କ୍ରୀଡତେ ମୃଗଯାଂ କାଂତେ ମୃଗାନ୍ସଂହରତେ ବହୂନ୍ । ସ ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାରାଜ ଏଷ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
'ସେ ସିକାରରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛନ୍ତି, ପ୍ରିୟେ, ଏବଂ ବହୁତ ପଶୁ ମାରୁଛନ୍ତି। ମୋତେ ଦେଖିଲେ, ମହାରାଜା ନିଶ୍ଚିତ ଆସିବେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ଅନ୍ଯେଷାଂ ଲୁବ୍ଧକାନାଂ ମେ ନାସ୍ତି ପ୍ରାଣଭଯଂ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ମମରୂପଂ ନୃପୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ଷମାଂ ନୈଵ କରିଷ୍ଯତି
'ଅନ୍ୟ ଶିକାରୀମାନେ ଠାରୁ ମୋ ପ୍ରାଣକୁ ଭୟ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ରାଜା ମୋତେ ଦେଖିଲେ, କେବେ ମୋତେ ମାଫ କରିବେ ନାହିଁ।'
ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟୋ ବାଣପାଣିର୍ଧନୁର୍ଦ୍ଧରଃ । ଶ୍ଵଭିର୍ଯୁକ୍ତୋ ମହାତେଜା ଲୁବ୍ଧକୈଃ ପରିଵାରିତଃ
ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ବାଣପାଣି ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ଧରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ତେଜ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା, ସେ କୁକୁରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଏବଂ ଶିକାରୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ପ୍ରିଯେ କରିଷ୍ଯତେ ଘାତଂ ମମାପ୍ଯେଵଂ ନ ସଂଶଯଃ
ପ୍ରିୟେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋତେ ମାରିଦେବ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଶୂକର୍ଯୁଵାଚ- ଯଦାଯଦା ପଶ୍ଯସି ଲୁବ୍ଧକାନ୍ବହୂନ୍ମହାଵନେ କାଂତ ସମାଯୁଧାନ୍ବହୂନ୍ । ଏତୈସ୍ତୁ ପୁତ୍ରୈର୍ମମପୌତ୍ରକୈଃ ସମଂ ଦୂରଂ ନୁ ଭୋ ଯାସି ପଲାଯମାନଃ
ମହାବନରେ ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ବହୁତ ଶିକାରୀମାନେ, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ଦେଖ, ମୋର ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ସହିତ, ପ୍ରିୟା, ତୁମେ କାହିଁକି ଏମିତି ଦୂରକୁ ପଳାଇଯାଉଛ?
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସୁଧୈର୍ଯଂ ବଲପୌରୁଷଂ ମହନ୍ମହାଭଯେନାପି ଵିଷଣ୍ଣଚେତନଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନୃପେଂଦ୍ରଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମୋତ୍ତମଂ କରୋଷି କିଂ କାଂତ ଵଦସ୍ଵକାରଣମ୍
ତୁମର ଧୈର୍ୟ, ଶକ୍ତି ଓ ପୁରୁଷତ୍ୱ ଛାଡ଼ି, ବଡ଼ ଭୟରେ ମନ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଛ; ରାଜାଙ୍କୁ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖି, ପ୍ରିୟ, ତୁମେ କଣ କରୁଛ? କାରଣଟି କୁହ।
ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ଵାକ୍ଯଂ ସନିଶମ୍ଯ କୋଲ ଉଵାଚ ତାଂ ଶୂକରରାଜଉତ୍ତରମ୍ । ଯଦର୍ଥଭୀତୋସ୍ମି ସୁଲୁବ୍ଧକାତ୍ପ୍ରିଯେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗତୋ ଦୂର ନିଶମ୍ଯଶୂକରାନ୍
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, କୋଲ ଶୁକରୀରାଜଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—'ପ୍ରିୟେ, ମୁଁ କ୍ରୁର ଶିକାରୀକୁ ଦେଖି ଭୟଭୀତ, ଶୁକରମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବାକୁ ଶୁଣି, ମୁଁ ଦୂରକୁ ଚାଲିଯାଇଛି।'
