ଜେଷ୍ଯାମି ଭୂପଂ ଯଦି ସ୍ଵେନ ତେଜସା ଭୋକ୍ଷ୍ଯାମି କୀର୍ତିଂ ତ୍ଵତୁଲାଂ ପୃଥିଵ୍ଯାମ୍ । ତେନାହତୋ ଵୀରଵରେଣ ସଂଗରେ ଯାସ୍ଯାମି ଲୋକଂ ମଧୁସୂଦନସ୍ଯ
ମୁଁ ଯଦି ମୋର ଶକ୍ତିରେ ଭୂପତିଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବି, ତେବେ ପୃଥିବୀରେ ଅପୂର୍ବ କୀର୍ତ୍ତି ଉପଭୋଗ କରିବି; ଯଦି ସେ ମହାବୀରଙ୍କ ହାତରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ିଯାଏ, ମୁଁ ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯିବି।
ମମାଂଗଭୂତେନ ପଲେନମେଦସା ତୃପ୍ତିଂ ପରାଂ ଯାସ୍ଯତି ଭୂମିନାଥଃ । ତୃପ୍ତା ଭଵିଷ୍ଯଂତି ସୁଲୋକଦେଵତା ଅସ୍ମାଦଯଂଚାଗତୋ ଵଜ୍ରପାଣିଃ
ମୋ ଦେହ ଓ ରକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଭୂମିନାଥ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତୃପ୍ତି ପାଇବେ; ଦେବତାମାନେ ତୃପ୍ତ ହେବେ, ଏବଂ ବଜ୍ରପାଣି ନିଜେ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି।
ଅସ୍ଯୈଵ ହସ୍ତାନ୍ମରଣଂ ଯଦାଭଵେଲ୍ଲାଭଶ୍ଚ ମେ ସୁଂଦରି କୀର୍ତିରୁତ୍ତମା । ତସ୍ମାଦ୍ଯଶୋ ଭୂମିତଲେ ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ ଵ୍ରଜାମି ଲୋକଂ ମଧୁସୂଦନସ୍ଯ
ଯଦି ମୁଁ ତାଙ୍କର ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରେ, ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହା ମୋ ପାଇଁ ଲାଭ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ କୀର୍ତ୍ତି। ଏହିପରି, ମୁଁ ପୃଥିବୀ ଓ ତିନି ଲୋକରେ ଯଶ ପାଇବି, ଏବଂ ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯିବି।
ନୈଵଂ ଭୀତୋସ୍ମି କ୍ଷୁବ୍ଧୋସ୍ମି ଗତୋଽହଂ ଗିରିସାନୁଷୁ । ପାପାଦ୍ଭୀତୋ ଗତଃ କାଂତେଧର୍ମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଥିତୋହ୍ଯହମ୍
ମୁଁ ଏଭଳି ଭୟଭୀତ ନୁହେଁ; କେବଳ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ପାହାଡ଼ ଶୃଙ୍ଗକୁ ଚାଲିଯାଇଛି। ପ୍ରିୟେ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଭୟରେ ଯାଇଥିଲି, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମକୁ ଦେଖି ମୁଁ ଦୃଢ଼ ରହିଛି।
ନ ଜାନେ ପାତକଂ ପୂର୍ଵମନ୍ଯଜନ୍ମନି ଚାର୍ଜିତମ୍ । ଯେନାହଂ ଶୌକରୀଂ ଯୋନିଂ ଗତୋଽହଂ ପାପସଂଚଯାତ୍
ମୁଁ ଜାଣେନି, ପୂର୍ବରୁ କିମ୍ବା ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ କେଉଁସି ପାପ କରିଥିଲି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଶୁକର ଜନ୍ମକୁ ପାଇଛି, ପାପ ସଞ୍ଚୟରେ।
କ୍ଷାଲଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଘୋରଂ ପୂର୍ଵପାତକସଂଚଯମ୍ । ବାଣୋଦକୈର୍ମହାଘୋରୈଃ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ନିଶିତୈଃ ଶତୈଃ
