁଖଂ ଜୀଵତ ମେ ଵତ୍ସା ଵର୍ଜଯିତ୍ଵା ସୁଲୁବ୍ଧକାନ୍
ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଦୂରକୁ, ଏକ ନିରାପଦ ପାହାଡ଼ ଗୁହାମୁଖକୁ ଯାଅ। ମୋ ପିଲାମାନେ, ଲୋଭୀ ଶିକାରୀମାନେଠାରୁ ଦୂରେ ରହି, ଶାନ୍ତିରେ ବଞ୍ଚ।
ମଯା ତତ୍ରୈଵ ଗଂତଵ୍ଯଂ ଯତ୍ରୈଷ ହି ଗମିଷ୍ଯତି । ଭଵତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋଽଯଂ ଭ୍ରାତା ଯୂଥରକ୍ଷାଂ କରିଷ୍ଯତି
ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯିବି, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଯିବେ; ତୁମର ବଡ଼ଭାଇ ଦଳକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ।
ଏତେ ପିତୃଵ୍ଯକାଃ ସର୍ଵେ ଭଵତାଂ ତ୍ରାଣକାରକାଃ । ଦୂରଂ ପ୍ରଯାତ ଵୈ ସର୍ଵେ ମାଂ ଵିହାଯ ସୁପୁତ୍ରକାଃ
ତୁମର ସମସ୍ତ ପିସାମାନେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ। ମୋ ଭଲ ପୁଅମାନେ, ମୋତେ ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତେ ଦୂରକୁ ଯାଅ।
ପୁତ୍ରା ଊଚୁଃ- ଅଯଂ ହି ପର୍ଵତଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ବହୁମୂଲଫଲୋଦକଃ । ଭଯଂ ତୁ କସ୍ଯ ଵୈ ନାସ୍ତି ସୁଖଂ ଜୀଵନମସ୍ତି ଵୈ
ପୁଅମାନେ କହିଲେ— ଏହି ପାହାଡ଼ ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ, ଏଠାରେ ଅନେକ ମୂଳ, ଫଳ ଓ ପାଣି ମିଳେ। କିନ୍ତୁ କାହା ପାଖରେ ଭୟ ନାହିଁ? ଏଠାରେ ନିଜେ ଶାନ୍ତିରେ ବଞ୍ଚିପାରିବା କି?
ଯୁଵାଭ୍ଯାଂ ହି ଅକସ୍ମାଦ୍ଵୈ ଇଦମୁକ୍ତଂ ଭଯଂକରମ୍ । ତନ୍ନୋ ହି କାରଣଂ ମାତର୍ଵଦ ସତ୍ଯମିହୈଵ ହି
ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଅଚାନକ ଏହି ଭୟଙ୍କର କଥା କହିଲ। ମାଆ, ଏହାର କାରଣ କହ, ଏଠାରେ ସତ୍ୟ କହ।
ଶୂକର୍ଯୁଵାଚ-। ଅଯଂ ରାଜା ମହାରୌଦ୍ରଃ କାଲରୂପଃ ସମାଗତଃ । କ୍ରୀଡତେ ମୃଗଯା ଲୁବ୍ଧୋ ମୃଗାନ୍ହତ୍ଵା ବହୂନ୍ଵନେ
ଶୂକରୀ କହିଲେ— ଏହି ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ୱରୂପ, ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି। ଶିକାରରେ ଲାଗିଥିବା ସେ ବନରେ ଅନେକ ପଶୁ ମାରି ଖେଳୁଛନ୍ତି।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁର୍ନାମ ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ମନୁପୁତ୍ରୋ ମହାବଲଃ । ସଂହରିଷ୍ଯତି କାଲୋଽଯଂ ଦୂରଂ ଯାତ ସୁପୁତ୍ରକାଃ
ମନୁଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଇକ୍ଷ୍ବାକୁ ନାମକ, ଯେଉଁଠି ଏହି ସମୟ ବିନାଶ ଆଣିବ; ଏହିଠାରୁ ଦୂରକୁ ଯାଅ, ଭଲ ପୁଅମାନେ।
ପୁତ୍ରା ଊଚୁଃ-। ମାତରଂ ପିତରଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଯଃ ପ୍ରଯାତି ସ ପାପଧୀଃ । ମହାରୌଦ୍ରଂ ସୁଘୋରଂ ତୁ ନରକଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ
ପୁଅମାନେ କହିଲେ: ଯିଏ ମାଆ ବାପାକୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାଏ, ସେ ଖରାପ ମନର ଲୋକ; ସେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁଃଖଦାୟକ ନରକକୁ ପାଏ।
ମାତୁଃ ପୁଣ୍ଯଂ ପଯଃ ପୀତ୍ଵା ପୁଷ୍ଟୋ ଭଵତି ନିର୍ଘୃଣଃ । ମାତରଂ ପିତରଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଯଃ ପ୍ରଯାତି ସୁଦୁର୍ବଲଃ
ମାଆର ପବିତ୍ର ଦୁଧ ପିଇ ଶରୀରେ ବଳ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ମାଆ ବାପାକୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାଏ, ସେ ନିଷ୍ଠୁର ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବଳ ହୁଏ।
ପୂଯଂ ନରକମେତୀହ କୃମିଦୁର୍ଗଂଧସଂକୁଲମ୍ । ମାତୁସ୍ତସ୍ମାନ୍ନ ଯାସ୍ଯାମୋ ଗୁରୁଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଇହୈଵ ଚ
ସେ ଏଠାରେ କୀଟ ଓ ଦୁର୍ଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘୃଣିତ ନରକକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ; ତେଣୁ ଆମେ ମାଆ ବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିବୁ ନାହିଁ, ଏଠି ରହିବୁ।
ଏଵଂ ଵିଷାଦଃ ସଂଜାତସ୍ତେଷାଂ ଧର୍ମାର୍ଥସଂଯୁତଃ । ଵ୍ଯୂହଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଥିତାଃ ସର୍ଵେ ବଲତେଜଃ ସମାକୁଲାଃ