ସୁଲୁବ୍ଧକାଃ ପାପକରାଃ ଶଠାଃ ପ୍ରିଯେ କୁର୍ଵଂତି ପାପଂ ଗିରିଦୁର୍ଗକଂଦରେ । ସଦୈଵ ଦୁଷ୍ଟା ବହୁପାପଚିଂତକା ଜାତାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ପରିପାପିନାଂ କୁଲେ
ପ୍ରିୟେ, କ୍ରୁର ଶିକାରୀମାନେ ଖରାପ କାମ କରନ୍ତି, ଚତୁର ଓ ଧୋଖାବାଜ; ସେମାନେ ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ମନ୍ଦ କାମ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ସଦା ଦୁଷ୍ଟ, ଅନେକ ପାପ ଭାବନାରେ ଲିନ୍ନ, ସମସ୍ତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି।
ତେଷାଂ ହି ହସ୍ତାନ୍ମରଣାଦ୍ବିଭେମି ମୃତୋପି ଯାସ୍ଯାମି ପୁନଶ୍ଚ ପାପମ୍ । ଦୂରଂ ଗିରିଂ ପର୍ଵତକଂଦରଂ ଚ ଵ୍ରଜାମି କାଂତେ ଅପମୃତ୍ଯୁଭୀତଃ
ମୁଁ ସତ୍ୟକୁହୁଛି, ସେମାନଙ୍କ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭୟ କରେ; ମୁଁ ମରିଗଲେ ମଧ୍ୟ ପୁଣି ପାପରେ ପଡ଼ିଯିବି। ଅକାଳମୃତ୍ୟୁ ଭୟରେ, ପ୍ରିୟେ, ମୁଁ ପାହାଡ଼ ଓ ଗୁହାକୁ ଦୂରକୁ ଯାଉଛି।
ଅଯଂ ହି ପୁଣ୍ଯୋ ନରନାଥ ଆଗତୋ ଵିଶ୍ଵାଧିକଃ କେଶଵରୂପ ଭୂପଃ । ଯୁଦ୍ଧଂ କରିଷ୍ଯେ ସମରେ ମହାତ୍ମନା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ପ୍ରିଯେ ପୌରୁଷଵିକ୍ରମେଣ
ଏହି ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ନରନାଥ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, କେଶବ ରୂପେ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି। ପ୍ରିୟେ, ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ, ମୁଁ ମୋର ସମସ୍ତ ପ୍ରଭାବ ଓ ପୁରୁଷାର୍ଥ ଦେଖେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।
ଜେଷ୍ଯାମି ଭୂପଂ ଯଦି ସ୍ଵେନ ତେଜସା ଭୋକ୍ଷ୍ଯାମି କୀର୍ତିଂ ତ୍ଵତୁଲାଂ ପୃଥିଵ୍ଯାମ୍ । ତେନାହତୋ ଵୀରଵରେଣ ସଂଗରେ ଯାସ୍ଯାମି ଲୋକଂ ମଧୁସୂଦନସ୍ଯ
ମୁଁ ଯଦି ମୋର ଶକ୍ତିରେ ଭୂପତିଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବି, ତେବେ ପୃଥିବୀରେ ଅପୂର୍ବ କୀର୍ତ୍ତି ଉପଭୋଗ କରିବି; ଯଦି ସେ ମହାବୀରଙ୍କ ହାତରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ିଯାଏ, ମୁଁ ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯିବି।
ମମାଂଗଭୂତେନ ପଲେନମେଦସା ତୃପ୍ତିଂ ପରାଂ ଯାସ୍ଯତି ଭୂମିନାଥଃ । ତୃପ୍ତା ଭଵିଷ୍ଯଂତି ସୁଲୋକଦେଵତା ଅସ୍ମାଦଯଂଚାଗତୋ ଵଜ୍ରପାଣିଃ
ମୋ ଦେହ ଓ ରକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଭୂମିନାଥ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତୃପ୍ତି ପାଇବେ; ଦେବତାମାନେ ତୃପ୍ତ ହେବେ, ଏବଂ ବଜ୍ରପାଣି ନିଜେ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି।
ଅସ୍ଯୈଵ ହସ୍ତାନ୍ମରଣଂ ଯଦାଭଵେଲ୍ଲାଭଶ୍ଚ ମେ ସୁଂଦରି କୀର୍ତିରୁତ୍ତମା । ତସ୍ମାଦ୍ଯଶୋ ଭୂମିତଲେ ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ ଵ୍ରଜାମି ଲୋକଂ ମଧୁସୂଦନସ୍ଯ
ଯଦି ମୁଁ ତାଙ୍କର ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରେ, ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହା ମୋ ପାଇଁ ଲାଭ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ କୀର୍ତ୍ତି। ଏହିପରି, ମୁଁ ପୃଥିବୀ ଓ ତିନି ଲୋକରେ ଯଶ ପାଇବି, ଏବଂ ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯିବି।
ନୈଵଂ ଭୀତୋସ୍ମି କ୍ଷୁବ୍ଧୋସ୍ମି ଗତୋଽହଂ ଗିରିସାନୁଷୁ । ପାପାଦ୍ଭୀତୋ ଗତଃ କାଂତେଧର୍ମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଥିତୋହ୍ଯହମ୍