ମୁଁ ମୋର ପୂର୍ବପାପର ଭୟଙ୍କର ସଞ୍ଚୟକୁ, ଶତଶଃ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଭୟଙ୍କର ବାଣରେ ପ୍ରବାହିତ ଜଳ ପରି, ଧୋଇଦେବି।
ପୁତ୍ରାନ୍ପୌତ୍ରାଂସ୍ତୁ ଵାରାହି କନ୍ଯାଂ କୁଟୁଂବବାଲକମ୍ । ଗିରିଂ ଗଚ୍ଛ ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ ମମ ମୋହମିମଂ ତ୍ଯଜ
ବାରାହୀ, ପୁଅ, ନାତି, ଝିଅ ଓ ପରିବାରର ଛୋଟମାନେକୁ ନେଇ, ପାହାଡ଼କୁ ଯାଅ; ଏହି ମୋ ମୋହକୁ ଛାଡ଼।
ମମସ୍ନେହଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ହରିରେଷ ସମାଗତଃ । ଅସ୍ଯ ହସ୍ତାତ୍ପ୍ରଯାସ୍ଯାମି ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରମଂ ପଦମ୍
ମୋର ସ୍ନେହକୁ ଛାଡ଼ି, କାରଣ ହରି ନିଜେ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ହାତରୁ ମୁଁ ବିଦାୟ ନେଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ଯିବି।
ଦୈଵେନାପି ମମାଦ୍ଯୈଵ ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରମନୁତ୍ତମମ୍ । ଉଦ୍ଘାଟିତକପାଟଂ ତୁ ଯାସ୍ଯାମି ସୁମହାଦିଵମ୍
ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ, ଆଜି ଏହି ଅପୂର୍ବ ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାର, ତାର ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଯାଇଛି; ମୁଁ ସେଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି।
ସୁକଲୋଵାଚ- ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯ ଶୂକରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଉଵାଚ ତତ୍ପ୍ରିଯା ସଖ୍ଯଃ ସୀଦମାନାଂତରା ତଦା
ସୁକଳା କହିଲେ—ସେ ମହାତ୍ମା ଶୁକରଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା, ସହେଳୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବାବେଳେ, ଦୁଃଖରେ ଭାସି, କଥା କହିଲେ।
ଶୂକର୍ଯୁଵାଚ- ଯସ୍ମିନ୍ଯୂଥେ ଭଵାନ୍ସ୍ଵାମୀ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରୈରଲଂକୃତଃ । ମିତ୍ରୈଶ୍ଚ ଭ୍ରାତୃଭିଶ୍ଚୈଵ ଅନ୍ଯୈଃ ସ୍ଵଜନବାଂଧଵୈଃ
ଯେଉଁ ଦଳରେ ଆପଣ ମୁଖ୍ୟ, ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ, ବନ୍ଧୁ, ଭାଇ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନିଜ ଲୋକମାନେ ସହିତ ଆପଣ ଶୋଭିତ, ସେଠି—
ତ୍ଵଯୈଵାଲଂକୃତୋ ଯୂଥୋ ଭଵତା ପରିଶୋଭତେ । ତ୍ଵାଂ ଵିନାଯଂ ମହାଭାଗ କୀଦୃଗ୍ଯୂଥୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଆପଣ ଥିବାରୁ ଏହି ଦଳ ଶୋଭା ପାଉଛି, ଆପଣ ଛାଡି ଏହି ଦଳ କେମିତି ହେବ, ମହାନଭାଗ?
ତଵୈଵ ସ୍ଵବଲେନାପି ଗର୍ଜମାନାଶ୍ଚ ଶୂକରାଃ । ଵିଚରଂତି ଗିରୌ କାଂତ ତନଯା ମମ ବାଲକାଃ
ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଶୂକରମାନେ ଗର୍ଜନ କରି ଶୁଭ୍ର ପାହାଡ଼ରେ ଘୁରୁଛନ୍ତି; ମୋ ପିଲାମାନେ, ଛୋଟ ଛୋଟ ଶିଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠି ଖେଳୁଛନ୍ତି।