ଏଭଳି ଧର୍ମ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମିଶିଥିବା ଦୁଃଖ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଉପଜିଲା; ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଶୃଙ୍ଖଳା ବନ୍ଧି ସମସ୍ତେ ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ସାହସୋତ୍ସାହସଂପନ୍ନାଃ ପଶ୍ଯଂତି ନୃପନଂଦନମ୍ । ନଦଂତଃ ପୌରୁଷୈର୍ଯୁକ୍ତାଃ କ୍ରୀଡମାନା ଵନେ ତଦା
ସାହସ ଓ ଉତ୍ସାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେମାନେ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ସେଇ ସମୟରେ ଅରଣ୍ୟରେ ଶୂରତାର ଗର୍ଜନା କରି ଖେଳୁଥିଲେ।
ତ୍ରଯଶ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ 2.43 ସୁକଲୋଵାଚ- ଏଵଂ ତେ ଶୂକରାଃ ସର୍ଵେ ଯୁଦ୍ଧାଯ ସମୁପସ୍ଥିତାଃ । ପୁରଃ ସ୍ଥିତସ୍ଯ ତେ ରାଜ୍ଞୋ ହ୍ଯଵତସ୍ଥୁଶ୍ଚ ଲୁବ୍ଧକାଃ
ସୁକଳ କହିଲେ: ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଶୁଅମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏକଠା ହେଲେ; ରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଶିକାରୀମାନେ ତୟାରି ହୋଇ ଉଭୟ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ମହାଵରାହୋ ରାଜେଂଦ୍ର ଗିରିସାନୁଂ ସମାଶ୍ରିତଃ । ମହତା ଯୂଥଭାଵେନ ଵ୍ଯୂହଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରତିଷ୍ଠତି
ବଡ଼ ଶୁଅ, ରାଜାଙ୍କ ରାଜା, ପାହାଡ଼ର ଶିଖରକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ; ବଡ଼ ଦଳର ଶକ୍ତିରେ ଯୁଦ୍ଧ ଶୃଙ୍ଖଳା ବନ୍ଧି ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
କପିଲଃ ସ୍ଥୂଲପୀନାଂଗୋ ମହାଦଂଷ୍ଟ୍ରୋ ମହାମୁଖଃ । ଦୁଃସହଃ ଶୂକରୋ ରାଜନ୍ଗର୍ଜତେ ଚାତିଭୈରଵମ୍
କପିଳ, ମୋଟା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେହ, ବଡ଼ ଦାଁତ ଓ ବିଶାଳ ମୁହଁ ସହିତ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶୁଅ, ରାଜା, ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ଗର୍ଜନା କରୁଛନ୍ତି।
ତାନପଶ୍ଯନ୍ମହାରାଜଃ ଶାଲତାଲଵନାଶ୍ରଯାନ୍ । ତେଷାଂ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମନୁପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ସେମାନେ ଶାଳ ଓ ତାଳ ଜଙ୍ଗଲରେ ଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ମହାରାଜା ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଲେ; ମନୁଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପୁଅ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଗୃହ୍ଯତାଂ ଶୂର ଵାରାହୋ ଵିଧ୍ଯତାଂ ବଲଦର୍ପିତଃ । ଏଵମାଭାଷ୍ଯ ତାନ୍ଵୀରୋ ମନୁପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ସାହସୀ ଶୁଅକୁ ଧର, ତାଙ୍କୁ ତାଳି ଦେ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ ଅଛନ୍ତି; ଏଭଳି କହିଲେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମନୁଙ୍କ ପୁଅ।
ଅଥ ତେ ଲୁବ୍ଧକାଃ ସର୍ଵେ ମୃଗଯା ମଦମୋହିତାଃ । ସଂନଦ୍ଧା ଦଂଶିତାଃ ସର୍ଵେ ଶ୍ଵଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ପ୍ରଜଗ୍ମିରେ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଶିକାରୀ, ଶିକାରର ମଦ ଓ ମୋହରେ ମତ୍ତ, ସଜ୍ଜ ଓ ତୟାରି ହୋଇ, କୁକୁରମାନେ ସହିତ ଏଗିଯାଇଲେ।
ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟୋ ରାଜରାଜୋ ମହାବଲଃ । ଅଶ୍ଵାରୂଢଃ ସୁସୈନ୍ଯେନ ଚତୁରଂଗେଣ ସଂଯତଃ
ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାଙ୍କ ରାଜା, ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି, ଚାରି ପ୍ରକାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା ସହିତ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଗଂଗାତୀରଂ ସମାଯାତୋ ମେରୌ ଗିରିଵରୋତ୍ତମେ । ରତ୍ନଧାତୁସମାକୀର୍ଣେ ନାନାଵୃକ୍ଷୈରଲଂକୃତେ
ସେ ଗଙ୍ଗା ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ ମେରୁରେ, ବିଭିନ୍ନ ମଣି ଓ ଧାତୁରେ ଭରିଥିବା, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛରେ ଶୋଭିତ।