ମୁଁ ଏଭଳି ଭୟଭୀତ ନୁହେଁ; କେବଳ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ପାହାଡ଼ ଶୃଙ୍ଗକୁ ଚାଲିଯାଇଛି। ପ୍ରିୟେ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଭୟରେ ଯାଇଥିଲି, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମକୁ ଦେଖି ମୁଁ ଦୃଢ଼ ରହିଛି।
ନ ଜାନେ ପାତକଂ ପୂର୍ଵମନ୍ଯଜନ୍ମନି ଚାର୍ଜିତମ୍ । ଯେନାହଂ ଶୌକରୀଂ ଯୋନିଂ ଗତୋଽହଂ ପାପସଂଚଯାତ୍
ମୁଁ ଜାଣେନି, ପୂର୍ବରୁ କିମ୍ବା ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ କେଉଁସି ପାପ କରିଥିଲି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଶୁକର ଜନ୍ମକୁ ପାଇଛି, ପାପ ସଞ୍ଚୟରେ।
କ୍ଷାଲଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଘୋରଂ ପୂର୍ଵପାତକସଂଚଯମ୍ । ବାଣୋଦକୈର୍ମହାଘୋରୈଃ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ନିଶିତୈଃ ଶତୈଃ
ମୁଁ ମୋର ପୂର୍ବପାପର ଭୟଙ୍କର ସଞ୍ଚୟକୁ, ଶତଶଃ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଭୟଙ୍କର ବାଣରେ ପ୍ରବାହିତ ଜଳ ପରି, ଧୋଇଦେବି।
ପୁତ୍ରାନ୍ପୌତ୍ରାଂସ୍ତୁ ଵାରାହି କନ୍ଯାଂ କୁଟୁଂବବାଲକମ୍ । ଗିରିଂ ଗଚ୍ଛ ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ ମମ ମୋହମିମଂ ତ୍ଯଜ
ବାରାହୀ, ପୁଅ, ନାତି, ଝିଅ ଓ ପରିବାରର ଛୋଟମାନେକୁ ନେଇ, ପାହାଡ଼କୁ ଯାଅ; ଏହି ମୋ ମୋହକୁ ଛାଡ଼।
ମମସ୍ନେହଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ହରିରେଷ ସମାଗତଃ । ଅସ୍ଯ ହସ୍ତାତ୍ପ୍ରଯାସ୍ଯାମି ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରମଂ ପଦମ୍
ମୋର ସ୍ନେହକୁ ଛାଡ଼ି, କାରଣ ହରି ନିଜେ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ହାତରୁ ମୁଁ ବିଦାୟ ନେଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ଯିବି।
ଦୈଵେନାପି ମମାଦ୍ଯୈଵ ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରମନୁତ୍ତମମ୍ । ଉଦ୍ଘାଟିତକପାଟଂ ତୁ ଯାସ୍ଯାମି ସୁମହାଦିଵମ୍
ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ, ଆଜି ଏହି ଅପୂର୍ବ ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାର, ତାର ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଯାଇଛି; ମୁଁ ସେଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି।
ସୁକଲୋଵାଚ- ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯ ଶୂକରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଉଵାଚ ତତ୍ପ୍ରିଯା ସଖ୍ଯଃ ସୀଦମାନାଂତରା ତଦା
ସୁକଳା କହିଲେ—ସେ ମହାତ୍ମା ଶୁକରଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା, ସହେଳୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବାବେଳେ, ଦୁଃଖରେ ଭାସି, କଥା କହିଲେ।
ଶୂକର୍ଯୁଵାଚ- ଯସ୍ମିନ୍ଯୂଥେ ଭଵାନ୍ସ୍ଵାମୀ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରୈରଲଂକୃତଃ । ମିତ୍ରୈଶ୍ଚ ଭ୍ରାତୃଭିଶ୍ଚୈଵ ଅନ୍ଯୈଃ ସ୍ଵଜନବାଂଧଵୈଃ
ଯେଉଁ ଦଳରେ ଆପଣ ମୁଖ୍ୟ, ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ, ବନ୍ଧୁ, ଭାଇ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନିଜ ଲୋକମାନେ ସହିତ ଆପଣ ଶୋଭିତ, ସେଠି—
ତ୍ଵଯୈଵାଲଂକୃତୋ ଯୂଥୋ ଭଵତା ପରିଶୋଭତେ । ତ୍ଵାଂ ଵିନାଯଂ ମହାଭାଗ କୀଦୃଗ୍ଯୂଥୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଆପଣ ଥିବାରୁ ଏହି ଦଳ ଶୋଭା ପାଉଛି, ଆପଣ ଛାଡି ଏହି ଦଳ କେମିତି ହେବ, ମହାନଭାଗ?
ତଵୈଵ ସ୍ଵବଲେନାପି ଗର୍ଜମାନାଶ୍ଚ ଶୂକରାଃ । ଵିଚରଂତି ଗିରୌ କାଂତ ତନଯା ମମ ବାଲକାଃ
ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଶୂକରମାନେ ଗର୍ଜନ କରି ଶୁଭ୍ର ପାହାଡ଼ରେ ଘୁରୁଛନ୍ତି; ମୋ ପିଲାମାନେ, ଛୋଟ ଛୋଟ ଶିଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠି ଖେଳୁଛନ୍ତି।
କଂଦାନ୍ମୂଲାନ୍ସୁଭକ୍ଷଂତି ନିର୍ଭଯାସ୍ତଵ ତେଜସା । ଦୁର୍ଗେଷୁ ଵନକୁଂଜେଷୁ ଗ୍ରାମେଷୁ ନଗରେଷୁ ଚ
ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ସେମାନେ ଭୟ ବିନା କନ୍ଦ ଓ ମୂଳ ଖାଉଛନ୍ତି—ଅଟଳ ଜଗା, ଜଙ୍ଗଲ ଝାଡ଼ି, ଗାଁ ଓ ସହର ସବୁଠି।
ନ କୁର୍ଵଂତି ଭଯଂ ତୀଵ୍ରଂ ସିଂହାନାମିହ ପର୍ଵତେ । ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ମହାବାହୋ ପାଲିତାସ୍ତଵ ତେଜସା
ପାହାଡ଼ରେ ସିଂହ ବା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନେ ଭୟଭିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ମହାବାହୁ, କାରଣ ଆପଣଙ୍କ ରକ୍ଷା ରହିଛି।
ତ୍ଵଯା ତ୍ଯକ୍ତା ଅମୀ ସର୍ଵେ ବାଲକା ମମ ଦାରକାଃ । ଦୀନାଶ୍ଚୈଵାକୁଲାଶ୍ଚୈଵ ଭଵିଷ୍ଯଂତି ଵିଚେତନାଃ
ଆପଣ ଛାଡି ଦେଲେ, ମୋ ସମସ୍ତ ପିଲାମାନେ ଦୁଃଖୀ, ଅସ୍ଥିର ଓ ଅବୁଝ ହୋଇଯିବେ।
ନିତ୍ଯମେଵ ସୁଖଂ ଵର୍ତ୍ମ ଗତ୍ଵା ପଶ୍ଯଂତି ବାଲକାଃ । ପତିହୀନା ଯଥା ନାରୀ ଶୋଭତେ ନୈଵ ଶୋଭନା
ପିଲାମାନେ ସଦା ଆନନ୍ଦରେ ଚାଲୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେପରି ଗୋଟିଏ ଜଣେ ଜଣେଇ ଗୋଟିଏ ପତି ବିନା ଶୋଭା ପାଉନାହାନ୍ତି, ଏହି ଦଳ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଅଶୋଭନ।
ଅଲଂକୃତା ଯଥା ଦିଵ୍ଯୈରଲଂକାରୈଃ ସକାଂଚନୈଃ । ପରିଚ୍ଛଦୈ ରତ୍ନଵସ୍ତ୍ରୈଃ ପିତୃମାତୃସହୋଦରୈଃ
ଯେପରି ଜଣେ ଜଣେଇ ସୁନା ଗହଣା, ଅଟେଣ୍ଡେଣ୍ଟ, ରତ୍ନ ଓ ବସ୍ତ୍ର, ବାପା-ମାଁ ଓ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଶୋଭିତ—
ଶ୍ଵଶ୍ରୂଶ୍ଵଶୁରକୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈଃ ପତିହୀନା ନ ଭାତି ସା । ଚଂଦ୍ରହୀନା ଯଥା ରାତ୍ରୀ ପୁତ୍ରହୀନଂ ଯଥା କୁଲମ୍
ଶ୍ୱଶୁର-ଶ୍ୱଶ୍ରୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପତି ବିନା ସେ ଶୋଭା ପାଉନାହାନ୍ତି; ଚାନ୍ଦ ବିନା ରାତି, ପୁଅ ବିନା ଘରାଣୀ ପରି।
ଦୀପହୀନଂ ଯଥା ଗେହଂ ନୈଵ ଭାତି କଦାଚନ । ତ୍ଵାଂ ଵିନାଯଂ ତଥା ଯୂଥୋ ନୈଵ ଶୋଭେତ ମାନଦ
ଦୀପ ବିନା ଘର କେବେ ଶୋଭା ପାଉନାହିଁ; ଏଭଳି, ଆପଣ ଛାଡି ଏହି ଦଳ ମଧ୍ୟ ଶୋଭିତ ହେବ ନାହିଁ।