କଂଦାନ୍ମୂଲାନ୍ସୁଭକ୍ଷଂତି ନିର୍ଭଯାସ୍ତଵ ତେଜସା । ଦୁର୍ଗେଷୁ ଵନକୁଂଜେଷୁ ଗ୍ରାମେଷୁ ନଗରେଷୁ ଚ
ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ସେମାନେ ଭୟ ବିନା କନ୍ଦ ଓ ମୂଳ ଖାଉଛନ୍ତି—ଅଟଳ ଜଗା, ଜଙ୍ଗଲ ଝାଡ଼ି, ଗାଁ ଓ ସହର ସବୁଠି।
ନ କୁର୍ଵଂତି ଭଯଂ ତୀଵ୍ରଂ ସିଂହାନାମିହ ପର୍ଵତେ । ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ମହାବାହୋ ପାଲିତାସ୍ତଵ ତେଜସା
ପାହାଡ଼ରେ ସିଂହ ବା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନେ ଭୟଭିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ମହାବାହୁ, କାରଣ ଆପଣଙ୍କ ରକ୍ଷା ରହିଛି।
ତ୍ଵଯା ତ୍ଯକ୍ତା ଅମୀ ସର୍ଵେ ବାଲକା ମମ ଦାରକାଃ । ଦୀନାଶ୍ଚୈଵାକୁଲାଶ୍ଚୈଵ ଭଵିଷ୍ଯଂତି ଵିଚେତନାଃ
ଆପଣ ଛାଡି ଦେଲେ, ମୋ ସମସ୍ତ ପିଲାମାନେ ଦୁଃଖୀ, ଅସ୍ଥିର ଓ ଅବୁଝ ହୋଇଯିବେ।
ନିତ୍ଯମେଵ ସୁଖଂ ଵର୍ତ୍ମ ଗତ୍ଵା ପଶ୍ଯଂତି ବାଲକାଃ । ପତିହୀନା ଯଥା ନାରୀ ଶୋଭତେ ନୈଵ ଶୋଭନା
ପିଲାମାନେ ସଦା ଆନନ୍ଦରେ ଚାଲୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେପରି ଗୋଟିଏ ଜଣେ ଜଣେଇ ଗୋଟିଏ ପତି ବିନା ଶୋଭା ପାଉନାହାନ୍ତି, ଏହି ଦଳ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଅଶୋଭନ।
ଅଲଂକୃତା ଯଥା ଦିଵ୍ଯୈରଲଂକାରୈଃ ସକାଂଚନୈଃ । ପରିଚ୍ଛଦୈ ରତ୍ନଵସ୍ତ୍ରୈଃ ପିତୃମାତୃସହୋଦରୈଃ
ଯେପରି ଜଣେ ଜଣେଇ ସୁନା ଗହଣା, ଅଟେଣ୍ଡେଣ୍ଟ, ରତ୍ନ ଓ ବସ୍ତ୍ର, ବାପା-ମାଁ ଓ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଶୋଭିତ—
ଶ୍ଵଶ୍ରୂଶ୍ଵଶୁରକୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈଃ ପତିହୀନା ନ ଭାତି ସା । ଚଂଦ୍ରହୀନା ଯଥା ରାତ୍ରୀ ପୁତ୍ରହୀନଂ ଯଥା କୁଲମ୍
ଶ୍ୱଶୁର-ଶ୍ୱଶ୍ରୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପତି ବିନା ସେ ଶୋଭା ପାଉନାହାନ୍ତି; ଚାନ୍ଦ ବିନା ରାତି, ପୁଅ ବିନା ଘରାଣୀ ପରି।
ଦୀପହୀନଂ ଯଥା ଗେହଂ ନୈଵ ଭାତି କଦାଚନ । ତ୍ଵାଂ ଵିନାଯଂ ତଥା ଯୂଥୋ ନୈଵ ଶୋଭେତ ମାନଦ
ଦୀପ ବିନା ଘର କେବେ ଶୋଭା ପାଉନାହିଁ; ଏଭଳି, ଆପଣ ଛାଡି ଏହି ଦଳ ମଧ୍ୟ ଶୋଭିତ ହେବ ନାହିଁ।
ଆଚାରେଣ ଵିନା ମର୍ତ୍ଯୋ ଜ୍ଞାନହୀନୋ ଯତିର୍ଯଥା । ମଂତ୍ରହୀନୋ ଯଥା ରାଜା ତଥାଯଂ ନୈଵ ଶୋଭତେ
ଶିଷ୍ଟାଚାର ବିନା ମଣିଷ, ଜ୍ଞାନ ବିନା ତପସ୍ୱୀ, ମନ୍ତ୍ର ବିନା ରାଜା ଯେପରି ଶୋଭିତ ହୁଏନାହିଁ, ଏହି ଦଳ ମଧ୍ୟ ଏମିତି।
କୈଵର୍ତେନ ଵିନା ନୌର୍ଵା ସଂପୂର୍ଣା ପରିସାଗରେ । ନ ଭାତ୍ଯେଵଂ ଯଥା ସାର୍ଥଃ ସାର୍ଥଵାହେନ ଵୈ ଵିନା
ମାଛୁଆ ବିନା ନୌକା ସମୁଦ୍ର ଅଟିପାରିପାରେନାହିଁ, ଏଭଳି ନେତା ବିନା ଦଳ ଉନ୍ନତି କରିପାରେନାହିଁ।
ସେନାଧ୍ଯକ୍ଷେଣ ଚ ଵିନା ଯଥା ସୈନ୍ଯଂ ନ ଭାତି ଚ । ତ୍ଵାଂ ଵିନା ଵୈ ତଥା ସୈନ୍ଯଂ ଶୂକରାଣାଂ ମହାମତେ
ସେନାପତି ବିନା ସେନା ଯେପରି ଶୋଭିତ ହୁଏନାହିଁ, ଏଭଳି, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ଆପଣ ଛାଡି ଶୂକରମାନଙ୍କ ଦଳ ମଧ୍ୟ ଶୋଭିତ ହେବ ନାହିଁ।
ଦୀନୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ତଥା ଵେଦହୀନୋ ଯଥା ଦ୍ଵିଜଃ । ମଯି ଭାରଂ କୁଟୁଂବସ୍ଯ ଵିନିଵେଶ୍ଯ ପ୍ରଗଚ୍ଛସି
ଯେପରି ବେଦ ବିନା ଦ୍ୱିଜ ଦୁଃଖୀ ହୁଏ, ଏହି ଦଳ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଦୁଃଖୀ ହେବ; ଆପଣ ଘରର ସମସ୍ତ ଭାର ମୋ ଉପରେ ରଖି ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ମରଣଂ ସୁଲଭଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା କା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ତଵେଦୃଶୀ । ତ୍ଵାଂ ଵିନାହଂ ନ ଶକ୍ନୋମି ଧର୍ତୁଂ ପ୍ରାଣାନ୍ପ୍ରିଯେଶ୍ଵର
ମୃତ୍ୟୁ ସହଜ ଜାଣି, ଏମିତି ଶପଥ କାହିଁକି? ଆପଣ ବିନା, ପ୍ରିୟ ନାଥ, ମୁଁ ମୋ ପ୍ରାଣ ଧରିପାରିବି ନାହିଁ।
ତ୍ଵଯୈଵ ସହିତା ସ୍ଵର୍ଗଂ ଭୂମିଂ ଵାଥ ମହାମତେ । ନରକଂ ଵାପି ଭୋକ୍ଷ୍ଯାମି ସତ୍ଯଂସତ୍ଯଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ଆପଣ ସହିତ ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗ, ପୃଥିବୀ କିମ୍ବା ନରକ ଯେଉଁଠି ହେଉ, ଭୋଗିବି; ଏହି କଥା ମୁଁ ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ତ୍ଵଂ ଵା ପୁତ୍ରାଂସ୍ତୁପୌତ୍ରାଂସ୍ତୁ ଗୃହୀତ୍ଵା ଯୂଥମୁତ୍ତମମ୍ । ଆଵାଂ ଵ୍ରଜାଵ ଯୂଥେଶ ଦୁର୍ଗମେଵଂ ସୁକଂଦରମ୍
ଆପଣଙ୍କ ପୁଅ, ନାତି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦଳକୁ ନେଇ, ଆମେ ଚଳିଯିବା, ଦଳପତି, ସେ ଦୁର୍ଗମ ଓ ସୁନ୍ଦର ଖାଳ ଦିଗକୁ।
ଜୀଵିତଵ୍ଯଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ରଣାଯ ପରିଗମ୍ଯତେ । ତତ୍ର କୋ ଦୃଶ୍ଯତେ ଲାଭୋ ମରଣେ ଵଦ ସାଂପ୍ରତମ୍
ଜୀବନକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଚଳିବା; ମୃତ୍ୟୁରେ କଣ ଲାଭ ଅଛି? ଏହିବେ କହ।
ଵାରାହ ଉଵାଚ- ଵୀରାଣାଂ ତ୍ଵଂ ନ ଜାନାସି ସୁଧର୍ମଂ ଶୃଣୁ ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥିନା ହି ଵୀରେଣ ଵୀରଂ ଗତ୍ଵା ପ୍ରଯାଚିତମ୍
ବାରାହ କହିଲେ— ତୁମେ ବୀରମାନଙ୍କର ସତ୍ୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଜାଣିନାହ, ଏବେ ଶୁଣ। ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହୁଁଥିବା ଏକ ବୀର ଅନ୍ୟ ବୀରଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରେ,
ଦେହି ମେ ଯୋଧନଂ ସଂଖ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥ୍ଯହଂ ସମାଗତଃ । ପରେଣ ଯାଚିତଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ନ ଦଦାତି ଯଦା ନରଃ
ଯଦି ସେ କହେ— 'ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧ ଦିଅ, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହିଁ ଆସିଛି', ଏବଂ ଅନ୍ୟେ ଏପରି ଅନୁରୋଧ କଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଇନାହିଁ,